နောက်ဆုံးရ

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆

ရဲရင့်ငယ် — ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆

ဒီနေ့ သတင်းချုပ်မှာ အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး မနီလာတွင် ဖွင့်လှစ်ပြီး မြန်မာအပေါ် သဘောထား မလျှော့ဟု ခေါင်းဆောင်များ သဘောတူတဲ့ သတင်း၊ တော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ပဋိပက္ခများကို လက်နက်ဖြင့် မဖြေရှင်းရန် ညှိနှိုင်းရေးယန္တရား ဖွဲ့စည်းတဲ့ သတင်း၊ ရန်ကုန်တွင် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုဖြင့် လူ တစ်ရာခြောက် ဦး ဖမ်းဆီးတဲ့ သတင်း၊ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သတင်းတွေ၊ အေအေက ကျန်ရှိနယ်မြေများကို အာရက္ခပြည်သူများထံ မကြာမီ ပြန်လည်အပ်နှံမည်ဟု ကြေညာတဲ့ သတင်းနဲ့ ကြက်သွန်နီဈေး စံချိန်တင် မြင့်တက်တဲ့ သတင်းတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး မနီလာတွင် ဖွင့်လှစ် — မြန်မာအပေါ် သဘောထား မလျှော့

အာဆီယံ (အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများ အသင်း) ခေါင်းဆောင်များက မြန်မာနိုင်ငံနှင့် "အပြုသဘောဆောင်ပြီး မူဝါဒခိုင်မာသော ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု" ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်ပြီး အကြမ်းဖက်မှု ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန် အပါအဝင် ဘုံသဘောတူညီချက် ငါး ရပ် (Five-Point Consensus) ကို ဆက်လက် လိုက်နာမည်ဟု အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ ဖာဒီနန် မားကို့စ်က နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်ဟု ရိုက်တာ သတင်းဌာနက ဖော်ပြထားပါတယ်။

မြန်မာ့အရေးဆိုင်ရာ အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာရီယာ ထရီဆာ လာဇာရိုကလည်း နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် မြန်မာအပေါ် သဘောထားကို လျှော့ပေါ့သွားမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကို အစည်းအဝေးများ တက်ရောက်ခွင့်ပြုရန် တင်ပြခဲ့သော်လည်း ဆုံးဖြတ်ချက် မချရသေးဘူးလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဟန်ဝင်းအောင်က နိုင်ငံရေးမဟုတ်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ မနီလာမြို့မှာ နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်ကနေ ၁၇ ရက်အထိ ကျင်းပမယ့် လေးဆယ့်ကိုး ကြိမ်မြောက် အာဆီယံ ထိပ်သီး အစည်းအဝေးမှာ မြန်မာ စစ်ကောင်စီခေါင်းဆောင်တွေ တက်ရောက်ခွင့်ကို အာဆီယံက ဆက်လက် ပိတ်ပင်ထားပါတယ်။

တော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ပဋိပက္ခကို လက်နက်ဖြင့် မဖြေရှင်းရန် ညှိနှိုင်းရေးယန္တရား ဖွဲ့စည်း

တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ဖြစ်ပွားနေသည့် မြေပြင်ပွတ်တိုက်မှုများနှင့် အငြင်းပွားမှုများကို လက်နက်အင်အားသုံး ဖြေရှင်းခြင်းမပြုဘဲ ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းနိုင်ရန် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (အန်ယူဂျီ) အပါအဝင် အဖွဲ့အစည်း ခြောက် ဖွဲ့ ပူးပေါင်း၍ "မြေပြင်အငြင်းပွားမှု ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းရေးယန္တရား" ကို နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်လို့ မြန်မာပရက်စ်ဖိုတို အေဂျင်စီက ဖော်ပြထားပါတယ်။

ပါဝင်သည့် အဖွဲ့များမှာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (အန်ယူစီစီ)၊ အန်ယူဂျီ၊ မန္တလေးဒေသကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၊ စစ်ကိုင်းကြားကာလအစိုးရ၊ မကွေးကြားကာလအစိုးရနှင့် နွေဦးတော်လှန်ရေးမဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုတို့ ဖြစ်ပြီး ကိုယ်စားလှယ် နှစ်ဆယ် ဦး ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပွတ်တိုက်မှုများ လျှော့ချရေး၊ အရပ်ဘက်နှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးမူဘောင်များကို လေးစားလိုက်နာရေးနှင့် အငြင်းပွားမှုများကို ဥပဒေမူဘောင်အတွင်း ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းရေးတို့ ဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ရန်ကုန်တွင် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုဖြင့် လူ ၁၀၆ ဦး ဖမ်းဆီး

နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်တွင် ရန်ကုန်တိုင်း၊ သာကေတမြို့နယ်ရှိ ကွန်ဒိုတစ်ခုတွင် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်နေသည်ဟု စွပ်စွဲခံရသူ တစ်ရာ ခြောက် ဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် တရုတ်နိုင်ငံသား ငါးဆယ့်နှစ် ဦး၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသား ရှစ် ဦးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသား လေးဆယ့်ခြောက် ဦး ပါဝင်တယ်လို့ အမ်စီဒီအမ်က ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဖမ်းဆီးခံရသူများအနက် တရုတ်အစိုးရက ဆုငွေထုတ်ပြီး ဖမ်းဆီးရန် ကြေညာထားသည့် တရုတ်နိုင်ငံသား စူးဖူချွမ်လည်း ပါဝင်ပြီး ဗာနူအာတူနိုင်ငံကူးလက်မှတ် ကိုင်ဆောင်ထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၎င်းတို့က မိုဘိုင်းအက်ပ်နှင့် တယ်လီဂရမ်အဖွဲ့များမှတစ်ဆင့် အွန်လိုင်းဈေးဝယ်ဆိုက်အတုများဖြင့် လိမ်လည်နေသည်ဟု စွပ်စွဲခံရတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ သီးခြားဖြစ်စဉ်တစ်ခုအနေဖြင့် အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက်တွင် တာချီလိတ်မြို့ရှိ ဟိုတယ်တစ်ခုတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသား ရှစ်ဆယ့်သုံး ဦးကို အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့က ထိုင်းလျှပ်စစ်အာဏာပိုင်အဖွဲ့ ဝန်ထမ်းများအဖြစ် အယောင်ဆောင်ကာ လျှပ်စစ်မီတာခ ကြွေးကျန်ရှိသည်ဟု လိမ်လည်၍ ငွေခိုးယူခဲ့သည်ဟု ဆိုပါတယ်။

လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု

ဒီနေ့ရဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သတင်းတွေထဲမှာ အဆိုးရွားဆုံးကတော့ မကွေးတိုင်း မြိုင်မြို့နယ်မှာ နှစ် ရက်ဆက် ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ဗုံးကြဲမှုတွေပဲ ဖြစ်ပြီး ကလေးငယ် နှစ် ဦး သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက် ညမှာ အသေခံဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒုတိယတန်း ကျောင်းသားအရွယ် ကလေးငယ် တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက် နေ့လယ် သုံး နာရီ ငါးဆယ် ခန့်မှာလည်း မကွေးလေတပ်မှ တက်လာသည့် တိုက်လေယာဉ်က မြို့နယ် အနောက်ပိုင်း ကျေးရွာများကို ဗုံးကြဲခဲ့ရာ လေး နှစ်အရွယ် ကလေးငယ် တစ်ဦး သေဆုံးပြီး အသက် သုံးဆယ် အရွယ် အမျိုးသမီး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့တယ်လို့ မြိုင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ကို ကိုးကား၍ အမ်စီဒီအမ်က ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီသတင်းဟာ ရင်းမြစ် တစ်ခုတည်းကသာ လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်ကိုင်းတိုင်း မော်လူးမြို့အနီး (အင်းတော်မြို့နယ်) တောကျောင်းတစ်ကျောင်းကိုလည်း နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက် ညမှာ ဝိုင်တွဲ လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံး ငါးဆယ် ကျော် ကြဲချခဲ့ပြီး ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် ဦးခေါင်းတွင် ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သလို ဆရာတော်၏ မိခင်နှင့် ကိုရင် နှစ် ပါးလည်း ဒဏ်ရာရရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီဖြစ်စဉ်ဟာ မော်လူးမြို့ တောင်ဘက် ကျေးရွာတွေမှာ လေကြောင်း ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အရပ်သား ထိခိုက်မှု ရှိတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းအတွက် ပထမဆုံး ရရှိသော အသေးစိတ် ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပြီး မော်လူးမြို့အနီးမှာ တိုက်ပွဲများ ဆယ် ရက်ဆက်တိုက် ပြင်းထန်နေစဉ် ဖြစ်ပွားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသတင်းဟာလည်း ရင်းမြစ် တစ်ခုတည်းကသာ လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ရခိုင်ပြည်နယ် မင်းပြား–ပေါင်းတော် ကြားက စွန့်နှစ် တံတားကိုလည်း နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်မှာ လေကြောင်း ဗုံးကြဲခဲ့ပြီး တံတား ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ထိုနေ့တရက်တည်းမှာပဲ ရမ်းဗြဲ–မအီလမ်းပေါ်က ကျန် တံတား လေး စင်းကိုလည်း ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တံတား အရေအတွက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အစောပိုင်း သတင်းတစ်ခု (ကျောက်ဖြူဘက်သို့ သွားသော တံတား လေး စင်း ဖျက်ဆီးခံရ) နဲ့ ကွဲလွဲနေတာကြောင့် ဂဏန်းကို ပေါင်းစပ်ဖော်ပြခြင်း မပြုဘဲ သတင်းအတိုင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

