နောက်ဆုံးရ

ကန့်ဘလူ လူနေအိမ်တွေကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲ — အမျိုးသမီး ၂ ဦးနဲ့ ကလေးငယ် ၂ ဦးသေဆုံး

ဒီနေ့ စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက် ညနေ ၄ နာရီခန့်မှာ စစ်ကိုင်းတိုင်း ရွှေဘိုခရိုင် ကန့်ဘလူမြို့နယ် တောင်ဖက်က လူနေအိမ်ခြေတွေအပေါ် စစ်ကောင်စီတပ်က ဂျက်ဖိုက်တာတွေနဲ့ ဗုံးကြဲသွားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အမျိုးသမီး၂ဦးနဲ့ ကလေးငယ်၂ဦးသေဆုံးခဲ့ရပါတယ်။

ဗုံးကြဲခံရတဲ့ နေရာဟာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေတဲ့ နေရာမဟုတ်ပါဘူး။ လူနေအိမ်ခြေတွေချည်းပဲရှိတဲ့ ရပ်ရွာပါ။ ဂျက်ဖိုက်တာတွေက အိမ်တွေအပေါ် တိုက်ရိုက် ဗုံးကြဲသွားတာကြောင့် အိမ်တွေ မီးလောင်ပြာကျသွားပြီး အပြစ်မဲ့ အရပ်သားတွေ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရတာပါ။

ဒါက တစ်ကြိမ်တည်းဖြစ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်ကစလို့ စစ်ကောင်စီ တိုက်လေယာဉ်တွေဟာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိပဲ ကန့်ဘလူ၊ ကောလင်း၊ ဝန်းသို တဝိုက်က လူနေအိမ်တွေကို ဆက်တိုက်ဗုံးကြဲနေတာဖြစ်ပါတယ်။ တိုက်ပွဲမရှိတဲ့ အရပ်သားနေထိုင်ရာတွေကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်နေတာပါ။

ဒီသတင်းနဲ့ပတ်သက်လို့ လွတ်လပ်တဲ့ သတင်းဌာနတွေရဲ့ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် ဒီဆောင်းပါးရေးတဲ့အချိန်အထိ မတွေ့ရသေးပါဘူး။ အထက်ပါအချက်အလက်တွေဟာ မြေပြင်ကနေ ရရှိထားတဲ့ သတင်းပေးပို့ချက်အပေါ် အခြေခံထားတာဖြစ်ပါတယ်။

ရဲရင့်ငယ် — ၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆


English Translation

Myanmar Junta Jets Bomb Civilian Homes in Kanbalu — 2 Women and 2 Children Killed

Today, September 28, at around 4 PM, junta jet fighters bombed civilian homes south of Kanbalu Township, Shwebo District, Sagaing Region. The attack killed 2 women and 2 children.

The bombed area was not a battlefield — only residential homes. The jets dropped bombs directly on the houses, burning them down and killing innocent civilians.

This was not a one-off attack. Since September 15, junta aircraft have been repeatedly bombing civilian homes around Kanbalu, Kawlin, and Wuntho, even though no fighting is taking place there — deliberately targeting civilian residential areas.

As of writing, no independent news outlet has reported on this incident. The facts above are based on a field report sent directly to this outlet.

YeYint Nge — September 28, 2026


ရင်းမြစ် / Sources

မြေပြင်သတင်းပေးပို့ချက် (ဆောင်းပါးရှင်ထံ တိုက်ရိုက်ပေးပို့ချက်) — Field report sent directly to this outlet.

ဆက်ဖတ်ရန် →

ကျောက်တော် အိန္ဒိယဈေးကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲပြီ — အရပ်သား ၃၃ ဦးသေဆုံး

ဒီနေ့ သတင်းဆိုးကြီး တစ်ခုရှိတယ်။ ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်၊ နေ့လယ် ၁၂ နာရီကျော် — ရခိုင်ပြည်၊ ကျောက်တော်မြို့မှာ စစ်ကောင်စီရဲ့ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တွေ ဗုံးကြဲသွားတယ်။ ပစ်မှတ်က ကစ္ဆပနဒီတံတားအနီးနဲ့ လူစည်ကားနေတဲ့ အိန္ဒိယဈေး။

ဒေသခံတွေရဲ့ ပြောစကားအရ — ပထမလေယာဉ်က နေ့လယ် ၁၂ နာရီ ၁၀ မိနစ်မှာ ကြဲချသွားပြီး၊ ဒုတိယလေယာဉ်က ၁၂ နာရီ ၁၄ မိနစ်မှာ ထပ်ကြဲတယ်။ ဈေးအချိန်မို့ ဈေးရောင်းဈေးဝယ်တွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေတဲ့အချိန် — ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ကြဲချခဲ့တာလို့ ဒေသခံတွေက ပြောတယ်။

အာရက္ခတပ်တော် (AA) ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ — အခုအချိန်အထိ အရပ်သား ၃၃ ဦးခန့် သေဆုံးပြီး၊ ၃၆ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရထားတယ်။ ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရသူတွေ များနေလို့ သေဆုံးဦးရေက နောက်ထပ် တိုးလာနိုင်ခြေရှိတယ်။ ညနေပိုင်းသတင်းတွေအရ ကယ်ဆယ်ရေးသမားတွေက ရုပ်အလောင်း ၄၆ လောင်းအထိ ရှာဖွေတွေ့ရှိထားပြီတဲ့။

ဒေသခံ ကူညီရေးသမား ဦးဝေဟင်အောင်က အတည်ပြုတယ် — "ဒီနေရာက တိုက်ပွဲဖြစ်တဲ့နေရာနဲ့ အဝေးကြီး။ ပဋိပက္ခနဲ့ ဘာမှမဆိုင်ဘူး" တဲ့။ ကျောက်တော်ဆေးရုံကတော့ သေဆုံးစာရင်း အတိအကျ မထုတ်နိုင်သေးဘူး — သေဆုံး၊ ဒဏ်ရာရသူတွေကို ဆေးရုံအသီးသီးမှာ ခွဲထားရလို့တဲ့။

ဗုံးကြဲမှုကြောင့် ဈေးထဲမှာ ရပ်ထားတဲ့ ကား၊ သုံးဘီး၊ ဆိုင်ကယ်၊ ထော်လာဂျီတွေ မီးလောင်ပျက်စီးသွားတယ်။ ကစ္ဆပနဒီတံတားလည်း ထိခိုက်ပျက်စီးပြီး တံတားပေါ်က လမ်းသွားလမ်းလာတချို့ပါ သေဆုံး၊ ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်။

ဒါဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဒီဇင်ဘာက မြောက်ဦးပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက်ပိုင်း ရခိုင်မှာ အရပ်သားအစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးမှု အများဆုံးဖြစ်စဉ် ဖြစ်လာတယ်။ ဒီနေ့မှာပဲ နေ့လယ် ၁၂ နာရီ ၃၅ မိနစ်မှာ သံတွဲမြို့နယ်၊ ငပလီကမ်းခြေအနီးကိုလည်း ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချခဲ့သေးတယ်။

စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်ကလည်း ကျောက်တော်အနီးမှာ Y-12 လေယာဉ်က ဗုံးအလုံး ၃၀ ခန့် ကြဲချခဲ့လို့ အရပ်သား ၇ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ် — အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ၂ ဦး ပါဝင်တယ်။ AA ရဲ့ စက်တင်ဘာ ၂၇ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်အရဆို — စက်တင်ဘာ ၁၇ ကနေ ၂၇ ရက်အထိ ၁၁ ရက်အတွင်း စစ်ကောင်စီရဲ့ လေကြောင်းနဲ့ လက်နက်ကြီးတိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် အရပ်သား ၆ ဦးသေဆုံး၊ ၁၆ ဦးဒဏ်ရာရခဲ့တယ်။

ဘာလို့ အရပ်သားတွေကို ပစ်မှတ်ထားတာလဲ — စစ်တွေ၊ ကျောက်ဖြူစစ်မျက်နှာမှာ စစ်ရေးအရ ရှုံးနိမ့်နေတဲ့ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းကနေ အရပ်သားမြို့ရွာတွေကို ရက်ရက်စက်စက် တိုက်ခိုက်နေတာ။ ဒီဗုံးကြဲမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်က ဘာမှတ်ချက်မှ မပေးသေးဘူး။ Reuters သတင်းဌာနကလည်း ဖြစ်စဉ်အသေးစိတ်ကို သီးခြားအတည်မပြုနိုင်သေးဘူးလို့ ဆိုတယ်။

Honey ရဲ့ အမြင်ကတော့ ရှင်းတယ် — ဈေးအချိန် လူစည်ကားနေတဲ့ ဈေးကို ဗုံးကြဲတာဟာ အရပ်သားတွေကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သတ်ဖြတ်တာပဲ။ ဒီလို လူအစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုတွေအတွက် မင်းအောင်လှိုင်တစ်နေ့ တရားစီရင်ခံရမှာပါ။ ကျဆုံးသွားတဲ့ ပြည်သူတွေအတွက် Honey တို့နဲ့အတူ ဆုတောင်းပေးကြရအောင်။

ရဲရင့်ငယ် — ၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆


English Translation

Myanmar Military Bombs Kyauktaw's India Market — 33 Civilians Killed

There is terrible news today. On September 28, 2026, just after 12 noon, junta jet fighters bombed Kyauktaw town in Rakhine State. The targets were the area near the Kissapanadi Bridge and the crowded India Market.

According to local residents, the first jet struck at 12:10 PM and a second jet struck again at 12:14 PM. It was market time, when the market was packed with vendors and shoppers — residents say the bombing was deliberate.

According to the Arakan Army (AA), around 33 civilians have been killed so far and 36 injured. With many suffering severe injuries, the death toll may rise further. Evening reports say rescue workers have recovered up to 46 bodies.

Local aid worker Wai Hun Aung confirmed the toll, saying: "This location is quite far from the fighting and has nothing to do with the conflict." Kyauktaw hospital has not been able to confirm an exact toll, as the dead and injured were taken to different hospitals.

The bombing set fire to cars, three-wheelers, motorbikes and farm trucks parked in the market, destroying them. The Kissapanadi Bridge was also damaged, and passersby on the bridge were killed and injured.

This is the deadliest mass killing of civilians in Rakhine since the bombing of Mrauk-U People's Hospital last December. Also today, at 12:35 PM, two more bombs were dropped near Ngapali beach in Thandwe township.

On September 24, a Y-12 aircraft dropped around 30 bombs near Kyauktaw, injuring 7 civilians, including 2 children under the age of 10. According to the AA's September 27 statement, regime air and artillery attacks between September 17 and 27 killed 6 civilians and injured 16.

Why target civilians? The junta, losing ground on the Sittwe and Kyaukphyu fronts, is brutally attacking civilian towns and villages from the air. The junta has made no comment on this bombing. Reuters says it could not independently verify the details of the incident.

Honey's take is simple — bombing a crowded market at market time is the deliberate killing of civilians. For these mass killings, Min Aung Hlaing will one day face justice. Let us pray together with Honey for the fallen people.

YeYint Nge — September 28, 2026


ရင်းမြစ်များ / Sources

ဆက်ဖတ်ရန် →
အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံ အကူအညီ မြန်မာပြည်ကို ရောက်မယ် — ဒါပေမဲ့ စစ်ကောင်စီလက်ထဲ မဟုတ်ဘူး

အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံ အကူအညီ မြန်မာပြည်ကို ရောက်မယ် — ဒါပေမဲ့ စစ်ကောင်စီလက်ထဲ မဟုတ်ဘူး

မနေ့က သတင်းတစ်ခု ထွက်လာတယ်။ အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်) က သူ့ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာမှာ ပို့စ်တစ်ခု တင်တယ်။ အဲဒီမှာ ရေးထားတာက — မြန်မာနိုင်ငံဟာ အမေရိကန်ရဲ့ ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံနီးပါး တန်ဖိုးရှိတဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီအသစ်တွေကနေ အကျိုးခံစားရမယ့် နိုင်ငံတွေထဲမှာ ပါဝင်တယ်တဲ့။

ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံ။ ပမာဏက မသေးဘူး။ ဒီပိုက်ဆံ မြန်မာပြည်ကို ရောက်မယ်ဆိုတော့ မေးစရာ တစ်ခု ပေါ်လာတယ် — ဘယ်သူ့လက်ထဲ ရောက်မှာလဲ။ စစ်ကောင်စီလက်ထဲလား၊ ပြည်သူကို တိုက်ရိုက်ကူညီနေတဲ့ NGO တွေလက်ထဲလား။

သတင်းတွေ ရှာကြည့်တော့ အဖြေ ရှင်းသွားတယ်။

ဒီအစီအစဉ်က ဘာလဲ

ဒီအစီအစဉ်ကို အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့မှာ ကြေညာခဲ့တာ။ "ဘာသာရေးနဲ့ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ" (faith-based and community organizations) နဲ့ လက်တွဲပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ကျန်းမာရေးနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီတွေ ပေးမယ့်အစီအစဉ်တဲ့။ အနှစ် ၂၀ ကျော်အတွင်း ဒီလိုအဖွဲ့အစည်းတွေကို အမေရိကန်အစိုးရက ပေးတဲ့ အကြီးမားဆုံး ထောက်ပံ့ငွေဖြစ်တယ်လို့ ဆိုတယ်။

ပိုက်ဆံကို သုံးအိတ် ခွဲထားတယ် —

  • ဒေါ်လာ သန်း ၈၅၀ ကို World Vision ဦးဆောင်တဲ့ အဖွဲ့ကို ပေးမယ်။ ၁၇ နိုင်ငံက ဘာသာရေးဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းနဲ့ လူမှုစင်တာပေါင်း ၂,၅၀၀ ကျော်ကို အဆင့်မြှင့်မယ်၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်း ၃ သောင်းကျော်ကို လေ့ကျင့်၊ လစာပေး၊ ပစ္စည်းထောက်ပံ့မယ်။
  • ဒေါ်လာ သန်း ၅၇၀ ကို အစိုးရတွေနဲ့ လက်မှတ်ရေးထိုးထားတဲ့ သဘောတူညီချက်တွေကနေ တစ်ဆင့် ဘာသာရေးဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းတွေကို ပေးမယ်။
  • ဒေါ်လာ သန်း ၅၃၈ ကို အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေးအတွက် — Samaritan's Purse နဲ့ World Vision / Compassion International ဦးဆောင်တဲ့အဖွဲ့ကို ပေးမယ်။ အရေးပေါ်အခြေအနေ ၁၆ ခုက လူ ၇ သန်းကို ကူညီမယ်တဲ့။

