အမေရိကန် ရွေးကောက်ပွဲစနစ် သိကောင်းစရာ — Senate၊ House နဲ့ ၂၀၂၆ လက်ရှိအခြေအနေ

အမေရိကန် ရွေးကောက်ပွဲစနစ် သိကောင်းစရာ — Senate၊ House နဲ့ ၂၀၂၆ လက်ရှိအခြေအနေ

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆

ဒီနေ့ (နိုဝင်ဘာ ၃) ဟာ အမေရိကန် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲနေ့ပါ။ သမ္မတကို မဲပေးရတဲ့ နေ့မဟုတ်ပါဘူး — လွှတ်တော်နဲ့ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေကို မဲပေးရတဲ့ နေ့ပါ။ ဒီပို့စ်က အမေရိကန် ရွေးကောက်ပွဲစနစ်ကို အခြေခံကနေ ရှင်းပြပြီး ၂၀၂၆ လက်ရှိအခြေအနေကို ဖော်ပြထားတာပါ။ ရလဒ်တွေ ဒီညမှ ထွက်လာမှာဖြစ်လို့၊ ဒီပို့စ်မှာ ရလဒ် မပါသေးပါဘူး။

စနစ် အခြေခံ — လွှတ်တော် နှစ်ရပ်

အမေရိကန် လွှတ်တော်မှာ အပိုင်း နှစ်ပိုင်း ရှိပါတယ်။ အထက်လွှတ်တော် (Senate) မှာ အမတ် ၁၀၀ ရှိပြီး ပြည်နယ် တစ်ပြည်နယ်ကို ၂ ဦးစီ ပေးထားပါတယ် — လူဦးရေနဲ့ မဆိုင်ပါဘူး။ အမတ် သက်တမ်းက ၆ နှစ်ဖြစ်ပြီး ၂ နှစ်တစ်ကြိမ် သုံးပုံတစ်ပုံလောက် လဲလှယ်ပါတယ်။ အောက်လွှတ်တော် (House) မှာတော့ အမတ် ၄၃၅ ဦး ရှိပြီး လူဦးရေပေါ် မူတည်ပြီး ပြည်နယ်တွေကို ခွဲဝေပေးပါတယ်။ အမတ် သက်တမ်းက ၂ နှစ်ပဲ ရှိလို့ ၂ နှစ်တစ်ကြိမ် အားလုံး ပြန်မဲပေးရပါတယ်။

ဥပဒေတစ်ခု ဖြစ်ဖို့ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးက အတည်ပြုရပြီး သမ္မတက လက်မှတ်ထိုးရပါတယ်။ သမ္မတက ဗီတိုအာဏာနဲ့ ပယ်ချနိုင်တယ် — အဲဒါကို ပယ်ဖျက်ဖို့ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးမှာ ၃ ပုံ ၂ ပုံ လိုပါတယ်။

လဲလှယ်တယ်ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘာလို့ လဲလှယ်ရတာလဲ

လဲလှယ်တယ်ဆိုတာ အထက်လွှတ်တော်အမတ် ၁၀၀ လုံးကို တစ်ပြိုင်နက် ပြန်မဲပေးရတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ ၂ နှစ်တစ်ကြိမ် သုံးပုံတစ်ပုံလောက်ပဲ ပြန်မဲပေးရတာကို ပြောတာပါ။ အမတ်တွေကို အတန်း ၃ တန်း (Class I, Class II, Class III) ခွဲထားပါတယ် — တစ်တန်းကို ၃၃ ဦး သို့မဟုတ် ၃၄ ဦးပါ။ ဥပမာ ၂၀၂၆ မှာ Class II တန်း မဲပေးရတာဖြစ်ပြီး အထူးရွေးကောက်ပွဲ ၂ နေရာ (ဖလော်ရီဒါနဲ့ အိုဟိုင်းအိုး) ပါ ထပ်ပေါင်းလို့ စုစုပေါင်း ၃၅ နေရာ ဖြစ်သွားတာပါ။

ဘာလို့ ဒီလိုလုပ်ရသလဲဆိုတော့ တည်ငြိမ်မှုအတွက်ပါ။ အမတ် ၁၀၀ လုံးကို တစ်ပြိုင်နက် လဲလိုက်ရင် လွှတ်တော်မှာ အတွေ့အကြုံရှိသူ တစ်ယောက်မှ ကျန်မှာ မဟုတ်သလို၊ ဥပဒေတွေ၊ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒတွေ ရုတ်တရက် လုံးဝ ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပါတယ်။ သုံးပုံတစ်ပုံပဲ လဲလှယ်တော့ အမတ် သုံးပုံနှစ်ပုံက အတွေ့အကြုံနဲ့ ဆက်ရှိနေပြီး အလုပ်တွေ ဆက်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲသူတွေက ရည်ရွယ်ပြီး ထည့်ထားတာပါ — ပြည်သူ့ဆန္ဒကို ၂ နှစ်တစ်ကြိမ် ထင်ဟပ်စေရင်း၊ အစိုးရကိုလည်း ရုတ်တရက် အပြောင်းအလဲကြီးကနေ ကာကွယ်ထားတာပါ။

အောက်လွှတ်တော်နဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင် ကွာခြားချက်က ရှင်းပါတယ် — အောက်လွှတ်တော်အမတ်တွေက သက်တမ်း ၂ နှစ်ပဲ ရှိလို့ ၂ နှစ်တစ်ကြိမ် အားလုံး ပြန်မဲပေးရပါတယ်။ အထက်လွှတ်တော်ကတော့ သက်တမ်း ၆ နှစ်နဲ့ လဲလှယ်စနစ်ကြောင့် ပိုတည်ငြိမ်ပြီး ရေရှည်စဉ်းစားနိုင်တဲ့ အဖွဲ့အဖြစ် ရည်ရွယ်ထားတာပါ။

ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ (Midterm) ဆိုတာ ဘာလဲ

သမ္မတ သက်တမ်း ၄ နှစ်ရဲ့ အလယ်မှာ လုပ်တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲလို့ ခေါ်ပါတယ်။ သမ္မတကို မဲပေးစရာ မလိုပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ လွှတ်တော်ကို ဘယ်ပါတီ ထိန်းချုပ်မလဲဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ပေးလို့ အရေးကြီးပါတယ်။ သမိုင်းအရ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ သမ္မတရဲ့ ပါတီက နေရာတွေ ဆုံးရှုံးတတ်ပါတယ် — ဒါကြောင့် ဒီနှစ်ရွေးကောက်ပွဲကို လူတွေ စောင့်ကြည့်နေကြတာပါ။

အရေးကြီးတဲ့ ဝေါဟာရများ

Filibuster — အထက်လွှတ်တော်မှာ ဥပဒေတစ်ခု မဲပေးခြင်းကို ကြန့်ကြာအောင် လုပ်တဲ့ နည်းပါ။ အဲဒါကို ကျော်ဖို့ ၆၀ မဲ လိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် အများစု ၅၁ နေရာ ရှိရုံနဲ့ ဥပဒေတိုင်း ဖြတ်လို့ မရပါဘူး။

Reconciliation — ဘတ်ဂျက်နဲ့ အခွန်ဆိုင်ရာ ဥပဒေတွေကို filibuster မထိဘဲ ၅၁ မဲနဲ့ ဖြတ်နိုင်တဲ့ အထူးနည်းပါ။ တစ်နှစ်မှာ အကန့်အသတ်နဲ့ပဲ သုံးလို့ရပါတယ်။

Electoral College — သမ္မတကို တိုက်ရိုက် ပြည်သူ့မဲနဲ့ မရွေးပါဘူး။ ပြည်နယ်တိုင်းက ရွေးကောက်ပွဲအဖွဲ့ဝင်တွေ (elector) ကို ပေးပြီး အဲဒီအဖွဲ့က သမ္မတကို ရွေးပါတယ်။ ပြည်နယ်အများစုမှာ အနိုင်ရသူက elector အားလုံးကို ယူသွားပါတယ်။ ၂၀၂၆ ကြားဖြတ်မှာ ဒါ မပါပါဘူး — ၂၀၂၈ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲမှာမှ ပါမှာပါ။

Toss-up — အနိုင်အရှုံး မသေချာတဲ့ ပြိုင်ပွဲပါ။ စစ်တမ်းတွေက အနီးကပ်နေပြီး ဘယ်ဘက် နိုင်မလဲ ကြိုမသိနိုင်ပါဘူး။