ကရင်ပြည်နယ် ဖာပွန်ခရိုင် ဘူးသိုမြို့နယ် မယ်ခူကီး ရွာကိုလည်း နိုဝင်ဘာ ၁၁ ရက် သန်းခေါင်ယံမှာ လေကြောင်း ဗုံးကြဲခဲ့ပြီး နေအိမ် နှစ် လုံး၊ ဥယျာဉ်နှင့် လယ်ယာ ပျက်စီးခဲ့ပေမယ့် လူထိခိုက်မှု မရှိခဲ့ဘူးလို့ ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် ဗဟိုဌာနချုပ် ထုတ်ပြန်ချက်ကို ကိုးကား၍ အမ်စီဒီအမ်က ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီသတင်းဟာလည်း ရင်းမြစ် တစ်ခုတည်းကသာ လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်ကိုင်းတိုင်း မြင်းမူမြို့နယ် ညောင်ပင်ကန်နှင့် ဆပ်ပြာကျင်း ကျေးရွာများကိုလည်း လေကြောင်း ဗုံးကြဲမှု လေး ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လူ တစ်ဦး သေဆုံးကာ နေအိမ်နှင့် ယာဉ်များ ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ခေတ်သစ် မန္တလေး သတင်းဌာနက နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဖြစ်စဉ်ရက်စွဲ အတိအကျကိုတော့ ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပါဘူး။ ဒီသတင်းဟာ ဗီဒီယိုသတင်းတစ်ခုတည်းကသာ လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်ဆက်အတည်ပြုချက်အနေဖြင့် ပုဏ္ဏားကျွန်း ဗျာလစစ်ဘေးရှောင်စခန်း ဗုံးကြဲမှုမှာ သေဆုံးသူ ဆယ့်နှစ် ဦး (အသက် ငါး နှစ်အရွယ် ကလေးငယ် အပါ)၊ ဒဏ်ရာရသူ ဆယ့်ရှစ် ဦးဆိုတဲ့ ဂဏန်းကို အေပီ၊ အယ်လ်ဂျဇီးရားနှင့် ဘေးအော့ဖ် ဘန်ဂေါ ပို့စ်တို့ကပါ အတည်ပြုဖော်ပြခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ မြောက်ဦး ကြက်ဈေး ဗုံးကြဲမှုမှာလည်း သေဆုံးသူ စုစုပေါင်း သုံး ဦးအထိ ရှိလာပြီး ဒဏ်ရာရသူ ကိုမင်းဖြိုးထွန်း (အသက် သုံးဆယ်) ဆေးကုသမှုခံယူနေစဉ် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ရခိတ တိုင်းမ်က နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

