နောက်ဆုံးရ

မင်းအောင်လှိုင် အာဆီယံကို အပြစ်တင်တယ် — အာဏာသိမ်းလို့ ဖြစ်တာကျ ထည့်မပြောဘူး

ရဲရင့်ငယ် — ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆

မင်းအောင်လှိုင် အာဆီယံကို အပြစ်တင်တယ် — အာဏာသိမ်းလို့ ဖြစ်တာကျ ထည့်မပြောဘူး

Eleven Media ရဲ့ နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက် သတင်းအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင်က နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှာ မိန့်ခွန်းပြောတယ် — အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (အာဆီယံ) ရဲ့ အချက်ငါးချက်ကို လက်မခံဘူး၊ အခြားအာဆီယံနိုင်ငံတွေမှာ နိုင်ငံရေးအကြပ်အတည်း၊ အာဏာသိမ်း၊ ရွေးကောက်ပွဲပဋိပက္ခတွေ ရှိခဲ့ပေမဲ့ မြန်မာကိုသာ ဖိအားပေးတယ်၊ အာဆီယံနဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်သုံးသပ်မယ်လို့ ပြောတယ်။ မိန့်ခွန်းတစ်လျှောက်လုံး တစ်ချက်မှ မပါတာ ရှိတယ် — ဒါတွေ အားလုံး ဘာကြောင့် ဖြစ်လာသလဲ ဆိုတဲ့ အကြောင်းရင်း၊ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းမှု။

အချက်ငါးချက်ကို "လက်မခံဘူး" ဆိုတာ

သူ့ပြောချက်က ၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၃ ရက် ဂျကာတာ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှာ အချက်ငါးချက်ကို အစည်းအဝေးမှာ ရှင်းတာမဟုတ်ဘဲ နောက်မှ ဥက္ကဋ္ဌကြေညာချက်အဖြစ် ထွက်လာတာ၊ လက်မခံဘူးလို့ ပြောတယ်။ အစည်းအဝေးက ၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ ရက်၊ သူကိုယ်တိုင် တက်ခဲ့တယ်။ စင်ကာပူ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက "အချက်ငါးချက် သဘောတူညီချက်ကို ၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ ရက် ဂျကာတာ အစည်းအဝေးမှာ မင်းအောင်လှိုင် လက်ခံခဲ့တယ်" လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတယ်။ အစိုးရသတင်းစာ Global New Light of Myanmar ကိုယ်တိုင်လည်း အချက်ငါးချက်က ဥက္ကဋ္ဌကြေညာချက်ရဲ့ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ထွက်လာတာ လို့ ဝန်ခံထားတယ် — ဒါပေမဲ့ "ညှိနှိုင်းပြီး သဘောတူခဲ့တာ မဟုတ်ဘူး၊ တရားဝင် ချည်နှောင်မှု မရှိဘူး" လို့ သူတို့ဘက်က ပြောတယ်။ သဘောတူခဲ့လား မတူခဲ့လား ဆိုတာ အငြင်းပွားစရာ ဖြစ်နိုင်တယ် — ဒါပေမဲ့ သူ တက်ခဲ့တဲ့ အစည်းအဝေးကနေ ထွက်လာတဲ့ သဘောတူညီချက်ဆိုတာ မှတ်တမ်းမှာ ရှိတယ်။ ပြီးတော့ သူကိုယ်တိုင် "နိုင်ငံ တည်ငြိမ်ပြီးမှ စဉ်းစားမယ်" လို့ ပြောပြီး အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ငြင်းခဲ့တယ် — အကြမ်းဖက်မှု ရပ်ဖို့၊ ဘက်ပေါင်းစုံ ဆွေးနွေးဖို့၊ အထူးကိုယ်စားလှယ် ဝင်ခွင့်ပေးဖို့ ဆိုတဲ့ အချက်တွေ တစ်ခုမှ မလုပ်ခဲ့ဘူး။