ပါတီစွဲမြေပုံ — အနီ၊ အပြာ၊ swing

မြေပုံမှာ အပြာရင့်က ဒီမိုကရက် အခိုင်အမာ၊ အပြာနုက ဒီမိုကရက်ဘက် ယိမ်းတယ်၊ ခရမ်းရောင်က swing၊ အနီနုက ရီပတ်ဘလစ်ကန်ဘက် ယိမ်းတယ်၊ အနီရင့်က ရီပတ်ဘလစ်ကန် အခိုင်အမာပါ။ အဝါရောင် အမှတ်ပါတဲ့ မိန်းနဲ့ ဗာမောင့်မှာ လွတ်လပ်သော အမတ်တွေ ရှိပါတယ် — Angus King (မိန်း) နဲ့ Bernie Sanders (ဗာမောင့်)၊ ၂ ဦးလုံးက ဒီမိုကရက်ဘက်နဲ့ ပူးပေါင်းပြီး မဲပေးတတ်ပါတယ်။

ပါတီစွဲဆိုတာ ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။ အရင်က swing ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဖလော်ရီဒါ၊ အိုဟိုင်းအိုးတို့က အခုဆို ရီပတ်ဘလစ်ကန်ဘက် ယိမ်းလာပြီ။ ဗာဂျီးနီးယား၊ ကော်လိုရာဒိုတို့ကလည်း ဒီမိုကရက်ဘက် ယိမ်းလာပြီ။ ဒါကြောင့် ဒီမြေပုံက လက်ရှိအခြေအနေ အကြမ်းဖျင်းပါ။

နေရာအရေအတွက် သတ်မှတ်ချက်များ

အထက်လွှတ်တော်မှာ အများစုရဖို့ ၅၁ နေရာ လိုပါတယ်။ ၅၀-၅၀ ဖြစ်ရင် ဒုသမ္မတက မဲခွဲပေးပါတယ် — အခု ဒုသမ္မက ရီပတ်ဘလစ်ကန် JD Vance ဖြစ်လို့ ၅၀ နေရာပဲ ရရင် ဒီမိုကရက်ဘက်က ထိန်းချုပ်မှု မရပါဘူး။ filibuster ကျော်ဖို့ ၆၀၊ ၃ ပုံ ၂ ပုံ ရဖို့ ၆၇ လိုပါတယ်။ အောက်လွှတ်တော်မှာ အများစုရဖို့ ၂၁၈၊ ၃ ပုံ ၂ ပုံ ရဖို့ ၂၉၀ လိုပါတယ်။

၂၀၂၆ လက်ရှိအခြေအနေ

အထက်လွှတ်တော်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၅၃၊ ဒီမိုကရက်ဘက် ၄၇ ရှိနေပါတယ်။ ဒီနှစ် အထက်လွှတ်တော် ၃၅ နေရာ မဲပေးရတာဖြစ်ပြီး အဲဒီထဲမှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ကိုင်ထားတာ ၂၂ နေရာ၊ ဒီမိုကရက်ကိုင်ထားတာ ၁၃ နေရာ ရှိပါတယ်။ ဒီမိုကရက်တွေ အထက်လွှတ်တော်ကို ထိန်းချုပ်ဖို့ အသာ ၄ နေရာ လိုပါတယ်။

အောက်လွှတ်တော်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၂၁၈၊ ဒီမိုကရက် ၂၁၄ ရှိနေပါတယ်။ အမတ် ၄၃၅ ဦးလုံး ပြန်မဲပေးရမှာဖြစ်ပြီး ဒီမိုကရက်တွေ ထိန်းချုပ်ဖို့ အသာ ၄ နေရာ လိုပါတယ်။ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၃၆ နေရာလည်း ဒီနှစ် မဲပေးရပါတယ်။

ဒီည စောင့်ကြည့်ရမှာက ခရမ်းရောင် swing ပြည်နယ်တွေနဲ့ အနီးကပ် ပြိုင်ပွဲတွေပါပဲ — မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနား၊ မိန်း၊ မစ်ရှီဂန်၊ တက္ကဆပ်၊ အိုဟိုင်းအိုး၊ ကန်ဆက်၊ အိုင်အိုဝါ၊ နီဘရာစကာတို့လို နေရာတွေ။ ရလဒ်တွေ ထွက်လာရင် စစ်တမ်းဦးဆောင်မှုနဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြန်တိုက်ကြည့်နိုင်ပါတယ်။

ထပ်ရှင်းပြစရာ ဝေါဟာရများ

ဗီတို (Veto) — သမ္မတက လွှတ်တော်က အတည်ပြုထားတဲ့ ဥပဒေကို လက်မှတ်မထိုးဘဲ ပယ်ချတာပါ။ ပယ်ဖျက်ဖို့ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးမှာ ၃ ပုံ ၂ ပုံ လိုပါတယ်။

အထူးရွေးကောက်ပွဲ (Special election) — အမတ် ရာထူးကနေ ထွက်တာ၊ ကွယ်လွန်တာ၊ တခြားရာထူးရသွားတာကြောင့် လစ်လပ်သွားတဲ့ နေရာကို သက်တမ်းမကုန်ခင် ဖြည့်ဖို့ လုပ်တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲပါ။ ၂၀၂၆ မှာ ဖလော်ရီဒါနဲ့ အိုဟိုင်းအိုးက အဲဒီလိုနေရာတွေပါ။

ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး (Governor) — ပြည်နယ်တစ်ပြည်နယ်ရဲ့ အကြီးအကဲပါ။ ပြည်နယ်ဥပဒေ၊ ဘတ်ဂျက်၊ အမျိုးသားအစောင့်တပ်တို့ကို ဦးဆောင်ပါတယ်။ ဒီနှစ် ၃၆ နေရာ မဲပေးရပါတယ်။

မူလရွေးကောက်ပွဲ (Primary) — ပါတီတစ်ခုထဲက ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအများအပြားထဲက တစ်ယောက်ကို ရွေးတဲ့ အဆင့်ပါ။ Primary နိုင်မှ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှာ ဝင်ပြိုင်ရပါတယ်။

Gerrymandering — House မဲဆန္ဒနယ်မြေတွေကို တစ်ပါတီ အသာရအောင် ပုံဖော်ဆွဲတာပါ။ ဒါကြောင့် House ပြိုင်ပွဲတချို့က နယ်မြေဆွဲထားပုံကြောင့် ကြိုသိနေသလို ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။

Popular vote — ပြည်သူတွေ တိုက်ရိုက်ပေးတဲ့ မဲအရေအတွက် စုစုပေါင်းပါ။ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲမှာ popular vote အနိုင်ရတိုင်း သမ္မတ ဖြစ်တာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး — Electoral College က ဆုံးဖြတ်တာပါ။

Called / Projection နဲ့ အတည်ပြုရလဒ် — ဒီည သတင်းဌာနတွေက "X နိုင်ပြီ" လို့ ကြေညာတာက projection (ခန့်မှန်း) ပါ — မဲအရေအတွက်နဲ့ ခန့်မှန်းပြီး ခေါ်တာပါ။ တရားဝင် အတည်ပြုရလဒ်ကတော့ ပြည်နယ်တွေက မဲရေတွက်ပြီး ရက်သတ္တပတ်အကြာမှ ထုတ်ပြန်တာပါ။

Majority Leader / Minority Leader — အထက်လွှတ်တော်မှာ အများစုပါတီကို ဦးဆောင်သူက Majority Leader၊ အနည်းစုပါတီကို ဦးဆောင်သူက Minority Leader ပါ။ အစီအစဉ် ဘယ်ဥပဒေကို အရင်မဲပေးမလဲဆိုတာ Majority Leader က အဓိက ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။

ရင်းမြစ်များ

https://www.congresscountdown.com/elections/2026

https://news.kalshi.com/p/how-many-senate-seats-are-up-for-reelection-in-2026

ဆက်ဖတ်ရန် →

ဒီမိုကရက်တွေ အနိုင်ရခဲ့ရင် ဘာတွေဖြစ်လာနိုင်လဲ — Senate နဲ့ House နှစ်ခုလုံး (စိတ်ကူးယဉ်)

ဒီမိုကရက်တွေ အနိုင်ရခဲ့ရင် ဘာတွေဖြစ်လာနိုင်လဲ — Senate နဲ့ House နှစ်ခုလုံး (စိတ်ကူးယဉ်)