အေအေက ကျန်ရှိနယ်မြေများကို အာရက္ခပြည်သူများထံ မကြာမီ ပြန်လည်အပ်နှံမည်ဟု ကြေညာ

ရက္ခိုင်ပြည်နယ်တွင် သိမ်းပိုက်ဖို့ ကျန်ရှိနေသေးသည့် စစ်တွေ၊ ကျောက်ဖြူနှင့် မာန်အောင်မြို့များကို ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ရရှိနိုင်ဖို့ အစွမ်းကုန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေပြီး ကျန်ရှိနေသေးသည့် အာရက္ခဘိုးဘွားပိုင်နယ်မြေတွေကို အာရက္ခပြည်သူတွေလက်ထဲ မကြာမီ ပြန်လည်အပ်နှံသွားမယ်လို့ ရက္ခိုင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (ယူအယ်လ်အေ) နှင့် အာရက္ခတပ်တော် (အေအေ) က နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်လို့ အမ်စီဒီအမ်က ဖော်ပြထားပါတယ်။ ထိုနေ့သည် အာရက္ခဒေသတွင် တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည့် သုံး နှစ်ပြည့် နေ့ ဖြစ်ပြီး အေအေက ရခိုင်ပြည်နယ် မြို့နယ် ဆယ့်လေး ခုနှင့် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့နယ်ကို ထိန်းချုပ်ထားပြီးဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ရခိုင်ပြည်အတွင်း ယူအယ်လ်အေ ထိန်းချုပ်နယ်မြေများ၌ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူ ငါး သိန်းမှ ခြောက် သိန်းခန့်အထိ ရှိနိုင်ပြီး စစ်ရေးပဋိပက္ခများ၊ စားနပ်ရိက္ခာရှားပါးမှုနှင့် လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီများ လျော့နည်းလာမှုတို့ကြောင့် စစ်ဘေးရှောင်များ၏ စားဝတ်နေရေးအကျပ်အတည်း ပိုမိုဆိုးရွားလာကြောင်း အာရက္ခလေ့လာရေးစင်တာ၏ အစီရင်ခံစာသစ်တွင် ဖော်ပြထားတယ်လို့ မြန်မာပီးစ်မွန်နီတာက ဖော်ပြထားပါတယ်။ အစီရင်ခံစာအရ ယူအယ်လ်အေဦးဆောင်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က ရခိုင်ပြည် နယ်မြေ၏ ကိုးဆယ် ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို ထိန်းချုပ်ထားပြီး စစ်တွေ၊ ကျောက်ဖြူနှင့် မာန်အောင်မြို့များမှာ စစ်အုပ်စု ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်ဘေးရှောင်ဦးရေ ကိန်းဂဏန်းမှာ လေ့လာရေးစင်တာ၏ ခန့်မှန်းချက်ဖြစ်ပြီး သီးခြား အတည်ပြုထားသည့် လူဦးရေစာရင်း မဟုတ်ဘူးလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ကြက်သွန်နီဈေး စံချိန်တင် မြင့်တက် — တစ်ပိဿာ ကျပ် ၂၀,၀၀၀ မှ ၂၅,၀၀၀ အထိ

ထားဝယ်မြို့နှင့် မြိတ်မြို့တွင် ကြက်သွန်နီတစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်ခြောက်ထောင်ခန့် ထပ်တက်ပြီး တစ်ပိဿာ ကျပ် နှစ်သောင်း မှ နှစ်သောင်း ငါးထောင် ကြား ဈေးပေါက်နေကြောင်း ဈေးကွက်အတွင်းမှ သိရတယ်လို့ ထားဝယ်ဝပ်ချ်က ဖော်ပြထားပါတယ်။ နိုဝင်ဘာလ ပထမပတ်က တစ်ပိဿာ တစ်သောင်း လေးထောင် ကျပ်ဝန်းကျင်သာ ရှိရာမှ ရက်ပိုင်းအကြာတွင် ကျပ် နှစ်သောင်း ဝန်းကျင်အထိ ဈေးပေါက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ယခုဈေးသည် ဈေးကွက်သက်တမ်းတစ်လျှောက် အမြင့်ဆုံးဈေးဖြစ်ကြောင်း မြန်မာ့ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့၏ နိုဝင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့ထုတ် ဈေးကွက်သတင်းလွှာတွင် ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ပခုက္ကူဈေးကွက်တွင်လည်း ကုန်လက်ကျန်နည်းပါးမှုကြောင့် တစ်ပိဿာ တစ်သောင်း ခုနှစ်ထောင် ကျပ်ခန့်အထိ ရောက်ရှိလာပြီး ကျွန်းမြေများတွင် စိုက်ပျိုးထားသည့် ကြက်သွန်စိုက်ခင်းများ ပိုးကျရောက်နေတယ်လို့ အီလဲဗင်းမီဒီယာက ဖော်ပြထားပါတယ်။

သတင်းတိုများ

မကွေးတိုင်းမှာ အောက်တိုဘာလအတွင်း အရပ်သား နှစ်ရာ နှစ်ဆယ့်တစ် ဦး သေဆုံး သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် ကလေး တစ်ရာ တစ် ဦး၊ အမျိုးသမီး သုံးဆယ် ဦးနှင့် သက်ကြီးရွယ်အို ဆယ့်နှစ် ဦး ပါဝင်တယ်လို့ ကြားကာလ မကွေး ဖက်ဒရယ် ယူနစ် အစိုးရ လူ့အခွင့်အရေးဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်လို့ အမ်စီဒီအမ်က ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီဂဏန်းဟာ တော်လှန်ရေးအစိုးရဘက်က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။

