အာဏာသိမ်းမခံရခင် ၅ ရက် — ၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီမှာ မင်းအောင်လှိုင် ဘာတောင်းဆိုခဲ့သလဲ
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းမှုမဖြစ်ခင် ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်မှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ကြား ဘာတွေဖြစ်ခဲ့သလဲ။ စာတွေပို့ခဲ့သလား၊ စစ်ကိုယ်စားလှယ်တွေ စေလွှတ်ခဲ့သလား။ ပြီးတော့ အရေးအကြီးဆုံးမေးခွန်း — မင်းအောင်လှိုင်က လွှတ်တော်ကနေ သူ့ကို သမ္မတနေရာပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့သလား။
ဒီမေးခွန်းတွေကို ဇန်နဝါရီသတင်းတွေနဲ့ နောက်ပိုင်းထွက်ပေါ်လာတဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးချက်တွေအပေါ် အခြေခံပြီး ဖြေကြည့်ပါမယ်။
တိုက်ရိုက်မတွေ့ခဲ့ဘူး — ကိုယ်စားလှယ်တွေနဲ့သာ
အံ့သြစရာကောင်းတာက ၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီမှာ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ တိုက်ရိုက်မတွေ့ခဲ့သလို ဖုန်းနဲ့တောင် မပြောခဲ့ပါဘူး။ Reuters သတင်းဌာနက ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်မှာ ဖော်ပြခဲ့တာက နှစ်ဦးဟာ "လပေါင်းများစွာ တိုက်ရိုက်စကားမပြောခဲ့ဘူး" တဲ့။
အဆက်အသွယ်အားလုံးက ကိုယ်စားလှယ်တွေကနေတစ်ဆင့်သာ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်ကနေ ၃၁ ရက်အထိ နေပြည်တော်နဲ့ ရန်ကုန်မှာ အလျင်အမြန် စီစဉ်ထားတဲ့ ဆွေးနွေးပွဲတွေ ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။
စစ်တပ်ဘက်က — ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် (တပ်မတော်ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှုကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ) ဦးဆောင်ပြီး နောက်ထပ်အရာရှိတစ်ဦး ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။
NLD ဘက်က — နေပြည်တော်မှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ လက်ရုံးဖြစ်သူ ဦးကျော်တင့်ဆွေ (နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံရုံးဝန်ကြီး)၊ ရန်ကုန်မှာ သူမရဲ့ မိတ်ဆွေရင်းနဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဆရာဝန် ဒေါက်တာတင်မျိုးဝင်း တို့ ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။
ဇန်နဝါရီ ၂၈ ရက်စွဲပါ လက်ရေးစာ
ဆွေးနွေးပွဲမှာ တင်ပြခဲ့တဲ့ အရေးကြီးစာရွက်စာတမ်းတစ်ခုရှိပါတယ် — ဇန်နဝါရီ ၂၈ ရက်စွဲပါ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရဲ့ လက်ရေးစာ။
လက်ရေးစာရဲ့ စာသားအပြည့်အစုံက ဒီလိုပါ —