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆

ဒါက မဲရလဒ် မဟုတ်ပါ — စိတ်ကူးယဉ် ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ပါ။ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်နေ့လယ်ပိုင်းမှာ တကယ့်မဲရလဒ် တစ်ခုမှ မထွက်သေးပါဘူး။ ဒီမိုကရက်တွေ အနိုင်ရခဲ့ရင် ဘာတွေ ဖြစ်လာနိုင်လဲဆိုတာကို အထက်လွှတ်တော် (Senate) နဲ့ အောက်လွှတ်တော် (House) နှစ်ခုလုံးကို ယှဉ်ပြီး ရှင်းပြထားတာပါ။

အခုလက်ရှိ အခြေအနေ

အထက်လွှတ်တော်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၅၃ နေရာ၊ ဒီမိုကရက် ၄၅ နေရာနဲ့ ဒီမိုကရက်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းတဲ့ လွတ်လပ်သူ ၂ နေရာ ရှိနေပါတယ်။ စုစုပေါင်း ဒီမိုကရက်ဘက် ၄၇ နေရာပါ။ အောက်လွှတ်တော်မှာတော့ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၂၁၈ နေရာ၊ ဒီမိုကရက် ၂၁၄ နေရာ ရှိနေပါတယ်။

ဒီနှစ် အထက်လွှတ်တော် ၃၅ နေရာပဲ မဲပေးရတာပါ — ရီပတ်ဘလစ်ကန်ကိုင်ထားတဲ့ ၂၂ နေရာနဲ့ ဒီမိုကရက်ကိုင်ထားတဲ့ ၁၃ နေရာ။ ကျန် ၆၅ နေရာက မဲပေးစရာ မလိုပါဘူး။

အထက်လွှတ်တော် — ဂဏန်းတွေ ဘာကို ဆိုလိုသလဲ

၅၀ နေရာ — ထိန်းချုပ်မှု မရပါဘူး။ ၅၀-၅၀ ဖြစ်ရင် ဒုသမ္မတ JD Vance (ရီပတ်ဘလစ်ကန်) က မဲခွဲပေးမှာဖြစ်လို့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ဘက်က ထိန်းချုပ်ထားဦးမှာပါ။

၅၁ နေရာ — အထက်လွှတ်တော်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပါတယ်။ ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌတွေ၊ အစီအစဉ်၊ တရားသူကြီးနဲ့ အရာရှိခန့်အပ်မှုတွေ အတည်ပြုနိုင်တယ်။ ဘတ်ဂျက်/အခွန်ဆိုင်ရာ ဥပဒေတွေကို reconciliation နည်းနဲ့ ၅၁ မဲနဲ့ ဖြတ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ သာမန်ဥပဒေအများစုကို filibuster နဲ့ ပိတ်နိုင်တယ် — အဲဒါကို ကျော်ဖို့ ၆၀ မဲ လိုပါတယ်။ သမ္မတဗီတိုကိုလည်း ပယ်ဖျက်လို့ မရပါဘူး။

၆၀ နေရာ — filibuster ကို ကျော်နိုင်ပါတယ်။ သာမန်ဥပဒေတွေကို အတိုက်အခံမဲမလိုဘဲ ဖြတ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ သမ္မတဗီတိုကတော့ ကျန်နေဦးမှာပါ။

၆၇ နေရာ (၃ ပုံ ၂ ပုံ) — အထက်လွှတ်တော်မှာ အင်အားအကြီးဆုံးပါ။ နိုင်ငံတကာစာချုပ်တွေ အတည်ပြုနိုင်တယ်။ House က စွဲချက်တင်ပြီးရင် သမ္မတကို ရာထူးက ဖြုတ်ချနိုင်တယ်။ သမ္မတဗီတိုကို ပယ်ဖျက်ဖို့လည်း အထက်လွှတ်တော်ဘက်က အဆင်သင့်ဖြစ်ပြီ — ဒါပေမဲ့ House မှာပါ ၃ ပုံ ၂ ပုံ လိုပါတယ်။

အောက်လွှတ်တော် — ဂဏန်းတွေ ဘာကို ဆိုလိုသလဲ

၂၁၈ နေရာ — အောက်လွှတ်တော်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဥပဒေကြမ်းတွေ တင်သွင်းတာ၊ ကော်မတီတွေ၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေကို ထိန်းချုပ်နိုင်တယ်။ ဥပဒေတစ်ခု ဖြစ်ဖို့ အောက်လွှတ်တော်က အတည်ပြုရမှာမို့ ဒါက မရှိမဖြစ် အဆင့်ပါ။ ဒါပေမဲ့ အထက်လွှတ်တော်ကပါ အတည်ပြုရဦးမှာဖြစ်ပြီး သမ္မတဗီတိုကိုလည်း ရင်ဆိုင်ရဦးမှာပါ။

၂၉၀ နေရာ (၃ ပုံ ၂ ပုံ) — သမ္မတဗီတိုကို အောက်လွှတ်တော်ဘက်က ပယ်ဖျက်နိုင်ပါတယ်။ အထက်လွှတ်တော်မှာပါ ၆၇ နေရာ ရှိမှ ဗီတိုကို တကယ် ပယ်ဖျက်နိုင်မှာပါ။

ဇာတ်လမ်း ၁ — House အများစု + Senate ၅၁ နေရာ

ဒါက လက်တွေ့ကျဆုံး ဇာတ်လမ်းပါ။ ဒီမိုကရက်တွေ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်တယ် — ဥပဒေတွေ ဖြတ်နိုင်တယ်၊ ခန့်အပ်မှုတွေ အတည်ပြုနိုင်တယ်၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ သာမန်ဥပဒေအများစုကို အထက်လွှတ်တော်မှာ filibuster နဲ့ ပိတ်နိုင်သေးတယ်၊ သမ္မတဗီတိုကိုလည်း ပယ်ဖျက်လို့ မရပါဘူး။ ဒါကြောင့် ညှိနှိုင်းပြီး ဖြတ်နိုင်တဲ့ ဥပဒေတွေပဲ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

ဇာတ်လမ်း ၂ — House အများစု + Senate ၆၇ နေရာ

အထက်လွှတ်တော်မှာ ဘယ်အတိုက်အခံမှ မလိုတော့ပါဘူး — စာချုပ်တွေ၊ ရာထူးဖြုတ်ချမှုတွေ၊ filibuster ကျော်တာတွေ အားလုံး လုပ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ House မှာ ၂၉၀ မရှိရင် သမ္မတဗီတိုကို ပယ်ဖျက်လို့ မရသေးပါဘူး။ ဥပဒေအသစ်တိုင်းကလည်း House က အတည်ပြုရဦးမှာပါ။

ဇာတ်လမ်း ၃ — စိတ်ကူးယဉ်အကြီးဆုံး — House ၂၉၀ + Senate ၆၇

ဒါဆိုရင် သမ္မတဗီတိုကို လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးက ပယ်ဖျက်နိုင်ပြီ၊ သမ္မတကို ဖြုတ်ချနိုင်ပြီ၊ ဥပဒေတွေ ဖြတ်နိုင်ပြီ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒါတောင် အကန့်အသတ်ရှိပါတယ် — ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်ဖို့ ပြည်နယ် ၃ ပုံ ၄ ပုံ (၃၈ ပြည်နယ်) ရဲ့ သဘောတူညီချက် လိုပါသေးတယ်။ တရားရုံးတွေကလည်း ဥပဒေတွေကို ပယ်ချနိုင်တယ်၊ သမ္မတကလည်း ဥပဒေတွေကို ဘယ်လို အကောင်အထည်ဖော်မလဲ ဆုံးဖြတ်နိုင်ပါသေးတယ်။

ဘာကြောင့် ၆၇ နေရာ မဖြစ်နိုင်သလဲ

ပထမအချက်က မဲပေးရတဲ့ နေရာအရေအတွက်ပါ။ ဒီနှစ် အထက်လွှတ်တော် ၃၅ နေရာပဲ မဲပေးရတာဖြစ်ပြီး ကျန် ၆၅ နေရာက မဲပေးစရာ မလိုပါဘူး။ အဲဒီ ၆၅ နေရာမှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၃၁ နေရာ အသေအချာ ရှိနေပြီးသားပါ။ ဒါကြောင့် ဒီမိုကရက်တွေ ၆၇ ရောက်ဖို့ မဲပေးမယ့် ၃၅ နေရာလုံးကို အနိုင်ရမှ ဖြစ်မှာပါ — တစ်နေရာမှ မရှုံးရပါဘူး။