"အခြားနိုင်ငံတွေမှာ အာဏာသိမ်းတာရှိတယ်" ဆိုတာ

သူ့ပြောချက်က အခြားအာဆီယံနိုင်ငံတွေမှာ အာဏာသိမ်းတာရှိတယ်၊ ဘာဖိအားမှ မရှိဘူးလို့ ပြောတယ်။ ထိုင်း ၂၀၁၄ အာဏာသိမ်းတုန်းက အာဆီယံက ထိုင်းရဲ့ ကိုယ်စားပြုမှုကို ကန့်သတ်တာ မရှိခဲ့ဘူး — ဒါ အမှန်ပဲ။ ဒါပေမဲ့ ကွာခြားချက်က အကျိုးဆက်။ ထိုင်း အာဏာသိမ်းပြီးနောက် တစ်နိုင်ငံလုံး စစ်ဖြစ်တာ မရှိဘူး၊ လူထောင်ချီ အသတ်ခံရတာ မရှိဘူး။ မြန်မာမှာ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း (AAPP) ရဲ့ ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက် မှတ်တမ်းအရ အတည်ပြုပြီး သေဆုံးသူ ၈,၇၀၂ ဦး (ကလေး ၁,၁၄၇ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၂,၄၂၉ ဦး အပါအဝင်)၊ ဖမ်းဆီးခံရသူ ၃၂,၄၁၆ ဦး ရှိတယ်။ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ၂၀၂၆ မတ်စ် မှတ်တမ်းအရ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နေရပ်စွန့်ခွာရသူ ၃.၅ သန်းကျော် ရှိတယ်။ အာဆီယံက မြန်မာကို ဖိအားပေးတာ "မြန်မာမို့လို့" မဟုတ်ဘူး — ဒီအတိုင်းအတာနဲ့ ဖြစ်လာတဲ့ စစ်ပွဲနဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေကြောင့် ဖြစ်တယ်။

"ကျွန်တော်တို့အစိုးရလက်ထက်မှ ဖြစ်တာမဟုတ်ဘူး" ဆိုတာ

သူ့ပြောချက်က မြန်မာ့အကြပ်အတည်း၊ ပဋိပက္ခ၊ တရားမဝင်လုပ်ငန်းတွေက အာဆီယံမဝင်မီကတည်းက ရှိတာ၊ သူ့အစိုးရလက်ထက်မှ ဖြစ်တာ မဟုတ်ဘူးလို့ ပြောတယ်။ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခက ၁၉၉၇ မတိုင်မီကတည်းက ရှိတာ အမှန်ပဲ။ ဒါပေမဲ့ အာဆီယံ တုံ့ပြန်နေတဲ့ အကျပ်အတည်း — အချက်ငါးချက်၊ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး ကိုယ်စားပြုမှု ကန့်သတ်ချက်၊ အကူအညီနဲ့ ချေးငွေ ရပ်ဆိုင်းမှု — အားလုံးက ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းပြီးမှသာ ဖြစ်လာတာ။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်နဲ့ အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်တို့က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ချေးငွေတွေ ရပ်ဆိုင်းခဲ့တယ် — ဒါကြောင့် ချေးငွေ မရတာ။ သူပြောတဲ့ အာဆီယံ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှု ညှိနှိုင်းရေးစင်တာ (AHA Centre) က ဒေါ်လာ ၃၀.၁၂၅ သန်း နဲ့ နိုင်ငံခြားငွေ ၁.၈ ဘီလီယံ သုံးစွဲခဲ့တယ် ဆိုတဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေက သူ့ပြောချက်အတိုင်း ဖြစ်တယ်။ ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးရေးအစီအစဉ် (UNDP) ရဲ့ ၂၀၂၄ ဇွန် အစီရင်ခံစာအရ အာဏာသိမ်းပြီး ၃ နှစ်အတွင်း မြန်မာ့ လူလတ်တန်းစား ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း ကျုံ့သွားတယ်။