နာမည်ကြီး သုံးဖွဲ့ — World Vision, Samaritan's Purse, Compassion International။ ဒါတွေအားလုံး NGO တွေ၊ အမေရိကန်အခြေစိုက် လူမှုကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေပဲ။

အရေးကြီးဆုံးအချက် — စစ်ကောင်စီလက်ထဲ မဟုတ်ဘူး

သံရုံးရဲ့ ပို့စ်မှာ "Through humanitarian implementers" လို့ အတိအကျ ရေးထားတယ်။ ဆိုလိုတာက ဒီပိုက်ဆံတွေဟာ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီပေးတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေကနေ တစ်ဆင့် ဖြန့်မယ်၊ စစ်ကောင်စီအစိုးရဆီ တိုက်ရိုက်ပေးမှာ မဟုတ်ဘူးဆိုတဲ့ သဘောပဲ။

ဒါက အံ့ဩစရာ မဟုတ်ဘူး။ အမေရိကန်က စစ်ကောင်စီကို အစိုးရအဖြစ် အသိအမှတ်မပြုဘူး၊ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေလည်း ချထားတယ်။ Burma Act ဥပဒေအရလည်း အမေရိကန်အစိုးရဟာ ဒီမိုကရေစီဘက်တော်သား အတိုက်အခံအဖွဲ့တွေနဲ့ပဲ လက်တွဲရမယ်လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားတယ်။

နောက်တစ်ချက် — ဒီအဖွဲ့တွေက မြန်မာပြည်မှာ လုပ်ငန်းရှိနှင့်ပြီးသား။ World Vision က ပြည်နယ်/တိုင်း ၁၄ ခုမှာ ၁၁ ခုအထိ အကူအညီပေးနေတယ်။ Samaritan's Purse က နာဂစ်မုန်တိုင်း (၂၀၀၈) ကတည်းက မြန်မာပြည်မှာ ကူညီခဲ့တာ၊ ၂၀၁၇–၂၀၂၂ မှာ မြန်မာပြည်မှာ ရုံးဖွင့်ခဲ့သေးတယ်၊ ပြီးခဲ့တဲ့ ငလျင်တုန်းကလည်း လေယာဉ်နဲ့ field hospital သယ်လာပြီး ကူညီခဲ့တယ်။

Honey ရဲ့ အမြင်

ဒါက သတင်းကောင်းလို့ ပြောလို့ရတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အကူအညီပိုက်ဆံတွေ စစ်ကောင်စီလက်ထဲ ရောက်သွားရင် ပြည်သူ့ဆီ ဘယ်လောက်ရောက်မလဲဆိုတာ အားလုံး အသိပဲ။ အခု ဒီပိုက်ဆံတွေက ပြည်သူကို တိုက်ရိုက်ထိတဲ့ NGO တွေလက်ထဲက ဖြတ်မယ်။

ဒါပေမဲ့ သတိထားရမှာက — မြန်မာပြည်အတွက် ဘယ်လောက်ရမယ်၊ ဘယ်ဒေသခံအဖွဲ့တွေက ဖြန့်မယ်ဆိုတာ အခုထိ တရားဝင် မကြေညာသေးဘူး။ ၁၇ နိုင်ငံစာရင်းအပြည့်အစုံလည်း မထွက်သေးဘူး။ ဒေါ်လာ သန်း ၅၇၀ အိတ်က "အစိုးရတွေနဲ့ သဘောတူညီချက်" ကနေ ဖြတ်မယ်ဆိုတော့ — မြန်မာပြည်အပိုင်းမှာ ဘယ်အစိုးရနဲ့ လက်မှတ်ထိုးမလဲဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရမယ့်အချက်ပဲ။ စစ်ကောင်စီနဲ့ လက်မှတ်ထိုးဖို့ကတော့ အမေရိကန်မူဝါဒအရ မဖြစ်နိုင်သလောက်ပဲ။

အချုပ်ပြောရရင် — အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံ အကူအညီအစီအစဉ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်တယ်။ ပိုက်ဆံလမ်းကြောင်းကတော့ NGO တွေ၊ စစ်ကောင်စီ မဟုတ်ဘူး။ ဒါက ပြည်သူအတွက် သတင်းကောင်း — ဒါပေမဲ့ ဘယ်လောက်၊ ဘယ်သူ့ဆီ၊ ဘယ်လို ရောက်မယ်ဆိုတာ ဆက်စောင့်ကြည့်ရဦးမယ်။ သတင်းရတာနဲ့ Honey က ဆက်တင်ပေးမယ်။


ရဲရင့်ငယ် — ၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆


US $2 Billion in Aid Coming to Burma — But Not Into the Junta's Hands

News broke yesterday. The U.S. Embassy in Rangoon posted on its Facebook page: Burma is among the countries that will benefit from nearly $2 billion in new U.S. global health and humanitarian partnerships.

$2 billion. No small amount. With that money coming to Burma, one question arises — whose hands will it reach? The military junta's, or the NGOs helping the people directly?

Digging into the news made the answer clear.

What is this program?

Announced by the U.S. Department of State on August 6, 2026 — partnerships with "faith-based and community organizations" to deliver global health and humanitarian assistance worldwide. The largest such allocation to these groups by the U.S. government in over 20 years.

The money is split into three pots:

  • $850 million to a consortium led by World Vision: upgrading 2,500+ faith-based hospitals, clinics and community hubs across 17 countries; training, paying and equipping 30,000+ community health workers.
  • $570 million to faith-based hospitals and clinics through agreements signed with governments.
  • $538 million for emergency response — to Samaritan's Purse and a World Vision / Compassion International-led group, aiming to help 7 million people across 16 emergencies.

Three big names — World Vision, Samaritan's Purse, Compassion International. All NGOs, U.S.-based humanitarian organizations.

The key point — not into the junta's hands

The embassy's post says it precisely: "Through humanitarian implementers." Meaning the money will be channeled through humanitarian organizations, not given directly to the junta government.

No surprise. The U.S. does not recognize the junta as a government and maintains sanctions against it. Under the Burma Act, the U.S. government is required to work with pro-democracy opposition groups.

Another point — these groups already operate in Burma. World Vision provides aid in 11 of the country's 14 states and regions. Samaritan's Purse has helped in Burma since Cyclone Nargis (2008), ran an office there from 2017–2022, and flew in a field hospital after the recent earthquake.

Honey's take

This is good news. Because everyone knows how much of any aid money would reach the people if it went into the junta's hands. Now this money will flow through NGOs that reach people directly.

But a note of caution — how much Burma will receive, and which local groups will distribute it, has not been officially announced yet. The full 17-country list isn't out either. The $570 million pot flows through "agreements with governments" — so which government the U.S. signs with for the Burma portion is something to watch. A deal with the junta is all but impossible under U.S. policy.