ဒုတိယအချက်က အဲဒီ ၃၅ နေရာထဲမှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် အပြတ်အသတ်နိုင်တဲ့ ပြည်နယ်တွေ ပါဝင်တာပါ — အလာဘားမား၊ အိုင်ဒါဟို၊ ဝိုင်အိုးမင်း၊ တောင်ဒကိုတာ၊ အိုကလာဟိုးမား၊ အနောက်ဗာဂျီးနီးယားတို့လို ပြည်နယ်တွေမှာ ဒီမိုကရက် ပြိုင်ပွဲတောင် ပြင်းထန်မနေပါဘူး။ အဲဒီပြည်နယ်အားလုံးကို တစ်ပြိုင်နက် အနိုင်ရဖို့ဆိုတာ လက်တွေ့မှာ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။

တတိယအချက်က ကိုယ်ကိုင်ထားတဲ့ ၁၃ နေရာကိုလည်း တစ်နေရာမှ မဆုံးရှုံးရပါဘူး။ တစ်နေရာလောက် ရှုံးသွားရင်တောင် ၆၇ ဆိုတဲ့ ဂဏန်း မရောက်တော့ပါဘူး။

အောက်လွှတ်တော်မှာလည်း အလားတူပါပဲ — ၂၉၀ နေရာ ရဖို့ လက်ရှိ ၂၁၄ ကနေ ၇၆ နေရာ ထပ်တိုးရမှာဖြစ်ပြီး ရီပတ်ဘလစ်ကန် အပြတ်နိုင်တဲ့ မဲဆန္ဒနယ်မြေတွေပါ အနိုင်ရရမှာပါ။ ဒါကြောင့် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးမှာ ၃ ပုံ ၂ ပုံ ရဖို့ဆိုတာ ဒီရွေးကောက်ပွဲတစ်ကြိမ်တည်းနဲ့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး — အနည်းဆုံး ရွေးကောက်ပွဲ နောက်ထပ် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်ကြိမ်လောက်နဲ့ ပိုအဆင်ပြေတဲ့ မြေပုံမျိုး လိုပါလိမ့်မယ်။

အဓိကအချက်

၂၀၂၆ မှာ ဒီမိုကရက်တွေ ၆၇ နေရာ ရဖို့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး — မဲပေးမယ့် နေရာအားလုံးကို အနိုင်ရမှ ဖြစ်မှာဖြစ်ပြီး ရီပတ်ဘလစ်ကန် အပြတ်နိုင်တဲ့ ပြည်နယ်တွေပါ ပါလို့ပါ။ လက်တွေ့ကျတဲ့ ပန်းတိုင်က House အများစု (၂၁၈) နဲ့ Senate အများစု (၅၁) ပါ။ အဲဒါရရင်တောင် သမ္မတဗီတိုနဲ့ filibuster ကြောင့် ညှိနှိုင်းမှုတွေ လိုနေဦးမှာပါ။ တကယ့်ရလဒ်တွေကတော့ ဒီညမှ ထွက်လာမှာပါ။

Swing ဆိုတာ ဘာလဲ

Swing ပြည်နယ် (swing state) ဆိုတာ အနိုင်အရှုံး ကြိုမသိနိုင်တဲ့ ပြည်နယ်ပါ — တစ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဒီမိုကရက်နိုင်ပြီး နောက်တစ်ကြိမ်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်နိုင်သွားနိုင်တယ်။ မဲကွာခြားချက်က နည်းနည်းလေးပဲ ရှိတတ်တယ်။ အခိုင်အမာ ပြည်နယ်တွေနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်ပါ — အခိုင်အမာ ပြည်နယ်မှာ တစ်ပါတီက အမြဲအပြတ်အသတ်နိုင်နေတယ်။

Swing မဲဆန္ဒရှင် (swing voter) ဆိုတာ ပါတီစွဲမရှိတဲ့ မဲဆန္ဒရှင်ပါ — တစ်ကြိမ်မှာ ဒီမိုကရက်ကို မဲပေးပြီး နောက်တစ်ကြိမ်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ကို မဲပေးနိုင်တယ်။ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း၊ စီးပွားရေး၊ ပြဿနာတွေပေါ် မူတည်ပြီး ဆုံးဖြတ်တတ်တယ်။

ဘာကြောင့် အရေးကြီးသလဲဆိုတော့ အမေရိကန်စနစ်က ပြည်နယ်အလိုက် အနိုင်ရသူက အကုန်ယူတဲ့ စနစ်ဖြစ်လို့၊ အခိုင်အမာ ပြည်နယ်တွေရဲ့ ရလဒ်က ကြိုသိနေပြီးသားပါ။ ရွေးကောက်ပွဲကို တကယ်ဆုံးဖြတ်တာက swing ပြည်နယ်အနည်းငယ်နဲ့ အဲဒီမှာရှိတဲ့ swing မဲဆန္ဒရှင်တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးတွေက swing ပြည်နယ်တွေမှာ အများဆုံး စုပြုံနေတာပါ။

ဒီည တိုက်ကြည့်ရန် စာရင်း — ရလဒ်မထွက်ခင် စစ်တမ်းများ

ဒါက ရလဒ်မဟုတ်ပါ — ရလဒ်မထွက်ခင် စစ်တမ်းဦးဆောင်မှုများပါ။ ဒီညရလဒ်တွေ ထွက်လာရင် ဒီစာရင်းနဲ့ ပြန်တိုက်ကြည့်လို့ရအောင် မှတ်ထားတာပါ။ ဒီမိုကရက်တွေ အထက်လွှတ်တော်ကို ထိန်းချုပ်ဖို့ အသာ ၄ နေရာ လိုပါတယ် (၄၇ မှ ၅၁ သို့)။ အောက်လွှတ်တော်ကိုလည်း ထိန်းချုပ်ဖို့ အသာ ၄ နေရာ လိုပါတယ် (၂၁၄ မှ ၂၁၈ သို့)။

မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနား (ရီပတ်ဘလစ်ကန်ကိုင်ထား၊ နေရာလွတ်) — YouGov: Cooper ၅၅၊ Whatley ၄၄ (+၁၁)။

မိန်း (ရီပတ်ဘလစ်ကန် Collins) — YouGov: Jackson ၅၂၊ Collins ၄၇ (+၅)။ NYT/Siena: Jackson +၆။

မစ်ရှီဂန် (ဒီမိုကရက်ကိုင်ထား၊ နေရာလွတ်) — YouGov: El-Sayed ၅၁၊ Rogers ၄၇ (+၄)။ NYT/Siena: El-Sayed +၁၁။

တက္ကဆပ် (ရီပတ်ဘလစ်ကန်) — YouGov: Talarico ၅၁၊ Paxton ၄၇ (+၄)။ NYT/Siena: Talarico +၇။

အိုဟိုင်းအိုး အထူးရွေးကောက်ပွဲ (ရီပတ်ဘလစ်ကန် Husted) — YouGov: Brown ၅၀၊ Husted ၄၈ (+၂)။ NYT/Siena: Brown +၅။

ကန်ဆက် (ရီပတ်ဘလစ်ကန် Marshall) — YouGov: Hamilton ၅၀၊ Marshall ၄၉ (+၁)။ NYT/Siena: Hamilton +၅။

အိုင်အိုဝါ (ရီပတ်ဘလစ်ကန် ကိုင်ထား၊ နေရာလွတ်) — YouGov: Turek ၅၀၊ Hinson ၄၉ (+၁)။

နီဘရာစကာ (ရီပတ်ဘလစ်ကန် Ricketts) — YouGov: Osborn ၄၉၊ Ricketts ၄၉ (သရေ)။ NYT/Siena: Ricketts +၆။ GrayHouse: Ricketts +၄။

ဒီည တိုက်ကြည့်ရန် — ဒီမိုကရက်ဘက်က အထက်ပါ ရီပတ်ဘလစ်ကန်နေရာတွေထဲက ဘယ်နှစ်နေရာ အနိုင်ရသလဲ၊ နီဘရာစကာလို စစ်တမ်းတွေ သဘောမတူတဲ့ နေရာမှာ ဘယ်ဘက် အနိုင်ရသလဲ၊ ကိုယ်ကိုင်ထားတဲ့ မစ်ရှီဂန်နေရာကို ထိန်းနိုင်သလား — အဲဒါတွေက အထက်လွှတ်တော် ထိန်းချုပ်မှု ဘယ်ဘက်ရမလဲဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်ပေးမှာပါ။