အခြေအနေအရပ်ရပ်ကို မျှော်တွေးပြီး နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့် ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်များ အဆင်ပြေချောမွေ့စေရေးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ပေးရန် တောင်းဆိုအပ်ပါသည်။
၁။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းပေးရန်။
၂။ ဒုတိယအကြိမ်လွှတ်တော်၏ (အရေးပေါ်) အစည်းအဝေး ခေါ်ယူပေးရန်။
၃။ တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးများ ကျင်းပမည့်ရက်ကို ရက်ရွှေ့ဆိုင်းပေးရန်။
မင်းအောင်လှိုင်
၂၈-၁-၂၀၂၁
ဒီစာဟာ Facebook ပေါ်မှာလည်း ဇန်နဝါရီ ၂၈ ရက်ဝန်းကျင်မှာ ပျံ့နှံ့ခဲ့ပါတယ်။ သတင်းရင်းမြစ်တချို့ကတော့ ဒီစာမှာ မဲစာရင်း ၁၀ သန်းကျော် ထပ်နေမှုတွေ့ရှိတယ်လို့ စွပ်စွဲထားတယ်လို့လည်း ဖော်ပြကြပါတယ်။
တောင်းဆိုချက် ၃ ချက်
Reuters ရဲ့ သတင်းရင်းမြစ် ၆ ဦးအရ စားပွဲပေါ်မှာ တပ်မတော်က တောင်းဆိုခဲ့တဲ့ အချက် ၃ ချက်က —
၁။ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် လွှတ်တော်ဖွင့်ပွဲကို ရွှေ့ဆိုင်းဖို့
၂။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကို ဖျက်သိမ်းဖို့
၃။ မဲကို စစ်တပ်ကြီးကြပ်မှုအောက် ပြန်လည်စစ်ဆေးခွင့်ပေးဖို့
နောက်ဆုံးထား ရက်က ဇန်နဝါရီ ၂၉ ရက် ညနေ ၅ နာရီ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဘက်က လုံးဝ မယိုင်လဲခဲ့ဘူး — လွှတ်တော်ရွှေ့ဆိုင်းဖို့နဲ့ ကော်မရှင်ဖျက်သိမ်းဖို့ကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပါတယ်။
အရေးကြီးဆုံးမေးခွန်း — သမ္မတနေရာ တောင်းဆိုခဲ့သလား
ဒါက စာဖတ်သူအများစု အသိချင်ဆုံးအချက်ပါ။ အဖြေကို ရှင်းရှင်းပြောရရင် —
မင်းအောင်လှိုင် သမ္မတဖြစ်ချင်တဲ့ ဆန္ဒရှိတာ အတည်ပြုနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဇန်နဝါရီဆွေးနွေးပွဲမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဆီ သမ္မတနေရာ တိုက်ရိုက်တောင်းဆိုခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်ကိုတော့ ယုံကြည်ရတဲ့ သတင်းရင်းမြစ်နဲ့ အတည်မပြုနိုင်ပါဘူး။
အသေးစိတ်ရှင်းပြပါမယ်။
သမ္မတဖြစ်ချင်တဲ့ ဆန္ဒ — အတည်ပြုနိုင်
ဒါက သတင်းရင်းမြစ်များစွာမှာ မှတ်တမ်းဝင်ထားပါတယ် —
- ၂၀၁၇ မှာ NLD အကြံပေး ဦးဝင်းထိန် က NYT ကို "သူ့ရည်မှန်းချက်က ၂၀၂၀ မှာ သမ္မတဖြစ်ဖို့" လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်
- ၂၀၂၁ ဇူလိုင်မှာ သူ သက် ၆၅ ပြည့်ပြီး အငြိမ်းစားယူရမှာဖြစ်တာကြောင့် အချိန်က သူ့ဘက်မှာ မရှိတော့ပါဘူး
- Al Jazeera (၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁) မှာ UNSW ပါမောက္ခ Melissa Crouch က "သမ္မတဖြစ်ချင်တဲ့ ဆန္ဒ ကြာမြင့်စွာရှိခဲ့တယ်" လို့ သုံးသပ်ထားပါတယ်
"သမ္မတနေရာ တောင်းဆိုခဲ့တယ်" ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက် — အတည်မပြုနိုင်