"အိမ်နီးချင်းတွေ ပုံမှန်ဆက်ဆံရေး လိုချင်တယ်" ဆိုတာ

သူ့ပြောချက်က လာအို၊ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ မလေးရှား ခေါင်းဆောင်တွေက ပုံမှန်ဆက်ဆံရေး လိုချင်တယ်၊ အာဆီယံမှာ လုပ်နေတာက နိုင်ငံအားလုံးရဲ့ ဆန္ဒ မဟုတ်ဘူး၊ လူ ၃-၄ ဦးရဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆန္ဒလို့ ပြောတယ်။ အချို့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေက ပုံမှန်ဆက်ဆံရေး လိုချင်တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက် မနီလာ ၄၉ ကြိမ်မြောက် အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှာ ခေါင်းဆောင်တွေ စုပေါင်းဆုံးဖြတ်ခဲ့တာ — အချက်ငါးချက် တိုးတက်မှုအပေါ် မူတည်ပြီး မြန်မာ့ ကိုယ်စားပြုမှုကို တဖြည်းဖြည်း ပြန်ပေးမယ် ("calibrated engagement" — အဆင့်ဆင့်၊ တိုးတက်မှုအပေါ် မူတည်တဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု)။ လူ ၃-၄ ဦးရဲ့ ဆန္ဒ မဟုတ်ဘူး — ထိပ်သီးအစည်းအဝေးရဲ့ စုပေါင်းဆုံးဖြတ်ချက် ဖြစ်တယ်။

"အမေရိကန်နဲ့ ဆွေးနွေးမှုရှိ" ဆိုတာ

သူ့ပြောချက်က အမေရိကန်နဲ့ ဆွေးနွေးမှုရှိ၊ အချို့နိုင်ငံတွေနဲ့ သံတမန်ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ထူထောင်ဖို့ ထိတွေ့မှုရှိလို့ ပြောတယ်။ ဆွေးနွေးမှုတွေ ရှိတာ အမှန်ပဲ — ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာမှာ အမေရိကန် ဒုသမ္မတ ဗန်စ်နဲ့ လျှို့ဝှက် ဆွေးနွေးမှု သတင်းတွေ ရှိခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်က စစ်အစိုးရကို အသိအမှတ်ပြုတာ မရှိသေးဘူး၊ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေ ရှိနေဆဲပဲ။ ဆွေးနွေးမှု ရှိတာနဲ့ ပုံမှန်ဆက်ဆံရေး ပြန်ရတာ မတူဘူး။

မိန့်ခွန်းရဲ့ အဓိက ပြဿနာက ဒါပဲ — မင်းအောင်လှိုင်က အာဆီယံရဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို တစ်ခုချင်း အပြစ်တင်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလုပ်ရပ်တွေ ဘာကြောင့် ဖြစ်လာသလဲ ဆိုတာကို တစ်လုံးမှ မပြောဘူး။ အချက်ငါးချက်၊ ကိုယ်စားပြုမှု ကန့်သတ်ချက်၊ အကူအညီနဲ့ ချေးငွေ ရပ်ဆိုင်းမှု — အားလုံးက ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းမှုရဲ့ အကျိုးဆက်တွေ ဖြစ်တယ်။ အာဏာသိမ်းတာကို နာမည်မတပ်ဘဲ "ပြန်လည်သုံးသပ်မယ်" လို့ ပြောနေသရွေ့ အာဆီယံနဲ့ ပြဿနာက ပြေလည်မှာ မဟုတ်ဘူး — ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ပြဿနာရဲ့ အရင်းအမြစ်ကို ဖြေရှင်းဖို့ ဘာမှ မပါလို့ပဲ။

ရင်းမြစ်

https://news-eleven.com/article/316943

https://www.mfa.gov.sg/newsroom/press-statements-transcripts-and-photos/20220913fmprm-13-sep-2022/

https://www.facebook.com/burmapoliticalprisoners/posts/pfbid0RQMy16pqjmPigH7WAhFKRNg86aG8AMh68kx7pWuwypmNunmWAvPvbJ4VPG6J1x2Bl

https://www.unocha.org/publications/report/myanmar/myanmar-humanitarian-update-no-52-13-july-2026

https://srnnews.com/myanmars-army-backed-leader-says-he-is-reconsidering-asean-relationship/

https://www.gnlm.com.mm/interview-with-a-representative-from-the-asean-affairs-department-ministry-of-foreign-affairs-on-myanmars-stance-and-cooperation-with-asean-in-the-implementation-of-the-asean-five-point-con/

မျှဝေရန် — Facebook · X · Telegram ·

မှတ်ချက်များ

Post a Comment