ရွေးကောက်ပွဲစနစ်နဲ့ ပါတီစွဲမြေပုံ

မြေပုံမှာ အပြာရင့်က ဒီမိုကရက် အခိုင်အမာ ပြည်နယ်တွေ၊ အပြာနုက ဒီမိုကရက်ဘက် ယိမ်းတဲ့ ပြည်နယ်တွေ၊ ခရမ်းရောင်က swing ပြည်နယ်တွေ၊ အနီနုက ရီပတ်ဘလစ်ကန်ဘက် ယိမ်းတဲ့ ပြည်နယ်တွေ၊ အနီရင့်က ရီပတ်ဘလစ်ကန် အခိုင်အမာ ပြည်နယ်တွေပါ။ အဝါရောင် အမှတ်ပါတဲ့ မိန်းနဲ့ ဗာမောင့်ပြည်နယ်တွေမှာ လွတ်လပ်သော အမတ်တွေ ရှိပါတယ် — အဲဒီအမတ် ၂ ဦးက ဒီမိုကရက်ဘက်နဲ့ ပူးပေါင်းပြီး မဲပေးတတ်ပါတယ်။

အဓိကအချက်က ပြည်နယ်တိုင်းကို အထက်လွှတ်တော်အမတ် ၂ ဦးစီ ပေးထားတာပါ — လူဦးရေနဲ့ မဆိုင်ပါဘူး။ လူ ၆ သိန်းလောက်ပဲ ရှိတဲ့ ဝိုင်အိုးမင်းနဲ့ လူ သန်း ၄၀ ရှိတဲ့ ကယ်လီဖိုးနီးယား၊ အမတ် အရေအတွက် အတူတူပါပဲ။ ဒါကြောင့် လူဦးရေနည်းတဲ့ ကျေးလက်ပြည်နယ်ငယ်တွေရဲ့ အသံက အထက်လွှတ်တော်မှာ ပိုကြီးနေပါတယ်။

ဒါကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲကို တကယ်ဆုံးဖြတ်တာက မြေပုံပေါ်က ခရမ်းရောင် swing ပြည်နယ်တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ် — ပင်ဆယ်ဗေးနီးယား၊ မစ်ရှီဂန်၊ ဝစ္စကွန်းဆင်၊ အရီဇိုးနား၊ ဂျော်ဂျီယာ၊ နီဗားဒါး၊ မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနား။ အပြာနဲ့ အနီ အခိုင်အမာ ပြည်နယ်တွေရဲ့ ရလဒ်က ကြိုသိနေပြီးသားမို့၊ ဒီည စောင့်ကြည့်ရမှာက ခရမ်းရောင် ပြည်နယ်တွေပါပဲ။

ဒီမြေပုံက အကြမ်းဖျင်း ရှင်းပြဖို့ပါ — ပြည်နယ်တစ်ခု၏ ပါတီစွဲက နှစ်အလိုက် ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။

ရလဒ်မထွက်ခင် ခန့်မှန်းချက် အတိုချုပ်

Senate ကို ထိန်းချုပ်ဖို့ ဒီမိုကရက်တွေ အသာ ၄ နေရာ လိုပြီး၊ ခန့်မှန်းချက်တွေအရ ၇၅% လောက် အခွင့်အရေးရှိပါတယ်။ House ကိုလည်း အသာ ၄ နေရာ လိုပြီး၊ ၈၉–၉၄% လောက် အခွင့်အရေးရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တစ်ခုမှ သေချာတာ မဟုတ်ပါဘူး — မဲရေတွက်ပြီးမှ အတည်ဖြစ်မှာပါ။ အိုင်အိုဝါ၊ နီဘရာစကာလို အနီးကပ် ပြိုင်ပွဲတွေက ရလဒ်ကို ပြောင်းလဲသွားစေနိုင်ပါတယ်။

ရင်းမြစ်များ

https://www.congresscountdown.com/elections/2026

https://news.kalshi.com/p/how-many-senate-seats-are-up-for-reelection-in-2026

ဆက်ဖတ်ရန် →

အီရန် ကျီရှ်မ်ကျွန်းကို အမေရိကန် ကန့်သတ်တိုက်ခိုက် — ကြီးမားကျယ်ပြန့်တိုက်ခိုက်မှုဟု အတည်မပြုနိုင်သေး

အီရန် ကျီရှ်မ်ကျွန်းကို အမေရိကန် ကန့်သတ်တိုက်ခိုက် — ကြီးမားကျယ်ပြန့်တိုက်ခိုက်မှုဟု အတည်မပြုနိုင်သေး

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆

ပျံ့နှံ့နေတဲ့ "နာရီပိုင်းအတွင်း အမေရိကန်က အီရန်ကို ကြီးမားကျယ်ပြန့်စွာ တိုက်ခိုက်မယ်" ဆိုတဲ့ သတင်းကို အတည်ပြုနိုင်တဲ့ သက်သေမရှိသေးပါ။ အတည်ပြုနိုင်တာက နိုဝင်ဘာ ၂ ရက်နေ့က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားက ကျီရှ်မ်ကျွန်းကို အမေရိကန်က ကန့်သတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ရိုက်တာသတင်းအရ အမေရိကန်အရာရှိတစ်ဦးက ကျီရှ်မ်ကျွန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တာကို အတည်ပြုပြီး၊ တိုက်ခိုက်မှုက ကန့်သတ်ထားတာဖြစ်ကာ စစ်ဆင်ရေးအကြီးစား ပြန်စတာမဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ နောက်တစ်ဦးကတော့ အမေရိကန်ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို မြေပြင်မှဝေဟင်ပစ် ဒုံးကျည်တွေနဲ့ ပစ်ခတ်နေတဲ့ အီရန်တွေကို ခုခံကာကွယ်တဲ့အနေနဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

အီရန်နိုင်ငံပိုင်သတင်း IRNA ကလည်း ကျွန်းပေါ်မှာ ပေါက်ကွဲသံများစွာ ကြားခဲ့ရတယ်လို့ သတင်းထုတ်ပြန်ပါတယ်။ Wall Street Journal က ဒီတိုက်ခိုက်မှုကို ပထမဆုံး သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း အမေရိကန်က ထုတ်ဖော်မပြောဘဲ လုပ်ခဲ့တဲ့ ကန့်သတ်တိုက်ခိုက်မှုတွေထဲက နောက်ဆုံးတစ်ခုလို့ ဆိုပါတယ်။

အမေရိကန် ဗဟိုကွပ်ကဲမှုဌာန (CENTCOM) ကတော့ ဒီတိုက်ခိုက်မှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး အများပြည်သူသို့ ထုတ်ပြန်ချက် မထုတ်သေးပါဘူး။ ပျက်စီးမှု ဒါမှမဟုတ် သေဆုံးမှုအရေအတွက်ကိုလည်း အတည်ပြုနိုင်တဲ့ အချက်အလက် မရှိသေးပါဘူး။

ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ဖြစ်နိုင်ခြေနဲ့ပတ်သက်ပြီး Wall Street Journal ကို ကိုးကားတဲ့ သတင်းတွေမှာ အမေရိကန်က ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံတွေကို နိုဝင်ဘာ ၃ နောက်ပိုင်း "တို၍ ပြင်းထန်တဲ့ စစ်ဆင်ရေး" အတွက် ပြင်ဆင်ထားဖို့ သတိပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သမ္မတထရမ့်က နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက် မချရသေးဘူးလို့လည်း အဲဒီသတင်းတွေမှာပဲ ဖော်ပြထားပြီး၊ တနင်္လာနေ့မှာ သူက ရွေးကောက်ပွဲအပြီး အရေးပါတဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြန်စမယ်လို့ မရှိဘူးလို့ ပြောခဲ့တယ်လို့ BBC က သတင်းထုတ်ပြန်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ကြီးမားတဲ့ တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်မယ်ဆိုတာက အတည်မပြုနိုင်သေးတဲ့ သတင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ရင်းမြစ်များ:

https://941theduke.com/2026/11/02/us-struck-irans-qeshm-island-wall-street-journal-reports/

https://www.justsecurity.org/163177/early-edition-november-3-2026/

https://thediplomaticinsight.com/us-limited-strikes-iran-qeshm-island-midterms/

https://stockbiz.vn/en/news/us-warns-of-possible-military-action-against-iran-after-november-3/42507383