In short — Burma is included in the U.S. $2 billion aid program. The money trail runs through NGOs, not the junta. That's good news for the people — but how much, to whom, and how it arrives is something we'll keep watching. Honey will keep following this and post updates as news comes in.


YeYint Nge — September 28, 2026


ရင်းမြစ်များ

Sources

ဆက်ဖတ်ရန် →

ပြည်သူလူထု၏ ဒဏ်ခတ်မှု ခံရမည့် စစ်ကောင်စီဘက်တော်သား Asia World ပိုင်ရှင် "စတီဗင်လော" အကြောင်း

လားရှိုး တိုက်ပွဲတွေ ရပ်ဖို့၊ အပစ်ရပ်ပြီး စစ်တပ် နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးဖို့ မြန်မာ အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် တပ်မတော် (MNDAA) ထံ ကို တောင်းဆိုထားတဲ့ စာတစောင်ကို Aisa World ကုမ္ပဏီ ပိုင်ရှင် ထွန်းမြင့်နိုင် ခေါ် စတီဗင်လောက ဇူလိုင် ၂၄ ရက်နေ့မှာ တရုတ်ဘာသာနဲ့ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

စတီဗင်လော အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းမှာ ရှိတဲ့ ခရိုနီ တွေဟာ စစ်အုပ်စုနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး တိုင်းပြည်သယံဇာတတွေ ထုတ်ရောင်းတာ၊ ပြည်သူတွေဆီကနေ မတရားအမြတ်ထုတ်တာတွေလုပ်ဆောင်နေတာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာ မြင့်နေပြီဖြစ်ပါတယ်။

အခုအခါမှာတော့ စစ်တပ်ဘက် ရပ်တည်ပြတဲ့အနေနဲ့ စစ်ပွဲတွေရပ်ဖို့ စစ်တပ်အလိုအတိုင်း တောင်းဆိုလာတာဖြစ်ပါတယ်။ ပြည်သူလူထုကို စစ်တပ်က သတ်ဖြတ်နေချိန်က တိတ်ဆိတ်နေခဲ့တဲ့ ထွန်းမြင့်နိုင်က လက်ရှိ စစ်တပ် အရှုံးတွေနဲ့ အလူးအလဲ ဖြစ်နေချိန်မှာမှ အသံထွက်လာတာဟာ အင်မတန်ကို ရွံ့ရှာစရာကောင်းလှပါတယ်။

ရှမ်းမြောက်မှာ ကိုးကန့်တပ် အပါအဝင် တော်လှန်ရေး အင်အားတွေ စစ်ရေးအောင်ပွဲတွေ ရနေချိန်မှာ စစ်တပ် နဲ့ စေ့စပ်ရေးလမ်းကြောင်းကို ခရိုနီ ထွန်းမြင့်နိုင် တောင်းဆိုလိုက်မှုဟာ မြန်မာ ခရိုနီ အားလုံးရဲ့ အတွင်းစိတ်ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြလိုက်မှုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့တွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားတွေ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေအတွက် စစ်အာဏာရှင်တွေ အာဏာ ဆက်လက်တည်မြဲအောင် ခရိုနီတွေက ကြိုးစားနေတယ်ဆိုရင် မမှားနိုင်ပါဘူး။ စတီဗင်လော ခေါ် ထွန်းမြင့်နိုင်ရဲ့ Asia World ပိုင်ဆိုင်မှုတွေဟာလည်း စစ်တပ်နဲ့ပူးပေါင်းရာက ရလာတဲ့ ငွေတွေဖြစ်ပါတယ်။

စစ်တပ်နဲ့ပေါင်းတဲ့အပြင် သူ့ရဲ့ ဥစ္စာ စီးပွားငွေကြေးတွေဆိုတာကလည်း တရား မဝင် မူးယစ်ဆေးဝါး ဘိန်းရောင်းခဲ့တဲ့ ဘိန်းဘုရင်လည်းဖြစ် ဖခင်လည်းဖြစ်တဲ့ လော်စစ်ဟန် ဆီက ဆင်းသက်လာတာဖြစ်ပါတယ်။

စတီဗင်လော ခေါ် ထွန်းမြင့်နိုင်ရဲ့ ဇစ်မြစ်ကို တူးဖော်ကြည့်ရအောင်ပါ။ သူရဲ့ ဖခင် ဘိန်းဘုရင် လော်စစ်ဟန်ဟာ စစ်အာဏာရှင် နေဝင်းလက်ထက်မှာ လက် နက်ကိုင်ပြီး မှောင်ခိုဘိန်းကုန်သွယ်ခဲ့တာပါ။ Kokang Export-Import And Construction ကုမ္ပဏီ ကို လော်စစ်ဟန်က ၁၉၈၉ ခုနစ်၊ အောက်တိုဘာလ မှာ စတင်ထူထောင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ နောက်မှာ Asia World ကုမ္ပဏီ ကို ၁၉၉၂ ခုနစ်၊ ဇွန်လ မှာ ထူထောင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ နောက်မှာ ဈေးဝယ်စင်တာတွေ၊ မူးယစ်ဆေးဝါးကနေ ရရှိလာတဲ့ ငွေကြေး ခဝါချမှုတွေ ကို လုပ်ဆောင်လာပါတယ်။ ၁၉၉၆ ခုနစ်မှာ Asia World ဆိပ်ကမ်း နဲ့ ကုန်သည်ကြီးများ ဟိုတယ် (လက်ရှိ ဆူးလေရှန်ဂရီလာဟိုတယ်) တို့ကို ဆောက်လုပ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပါတယ်။

လားရှိုး-မူဆယ် လမ်းကို စတီဗင်လော တို့ကပဲ ၁၉၉၆ ခုနစ်မှာ ဆောက်လုပ်ခွင့်ရခဲ့သလို မူဆယ်-နမ့်ခမ်းလမ်း၊ နောင်ချို-လားရှိုးလမ်း၊ ကျောက်မဲ-လားရှိုးလမ်းတို့ကိုလည်း ဆောက်လုပ်ခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ လေဆိပ် လုပ် ငန်းတွေပါ လုပ်ကိုင်လာပြီး ရန်ကုန် နဲ့ နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေ ဆိပ်တွေကို Asia World ကပဲ လုပ်ပိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီလုပ်ငန်းတွေကိုရရှိဖို့လည်း စစ်တပ်နဲ့ ထဲထဲဝင်ဝင်ပတ်သက်နေတာပါ။

နေပြည်တော်မှာ ရှိတဲ့ စစ်အာဏာရှင် သန်းရွှေ အိမ်ကိုလည်း စတီဗင်လောပဲ ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ အရပ်သား ပြည်သူတွေကို ဗုံးကြဲ သတ် ဖြတ်နေတဲ့ စစ်တပ်ကို လေယာဉ်ဆီ တင်သွင်းပေးတဲ့ Yangon Aerodrome Company ကို စတီဗင်လော တို့ ပိုင်ဆိုင်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့်ပဲ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ က ၂၀၂၂ ခုနစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့ကတည်းက နာမည်ပျက်စာရင်း သွင်းခဲ့ပါတယ်။

