နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆
ရဲရင့်ငယ် — ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆
ဒီနေ့ သတင်းချုပ်မှာ မင်းအောင်လှိုင်က အာဆီယံကို အပြစ်တင်ပြီး ဖေဖော်ဝါရီတွင် ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ ကျင်းပမယ်လို့ ပြောကြားတဲ့ သတင်း၊ အိုင်စီဂျေ စီရင်ချက် မနက်ဖြန် ချမှတ်တော့မယ့် သတင်းနဲ့ အမုန်းစကား မြင့်တက်လာတဲ့ သတင်း၊ အိန္ဒိယက မြန်မာမှ မူးယစ်ဆေး မှောင်ခိုကွန်ရက် ခေါင်းဆောင်ကို ဖမ်းဆီးတဲ့ သတင်း၊ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သတင်းတွေ၊ ယူနီဆက်ဖ်ရဲ့ မြန်မာကလေးများ အနာဂတ် သတိပေးချက်နဲ့ ကောလင်း၊ မိုးမိတ်၊ မြင်းခြံတို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်ဖြစ်နေတဲ့ သတင်းတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
မင်းအောင်လှိုင် အာဆီယံကို အပြစ်တင်၊ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ ကျင်းပမည်
စစ်တပ် ထောက်ခံမှုဖြင့် သမ္မတ ဖြစ်လာသူ မင်းအောင်လှိုင်က နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် လွှတ်တော်ကို ပြောကြားရာမှာ မြန်မာအစိုးရအနေဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (အာဆီယံ) နှင့် ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည် သုံးသပ်နေတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် ဆွေးနွေးမှုတွေကိုတော့ ဆက်လုပ်သွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အာဆီယံက မြန်မာနိုင်ငံအပေါ်သာ ဖိအားပေးနေပြီး တခြား အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအပေါ် ဒီလို ဖိအားမျိုး၊ ဂုဏ်သိက္ခာ ထိခိုက်စေမှုမျိုး တစ်ခါမျှ မပေးခဲ့ဘူးလို့ သူက စွပ်စွဲခဲ့တယ်လို့ ရိုက်တာ သတင်းဌာနက ဖော်ပြထားပါတယ်။
လာမည့် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ တစ်ရပ် ကျင်းပပြီး သူ၏ ငါး နှစ် သက်တမ်းအတွင်း တိုက်ပွဲများ အဆုံးသတ်နိုင်ရန် ကြိုးစားမယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ညီလာခံတွင် မည်သူများ ပါဝင်မည်၊ မည်သို့ ကျင်းပမည်ကို အသေးစိတ် ပြောကြားခြင်း မရှိခဲ့ပါဘူး။ သမ္မတ ဖြစ်ပြီးနောက် ပထမဆုံး ကျင်းပမည့် ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အာဆီယံ ခေါင်းဆောင်များကတော့ တနင်္ဂနွေနေ့က ထုတ်ပြန်သော ကြေညာချက်တွင် မြန်မာက အချက် ငါး ချက် သဘောတူညီချက်အပေါ် ဆက်တိုက်နှင့် ထိရောက်သော တိုးတက်မှု ပြနိုင်ပါက မြန်မာ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အပြည့်အဝ ကိုယ်စားပြုခွင့်ကို အဆင့်လိုက်၊ တိုးတက်မှုအပေါ် မူတည်၍ ပြန်လည် ပေးအပ်နိုင်သည်ဟု ဆိုပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အာဆီယံ ထိပ်သီးများတွင် မြန်မာ ခေါင်းဆောင်များ တက်ရောက်ခွင့် မရခဲ့ပါဘူး။
ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အန်တိုနီယို ဂူတာရက်စ်ကလည်း အာဆီယံ ထိပ်သီးတွင် မြန်မာ အရေးကို ပိုမို ပြတ်ပြတ်သားသား ကိုင်တွယ်ရန် အာဆီယံ ခေါင်းဆောင်များကို တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး မြန်မာ ပြည်သူများ ခံနေရသော ဒုက္ခက ကြီးမားလှသော အတိုင်းအတာသို့ ရောက်နေပြီလို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါဟာ သူ ရာထူးမှ မထွက်ခွာမီ တက်ရောက်သော နောက်ဆုံး အာဆီယံ-ကုလသမဂ္ဂ ထိပ်သီး ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မင်းအောင်လှိုင်က သမ္မတ ဖြစ်ပြီးနောက် ထိုင်း၊ မလေးရှားနှင့် ဗီယက်နမ် အပါအဝင် အာဆီယံ နိုင်ငံအချို့ကို သွားရောက်ခဲ့ပြီး အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင် ဆယ့် တစ် နိုင်ငံအနက် ထက်ဝက်နီးပါးက မြန်မာနှင့် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးကို တိုးမြှင့်လာတယ်လို့ ရိုက်တာ သတင်းဌာနက ဖော်ပြထားပါတယ်။ ပညာရေးအသုံးစရိတ်ကိုတော့ ကိုး ဒသမ နှစ်ဆယ့် နှစ် ရာခိုင်နှုန်း သုံးစွဲမည်ဟု သူက လွှတ်တော်တွင် ပြောကြားခဲ့ပြီး စစ်သုံးစရိတ်မှာ အဆများစွာ ပိုများနေတယ်လို့ မြန်မာ သတင်းဓာတ်ပုံအေဂျင်စီ (အမ်ပီအေ) က ဖော်ပြထားပါတယ်။
အိုင်စီဂျေ စီရင်ချက် မနက်ဖြန် ချ၊ အမုန်းစကား မြင့်တက်လာ
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံး (အိုင်စီဂျေ) က ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာကို စွဲဆိုထားသည့် ရိုဟင်ဂျာ လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုအမှုတွင် နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက် ကြာသပတေးနေ့ မနက် ဆယ် နာရီ (ဟိဂ်မြို့ ဒေသစံတော်ချိန်) တွင် အပြီးသတ် စီရင်ချက် ချမည်ဖြစ်တယ်လို့ တရားရုံးက နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်တွင် ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ တရားရုံးဥက္ကဋ္ဌ ယူဂျီ အီဝါဆာဝါက စီရင်ချက်ကို ဖတ်ကြားမည် ဖြစ်ပါတယ်။
အမှုကို ဂမ်ဘီယာက ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာတွင် စွဲဆိုခဲ့ပြီး အစ္စလာမ္မစ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (အိုအိုင်စီ) အဖွဲ့ဝင် ငါး ဆယ့် ခုနှစ် နိုင်ငံက ထောက်ခံခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် စစ်တပ်၏ ရှင်းလင်းရေး စစ်ဆင်ရေးကြောင့် ရိုဟင်ဂျာ ခုနှစ် သိန်း သုံး သောင်း ကျော် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
စီရင်ချက်မှာ အပြီးသတ်ဖြစ်ပြီး အယူခံ ဝင်ခွင့် မရှိပါဘူး။ ကနေဒါ အပါအဝင် နိုင်ငံ ဆယ့် တစ် နိုင်ငံက အမှုတွင် ကြားဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တရားရုံးက နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်သည်ဟု တစ်ခါမျှ မဆုံးဖြတ်ဖူးသေးပါဘူး။
စီရင်ချက် မချမီမှာတော့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရိုဟင်ဂျာဆန့်ကျင်ရေး အမုန်းစကားများ မြင့်တက်လာနေပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ အမျိုးသားရေးဝါဒီ အဖွဲ့များက နိုင်ငံတစ်ဝန်း ဆန္ဒပြရန် ပြင်ဆင်နေတယ်လို့ မြန်မာ လူ့အခွင့်အရေး ကွန်ရက် (ဘီအိတ်ချ်အာအဲန်န်) က နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်တွင် သတိပေးခဲ့ပါတယ်။