ဆက်ဖတ်ရန် →

Express Entry CRS အပြောင်းအလဲ — နိုဝင်ဘာ ၃ မှ စတင်အသက်ဝင်ပြီ

Express Entry CRS အပြောင်းအလဲ — နိုဝင်ဘာ ၃ မှ စတင်အသက်ဝင်ပြီ

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆

ကနေဒါ Express Entry ရဲ့ CRS အမှတ်ပေးစနစ် အပြောင်းအလဲက ယနေ့ နိုဝင်ဘာ ၃၊ ၂၀၂၆ မှ စတင်အသက်ဝင်ပြီဖြစ်ပြီး ရွှေ့ဆိုင်းထားခြင်းမရှိပါ။

အပြောင်းအလဲအသစ်က Labour Market Integration အချက်ဖြစ်ပါတယ်။ လစာမြင့်အလုပ်အတွေ့အကြုံအတွက် အပိုအမှတ် ၂၀၊ ၄၀၊ ၇၀၊ လစာမြင့်အလုပ်ကမ်းလှမ်းမှုအတွက် ၅၀၊ ၇၀၊ ၁၀၀ အထိ ရနိုင်ပြီး၊ နှစ်မျိုးလုံးရရှိသူအတွက် ပိုများတဲ့တစ်မျိုးကိုသာ ပေးပါတယ်၊ နှစ်မျိုးပေါင်းမပေးပါ။ ကန့်သတ်အများဆုံးက ၁၅၀/၁၄၀ ဖြစ်ပါတယ်။

အရည်အချင်းပြည့်မီတဲ့ Express Entry အလုပ်ကမ်းလှမ်းမှုတွေအတွက် LMIA မလိုအပ်တော့ပါ (နိုဝင်ဘာ ၃ နောက်ပိုင်း ITA ရသူတွေအတွက် ယာယီမူဝါဒ)။ ဒါပေမဲ့ အလုပ်ပါမစ်အတွက် LMIA ဆက်လက်လိုအပ်ပြီး ကမ်းလှမ်းမှုအစစ်အမှန်ဟုတ်မဟုတ် စစ်ဆေးမှုတွေ ဆက်ရှိပါတယ်။

Express Entry pool ထဲက အမှတ်တွေကို ပြန်တွက်နေပြီး ၂ ပတ်အထိ ကြာနိုင်ကာ၊ အဲဒီကာလအတွင်း draw တွေ ခေတ္တရပ်ထားပါတယ်။ Profile မှာ အလုပ်ကမ်းလှမ်းမှုအချက်အလက် ထည့်သွင်းရမယ့် နောက်ဆုံးရက်က နိုဝင်ဘာ ၃ မတိုင်ခင် ဖြစ်ခဲ့တာမို့ အခုတော့ ကျော်လွန်သွားပါပြီ။

ရင်းမြစ်များ:

https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/news/2026/10/canada-refocusing-express-entry-on-top-talent-that-drives-economic-growth.html

https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/news/2026/10/changes-to-express-entry-for-high-wage-occupations.html

https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/immigrate-canada/express-entry/check-score/high-wage.html

ဆက်ဖတ်ရန် →

ကြတ်ပြေး နန်းတွင်းအရှုပ်တော်ပုံ — အပိုင်း ၁၀ — တိုင်းမှူးသစ် ၁၂ ဦး၊ "တော် (၃) တော်" နှင့် လာဘ်စားစနစ်

ကြတ်ပြေး နန်းတွင်းအရှုပ်တော်ပုံ — အပိုင်း ၁၀ — တိုင်းမှူးသစ် ၁၂ ဦး၊ "တော် (၃) တော်" နှင့် လာဘ်စားစနစ်

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆

မူရင်းမှတ်တမ်း: Network for Democracy and Development (NDD), Documentation and Research Department, Mae Sot, Thailand

အပိုင်း ၉: https://www.yeyintnge.net/2026/10/blog-post_390.html

အပိုင်း ၁၀ ကို ဆက်လက် တင်ပြပါမယ်။

တိုင်းမှူးသစ် ၁၂ ဦး — ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်

အသစ်ခန့်အပ်ခံခဲ့ရတဲ့ စစ်တိုင်းမှူး (၁၂)ဦးကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်မယ်ဆိုရင် စစ်တက္ကသိုလ် (DSA) ကျောင်းဆင်းအရာရှိ (၈)ဦး၊ ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း (OTS) ကျောင်းဆင်းအရာရှိ (၃)ဦးနဲ့ အလုပ်သင်ဗိုလ်သင်တန်း (တေဇ) ကျောင်းဆင်းအရာရှိ(၁)ဦး၊ ရှိတာကို တွေ့ရသည်။ Batch အနေနဲ့ပြောမယ်ဆိုရင် DSA-13 က (၂)ဦး၊ DSA-15 က (၃)ဦး၊ DSA-17 က (၂)ဦး၊ DSA-18 က (၁)ဦး၊ OTS-43 က (၂)ဦး၊ OTS-47 က (၁)ဦး နဲ့ အလုပ်သင်−၁ က (၁)ဦးတို့ ဖြစ်သည်။ တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့ အနေနဲ့ ပြောမယ်ဆိုရင် တပ်မမှူးဘဝက လာသူ (၇)ဦး၊ စကခမှူးဘဝကလာသူ (၄)ဦးနဲ့ ဒကစမှူးဘဝကလာသူ (၁)ဦး၊ တို့ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ စစ်တိုင်းမှူးဖြစ်သင့်ပါလျက်နဲ့ ဖြစ်မလာသူတွေထဲမှာ DSA (13, 14, 15, 16) လို စီနီယာကျတဲ့ တပ်မမှူး၊ စကခမှူးတွေ အများအပြားကျန်ခဲ့တာကို တွေ့နိုင်သည်။ စစ်တိုင်းမှူးတစ်ဦးဖြစ်လာဖို့အတွက် စွမ်းရည်(၃)ရပ်၊ မြဲ(၃)မြဲ၊ မြင်(၄)မြင် ပြည်စုံရုံမျှနဲ့ မလုံလောက်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထိပ်ပိုင်းရာထူးရဖို့ နောက်ထပ် ဘာတွေ လိုသနည်း ဆိုသည်ကို အောက်တွင် ဆက်လက် တင်ပြသွားမည်။

ထိပ်ပိုင်းရာထူးများ — လက်ရွေးစင်စနစ်

မြန်မာ့တပ်မတော်မှာ ကက/ထူး လို့ လူသိများတဲ့ စစ်ရာထူးခန့်ချုပ် (MAG/ Military Appointment General) နဲ့ စစ်ရာထူးခန့်ဘုတ်အဖွဲ့ (MS Board/ Military Service Board) ဆိုတာရှိပေမဲ့ ထိပ်ပိုင်း စစ်ဘက် ရာထူးကြီးတွေဖြစ်တဲ့ တိုင်းမှူး၊ တပ်မမှူး၊ စကခမှူးတွေနဲ့ စစ်ရုံးချုပ် လက်ရုံးအကူဝန်ထမ်းတပ်တွေရဲ့ ညွန်ကြားရေးမှူးအဆင့် တွေကို စစ်အာဏာရှင်ကြီးတွေကိုယ်တိုင် စိတ်ကြိုက်ရွေးချယ်ခန့်ထားလေ့ရှိတာ တွေ့ရသည်။

မဆလခေတ်မှာ စစ်အာဏာရှင်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက သူကိုယ်တိုင်ရွေးချယ်ထားတဲ့ တပ်မမှူးတွေကိုသာ စစ်တိုင်း မှူးတွေအဖြစ် တာဝန်ပေးလေ့ရှိသလို နအဖ စစ်အစိုးရခေတ်မှာလည်း စစ်အာရှင်လက်သစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေကိုယ်တိုင် စိတ်ကြိုက်ရွေးချယ်ထားတဲ့ တပ်မမှူးတွေ၊ စကခမှူးတွေနဲ့ စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီးတွေကိုသာ စစ်တိုင်းမှူးတွေအဖြစ်နဲ့ တာဝန်ပေးခန့်အပ်ခဲ့တာ တွေ့ရသည်။ နဝတ၊ နအဖ စစ်အစိုးရခေတ်မှာ စစ်အင်အားတွေကို အလွန်အကျွံ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်း ခဲ့တာကြောင့် တပ်မတွေအပြင် တပ်မတွေနဲ့ဖွဲ့စည်းပုံတူတဲ့ စကခ ခေါ် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်တွေပါ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါ တယ်။ ဒါကြောင့် ၂၀၀၁ ခုနှစ်ကစပြီး စစ်တိုင်းမှူးတွေအဖြစ် တာဝန်ပေးခန့်အပ်ရာမှာလည်း တပ်မမှူးတွေထဲကသာမက စကခမှူးတွေထဲကပါ ရွေးချယ်လာရတာဖြစ်သည်။

