ကျားဖြန့်နောက်ကွယ် — မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ ဘယ်လောက်ပါဝင်လဲ
"ကျားဖြန့်" (Kyar Phyan) — မြန်မာနယ်စပ်က အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုစင်တာတွေ။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက လူထောင်ပေါင်းများစွာ အလိမ်ခံရ၊ လူကုန်ကူးခံရတဲ့ ရာဇဝတ်မှုအင်ပါယာ။ ဒီနောက်ကွယ်မှာ ဘယ်သူရှိလဲ။ သုတေသနတွေရဲ့ အဖြေက ရှင်းတယ် — မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ စစ်ကောင်စီ။
၁။ စစ်ကောင်စီက ဗဟိုချက်
ဩစတြေးလျ Strategic Policy Institute (ASPI) ရဲ့ 2025 "Scamland Myanmar" အစီရင်ခံစာက တိုက်ရိုက်ပြောထားတယ် — မြန်မာစစ်ကောင်စီဟာ ဒီပြဿနာရဲ့ ဗဟိုချက် ဖြစ်ပြီး၊ ကျားဖြန့်စင်တာတွေ ဆက်လက်တည်ရှိနေတာ စစ်ကောင်စီက ခွင့်ပြု၊ ကူညီပေးနေလို့ပဲ။
2021 အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စင်တာ ၁၁ ခုကနေ ၃၀ ကျော်အထိ တိုးလာတယ်။ 2025 မှာဆို စစ်တပ် တိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်နယ်မြေထဲအထိ ချဲ့ထွင်လာပြီ။
၂။ ဝင်ငွေခွဲဝေယူတယ် — $192M
Justice for Myanmar ရဲ့ စုံစမ်းမှုအရ —
- ကရင်ပြည်နယ် ကျားဖြန့်လုပ်ငန်းဝင်ငွေရဲ့ တစ်ဝက် ကို မြန်မာစစ်တပ်က ယူတယ်
- Shwe Kokko တစ်ခုတည်းက 2024 မှာ $192M လောက်
- "အကာအကွယ်အခွန်" + အမြတ်ခွဲဝေ + မြေယာထိန်းချုပ်မှုကနေ စစ်ကောင်စီ အကျိုးခံစားတယ်
ဒါဟာ "မသိလိုက်လို့" မဟုတ်ဘူး — စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်အဖြစ် ပါဝင်တာ။
၃။ လက်အောက်ခံတပ်ဖွဲ့များ — စစ်တပ်ရဲ့ လက်တံ
စောချစ်သူရဲ့ Karen BGF (အခု KNA) က Shwe Kokko/Myawaddy လမ်းကြောင်းကို ထိန်းချုပ်တယ် — မြေငှားစားတယ်၊ လုံခြုံရေးပေးတယ်၊ လျှပ်စစ်နဲ့ အင်တာနက်ရောင်းတယ်၊ လူကုန်ကူးမှုမှာ ပါဝင်တယ်။
အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဌာနက 2025 မေမှာ KNA ကို "transnational criminal organization" အဖြစ် ကြေညာပြီး ခေါင်းဆောင် ၃ ဦးကို ပိတ်ဆို့တယ်။ 2025 စက်တင်ဘာမှာ Shwe Kokko ဆက်စပ် အဖွဲ့/လူ ၁၉ ခု ထပ်ပိတ်ဆို့တယ်။
ဒီတပ်ဖွဲ့တွေဟာ မြန်မာစစ်တပ် လက်အောက်ခံ — JFM ရဲ့ စကား: "စစ်တပ်၊ သူ့လက်အောက်ခံတပ်ဖွဲ့တွေ မပါဘဲ ဒီလုပ်ငန်း ဖြစ်နိုင်စရာမရှိဘူး။"
၄။ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်မှု
ဒါက အရေးအကြီးဆုံးအချက် —
- C4ADS: ကျားဖြန့်အော်ပရေတာတွေက မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံခဲ့တယ်။ KNA က စစ်တပ်နဲ့ ဝင်ငွေခွဲဝေတယ်
- ဖုန်းတည်နေရာဒေတာ: Myawaddy ကျားဖြန့်စင်တာတွေနဲ့ နေပြည်တော် အစိုးရအဆောက်အအုံတွေကြား ဖုန်းတွေ ခဏခဏကူးသန်းနေ — စစ်ကောင်စီနဲ့ ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းကြား လျှို့ဝှက်ဆက်စပ်မှု
- Reuters (2025 နိုဝင်ဘာ): မင်းအောင်လှိုင်ကိုယ်တိုင် ကျားဖြန့်နှိမ်နင်းရေး အမိန့်တိုက်ရိုက်ပေး — ဆိုလိုတာ ဒီလူတွေအပေါ် သူ့ဩဇာအာဏာ တိုက်ရိုက်ရှိတယ်
အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဌာန TIP Report 2025 ကလည်း ပြောထားတယ် — စစ်တပ်၊ ရဲ၊ BGF တွေ လာဘ်စား၊ လုံခြုံရေးပေး၊ ကျားဖြန့်အော်ပရေတာတွေကို ကာကွယ်ပေးနေတယ်။
၅။ နှိမ်နင်းပြဇာတ်
စစ်ကောင်စီက တခါတရံ ဝင်စီးပြတယ် — 2025 အောက်တိုဘာမှာ KK Park ကို ဝင်စီး၊ လူ ၂၀၀၀ ကျော် ဖမ်း၊ အဆောက်အအုံ ၆၀၀ ဖြို။
ဒါပေမယ့် Reuters ရဲ့ သတင်းရင်းမြစ်တွေအရ ဒီအရေးတကြီးလုပ်ဆောင်မှုဟာ အမေရိကန်+တရုတ်+ထိုင်းဖိအား ကြောင့်သာ။ ထိုင်းက 2025 ဖေဖော်ဝါရီမှာ နယ်စပ်ကို လျှပ်စစ်ဖြတ်တောက်တယ်။ တရုတ်က ပြည်သူတွေအဖမ်းခံရလို့ ဖိအားပေးတယ်။
ဖိအားမရှိရင် ဆက်ခွင့်ပြုထားတာ — ဖိအားလာမှ ဟန်ပြနှိမ်နင်းတာ။
အချုပ်
ကျားဖြန့်ဟာ "နယ်စပ်ရာဇဝတ်မှု" သက်သက်မဟုတ်ဘူး။ စစ်ကောင်စီရဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း တစ်ခု —
- ခွင့်ပြုသူ — စစ်ကောင်စီ
- အကာအကွယ်ပေးသူ — စစ်တပ် + လက်အောက်ခံတပ်ဖွဲ့တွေ
- အမြတ်ခွဲဝေသူ — မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ
လူကုန်ကူးခံရသူတွေ၊ အလိမ်ခံရသူတွေရဲ့ ဒုက္ခတိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီရဲ့ လက်ရာ ပါတယ်။
ရင်းမြစ် — Reuters, ASPI "Scamland Myanmar" (2025), Justice for Myanmar, C4ADS, US State Dept TIP Report 2025, OCCRP, USIP, ISEAS