အမျိုးဘာသာ သာသနာ စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ (မာဘသ) အပါအဝင် အဖွဲ့များက တရားရုံးက မြန်မာကို လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်ပါက ဆန္ဒပြမည်ဟု ပြင်ဆင်နေပြီး ရန်ကုန်အခြေစိုက် မြန်မာ မျိုးချစ် ရဟန်းတော်များ သမဂ္ဂက အရှင် သူဇိတ ဦးဆောင်ကာ ထောက်ခံသူများ စုစည်းရန် ကြိုးစားနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန ဒုဝန်ကြီး ဦးလင်းဇော်ထွန်းကလည်း နိုဝင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့က ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် စာရွက်စာတမ်း မရှိသော ရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်သူများကို နိုင်ငံတစ်ဝန်း စစ်ဆေး ဖမ်းဆီးမည့် အစီအစဉ်များ ပြင်ဆင်နေတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အိန္ဒိယက မြန်မာမှ မူးယစ်ဆေး မှောင်ခိုကွန်ရက် ခေါင်းဆောင် ဖမ်းဆီး
အိန္ဒိယ အမျိုးသား စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအေဂျင်စီ (အန်အိုင်အေ) က မြန်မာမှ အိန္ဒိယ ပြည်မကြီးသို့ မူးယစ်ဆေး မှောင်ခို သယ်ဆောင်သော ကွန်ရက်၏ ခေါင်းဆောင်ဟု စွပ်စွဲခံရသူ တစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးလိုက်တယ်လို့ အိန္ဒိယ သတင်းဌာနများက နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်တွင် ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဖမ်းဆီးခံရသူက အာသံပြည်နယ် စီလ်ချာမြို့က နူရူး အစ္စလာမ် ဖြစ်ပြီး နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့က ဖမ်းဆီးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူနှင့် ဆက်စပ်သော အမှုမှာ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် ချမ်ဖိုင်ခရိုင်တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက်နေ့က ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သော မက်သဖက်တမင်း ဆေးပြား နှစ်ရာ သုံးဆယ့် ခြောက် ဒသမ သုံးဆယ့် သုံး ကီလိုဂရမ် ဖြစ်ပါတယ်။
ဆေးပြားများ၏ တန်ဖိုးမှာ ရူပီး သုံးဆယ် ဒသမ ခုနှစ်ဆယ့် နှစ် ကုဋေ ခန့် ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီအမှုတွင် လူ ငါး ဦးကို အရင်ကတည်းက တရားစွဲဆိုထားပြီးဖြစ်ပြီး အန်အိုင်အေက ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီတွင် အမှုကို လွှဲပြောင်း ရယူခဲ့ကာ မတရား လုပ်ဆောင်မှုများ တားဆီးရေး ဥပဒေ (ယူအေပီအေ) ဖြင့် အမှုဖွင့်ထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မူးယစ်ဆေး ရောင်းရငွေက အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များကို ထောက်ပံ့နေခြင်း ရှိ၊ မရှိကိုတော့ စုံစမ်းစစ်ဆေးနေဆဲဖြစ်ပြီး အတည်မပြုရသေးပါဘူး။ ဖမ်းဆီးခံရသူမှာ စွပ်စွဲခံရသူသာ ဖြစ်ပြီး တရားရုံးက အပြစ်ရှိ၊ မရှိ ဆုံးဖြတ်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။
လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု
နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်မှ ၁၇ ရက်အတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့နယ်တို့တွင် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အရပ်သား ဆယ့်လေး ဦး သေဆုံးပြီး နှစ် ဆယ့် ရှစ် ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ရက္ခိုင့်တပ်တော် (အေအေ) က ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ နယ်စပ် သတင်းအေဂျင်စီ (ဘီအဲန်အေ) ကတော့ မြို့ ငါး မြို့တွင် ဆယ့်ငါး ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားပြီး ဂဏန်း ကွဲလွဲနေပါတယ်။