၂၀၀၁ ခန့်အပ်မှုများ — တပ်မမှူးနှင့် စကခမှူးများ

၂၀၀၁ ခုနှစ်မှာ အသစ်ခန့်အပ်ခံရတဲ့ စစ်တိုင်းမှူးတွေအနက် ဗိုလ်မှူးချုပ်မြင့်ဆွေ၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်အေးကြွေ၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင်ဆွေ၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်သူရမြင့်အောင်၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်ဌေးဦး၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်မင်းနဲ့ ဗိုလ်မှူးချုပ်ရဲမြင့် တို့က တပ်မမှူး တွေဖြစ်ကြပြီး ဗိုလ်မှူးချုပ်မြင့်လှိုင်၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်ခင်မောင်မြင့်၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်မောင်ဦး၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်စိုးနိုင်၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်ချစ်သန်း တို့ က စကခမှူးတွေ ဖြစ်ကြသည်။

စည်းပျက်မှုနှင့် စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်သစ်များ

နဝတ၊ နအဖ စစ်အစိုးရလက်ထက်မှာ မြန်မာ့တပ်မတော်ဟာ အလွန်အကျွံ စည်းပျက်ကမ်းပျက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ စစ်တက္ကသိုလ်နဲ့ စစ်သင်တန်းကျောင်းကြီးတွေကို အရင်ကလို “မကောင်းကျောင်းပို့” ခံရတဲ့ ကျောင်းအုပ်ကြီးတွေ ရဲ့လက်ထဲ “ဝ” ကွက်မအပ်ရဲတော့ပဲ တပ်မမှူးတွေထဲက အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့စည်းကမ်းပိုင်းမှာ ထူးချွန်သူတွေကိုရွေးချယ်ပြီး စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီးတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲခန့်အပ် တာဝန်ပေးတဲ့ပုံစံသစ်ကို တီထွင်သုံးစွဲလာခဲ့ရသည်။ ဒါကြောင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ်က စပြီး စစ်တိုင်းမှူးတွေအဖြစ်ရွေးချယ်ရာမှာ တပ်မမှူး၊ စကခမှူးတွေထဲကသာ မကတော့ဘဲ စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး တွေကိုပါ ထည့်သွင်းရွေးချယ်လာရတာ ဖြစ်သည်။

အုန်းမြင့်နှင့် မင်းအောင်လှိုင် — ကျောင်းအုပ်မှ တိုင်းမှူးသို့

အခု ကက/ကြည်းမှာ ကစထမှူး တာဝန်ကိုထမ်းဆောင်နေတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အုန်းမြင့် ဆိုရင် တပ်မ(၈၈) တပ်မမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေရာက ၂၀၀၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှာ မေမြို့ စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ်နဲ့ ပြောင်းရွှေ့ခန့် အပ်ခံခဲ့ရပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လကျမှ ကမ်းရိုးတန်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးအဖြစ်နဲ့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ အလားတူ အခု ကစထမှူးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်နေတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင် ဆိုရင်လည်း ယွင်က တပ်မ (၄၄)ရဲ့ တပ်မမှူး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှာ မေမြို့ စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ တာဝန်ပေး ခံရပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလကျမှ အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။

တိုင်းမှူးရာထူး မက်မောမှုနှင့် အဖားယှဉ်ပြိုင်မှု

တပ်မမှူး၊ စကခမှူးတွေဟာ စစ်တိုင်းမှူးရာထူးကို သိပ်မက်မောကြသည်။ စစ်တိုင်းမှူးဖြစ်လာခဲ့ရင် ကိုယ့်ဒေသ အတွင်း ဘုရင်ငယ်တစ်ဆူလို ဩဇာအာဏာတွေရရှိနိုင်တဲ့အပြင် ဒေသဆိုင်ရာဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်မျိုးတွေကိုလည်း ရရှိလာမှာမို့ ဖြစ်သည်။ စစ်တိုင်းမှူးကတဆင့် ကက/ကြည်းရဲ့ အဆင့်မြင့်ရာထူးတွေကို တဆင့်တက် မျှော်မှန်းနိုင်တဲ့အပြင် အခြေအနေမပေးလို့ ဒီရာထူးတွေကို မရခဲ့ရင်တောင်မှ ဝန်ကြီးအဖြစ်တော့ တာဝန်ပေးခံရဖို့ သေချာနေတာကြောင့် စစ်တိုင်း မှူးရာထူးကို မက်မောကြတာဖြစ်သည်။ ဒါကြောင့် ဒီရာထူးကိုရရှိနိုင်ဖို့အတွက် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်လောက်ကတည်းကအကျိတ်အနယ် ကြိုးစားယှဉ်ပြိုင်ကြရသည်ဟု သိရှိရသည်။ ယှဉ်ပြိုင်တယ်ဆိုတာက စစ်ရေးစွမ်းရည်၊ အုပ်ချုပ်ရေးစွမ်းရည်၊ စည်းရုံးရေးစွမ်းရည်ဆိုတဲ့ စွမ်းရည်(၃)ရပ်မှာ ယှဉ်ပြိုင်ကြရတာမဟုတ်ဘဲ ဒီရာထူးရရှိဖို့အတွက် စစ်အာဏာရှင်ကြီးတွေ နှစ် သက် သဘောကျလာအောင် အပြိုင်အဆိုင် ဖားကြရတာ ဖြစ်သည်။

အရာရှိအဆင့် ၃ ဆင့်နှင့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ် (NDC)

မြန်မာ့တပ်မတော်ရဲ့အရာရှိတွေကို ဗိုလ်၊ မှူး၊ ချုပ် ဆိုပြီး အဆင့်(၃)ဆင့် ခွဲထားသည်။ (ဗိုလ်)အဆင့်မှာ ဒုဗိုလ် အဆင့်ကနေ ဗိုလ်ကြီးအထိပါဝင်ပြီး (မှူး)အဆင့်မှာတော့ ဗိုလ်မှူးကနေ ဗိုလ်မှူးကြီးအထိ ပါဝင်ပါ တယ်။ (ချုပ်)အဆင့်မှာ တော့ ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ကနေ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ပါဝင်သည်။ (ဗိုလ်)အဆင့် အရာရှိအားလုံး တပ်မတော် (ကြည်း) တိုက်ခိုက်ရေးသင်တန်းကျောင်းတွေကို တက်ရောက်ကြရသည်။ (မှူး)အဆင့် အရာရှိတွေကတော့ ဦးစီးတက္ကသိုလ် ကို တက်ရောက်ကြရသည်။ (မှူး)အဆင့်ကနေ (ချုပ်)အဆင့်ကို တက်လှမ်းမဲ့သူတွေအတွက်ကတော့ နိုင်ငံတော်ကာကွယ် ရေးတက္ကသိုလ် (NDC / National Defence College) ကို တက်ရောက်ကြရသည်။

ဒါကြောင့် စစ်အာဏာရှင်ကြီးတွေက တိုင်းမှူး၊ တပ်မမှူးနဲ့ စကခမှူးတွေအပါအဝင် ထိပ်ပိုင်းစစ်ဘက်ရာထူးကြီးတွေ မှာ တာဝန်ပေးဖို့ရည်မှန်းထားတဲ့ ဗိုလ်မှူးကြီးတွေကိုရွေးချယ်ပြီး နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်မှာ တက်ရောက်ခိုင်းလေ့ ရှိသည်။ မြန်မာ့တပ်မတော်တစ်ခုလုံးမှာ ယူနီဖေါင်းမချွတ်သေးတဲ့ ဝန်ကြီး၊ ဒုဝန်ကြီးတချို့နဲ့ နယ်ဘက်အရာရှိကြီးတချို့ အပါအဝင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အရာရှိ စုစုပေါင်း (၃၂၀)လောက်ရှိသည်။ ဒီအထဲက ယုံကြည်စိတ်ချရမဲ့ အသက်ငယ်ရွယ်သူ တွေနဲ့ လာဘ်များများထိုးနိုင်သူတွေကိုသာ ရွေးချယ်ပြီး တက်ခိုင်းလေ့ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။