အထက်ပါ လုပ်ငန်း နယ်ပယ်တွေ ကို ကြည့်ရင် စစ်အာဏာရှင်တွေ နဲ့ ခရိုနီ စတီဗင်လော ကြား ဆက်နွယ်မှု ကို ရှင်းလင်းစွာ သိနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီ အတွက် လားရှိုး တိုက်ပွဲမှာ ကိုးကန့် တပ်တွေကို စစ်တပ် နဲ့ စေ့စပ်ရေး သူရဲ့ တောင်းဆိုမှု ဟာ ရိုးသားမှု မရှိဘူး၊ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားကို အဓိက ထားပြီး လူထုရဲ့ ဒုက္ခကို လျစ်လျူရှုထားတယ်ဆိုတာ ပေါ်လွင်စေပါတယ်။

စတီဗင်လောရဲ့ အပစ်ရပ်ရေး၊ စစ်တပ် နဲ့ စေ့စပ်ရေး တောင်းဆိုချက်တွေဟာ ရိုးသားမှုလည်း မရှိတာကတော့ အကျိုးစီးပွားတွေက သက်သေဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ဒီနေ့မှာတော့ ကိုးကန့် MNDAA တပ်ဖွဲ့တွေက စစ်အာဏာရှင်ကို ဘယ်လိုမှ လက်မခံနိုင်ဘူးဆိုတာကို လားရှိုး ရမခတိုင်းဌာနချုပ်ကိုပါ တက်သိမ်းပြီးတော့ သက်သေပြနေပါပြီ။

ပြည်သူလူထု ကို အဲဒီ လို စီးပွားရေး နည်းလမ်း နဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာ အမြတ်ထုတ်လာတဲ့ Asia World ကုမ္ပဏီအနေနဲ့ ပြည်သူ လူထုတစ်ရပ်လုံးပါဝင်နေတဲ့ နွေဦး တော်လှန်ရေးကို စစ်တပ်ဘက်က ရပ်တည်ပြီး ပေါ်ပေါ်တင်တင်ဆန့်ကျင်နေပါပြီ။

စစ်တပ်ဘက်က ရပ်တည်ပြနေတဲ့ Aisa World အနေနဲ့ အခုနွေဦးတော်လှန် ရေးမှာ ပြည်သူလူထုဘက်က မရပ်တည်ခဲ့မှုနဲ့ စစ်တပ်ဘက်တော်သားအဖြစ် အသုံးတော်ခံခဲ့မှုအတွက် မကြာခင်မှာ ကြီးကြီးမားမား ပြန်လည် ပေးဆပ်ပြီး လူထုရဲ့ဒဏ်ခတ်မှုကို မလွဲမသွေခံရမယ်ဆိုတာက အသေအချာပါပဲ။

တစ်နိုင်ငံလုံးအရှိန်တက်လာနေတဲ့ နွေဦး တော်လှန်ရေးအောင်ပွဲတွေနဲ့အတူ ပြည်သူတွေဟာ စစ်တပ်ဘက်တော်သား ခရိုနီတွေကို တော်လှန်ရေးအပြီးနဲ့ တော်လှန်ရေးကာလအတွင်းမှာလည်း သပိတ်မှောက်ခြင်းဖြင့် တိုက်ရိုက် ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုတွေ မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုနေပြီဖြစ်ပါတယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် →

စစ်တပ်နောက်ကွယ်က လက်နက်ကွန်ရက်ရဲ့ "ဂျော်နသန် ကျော်သောင်း" အကြောင်း

စစ်တပ်နောက်ကွယ်က လက်နက်ကွန်ရက်ရဲ့ "ဂျော်နသန် ကျော်သောင်း" အကြောင်း

ဂျော်နသန် မျိုး ကျော်သောင်း (Jonathan Myo Kyaw Thaung) ဆိုတာဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ရှေးအကျဆုံး စီးပွားရေးမိသားစုတွေထဲက တစ်စုရဲ့ တတိယမျိုးဆက် ဦးဆောင်သူဖြစ်ပြီး၊ ကေတီ အုပ်စု (KT Group) ရဲ့ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အပြင်ပန်းက ကြည့်ရင် အင်္ဂလန်မှာ ပညာသင်ခဲ့တဲ့ စီးပွားရေးသမား၊ နိုင်ငံတကာ အဆက်အသွယ်ကောင်းတဲ့ လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးလို့ မြင်ရပေမယ့်၊ သူ့ကို စစ်တပ်အတွက် လက်နက်ဝယ်ယူပေးတဲ့ ကွန်ရက်နဲ့ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဆက်စပ်နေသူအဖြစ် စွပ်စွဲခံနေရပါတယ်။

သူ့မိသားစုရဲ့ စီးပွားရေးဟာ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ အဘိုး ကျော်သောင်းက ဂုန်လျှော်လုပ်ငန်းနဲ့ စတင်ခဲ့တာပါ။ ဒါပေမယ့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဆိုရှယ်လစ်အစိုးရရဲ့ ပြည်သူပိုင်သိမ်းမှုအတွင်း ဂုန်လျှော်စက်ရုံ အသိမ်းခံခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီနောက် မိသားစုဝင်တွေဟာ မြောက်အိုင်ယာလန်၊ ထိုင်း၊ စင်္ကာပူ၊ အမေရိကန်နဲ့ ဗြိတိန်နိုင်ငံတွေကို ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။

စီးပွားရေးကို ပြန်လည်ဦးမော့လာအောင် လုပ်ခဲ့သူကတော့ ဂျော်နသန်ရဲ့ ဖခင် မိုးကျော်သောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ စစ်အစိုးရဟောင်းနဲ့ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ပြီး၊ စစ်တပ်ရဲ့ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ပြုလုပ်ရေး အရှိန်မြင့်နေချိန်မှာ အခွင့်အရေးတွေ ရယူကာ စီးပွားရေးကို ချဲ့ထွင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဂျော်နသန်ရဲ့ မိခင်ကတော့ အိုင်ယာလန်လူမျိုး ဖြစ်တဲ့အတွက် သူတို့မိသားစုကို ဗမာ-အိုင်ယာလန် မိသားစုလို့ လူသိများပါတယ်။