အန်ယူဂျီ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါ်ဇင်မာအောင်က ပြင်သစ် လစ်ဘရေရှင်း သတင်းစာနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းမှာ မြန်မာ့အကျပ်အတည်းဟာ ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေပြီဖြစ်ပြီး နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်မှာ ချမှတ်မယ့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံး (အိုင်စီဂျေ) စီရင်ချက်က လူနည်းစုများ ဖိနှိပ်ခံရမှုကို တိုက်ဖျက်ရာမှာ အထောက်အကူဖြစ်မယ်လို့ မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စစ်ကောင်စီက ဘတ်ဂျက် လိုငွေအတွက် ကျပ် တစ်ထရီလီယံ ထပ်မံ ချေးယူရန် စီစဉ်နေတယ်လို့ မြန်မာပရက်စ်ဖိုတို အေဂျင်စီက နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက် နေ့လယ်ပိုင်း သတင်း ဗီဒီယိုမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီသတင်းဟာ ဗီဒီယိုသတင်းတစ်ခုတည်းကသာ လာတာ ဖြစ်ပြီး စာသား ဆောင်းပါး မတွေ့ရသေးပါဘူး။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံးက ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာကို စွဲဆိုထားတဲ့ ရိုဟင်ဂျာ လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုအမှုမှာ နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်မှာ အပြီးသတ် စီရင်ချက် ချမယ်လို့ သိရပါတယ်။

ရင်းမြစ်များ — https://srnnews.com/asean-to-continue-constructive-and-principled-engagement-with-myanmar-blocs-chair-philippines-says/, https://asiatoday.id/read/asean-leaders-hold-firm-on-myanmar-at-manila-retreat-as-peace-plan-review-continues, https://mpanews.info/headline/14696/, https://moemaka.net/eng/2026/11/november-15-2026-m-cdm-domestic-news/, https://mmpeacemonitor.org/my/mmr-news/%e1%80%9b%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%98%e1%80%b1%e1%80%b8%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84-4/, https://www.daweiwatch.com/13/11/2026/140566/, https://news.ydnp.net/6af811a8200dab13568f4ea1, https://bayofbengalpost.com/regional/myanmar-airstrike-kills-12-in-displacement-camp-in-rakhine, https://arakhatimes.com/news_mm/30616/, https://www.youtube.com/watch?v=rIwCuq5QAj4, https://www.youtube.com/watch?v=2ey60WtNEFA, https://www.youtube.com/watch?v=eZZe0azcQeM

ဆက်ဖတ်ရန် →

စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၁၇: စစ်တိုင်းမှူးများ အလဲအလှယ် — စစ်ရှုံးမှုများ၏ အကျိုးဆက်

ရဲရင့်ငယ် — ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆

အပိုင်း ၁၆: https://www.yeyintnge.net/2026/11/blog-post_14.html

အပိုင်း ၁၇ ကို ဆက်လက် တင်ပြပါမယ်။

အပိုင်း ၁၆ ရဲ့ အဆုံးမှာ ချန်ခဲ့တယ် — အာဏာသိမ်းပြီးနောက် တပ်တွင်း သန့်စင်မှုများ မည်သို့ရှိသည်ကို သိပြီးနောက်၊ စစ်ရှုံးမှုများကြောင့် စစ်တိုင်းမှူးများ မည်မျှ အကြိမ်ကြိမ် အလဲအလှယ် ခံခဲ့ရသည်ကို — ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး (၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၇ စတင်) နောက်ပိုင်း လောက်ကိုင်၊ လားရှိုး၊ အမ်း ကျဆုံးမှုများနှင့်အတူ — ဆက်လက် တင်ပြပါမည် ဟု။ ဤအပိုင်းက ထိုအကြောင်းအရာကိုပင် တင်ပြသည်။