အဆိုးရွားဆုံးမှာ နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက် ည ခုနှစ် နာရီ ငါး ဆယ့် ခုနှစ် မိနစ်မှ ကိုး နာရီ ဆယ့်ငါး မိနစ်အထိ ပလက်ဝမြို့နယ် သူဌေးကုန်းရွာအနီးကို တိုက်လေယာဉ် လေး စီးနှင့် ဝိုင်တွဲ တစ်စီးက ဗုံး ငါးဆယ် နီးပါး ကြဲချခဲ့ရာ အရပ်သား ဆယ့်နှစ် ဦး သေဆုံးပြီး နှစ် ဆယ့် တစ် ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သေဆုံးသူများမှာ ယောက်ျား ခြောက် ဦး၊ အမျိုးသမီး လေး ဦး၊ ကိုယ်ဝန် ငါး လ ရှိသော အမျိုးသမီး တစ်ဦးနှင့် အသက် သုံး နှစ် အရွယ် ကလေးငယ် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး အများစုမှာ စစ်ဘေးရှောင်များ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ထိုနေရာတွင် မြေပြင် တိုက်ပွဲ မရှိခဲ့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။
သံတွဲမြို့ကိုလည်း နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက် နေ့လယ် ဆယ့်တစ် နာရီ ခွဲခန့်တွင် တိုက်လေယာဉ် နှစ် စီးက အစိုးရ နည်းပညာ ကျောင်း (ဂျီတီအိုင်) နှင့် အနီးဝန်းကျင်ကို ဗုံး နှစ် ကြိမ် ကြဲချခဲ့ရာ အရပ်သား နှစ် ဦး သေဆုံးပြီး လေး ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ရက္ခိုင့်တပ်တော်၏ ထုတ်ပြန်ချက်ကို ကိုးကား၍ နာရင်္ဂရာ သတင်းဌာနက နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက်တွင် ဖော်ပြထားပါတယ်။ ကျောင်းဆောင်နှင့် နေအိမ်များ ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ကျောက်တော်မြို့ကိုလည်း နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက် ည ဆယ့်တစ် နာရီ ခွဲခန့်တွင် တိုက်လေယာဉ် သုံး စီးက စိုက်ပျိုးရေး သိပ္ပံ ကျောင်းနှင့် အနီးဝန်းကျင်ကို ငါး ကြိမ် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ အရပ်သား သုံး ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး ကျောင်းဆောင် အားလုံး ပြိုပျက်ခဲ့တယ်လို့ ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ဆိုပါတယ်။ ရခိတ တိုင်းမ်ကတော့ ဒဏ်ရာရသူ နှစ် ဦးဟု ဖော်ပြထားပြီး ပေါင် ငါးရာ ဗုံး လေး လုံးနှင့် အစုလိုက် ဗုံး ဆယ် လုံး အပါအဝင် ဗုံး ဆယ့်လေး လုံး ကြဲချခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒဏ်ရာရသူ နှစ် ဦးမှ သုံး ဦး အဖြစ် ဂဏန်း ကွဲလွဲနေပါတယ်။
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ် ကွမ်တောင်ရွာအနီးကိုလည်း နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်တွင် လေကြောင်းက တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ကျောက်ဖြူမြို့နယ် စနဲမြို့ တောင်ငူစုရပ်ကွက်ကိုလည်း နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက် ညတွင် ဒရုန်းများက တိုက်ခိုက်ခဲ့ကာ နေအိမ်များ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ နယ်စပ် သတင်းအေဂျင်စီက ဖော်ပြထားပါတယ်။ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ကိုလည်း နိုဝင်ဘာ ၁၄-၁၅ ရက်တွင် လေကြောင်းက တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း ထိခိုက်မှု မရှိခဲ့ဘူးလို့ ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံက ဖော်ပြထားပါတယ်။
ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ကွတ်ခိုင်မြို့ကိုလည်း နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက် သန်းခေါင်ယံ ဆယ့်နှစ် နာရီခန့်တွင် လေယာဉ် တစ်စီးက ပေါင် ငါးရာ ဗုံး တစ်လုံး ကြဲချခဲ့ရာ ရပ်ကွက် လေးရှိ တရုတ် နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန် ဘုရားကျောင်းနှင့် အနီးဝန်းကျင်တွင် နှစ် လသား ကလေးငယ်တစ်ဦး၊ ၎င်း၏ မိခင်နှင့် သက်ကြီးရွယ်အို အမျိုးသမီး တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဘားမား နယူးစ် အင်တာနေရှင်နယ်က ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒဏ်ရာရသူ ဆယ် ဦး ခန့် ရှိပြီး ခုနှစ် ဦးက စိုးရိမ်ရတယ်လို့ ဒေသခံများက ပြောကြားခဲ့ပြီး တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (တီအဲန်အယ်လ်အေ) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင်တော့ ဒဏ်ရာရသူ ဆယ့်သုံး ဦး ရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ နေအိမ် ငါး လုံး ပျက်စီးခဲ့ပြီး ဘုရားကျောင်းနှင့် ရေထွက်တူး ပန်းခြံဈေး ဆိုင်ခန်းများ ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီသတင်းဟာလည်း ရင်းမြစ် တစ်ခုတည်းကသာ လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ချဲဒိတ်ရွာ တိုက်ခိုက်မှုတွင်တော့ သေဆုံးသူ အရေအတွက် ဂဏန်း ကွဲလွဲနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ရာမည မွန်တပ်မတော် (အာအမ်အေ) က နှစ် ဦးသေ၊ ဆယ့်လေး ဦး ဒဏ်ရာရဟု ဖော်ပြထားပြီး မွန်လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ (ဟာဖောမ်) က အနည်းဆုံး တစ် ဦးသေ၊ အနည်းဆုံး သုံး ဆယ် ဒဏ်ရာရဟု ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဲန်အာရ်အက်ဖ်အက်ဖ်၏ ထုတ်ပြန်ချက်ကို ကိုးကား၍ ဘီဗွီဂျေ သတင်းဌာနက နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် လေး ဦးသေ၊ သုံး ဆယ် ကျော် ဒဏ်ရာရဟု ဖော်ပြထားပါတယ်။ သေဆုံး တစ် ဦးမှ လေး ဦး၊ ဒဏ်ရာရ ဆယ့်လေး ဦးမှ သုံး ဆယ် ကျော်အထိ ဂဏန်း ကွဲလွဲနေပြီး အတည်မပြုရသေးပါဘူး။ ဖလံချောင်းဝ ရွာ (အစောပိုင်း သတင်းများက ဖာလန်ရွာဟု ဖော်ပြ) တိုက်ခိုက်မှု (နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက် ညနှင့် ၁၆ ရက် နံနက်) တွင်လည်း သက်ကြီးရွယ်အို အမျိုးသမီး တစ်ဦး သေဆုံးပြီး နှစ် ဦးမှ သုံး ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု အန္တရာယ်နှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာ့တရားမျှတမှုအဖွဲ့ (ဂျေအက်ဖ်အမ်) က အာဆီယံ ဒေသဆိုင်ရာ ဖိုရမ် (အေအာရ်အက်ဖ်) ၏ ဒရုန်း တိုက်ဖျက်ရေး အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲသို့ စစ်တပ်ကို ဖိတ်ရန် စီစဉ်နေသည်ဟု ထောက်ပြထားပြီး စစ်တပ်၏ လေကြောင်း တိုက်ခိုက်နိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်ဟု သတိပေးထားပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးရုံး၏ ဖော်ပြချက်အရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား ကိုး ရာ ရှစ် ဆယ့် နှစ် ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အဲဒီအထဲတွင် အမျိုးသမီး သုံး ရာ ခြောက် ဆယ့် ရှစ် ဦးနှင့် ကလေး နှစ် ရာ သုံး ဆယ့် နှစ် ဦး ပါဝင်ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်ထက် ငါး ဆယ့် နှစ် ရာခိုင်နှုန်း ပိုများခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ယူနီဆက်ဖ် — မြန်မာကလေးများ၏ အနာဂတ် ခြိမ်းခြောက်ခံနေရ
