နောက်ဆုံးရ

ကုလအထူးကိုယ်စားလှယ် ကာရီ — မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းကြောင်း နေပြည်တော်ကို မဖြတ်ဘူး

ရဲရင့်ငယ် — ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆

ကုလအထူးကိုယ်စားလှယ် ကာရီ — မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းကြောင်း နေပြည်တော်ကို မဖြတ်ဘူး

ကုလသမဂ္ဂ မြန်မာဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် (Special Rapporteur on Myanmar — ကုလသမဂ္ဂက မြန်မာနိုင်ငံမှာ လူ့အခွင့်အရေး အခြေအနေ စောင့်ကြည့်ဖို့ ခန့်ထားတဲ့ အထူးကိုယ်စားလှယ်) ကယ်လီ အီ ကာရီ က ယနေ့ (၁၈ နိုဝင်ဘာ) ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံ ဒါကာမြို့က ကုလရုံးမှာ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ လုပ်ပြီး၊ မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းကြောင်း နေပြည်တော်ကို မဖြတ်ဘူးလို့ ပြောခဲ့သလို၊ မနက်ဖြန် (၁၉ နိုဝင်ဘာ) ချမယ့် နိုင်ငံတကာ တရားရုံး (International Court of Justice, ICJ — နိုင်ငံတွေကြား အမှုတွေ စစ်ဆေးတဲ့ တရားရုံး) ရဲ့ စီရင်ချက်ဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအတွက် အရေးကြီးတဲ့ အခိုက်အတန့် ဖြစ်မယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကာရီ ဟာ နိုဝင်ဘာ ၁၁ ရက်ကနေ ၁၈ ရက်အထိ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို သွားရောက်ခဲ့တဲ့ ခရီးစဉ် အပြီးမှာ ဒီသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲကို လုပ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

မနက်ဖြန် စီရင်ချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကာရီ က "ဒီစီရင်ချက်က ဒီရာဇဝတ်မှုတွေကို အသိအမှတ်ပြုပြီး၊ သူတို့ရဲ့ အမည်ရင်းနဲ့ ခေါ်ဆိုကာ၊ တရားမျှတမှုဆီကို သွားတဲ့ လမ်းပေါ် တင်ပေးလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။ "အဲဒီလို ဖြစ်လာရင် စီရင်ချက်ကို အပြည့်အဝ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ထောက်ခံရမှာက နိုင်ငံအားလုံးရဲ့ တာဝန် ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်" လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ "နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်ဟာ ရိုဟင်ဂျာပြည်သူတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုလုံးအတွက် အရေးကြီးတဲ့ အခိုက်အတန့် ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။

ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရက်စက်မှုတွေ — ပိုင်ဆိုင်မှု သိမ်းယူတာ၊ နိုင်ငံသား အထောက်အထား ငြင်းပယ်တာ၊ အတင်းအဓမ္မ နေရပ်စွန့်ခွာခိုင်းတာ၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်တာ၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်တာ၊ သတ်ဖြတ်တာ — တွေဟာ "၂၀၁၇ ခုနှစ်မှာမှ စခဲ့တာလည်း မဟုတ်သလို၊ ၂၀၁၇ မှာပဲ ပြီးသွားတာလည်း မဟုတ်ဘူး" လို့ ကာရီ က ဆိုပါတယ်။

ဒုက္ခသည်တွေ ပြန်လာရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး၊ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ အထူးသဖြင့် လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခ ဆက်ဖြစ်နေတာကြောင့် ဘေးကင်းပြီး၊ မိမိဆန္ဒအလျောက်၊ ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ၊ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ နည်းနဲ့ ပြန်လာဖို့ မဖြစ်နိုင်သေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ အရပ်သားတွေနဲ့ အရပ်သား အဆောက်အအုံတွေ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ခံနေရပြီး၊ နေပြည်တော် အာဏာပိုင်တွေနဲ့ ရက္ခိုင့်တပ်တော် (Arakan Army) နှစ်ဖက်စလုံးရဲ့ ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေမှာ ရိုဟင်ဂျာနဲ့ တခြား လူနည်းစုတွေဟာ ဖိနှိပ်မှုနဲ့ အခြေခံ အခွင့်အရေးတွေ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ချိုးဖောက်ခံရနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါက ကာရီ ရဲ့ စွပ်စွဲချက်ဖြစ်ပြီး၊ Honey ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် ပြောဆိုချက် မဟုတ်ပါဘူး။