ISP-Myanmar စစ်တမ်း — တိုင်းမှူး အကြိမ် ၅၀ အလဲအလှယ်

ISP-Myanmar ၏ ၂၀၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ စစ်တမ်း (ST2025/05) အရ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ မှ ၂၀၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၅ အထိ ငါးနှစ်နီးပါးအတွင်း မင်းအောင်လှိုင်သည် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (Regional Military Command, RMC) ၁၄ ခုတွင် တိုင်းမှူး အကြိမ် ၅၀ ပြောင်းလဲခဲ့သည် — အရာရှိ ၄၆ ဦး (ဗိုလ်ချုပ် ၄၀ ဦး + ဗိုလ်မှူးချုပ် ၆ ဦး) ထိခိုက်ခဲ့ပြီး၊ တိုင်းမှူး ၂၃ ဦးမှာ တစ်နှစ်အောက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အာဏာသိမ်းမတိုင်က တိုင်းမှူးတစ်ဦး၏ ပုံမှန် သက်တမ်းမှာ ၂–၃ နှစ် ဖြစ်သည်။

အလဲအလှယ် အများဆုံးမှာ အရှေ့မြောက်တိုင်း ဖြစ်သည် — ထို့နောက် အရှေ့ပိုင်းတိုင်း၊ နေပြည်တော်တိုင်း၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်း တို့ ဖြစ်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် အနောက်ပိုင်းတိုင်း (ရခိုင်) တွင် တိုင်းမှူး ၂ ဦးသာ ရှိခဲ့သည် — တစ်ကြိမ်သာ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

ISP-Myanmar ၏ မှတ်ချက်မှာ အရေးကြီးသည် — တိုက်ပွဲပြင်းထန်မှု နည်းသော တိုင်းများတွင်ပါ တိုင်းမှူးများ ပြောင်းလဲခံခဲ့ရသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အလဲအလှယ်သည် စစ်ဆင်ရေးလိုအပ်ချက်တစ်ခုတည်းကြောင့် မဟုတ်ဟု ဆိုလိုသည်။

လောက်ကိုင် (ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄) — ပထမဆုံး အကြီးအကျယ် ရှုံးနိမ့်မှု

၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး (၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၇ စတင်) နောက်ပိုင်း ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၅ ရက်တွင် လောက်ကိုင် ကျဆုံးခဲ့သည်။ သုံးဖွဲ့မဟာမိတ်အဖွဲ့ — မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (Myanmar National Democratic Alliance Army, MNDAA)၊ တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (Ta'ang National Liberation Army, TNLA)၊ ရက္ခိုင့်တပ်တော် (Arakan Army, AA) — ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ တပ်သား ၂,၃၈၉ ဦး (ဗိုလ်မှူးချုပ် ၆ ဦး အပါအဝင်) နှင့် မိသားစုဝင်များ လက်နက်ချခဲ့သည်။ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက စစ်ကောင်စီ၏ အကြီးအကျယ် ရှုံးနိမ့်မှု ပထမဆုံး ဖြစ်သည်။

ဇန်နဝါရီ နှောင်းပိုင်းတွင် လွတ်လပ်သော သတင်းဌာနများ (The Irrawaddy၊ Khit Thit) က နေပြည်တော် စစ်ခုံရုံး (စစ်တပ်အတွင်း တရားစီရင်သည့် တရားရုံး) က ဗိုလ်မှူးချုပ် ၃ ဦးကို သေဒဏ်၊ ကျန် ၃ ဦးကို တစ်သက်တစ်ကျွန်း ချမှတ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ Agence France-Presse (AFP) ကလည်း ၂၀၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ တွင် ထိုအတိုင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီကမူ ပြစ်ဒဏ်များ ချမှတ်ခဲ့သည်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ BBC မြန်မာပိုင်းကလည်း သေဒဏ်ချမှတ်ခံရသူ ၃ ဦးအနက် တစ်ဦး၏ အမည်သာ အခြားသတင်းများနှင့် တိုက်ဆိုင်သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည် — ပြစ်ဒဏ်အတိအကျကို သီးခြား အတည်မပြုနိုင်သေးပါ။

တပ်မတော်ဥပဒေအရ တာဝန်ကျရာ စခန်းကို စွန့်ခွာအပ်နှံခြင်းသည် သေဒဏ်ထိုက်သော ပြစ်မှု ဖြစ်သည် — လောက်ကိုင်၌ လက်နက်ချခဲ့သော အရာရှိကြီးများအပေါ် ထိုဥပဒေကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု သတင်းများ ထွက်ခဲ့ခြင်းကိုယ်တိုင်က တပ်တွင်း၌ မည်သည့်သတင်းစကား ပေးသည်ကို ပြသည်။

လားရှိုး (ဩဂုတ် ၂၀၂၄) — ပထမဆုံး တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ကျဆုံးမှု