ကုလသမဂ္ဂ ကလေးသူငယ်များ ရန်ပုံငွေ (ယူနီဆက်ဖ်) က မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်ပွဲ၊ နေရပ်စွန့်ခွာရမှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ပြတ်တောက်မှုတို့ကြောင့် ကလေးများ၏ အနာဂတ် ခြိမ်းခြောက်ခံနေရတယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။
၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အကူအညီ လိုအပ်သူ ဆယ့်ခြောက် ဒသမ နှစ် သန်း — လူဦးရေ၏ သုံးပုံ တစ်ပုံနီးပါး — ရှိပြီး အဲဒီအထဲတွင် ကလေး လေး ဒသမ ကိုး သန်း ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းအထိ နေရပ်စွန့်ခွာရသူ သုံး ဒသမ ခုနှစ် သန်း ရှိပြီး သုံးပုံ တစ်ပုံနီးပါးမှာ ကလေးတွေ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မြန်မာကလေးများ၏ ငါးဆယ့် ငါး ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုထဲတွင် နေထိုင်နေရပြီး ပညာသင်ယူရန် အရေးပေါ် လိုအပ်နေသော ကလေး သုံး ဒသမ လေး သန်း ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ယူနီဆက်ဖ်က ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အသက်ကယ်ဆယ်ရေး အကူအညီပေးရန် ဒေါ်လာ နှစ်ရာ ခြောက်ဆယ့် ခုနှစ် ဒသမ နှစ် သန်း လိုအပ်ပြီး လူ သုံး ဒသမ သုံး သန်း (ကလေး နှစ် ဒသမ ခြောက် သန်း အပါအဝင်) ကို ကူညီရန် ရည်ရွယ်ထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရန်ပုံငွေ လုံလောက်မှု မရှိခြင်းက အကြီးမားဆုံး အခက်အခဲ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
တိုက်ပွဲများ — ကောလင်း၊ မိုးမိတ်၊ မြင်းခြံ
နိုင်ငံပိုင် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက် ထုတ်တွင် စစ်တပ်က စစ်ကိုင်းတိုင်း ကောလင်းမြို့ကို နိုဝင်ဘာ ၁၁ ရက်တွင် ပြန်သိမ်းခဲ့ပြီး အင်းတော်-ဝဏ္ဏသို-ကောလင်း-ကျွန်းလှ-ကန့်ဘလူ လမ်းကြောင်းနှင့် အင်းတော်-ကျောက်တန်း-စဘိုင်းနသာ လမ်းကြောင်းတို့ကို ပြန်ဖွင့်ရန် စစ်ဆင်ရေး ဆက်လုပ်နေတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ မြို့ကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ထားသည်ဟု လွတ်လပ်သော အတည်ပြုချက် မရသေးပါဘူး။
စစ်တပ်၏ ဖော်ပြချက်အရ အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်မှ နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်အထိ ကျေးရွာများစွာကို ပြန်သိမ်းခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲ နှစ် ဆယ့် ကိုး ကြိမ် ဖြစ်ပွားကာ သေဆုံး ဆယ့်သုံး ဦး၏ အလောင်းများနှင့် လက်နက် ဆယ့်တစ် လက် သိမ်းဆည်းရမိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါဟာ စစ်တပ်ဘက်၏ တစ်ဖက်သတ် ဖော်ပြချက် ဖြစ်ပါတယ်။
ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) မိုးမိတ်မြို့အနီးတွင်လည်း တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်နေပြီး လေကြောင်းက ဗုံးကြဲနေတယ်လို့ ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်း၏ နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက် မနက်ခင်း သတင်းအစီအစဉ်တွင် ဖော်ပြထားပါတယ်။ မိုးမိတ်မြို့မှ ခြောက် မိုင် အကွာတွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မန္တလေးတိုင်း မြင်းခြံမြို့နယ်တွင်လည်း ပျူစောထီး စစ်ကြောင်းက မြင်းခြံ-မြို့သာလမ်းတစ်လျှောက် ကျေးရွာများတွင် ညအချိန် လုယက်နေပြီး သခါကျင်းရွာတွင် ရှိနေတယ်လို့ မြင်းခြံ လူထုလှုပ်ရှားမှု ကော်မတီက နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက်တွင် သတိပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒေသခံများကို သတိထား ရှောင်ရှားရန် အသိပေးထားပါတယ်။