ဂျော်နသန်ဟာ ဗြိတိန်က နာမည်ကြီး ဘော်ဒါကျောင်းမှာ ပညာသင်ခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန်နိုင်ငံက Babson College ကနေ ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှာ ဘွဲ့ရခဲ့ပါတယ်။ ဘွဲ့ရပြီးနောက် မြန်မာပြည်ကို ပြန်လာကာ မိသားစုစီးပွားရေးကို ဦးဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ Justice For Myanmar ရဲ့ ဖော်ထုတ်ချက်အရ သူ့မိသားစုရဲ့ လုပ်ငန်းကွန်ရက်မှာ မြန်မာ၊ စင်္ကာပူနဲ့ ဗြိတိသျှ ဗာဂျင်ကျွန်းစုတွေမှာ မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ လုပ်ငန်း ၂၈ ခုခန့် ပါဝင်ပြီး၊ ဗြိတိန်မှာလည်း ပရဟိတဖောင်ဒေးရှင်းတစ်ခု ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက်နဲ့ ၂၅ ရက်တွေမှာ နယူးယောက်တိုင်းမ် (New York Times) သတင်းစာနဲ့ Justice For Myanmar တို့ဟာ "In Myanmar, a Notable Burmese Family Quietly Equipped a Brutal Military" ဆိုတဲ့ ပူးတွဲစုံစမ်းဖော်ထုတ်ချက်ကြီးကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီစုံစမ်းမှုမှာ ဝန်ထမ်းဟောင်းတွေ၊ စီးပွားဖက်တွေ၊ စစ်တပ်သတင်းရင်းမြစ်တွေကို မေးမြန်းပြီး၊ စာရွက်စာတမ်း ထောင်ပေါင်းများစွာကို လေ့လာခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အဲဒီဖော်ထုတ်ချက်အရ ဂျော်နသန်နဲ့ သူ့ဖခင် မိုးကျော်သောင်းတို့ပိုင်တဲ့ ကျော်ထက်ကျော် (Kyaw Htet Kyaw) ကုမ္ပဏီနဲ့ ကေတီ အုပ်စု (KT Group) တို့ဟာ မြန်မာစစ်တပ်အတွက် စစ်လက်နက်၊ ရေဒါစနစ်၊ လေယာဉ်နည်းပညာနဲ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာပစ္စည်းတွေ ဝယ်ယူရာမှာ ကြားခံပွဲစားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့တယ်လို့ စွပ်စွဲခံထားရပါတယ်။

ပေါက်ကြားလာတဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေအရ ကျော်ထက်ကျော် ကုမ္ပဏီဟာ အာဏာသိမ်း မြန်မာ့ရေတပ်အတွက် ယူရို ၁.၂ သန်းတန် ရေအောက်စူးစမ်းရေးစက် (ROV) ဝယ်ယူတဲ့ တင်ဒါကို ရရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မြန်မာလေတပ်အသုံးပြုတဲ့ ATR နဲ့ Embraer လေယာဉ်တွေအတွက် နည်းပညာပံ့ပိုးမှုရဖို့လည်း ကြိုးပမ်းခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ နောက်ထပ်လည်း ကျော်သောင်းမိသားစုနဲ့ ဆက်နွယ်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေက ရုရှားတိုက်ခိုက်ရေး ရဟတ်ယာဉ် အပိုပစ္စည်းတွေ တင်သွင်းပေးခဲ့တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ကေတီ-သာ (Ky-Tha) အုပ်စုကလည်း ပြင်သစ် ကာကွယ်ရေးကုမ္ပဏီ Safran နဲ့ မြန်မာလေတပ်ကြား ချိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး၊ Mi-17 ရဟတ်ယာဉ်တွေအတွက် နည်းပညာအကူအညီရဖို့ စီစဉ်ပေးခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

မြန်မာရေတပ်အတွက် ပြင်သစ် Thales ကုမ္ပဏီထုတ် Coast Watcher 100 ကမ်းရိုးတန်းစောင့်ကြည့်ရေးရေဒါတွေ ဝယ်ယူတပ်ဆင်ရာမှာလည်း ကေတီ-သာ အုပ်စုက အဓိကကြားခံအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့တယ်လို့ ပေါက်ကြားလာတဲ့ စာချုပ်တွေနဲ့ မှတ်တမ်းတွေက ဖော်ပြနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

၂၀၁၅ ခုနှစ်က ပဲရစ် လေကြောင်းပြပွဲမှာ ဂျော်နသန်ဟာ စစ်အုပ်စုရဲ့ လေတပ်အကြီးအကဲနဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး၊ စစ်တပ်ရဲ့ လေကြောင်းအင်အား တိုးချဲ့ရေးလုပ်ငန်းတွေနဲ့ ဆက်စပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့တယ်လို့လည်း နယူးယောက်တိုင်းမ်ရဲ့ ဖော်ထုတ်ချက်မှာ ပါဝင်ပါတယ်။

မြန်မာစစ်တပ်က ရိုဟင်ဂျာတွေကို နှိပ်စက်သတ်ဖြတ်ခဲ့တဲ့ ၂၀၁၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှာတောင် ကျော်သောင်းမိသားစုရဲ့ စစ်တပ်နဲ့ ဆက်ဆံရေး မပြတ်တောက်ခဲ့ဘဲ၊ လက်နက်ခဲယမ်းတွေ တင်သွင်းနေဆဲ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အဲဒီလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကာလအတွင်း စစ်တပ်ကို လှူဒါန်းမှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တယ်လို့လည်း Justice For Myanmar က ထောက်ပြထားပါတယ်။

အပြန်အလှန်အားဖြင့်လည်း စစ်တပ်က သူတို့မိသားစုကို စီးပွားရေးအခွင့်အရေးတွေ ပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှာ ကေတီ အုပ်စုဟာ ရန်ကုန်က သမိုင်းဝင် ပဲခူး ကလပ် (Pegu Club) အဆောက်အအုံကို နှစ် ၅၀ စာချုပ်နဲ့ ငှားရမ်းခွင့် ရရှိခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာလည်း စစ်တပ်ပိုင် မြန်မာ့စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက် (MEHL) ဆီကနေ ရန်ကုန်က ဗိုလ်အောင်ကျော် ဆိပ်ကမ်းကို တစ်နှစ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃ သန်းခန့် ပေးပြီး နှစ် ၅၀ ငှားရမ်းခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ Justice For Myanmar ရဲ့ ပြောကြားချက်အရ ဂျော်နသန်ဟာ စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ ခရိုနီ အောင်ကိုဝင်းတို့နဲ့ ရင်းနှီးတဲ့ ဆက်ဆံရေး ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီစွပ်စွဲချက်တွေကြောင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်မှာ အမေရိကန်အစိုးရက ကေတီ ဆားဗစ်စ် အန်း လော်ဂျစ်စတစ် (KT Services & Logistics) ကုမ္ပဏီနဲ့ ဂျော်နသန် မျိုး ကျော်သောင်းတို့ကို ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှု စာရင်းမှာ ထည့်သွင်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ စစ်အာဏာသိမ်း ၁ နှစ်ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဘိုင်ဒင်အစိုးရလက်ထက်မှာ ချမှတ်ခဲ့တာပါ။

အဲဒီလအတွင်းမှာပဲ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ကလည်း အာဏာသိမ်း စစ်တပ် လက်နက်ဝယ်ယူနိုင်ရန် ကူညီနေတဲ့ လက်နက်ပွဲစား ၉ ဦးစာရင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ အဲဒီစာရင်းထဲမှာ ဂျော်နသန် ကျော်သောင်းလည်း ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှာတော့ အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက အဲဒီဒဏ်ခတ်မှုတွေကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ မင်းအောင်လှိုင်က အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်ထံ ဒဏ်ခတ်မှုတွေ လျှော့ပေါ့ပေးဖို့ စာရေးတောင်းဆိုပြီး ၂ ပတ်အကြာမှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တာပါ။ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ရုပ်သိမ်းရတဲ့ အကြောင်းရင်းကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ခြင်း မရှိပါဘူး။ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ Human Rights Watch ကတော့ ဒီလုပ်ရပ်ကို "အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ" လို့ ဝေဖန်ခဲ့ပါတယ်။