လုံခြုံရေး ပိုဆိုးလာတာကြောင့် လူတွေ ပိုပြီး ထွက်ပြေးနေရချိန်မှာ နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီက လျော့ကျနေပြီး၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က ဒုက္ခသည်တွေအတွက် ရန်ပုံငွေဟာ လိုအပ်ချက် စံချိန်တင် များနေချိန်မှာ အနိမ့်ဆုံး အဆင့်ကို ရောက်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒုက္ခသည်စခန်းတွေရဲ့ လုံခြုံရေးကိုလည်း စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီး၊ ကလေးနဲ့ ထိခိုက်လွယ်တဲ့ လူတွေအတွက် စိုးရိမ်ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မလုံခြုံမှု၊ ရာဇဝတ်မှု၊ ပြန်ပေးဆွဲခံရမှာ စိုးရိမ်ရမှု တွေ ရှိနေပြီး၊ ခွင့်ပြုချက်မရှိတဲ့ လက်နက်ကိုင်တွေကို ဖယ်ရှားပြီး လက်နက်ဖြုတ်တာ၊ ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းတွေကို နှိမ်နင်းတာတွေ အပါအဝင် အရေးပေါ် တိုးတက်အောင် လုပ်ဖို့ တောင်းဆိုပါတယ်။ ကျား၊ မ နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ ကလေးတွေအပေါ် ရာဇဝတ်မှုတွေ တိုးလာနေတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဝန်ကြီးချုပ် တာရစ် ရာမန် (Tarique Rahman) က ရိုဟင်ဂျာတွေ စောစော၊ ဘေးကင်းပြီး၊ မိမိဆန္ဒအလျောက်၊ ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ ပြန်လာနိုင်ဖို့ ပြည့်စုံတဲ့ မဟာဗျူဟာ ရေးဆွဲဖို့ အထူးကော်မတီ ဖွဲ့တာကို ကာရီ က ကြိုဆိုပါတယ်။ မဟာဗျူဟာကိုယ်တိုင်ကတော့ မထုတ်ပြန်ရသေးပါဘူး။

မြန်မာ့အနာဂတ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကာရီ က "ဒီအချိန်မှာ မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းကြောင်း နေပြည်တော်ကို မဖြတ်ဘူး" လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီက အာဏာပိုင်တွေမှာ အဓိက တာဝန် ရှိတယ်လို့ ဆိုပြီး၊ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ရိုဟင်ဂျာနဲ့ တခြား လူနည်းစု အသိုင်းအဝိုင်းတွေ ပါဝင်တဲ့ အားလုံးပါဝင်တဲ့ နိုင်ငံရေး ဆွေးနွေးမှု လိုအပ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကာရီ ဟာ ပြည့်စုံတဲ့ အစီရင်ခံစာနဲ့ အကြံပြုချက်တွေကို ၂၀၂၇ ခုနှစ် မတ်လမှာ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီ (UN Human Rights Council) ကို တင်ပြမှာဖြစ်ပါတယ်။

မှတ်ချက် — ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးရုံး (OHCHR) က ဒီသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲရဲ့ တရားဝင် စာသား မထုတ်ပြန်သေးပါဘူး။ အထက်ပါ ပြောဆိုချက်တွေက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အစိုးရ သတင်းဌာန BSS ရဲ့ သတင်းအရ ဖြစ်ပြီး၊ Views Bangladesh နဲ့ GreenWatchBD မှာ တူညီစွာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ ဗီဒီယိုလည်း ရှိပါတယ်။ OHCHR က တရားဝင် စာသား ထုတ်ပြန်လာရင် ဒီပြောဆိုချက်တွေနဲ့ ပြန်တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးရပါမယ်။

ရင်းမြစ် — Views Bangladesh (BSS သတင်း): https://viewsbangladesh.com/un-rapporteur-urges-global-enforcement-of-rohingya-judgment/; GreenWatchBD: https://greenwatchbd.com/refugee/115268; သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ ဗီဒီယို: https://www.youtube.com/watch?v=LZmrUvroKZQ; OHCHR ခရီးစဉ် ကြေညာချက် (၁၀ နိုဝင်ဘာ): https://www.ohchr.org/en/media-advisories/2026/11/un-expert-myanmar-visit-bangladesh

မျှဝေရန် — Facebook · X · Telegram ·

မှတ်ချက်များ

Post a Comment