၂၀၂၄ ဩဂုတ် ၃ ရက်တွင် MNDAA က အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လားရှိုးကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည် — တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တစ်ခုလုံး တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့လက်သို့ ကျရောက်ခြင်း ပထမဆုံး ဖြစ်သည်။

အရှေ့မြောက်တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် စိုးတင့် ဖမ်းဆီးခံရသည် — အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက သူပုန်များ ဖမ်းဆီးရမိသော အဆင့်အမြင့်ဆုံး စစ်ကောင်စီအရာရှိ ဖြစ်သည် (Radio Free Asia)။ သူသည် လားရှိုး မကျမီ ရက်ပိုင်းအလိုတွင် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရပြီးသူ ဖြစ်သည် — သူ၏ နေရာကို ဗိုလ်မှူးချုပ် စိုးလှိုင် ဆက်ခံခဲ့သော်လည်း စိုးလှိုင်ကိုယ်တိုင် မူဆယ်ဘက်တွင် ပိတ်မိနေခဲ့သည်။

တိုင်းစစ်ဦးစီးမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် သန့်ထင်စိုးနှင့် ကျောက်မဲ အခြေစိုက် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (၁) မှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် မျိုးမင်းထွေးတို့လည်း ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ စစ်ကောင်စီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဩဂုတ် ၃ ညနေ ၆:၃၀ နောက်ပိုင်း အရာရှိကြီးများနှင့် အဆက်အသွယ် ပြတ်သွားသည်ဟု ဝန်ခံခဲ့သည်။

အမ်း (ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄) — ဒုတိယမြောက် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ကျဆုံးမှု

၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက်တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) က အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် အမ်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည် — ကျဆုံးသော ဒုတိယမြောက် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ဖြစ်သည်။

အနောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဦးစီးမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ကျော်သန်းနှင့် ဒုတိယတိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းထွန်းတို့ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ စက်တင်ဘာ ၂၆ တွင် စတင်ခဲ့သော အမ်းတိုက်ပွဲသည် ဒီဇင်ဘာ ၂၀ တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည် — ရက္ခိုင့်တပ်တော်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့နယ် အများစုကို ထိန်းချုပ်ထားပြီ ဖြစ်သည်။

မင်းအောင်လှိုင်အပေါ် ဖိအား — ထောက်ခံသူများကိုယ်တိုင် လူသိရှင်ကြား ဝေဖန်မှု

၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီမှစ၍ စစ်တပ်ထောက်ခံသူ ပုဂ္ဂိုလ်များကိုယ်တိုင်က ၁၀၂၇ ရှုံးနိမ့်မှုများနောက် မင်းအောင်လှိုင်အား အရည်အချင်းမရှိဟု လူသိရှင်ကြား ဝေဖန်လာခဲ့ကြသည် (Reuters, ဇန်နဝါရီ ၃၁၊ ၂၀၂၄)။

၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက်တွင် ပြင်ဦးလွင်၌ စစ်တပ်ထောက်ခံပွဲတစ်ခု၌ ရဟန်းတော် ပေါက်ကိုတော် (ဦးအာရိယဝံသ) က မင်းအောင်လှိုင်သည် အရပ်သားတာဝန်သို့ ပြောင်းပြီး တပ်ချုပ်ရာထူးကို ဒုတိယတပ်ချုပ် စိုးဝင်းသို့ လွှဲပြောင်းသင့်သည်ဟု အကြံပြုခဲ့သည်။ ထောက်ခံသူ မောင်မောင် က "သုံးနှစ်ဆိုလုံလောက်ပြီ" ဟု YouTube တွင် ပြောခဲ့သည်။

Fulcrum ၏ ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၄ ဆန်းစစ်ချက်အရ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး စတင်ပြီး နှစ်လအတွင်း စစ်ကောင်စီသည် ဗိုလ်ချုပ် ၈ ဦး (သေ၊ ဖမ်းဆီး၊ လက်နက်ချ)၊ ခြေလျင်တပ်မ ၆ ခု၊ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၁ ခု ဆုံးရှုံးခဲ့သည် — အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက အကြီးအကျယ် စစ်ရှုံးမှု ဖြစ်သည်။