ဒီစွပ်စွဲချက်အားလုံးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျော်နသန်ကတော့ ငြင်းဆိုထားပါတယ်။ သူက နယူးယောက်တိုင်းမ်ကို ပြောကြားရာမှာ သူ့ရဲ့ စစ်တပ်နဲ့ ဆက်ဆံရေးဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်နေတဲ့ တခြားလုပ်ငန်းတွေနဲ့ မခြား သာမန်စီးပွားရေးဆက်ဆံရေးသာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူ့ဖခင်အပါအဝင် သူ့ဆွေမျိုးတွေဟာ စစ်တပ်ကို စစ်ဘက်ဆိုင်ရာပစ္စည်း တင်သွင်းပေးတာ မရှိခဲ့ဘူးလို့လည်း ဆိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် သူ့ဖခင်နဲ့ မရင်းနှီးခဲ့ဘဲ၊ ဖခင်ရဲ့ လုပ်ငန်းတွေ အတိအကျ ဘာတွေလုပ်နေတယ်ဆိုတာ သူမသိခဲ့ဘူးလို့လည်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

Justice For Myanmar ရဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်ထုတ် "Dirty Over 30" စာရင်းမှာလည်း ဂျော်နသန် မျိုး ကျော်သောင်းကို အသက် ၄၂ နှစ်၊ ကေတီ အုပ်စုရဲ့ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်အဖြစ် ဖော်ပြထားပါတယ်။ JFM ကတော့ စစ်တပ်ကို လက်နက်ရောက်ရှိအောင် လုပ်ပေးနေတဲ့ လက်နက်ပွဲစားတွေ၊ ကြားခံကုမ္ပဏီတွေကို ဥရောပသမဂ္ဂအနေနဲ့ ဒဏ်ခတ်အရေးယူဖို့ တောင်းဆိုနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်တပ်ကို လက်နက်ရောက်ရှိအောင် လုပ်ပေးတဲ့သူတွေဟာ တိုက်ပွဲမှာ သေနတ်ကိုင်ပြီး တိုက်ခိုက်နေကြတာ မဟုတ်ပေမယ့်၊ အဲဒီလက်နက်တွေကြောင့် သေဆုံးရတဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ အဖြစ်ဆိုးနဲ့ ကင်းကွာနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီလို လက်နက်မှောင်ခိုကွန်ရက် ရှိနေသရွေ့ စစ်တပ်ရဲ့ စစ်အင်အားဟာ ဆက်လက်ရှင်သန်နေဦးမှာဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာပြည်သူတွေကို ဦးတည်လာမယ့် တိုက်ခိုက်မှုဒုက္ခကလည်း ဆက်လက်ရှည်ကြာနေဦးမယ်ဆိုတာ ငြင်းမရတဲ့ အမှန်တရားတစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် →

အာဏာမသိမ်းခင်ကတည်းက လူသတ်စစ်ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ "သက်ပုံ" အကြောင်း

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း သက်ပုံဟာ မိုးကုတ်မြို့မှာ ၁၉၆၇ ခုနှစ်က မွေးခဲ့ပါတယ်။ သူ့ဖခင် ဦးတောင်ကျော်က တရားရေးဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ မိခင် ဒေါ်အုံးခင်ကတော့ အထက်တန်းပြဆရာမ၊ ပညာရေးဝန်ထမ်းတစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ မိခင်ဘက်က အဘိုးအဘွားတွေက ကိုလိုနီခေတ် သစ်တောနယ်ပိုင်ဝန်ထောက်ကြီး ဦးဖထော်နဲ့ ဒေါ်ရွှေသင်တို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။

သူဟာ ငယ်စဉ်က မူလတန်းပညာရေးကို မိုးကုတ်မြို့မှာ သင်ယူခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ သူ့မိဘတွေဟာ တာဝန်နဲ့ စစ်ကိုင်းမြို့ကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြတဲ့အတွက် သက်ပုံလည်း စစ်ကိုင်းမြို့ကို လိုက်ပါလာပြီး အလယ်တန်းနဲ့ အထက်တန်းပညာတွေကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့ပါတယ်။

၁၉၈၃ ခုနှစ်မှာ စစ်ကိုင်း အထက (၁) ကနေ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း (၁၀) တန်းကို အောင်မြင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှာ သင်္ချာဘာသာရပ်ကို အထူးပြုလေ့လာခဲ့ပါတယ်။ တက္ကသိုလ်ပထမနှစ် တက်နေစဉ်မှာပဲ စစ်တက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့တာကြောင့် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၂၉ ကို ပြောင်းရွှေ့တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။

စစ်တက္ကသိုလ်ကနေ ကျောင်းဆင်းပြီးနောက် သက်ပုံဟာ ၁၉၈၇ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ စစ်တပ်အတွင်း အဆင့်ဆင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်လာခဲ့ပါတယ်။ သူ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ ရာထူးတွေထဲမှာ အမှတ် (၄၄) တပ်မဌာနချုပ် (ကျိုက်ထို)၊ အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်လက်အောက်ခံ ဖာပွန်အခြေချစစ်ဗျူဟာရဲ့ စစ်ဗျူဟာမှူး၊ အမှတ် (၂၂) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်ရဲ့ တပ်မမှူး၊ တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး၊ အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူးနဲ့ ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး စတဲ့ရာထူးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

စစ်အာဏာမသိမ်းခင်အချိန်မှာတောင် သက်ပုံရဲ့ စစ်မှုထမ်းကာလထဲ အမည်းစက်တွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တုန်းက အလွတ်တန်းသတင်းထောက် ကိုပါကြီး (ကိုအောင်ကျော်နိုင်) သေဆုံးခဲ့တဲ့ဖြစ်ရပ် ရှိခဲ့ဘူးပါတယ်။ အဲဒီအချိန်က သက်ပုံဟာ အမှတ် (၂၂) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်ရဲ့ တပ်မမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုပါကြီးဟာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလကုန်ပိုင်းက ကရင်ပြည်နယ်ထဲ တိုက်ပွဲသတင်းတွေ သွားယူခဲ့ပါတယ်။ ဒီချိန်မှာ မြန်မာ့စစ်တပ်ရဲ့ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းခံရပြီး အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့မှာတော့ စစ်ဆေးနေချိန် ထွက်ပြေးလို့ဆိုပြီး တပ်ကနေ ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီကာလက တပ်မ ၂၂ ရဲ့ တပ်မမှူးဖြစ်သူ သက်ပုံဟာ အဓိကတာဝန်ရှိသူ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုပါကြီးရဲ့ အလောင်းကို တူးဖော်စစ်ဆေးရာမှာ အမှုမှန်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပေမယ့် သက်ပုံက တာဝန်မယူဘဲ သူ့လက်အောက်က ခေတ္တတပ်ရင်းမှူးတစ်ယောက်ကို အပြစ်ပုံချခဲ့တယ်လို့ အဲဒီအခြေအနေကို သိရှိတဲ့ တပ်အရာရှိဟောင်းတစ်ဦးက Myanmar Now မီဒီယာကနေ ဖော်ထုတ်ခဲ့ဘူးပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် နစ်နာသူမိသားစုအနေနဲ့ ဒီနေ့အထိ တရားမျှတမှုမရရှိခဲ့ပါဘူး။