သတင်းတိုများ
အမေရိကန် တစ်ဒေါ်လာလျှင် ငါးထောင့် ငါးဆယ် ကျပ်အထိ တက်လာပြီး ဈေးကွက်တွင် အရောင်းမရှိဟု ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်း၏ နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက် ညနေခင်း သတင်းအစီအစဉ်တွင် ဖော်ပြထားပါတယ်။
နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း (အေအေပီပီ) ၏ နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက် အစီရင်ခံစာအရ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖမ်းဆီးခံရသူ သုံးသောင်း နှစ်ထောင် လေးရာ ဆယ့်ခြောက် ဦး၊ အတည်ပြု သေဆုံးသူ ရှစ်ထောင် ခုနှစ် ရာ နှစ် ဦး ရှိပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်မှ နိုဝင်ဘာအထိ တစ် ရာ နှစ် ဆယ့် ခုနှစ် ဦး သေဆုံးခဲ့ကာ အဲဒီအထဲတွင် အမျိုးသမီး ခြောက်ဆယ့် ခြောက် ဦးနှင့် ကလေး ဆယ့်ငါး ဦး ပါဝင်ပြီး အများစုမှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် နိုင်ငံတကာ (အမ်နက်စတီ အင်တာနေရှင်နယ်) က နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် အာဆီယံ ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် မြန်မာအရေးတွင် ပြတ်ပြတ်သားသား ရပ်တည်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး ဖော်တီဖိုင်း ရိုက်စ်ကလည်း စစ်တပ်ကို ဒေသတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ခြိမ်းခြောက်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဖိလစ်ပိုင် တက္ကသိုလ် ဒီလီမန် ကျောင်းဝင်းတွင် နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်က လူ့အခွင့်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက မင်းအောင်လှိုင်ကို ဖမ်းဆီး တရားစွဲဆိုရန်၊ စစ်တပ်ထံ လေယာဉ်ဆီ ရောင်းချမှု ရပ်တန့်ရန်၊ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရကို အသိအမှတ်ပြုရန်နှင့် ရိုဟင်ဂျာများအပေါ် လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှု ရပ်တန့်ရန် ဆန္ဒပြခဲ့ကြတယ်လို့ အမ် စီဒီအမ်က ဖော်ပြထားပါတယ်။
အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ လူမှုရေး၊ အလုပ်သမားနှင့် လူသားချင်းစာနာမှု ဝန်ကြီးဌာနက နိုဝင်ဘာ ၁၆-၂၂ ရက် မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်တွင် ဆိုင်ကလုန်း အက်ဗန်က အန်ဒရာ ပရာဒေ့ရှ် ကမ်းခြေဘက်သို့ ရွေ့လျားနိုင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်မှု အနည်းငယ်သာ ရှိနိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