ဒီစွပ်စွဲချက်ရဲ့ ရင်းမြစ်ကို ခြေရာခံလိုက်ရင် —
- ISEAS ရဲ့ ပညာရှင်စာတမ်း (၂၀၂၁ မေ) မှာ "ကောလာဟလ" (rumour) အဖြစ် ဖော်ပြထားပါတယ်
- ဒီစာတမ်းက ကိုးကားထားတဲ့ Al Jazeera ဆောင်းပါးမှာတော့ တိုက်ရိုက်တောင်းဆိုမှုအကြောင်း လုံးဝ မပါပါဘူး
- Reuters ရဲ့ စုံစမ်းထားတဲ့ ဆွေးနွေးပွဲအကြောင်း ဆောင်းပါးမှာ သမ္မတနေရာတောင်းဆိုမှုအကြောင်း လုံးဝ မပါပါဘူး
ဆိုလိုတာက — သမ္မတဖြစ်ချင်တဲ့ ဆန္ဒက အမှန်၊ ဒါပေမယ့် "လွှတ်တော်ကနေ သမ္မတနေရာပေးဖို့ တိုက်ရိုက်တောင်းဆိုခဲ့တယ်" ဆိုတာကတော့ ကောလာဟလအဆင့်သာ ဖြစ်ပြီး အတည်ပြုနိုင်တဲ့ သတင်းရင်းမြစ် မရှိပါဘူး။
ဇန်နဝါရီ နောက်ဆုံးပတ် — နေ့စဉ်မှတ်တမ်း
ဇန်နဝါရီ ၂၆ — စစ်တပ်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မင်းထွန်း အာဏာသိမ်းမယ့်အကြောင်း မငြင်းပယ်ခဲ့
ဇန်နဝါရီ ၂၇ — မင်းအောင်လှိုင် "ဖွဲ့စည်းပုံကို မလိုက်နာရင် ဖျက်သိမ်းပစ်ရမယ်" မိန့်ခွန်း
ဇန်နဝါရီ ၂၈ — ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က မဲမသမာမှုစွပ်စွဲချက်တွေ ငြင်းပယ်။ ဆွေးနွေးပွဲ ပြိုကွဲ။ လက်ရေးစာ တင်ပြ။
ဇန်နဝါရီ ၂၉ — ညနေ ၅ နာရီ နောက်ဆုံးထား အချိန်ကျော်လွန်၊ သဘောတူညီမှုမရ။
ဇန်နဝါရီ ၃၀ — စစ်တပ်က ဖွဲ့စည်းပုံကို ကာကွယ်မယ်လို့ ကတိပေး။
ဇန်နဝါရီ ၃၁ — နေပြည်တော်မှာ တပ်တွေ လှုပ်ရှား။ ဆွေးနွေးပွဲ လုံးဝပြိုကွဲ။
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၊ မနက် ၃ နာရီ — တစ်နိုင်ငံလုံး ဖမ်းဆီးမှုတွေ စတင်။
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၊ မနက် ၅ နာရီ — သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် "နုတ်ထွက်တာထက် သေရတာမှ တော်ဦးမယ်" လို့ ငြင်းပယ်။
နိဂုံး
ဇန်နဝါရီ ဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ တပ်မတော်ရဲ့ တရားဝင်တောင်းဆိုချက်က ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ လွှတ်တော်အကြောင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ သမ္မတနေရာ တိုက်ရိုက်တောင်းဆိုခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်ကတော့ ကောလာဟလအဆင့်မှာ ရပ်နေဆဲပါ။
ဒါပေမယ့် တစ်ခုတော့ သေချာပါတယ် — သမ္မတဖြစ်ချင်တဲ့ ဆန္ဒ၊ ၂၀၂၁ ဇူလိုင်မှာ အငြိမ်းစားယူရမယ့် အချိန်ဖိအား၊ NLD ရဲ့ မဲအပြတ်အသတ်နိုင်မှုကြောင့် တရားဝင်လမ်းကြောင်းကနေ သမ္မတဖြစ်ဖို့ မဖြစ်နိုင်တော့တာ — ဒီအချက်တွေအားလုံးက အာဏာသိမ်းမှုရဲ့ နောက်ကွယ်က တွန်းအားတွေအဖြစ် လေ့လာသူအများစုက သတ်မှတ်ထားကြပါတယ်။
သတင်းရင်းမြစ်များ — Reuters (၂၀၂၁-၀၂-၀၉), Al Jazeera (၂၀၂၁-၀၂-၀၁), ISEAS TRS7/21, Critical Asian Studies, Heinrich Böll Stiftung, US Congressional Research Service