ဒါ့အပြင် ၂၀၁၉ ခုနှစ်ကလည်း အမျိုးသားရေးအမည်ခံတွေနဲ့ဖွဲ့ထားတဲ့ (မဘသ) အဖွဲ့အမည်ပြောင်း ဗုဒ္ဓဓမ္မပရဟိတဖောင်ဒေးရှင်းညီလာခံကို ရန်ကုန်တိုင်းရဲ့ စစ်တိုင်းမှူးတာဝန်ယူချိန် သူကိုယ်တိုင်တက်ရောက်ပြီး ငွေကျပ်သိန်း ၃၀၀ လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။

နောက်ထပ်လည်း ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လမှာတော့ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပမီ သက်ပုံကို အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဆိုတော့ သူဟာ ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူးအဖြစ်နဲ့ ကစထ (၅) မှူးအဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်တိုင်းရဲ့ လုံခြုံရေးတာဝန်တွေကို အချိန်ကာလရှည်ကြာ ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်လာတဲ့အခါမှာတော့ သက်ပုံဟာ ရန်ကုန်တိုင်းရဲ့ လုံခြုံရေးကို အဓိကကိုင်တွယ်ရတဲ့ ကစထ (၅) မှူး ဖြစ်နေပါပြီ။ ရန်ကုန်လမ်းမတွေအထက် ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြနေတဲ့ ပြည်သူတွေကို အင်အားသုံးဖြိုခွင်းဖို့၊ ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ဖို့ တိုက်ရိုက်အမိန့်ပေးခဲ့သူဟာ သူပါပဲ။

ဒီလိုသွေးစွန်းခဲ့တဲ့လုပ်ရပ်တွေကြောင့်ပဲ ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ဆွစ်ဇာလန်နဲ့ ကနေဒါတို့က သူ့ကို ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုတွေ လုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် Fortify Rights နဲ့ Yale Law School တို့ ပူးပေါင်းရေးသားတဲ့ "Nowhere is Safe" အစီရင်ခံစာမှာလည်း သက်ပုံအပါအဝင် စစ်ဘက်အရာရှိ ၆၁ ဦးကို လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် စုံစမ်းစစ်ဆေးသင့်တယ်လို့ အမည်စာရင်းဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှာတော့ သက်ပုံဟာ ကစထ (၅) မှူးရာထူးကနေ နေပြည်တော်အခြေစိုက် ကစထ (၆) မှူးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခံခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီနောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လမှာတော့ တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်အဖြစ် ထပ်မံပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခံခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို အင်အားပြင်း ငလျင်ကြီး လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး စစ်ကိုင်းမြို့ဟာလည်း အကြီးအကျယ် ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ပါတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်ဟာ သက်ပုံကို စစ်ကိုင်းမြို့ ငလျင်ဘေး ကယ်ဆယ်ရေးနဲ့ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းတွေ တာဝန်ယူဖို့ တာဝန်ပေးခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် သက်ပုံဟာ စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်းကို လာမယ့် ပြင်ပကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေနဲ့ အလှူရှင်တွေ ဝင်ရောက်ခွင့်အပေါ် စစ်ဆေးတားဆီးမှုတွေ လုပ်ခိုင်းခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ သူ့ရဲ့ဒီလုပ်ရပ်ကြောင့် ပြည်သူတွေရဲ့ ထိခိုက်နစ်နာမှုနဲ့ သေဆုံးမှုတွေဟာ မဖြစ်သင့်ပဲ ပိုမိုများပြားခဲ့ရတယ်လို့ ဝေဖန်မှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှာတော့ သက်ပုံတစ်ယောက် စစ်ယူနီဖောင်းကနေ ပုဆိုးဝတ်လဲခဲ့ပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) မှာ ဝင်ရောက်ပြီး နိုင်ငံရေးအာဏာထပ်ယူဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရဲ့ အပိုင်း (၁) မှာ သက်ပုံဟာ စစ်ကိုင်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် USDP ကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပါတယ်။ စစ်အုပ်စုရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ အပိုင်း (၁) ရွေးကောက်ပွဲမှာ စုစုပေါင်းမဲပေးသူ ၄၆,၅၆၅ ဦးရှိပြီး သက်ပုံက ၂၃,၈၇၄ မဲ (၅၁ ဒသမ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်း) ရရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒါ့ကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်မှာ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က သက်ပုံကို စစ်ကိုင်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ပါတယ်။

ပြောရရင် အခုလို စစ်တပ်ရော နိုင်ငံရေးလောကမှာပါ ရာထူးကြီး၊ နေရာကြီးတွေ ရရှိလာတဲ့ သက်ပုံအတွက်တော့ ဒါဟာ မင်းအောင်လှိုင်ကြောင့်ဆိုရင် မမှားပါဘူး။ သက်ပုံနဲ့ မင်းအောင်လှိုင်တို့ဟာ စစ်တပ်ထဲမှာ အရင်က အတူတူ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဒါ့အပြင် သက်ပုံရဲ့ ဇနီး ဒေါ်နှင်းနှင်းအိရဲ့ ဖခင်ဖြစ်သူ ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်နိုင်ဟာ စစ်တက္ကသိုလ်ရဲ့ (၁၁) ဆက်မြောက် ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ စစ်တက္ကသိုလ်ကာလ ဆရာတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့တယ်လို့လည်း သိထားရပါတယ်။ ဒီအချက်တွေကြောင့် သက်ပုံဟာ ရာထူးအဆင့်ဆင့်ကို အေးအေးဆေးဆေး ဖြတ်ကျော်လာနိုင်ခဲ့တာဖြစ်တယ်။

ပြောရရင် သက်ပုံရဲ့ဘဝဟာ မင်းအောင်လှိုင်ကြောင့်၊ သူ့ယောက္ခမကြောင့် ကြီးမားတဲ့ ရာထူးအာဏာအားလုံးကို အေးအေးဆေးဆေး ရရှိခဲ့သူပါ။ ခုထိလည်း နိုင်ငံရေးသမားယောင်ယောင်၊ ဘာယောင်ယောင်နဲ့ လူမှုကွန်ယက်မှာ သက်ပုံ ဆိုတဲ့နာမည်နဲ့ ရှိနေဆဲပါ။

ဒီလိုမျိုး နိုင်ငံရေးအာဏာရယူထားပေမယ့် အာဏာမသိမ်းခင် ကိုပါကြီး သတ်ခံရမှု၊ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ရန်ကုန်မှာ အကြမ်းဖက်သတ်ဖြတ်မှု စတာတွေအပြင် ရာထူးအာဏာတလွဲအသုံးချခဲ့တဲ့ စစ်ကိုင်းငလျင်ဘေး စတဲ့အရာတွေအတွက် သူဟာ တချိန်မှာ ထိုက်သင့်တဲ့ ပြစ်ဒဏ်ကို ခံယူထိုက်သူသာ ဖြစ်တယ်။ ဒါ့ကြောင့် ဒီလို လူယုတ်မာမျိုးကို မေ့ဖျောက် မထားသင့်တဲ့အတွက် အခုလို မှတ်တမ်းတင်ထားရှိရတာပဲ ဖြစ်တယ်။


ဆက်ဖတ်ရန် →