မကွေးတိုင်း ဆိပ်ဖြူနှင့် ဆယ့်တုတ္တရာ မြို့နယ်တို့တွင် နိုဝင်ဘာ ၁၃-၁၄ ရက်က လက်နက်ကြီး ပစ်ခတ်မှုနှင့် ဂျိုင်ရိုကော်ပတာ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ရွာသားထောင်ချီ ထွက်ပြေးခဲ့ရတယ်လို့ ရန်ကုန်ခေတ်သစ် သတင်းဌာနကို ကိုးကား၍ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီသတင်းဟာလည်း ရင်းမြစ် တစ်ခုတည်းကသာ လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆွစ်ဇာလန်အခြေစိုက် ဒီကေအက်စ်အိတ် ကုမ္ပဏီက မြန်မာနိုင်ငံတွင် အိုဗာတင်း ဖြန့်ဖြူးမှုကို အောက်တိုဘာလကုန်မှစ၍ ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီဟု နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက် သတင်းစာတွင် ကြေညာခဲ့ပြီး ရန်ကုန်ဈေးကွက်တွင် တရားဝင် ဖြန့်ဖြူးသော အိုဗာတင်း ထုတ်ကုန် အချို့ ပစ္စည်း ပြတ်လပ်မှု ရှိနေတယ်လို့ ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်းက ဖော်ပြထားပါတယ်။
ရင်းမြစ်များ — https://stratnewsglobal.com/myanmar/myanmars-min-aung-hlaing-mulls-peace-conference-slams-asean-pressure/, https://aseannow.com/topic/1409787-guterres-presses-asean-over-myanmar-crisis/, https://foleyhoag.com/news-and-insights/news/2026/november/international-court-of-justice-to-issue-judgment-in-the-gambia-v-myanmar-genocide-case-on-november/, https://bhrn.org.uk/en/press-releases/myanmar-rise-in-dangerous-speech-ahead-of-international-court-of-justice-verdict-in-rohingya-genocide-case, https://dailykiran.com/nia-arrests-key-suspect-in-major-drug-bust-in-mizoram/, https://www.nationpress.com/national/nia-nabs-indian-rupee3072-crore-mizoram-meth-case-accused, https://bnanews.net/arakha-region/9176/, https://www.crphsupportgroup.no/post/airstrikes-kill-14-civilians-and-injure-28-in-4-days-across-chin-and-rakhine-states, https://www.bnionline.net/en/news/kutkai-town-airstrike-kills-three-including-infant, https://www.bvjnews.com/post/nmspnrff, https://arakhatimes.com/news_mm/30689/, https://www.justiceformyanmar.org/stories/asean-regional-forum-drone-workshop-risks-boosting-myanmar-juntas-capabilities-for-aerial-attacks-against-civilians, https://www.unicef.org/myanmar/situation-children-myanmar, https://www.gnlm.com.mm/tatmadaw-recaptures-kawlin-reopens-key-areas-along-sagaing-communication-routes/, https://www.youtube.com/watch?v=rNdgwv79Upc, https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid0LDVFwWteEwn1KUw7qnKdSQu5M5NLMz6eoR4dLmnBWNRQvjH6kbmPoTuk2ifW44Jhl&id=100066314960842, https://www.youtube.com/watch?v=hm7C4rDjGWw, https://www.facebook.com/burmapoliticalprisoners/posts/pfbid0RQMy16pqjmPigH7WAhFKRNg86aG8AMh68kx7pWuwypmNunmWAvPvbJ4VPG6J1x2Bl, https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2026/11/ASA1616792026ENGLISH.pdf, https://www.fortifyrights.org/reg-inv-2026-11-13/, https://moemaka.net/eng/2026/11/november-17-2026-m-cdm-domestic-news/, https://medium.com/@kyawmin99992222/thousands-flee-villages-in-magway-after-artillery-and-gyrocopter-attacks-23cdfd502136, https://www.instagram.com/p/Df397UpFdy2/, https://www.youtube.com/watch?v=Kyr3YlYj5Cs

မှတ်ချက်များ
Post a Comment