ဒီအပိုင်းက ဘာကို ပြသလဲ

ဤအပိုင်းတွင် တင်ပြခဲ့သည်များကို အတူတကွ ကြည့်ပါက ပုံစံတစ်ခုက ပေါ်လာသည်။

ပထမ — အလဲအလှယ်သည် စစ်ရှုံးမှု၏ အကျိုးဆက်သာမက အာဏာထိန်းသိမ်းရေး နည်းလမ်းလည်း ဖြစ်သည်။ ISP-Myanmar ၏ မှတ်ချက်အရ တိုက်ပွဲပြင်းထန်မှု နည်းသော တိုင်းများတွင်ပါ တိုင်းမှူးများ ပြောင်းလဲခံခဲ့ရသည် — တိုင်းမှူးတစ်ဦးဦးက ကိုယ်ပိုင်အာဏာအခြေစိုက်စခန်း တည်ဆောက်မသွားစေရန် ကာကွယ်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ငါးနှစ်အတွင်း အကြိမ် ၅၀ ပြောင်းလဲမှုသည် စစ်ဆင်ရေးထက် တပ်တွင်း အာဏာစနစ်ကို ပြသည်။

ဒုတိယ — ရှုံးနိမ့်မှုအတွက် အပြစ်ပေးမှုက ပြင်းထန်လာသည်။ လောက်ကိုင်၌ လက်နက်ချခဲ့သော ဗိုလ်မှူးချုပ်များကို သေဒဏ်၊ တစ်သက်တစ်ကျွန်း ချမှတ်ခဲ့သည်ဟု သတင်းများ ထွက်ခဲ့သည် — စစ်ကောင်စီက ငြင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ထိုသတင်းကိုယ်တိုင်က တပ်တွင်း အရာရှိကြီးများအား "ရှုံးနိမ့်လျှင် ဤသို့ ဖြစ်မည်" ဟု သတင်းစကား ပေးခဲ့သည်။

တတိယ — ဖိအားသည် အပြင်ဘက်မှသာမက အတွင်းဘက်မှပါ လာသည်။ စစ်တပ်ထောက်ခံသူများကိုယ်တိုင်က ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီမှစ၍ မင်းအောင်လှိုင်အား လူသိရှင်ကြား ဝေဖန်လာခဲ့သည် — တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ ကျဆုံးခြင်းသည် တပ်ချုပ်ကိုယ်တိုင်၏ အရည်အချင်းကို မေးခွန်းထုတ်ခံရစေခဲ့သည်။ တပ်တွင်း သန့်စင်မှုများ မည်သို့ရှိသည်ကို သိပြီးနောက်၊ စစ်ရှုံးမှုများကြောင့် တိုင်းမှူးများ မည်မျှ အလဲအလှယ် ခံခဲ့ရသည်ကို သိပြီးနောက် — နောက်အပိုင်းတွင် တပ်တွင်း သဘောထားကွဲမှုများနှင့် ထွက်ပြေးမှုများ မည်မျှ ဖြစ်ခဲ့သည်ကို ဆက်လက် တင်ပြပါမည်။

နောက်အပိုင်းမှာ: အခန်း ၁၈ — တပ်တွင်း သဘောထားကွဲမှုနှင့် ထွက်ပြေးမှုများ။ တိုင်းမှူးများ အလဲအလှယ် မည်သို့ရှိသည်ကို သိပြီးနောက်၊ တပ်တွင်း သဘောထားကွဲမှုများနှင့် တပ်သားများ ထွက်ပြေးမှုများ မည်မျှ ဖြစ်ခဲ့သည်ကို — စစ်ရှုံးမှုများနှင့် တိုင်းမှူးများ အလဲအလှယ်၏ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် — ဆက်လက် တင်ပြပါမည်။

ရင်းမြစ်များ

  • ISP-Myanmar (ST2025/05, ၂၀၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၈)
  • Wikipedia (အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်; အမ်းတိုက်ပွဲ)
  • Radio Free Asia (RFA) (လားရှိုး၊ ဩဂုတ် ၂၀၂၄; အမ်း၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄)
  • Agence France-Presse (AFP) (လောက်ကိုင် စစ်ခုံရုံး၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄)
  • The Irrawaddy; Khit Thit (လောက်ကိုင် စစ်ခုံရုံး၊ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄)
  • BBC News (လောက်ကိုင် စစ်ခုံရုံး; ထောက်ခံသူများ ဝေဖန်မှု၊ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄)
  • Reuters (ဇန်နဝါရီ ၃၁၊ ၂၀၂၄)
  • Fulcrum (ဇန်နဝါရီ ၂၄၊ ၂၀၂၄)
  • Burma News International (BNI) (ထောက်ခံသူများ ဝေဖန်မှု၊ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄)
  • The ASEAN Daily (ဇန်နဝါရီ ၁၃၊ ၂၀၂၄)
ဆက်ဖတ်ရန် →