NDC မူဝါဒလမ်းညွှန်အဖွဲ့နှင့် လာဘ်စနစ်

လက်ရှိ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်ရဲ့ မူဝါဒဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်အဖွဲ့မှာ နယကကြီးက ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၊ ဥက္ကဌကြီးက ဒုဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမောင်အေး၊ အတွင်းရေးမှူးက ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး၊ အဖွဲ့ဝင်(၈)ဦးက ညှိကွပ်(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)၊ စစ်ရေးချုပ်၊ စစ်ထောက်ချုပ်၊ တပ်မတော် လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ်၊ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ်၊ စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် တို့ ပါဝင်သည်။ ဒါကြောင့် ဒီတက္ကသိုလ်ကို တက်ရောက်ချင်တဲ့ ဗိုလ်မှူးကြီးတွေဟာ ဒီအဖွဲ့မှာပါဝင်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေကို သူတို့ရဲ့ ကတော် တွေ၊ မဟေသီတွေထံကတဆင့် လက်ဆောင်အမျိုးမျိုးနဲ့ ချဉ်းကပ်ကြရသည်ဟု သိရှိရသည်။ ဗိုလ်လောင်းတစ်ဦးဖြစ်ဖို့အတွက် တောင် တပ်မတော်ဗိုလ်ရွေးအဖွဲ့ကို သိန်းနဲ့ချီ လာဘ်ထိုးခဲ့ရတာမို့ တပ်မမှူး/စကခမှူးလောင်း၊ တိုင်းမှူးလောင်း၊ နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲလောင်းဖြစ်မဲ့ ဒီတက္ကသိုလ်ကို တက်ရောက်ခွင့်ရရှိဖို့အရေးမှာလည်း မူဝါဒဆိုင်ရာလမ်းညွှန်အဖွဲ့ကို ကျပ်ငွေသန်းချီ လာဘ်ထိုးကြရတာဟာ မဆန်းလှဘူးလို့ ဆိုနိုင်သည်။ လာဘ်စားသူတွေဘက်က ကျားကြီးလို့ ခြေရာလည်းကြီးလာတဲ့ သဘော ဖြစ်သလို၊ လာဘ်ထိုးသူတွေဘက်ကလည်း ဘီလီယံမြင်လို့ မီလီယံစွန့်တဲ့သဘောလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

အမှတ်ကောင်းရဖို့ လာဘ်ထိုးမှု — ၂၀၀၆ ဖမ်းဆီးမှုများ

ကျောင်းတက်ခွင့်ရရှိပြန်တော့လည်း အမှတ်ကောင်းကောင်းရမှသာ တပ်မမှူး/စကခမှူးတွေ ဖြစ်မှာမို့ တက္ကသိုလ်က ကျောင်းအုပ်ကြီး၊ ဒုတိယကျောင်းအုပ်ကြီးနဲ့ ဌာနမှူးတွေကို လာဘ်ထိုးကြရပြန်သည်။ တက္ကသိုလ်တက်ခွင့်ရဖို့အတွက် ကာ ကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်ရဲ့ မူဝါဒဆိုင်ရာလမ်းညွှန်အဖွဲ့က သန်းနဲ့ချီလာဘ်စားနေတာကို ဖမ်းဆီးဖေါ်ထုတ် အရေးယူတာမျိုး မကြားခဲ့ဘူးပေမဲ့ သိန်းဂဏန်းအဆင့်လောက်သာ လာဘ်စားရတဲ့ ကျောင်းအုပ်ကြီး၊ ဒုကျောင်းအုပ်ကြီးနဲ့ ဌာနမှူးတချို့က တော့ ၂၀၀၆ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာ ဖမ်းဆီးအရေးယူတာကို ခံခဲ့ကြရသည်။ ကျောင်းအုပ်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်မိုးဟိန်း၊ ဒုတိယကျောင်း အုပ်ကြီး ဗိုလ်မှူးချုပ်သန်းမောင်နဲ့ ဌာနမှူးတွေဖြစ်ကြတဲ့ ဗိုလ်မှူးကြီးရဲထွန်းဝင်း၊ ဗိုလ်မှူးကြီးဝင်းနိုင်နဲ့ ဗိုလ်မှူးကြီးညွန့်ဝေ တို့ကို လာဘ်စားမှုတွေနဲ့ ဖမ်းဆီးအရေးယူ ဖယ်ရှားပစ်ခဲ့တာ ဖြစ်သည်။

ဗိုလ်ချုပ်မိုးဟိန်းဟာ (DSA)အမှတ်စဉ်(၁၀)ကဖြစ်ပြီး စာအသင်အပြနဲ့ အုပ်ချုပ်မှုကောင်းမွန်တဲ့အတွက် ဗထူး တိုက်ခိုက်ရေးသင်တန်းကျောင်း ကျောင်းအုပ်အဖြစ်ကနေ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်း ရွှေ့ တာဝန်ပေးအပ်ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ် စက်တင်္ဘာ(၁၈)ရက်နေ့မှာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေး ခံခဲ့ရတဲ့ ဒု-တပ်မတော် လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် စစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ဥာဏ်ဝင်း (DSA-18) ဆိုရင် လည်း လာဘ်စားရာမှာနံမည်ကြီးသူတဦးဖြစ်ပေမဲ့ အထက်ကိုအဖားကောင်းတဲ့အတွက် အရေးယူမခံရတဲ့အပြင် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ရာထူးတိုးပေးခံခဲ့ရသည်ဟု သိရှိရသည်။

NDC ၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် လက်တွေ့

နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်ကို နိုင်ငံတော်က ချမှတ်ထားတဲ့ပေါ်လစီတွေနဲ့အညီ အဂ္ဂမဟာဗျူဟာရည်မှန်းချက် (Grand Strategy) တွေကို အကောင်အထည်ဖေါ်နိုင်ဖို့အတွက် အဆင့်မြင့်ခေါင်းဆောင်တွေ ပေါ်ထွန်းလာအောင် လေ့ ကျင့်ပေးဖို့ ဖွဲ့စည်းထူထောင်ခဲ့တာဆိုပေမဲ့ လက်တွေ့မှာတော့ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို လက်ဆင့်ကမ်းသယ်ဆောင်ဖို့အတွက် စိတ်ချရတဲ့ လူယုံတပည်ရင်းတွေကို စီစစ်ရွေးချယ်လေ့ကျင့်ပေးတဲ့ကျောင်းသာ ဖြစ်သည်။

NDC အပတ်စဉ် ၁–၅ သင်တန်းဆင်းများ

ဒီနေ့ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဆိုသူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသူရရွှေမန်း နဲ့ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေဖြစ်ကြတဲ့ သီဟသူရတင်အောင်မြင့်ဦး၊ မောင်ဘို၊ ကျော်ဝင်းနဲ့ အုန်းမြင့်တို့ဟာ ၁၉၉၄ ခုနှစ် မတ်လမှာ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ် အပတ်စဉ်(၁)သင်တန်းဆင်းတွေဖြစ်ပြီး၊ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြင့်ဆွေ၊ ဗိုလ်ချုပ်မောင်ဦး၊ ဗိုလ်ချုပ်ဌေးဦးနဲ့ ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဆန်း တို့ က ၁၉၉၆ နိုဝင်ဘာလမှာ ဖွင့်လှစ်ခဲ့တဲ့ အပတ်စဉ်(၂) သင်တန်းဆင်းတွေ ဖြစ်သည်။ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေဖြစ်ကြတဲ့ ခင်မောင်သန်း၊ မြင့်လှိုင်နဲ့ ဗိုလ်ချုပ်တွေဖြစ်ကြတဲ မောင်မောင်ဆွေ၊ စိုးနိုင်၊ ခင်မောင်မြင့်၊ ခင်ဇော်၊ တို့က ၁၉၉၈ ဩဂုတ်လ မှာဖွင့်လှစ်ခဲ့တဲ့ အပတ်စဉ်(၃) သင်တန်းဆင်းတွေဖြစ်သည်။ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေဖြစ်ကြတဲ့ သာအေး၊ မြတ်ဟိန်းနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်/ ဗိုလ်မှူးချုပ်တွေ ဖြစ်ကြတဲ့ မင်းအောင်လှိုင်၊ ဉာဏ်ဝင်း၊ ဝေလွင်၊ တင်နိုင်သိန်း၊ ခင်ရီ တို့က ၂၀၀၀ ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီလမှာ စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့တဲ့ အပတ်စဉ်(၄)သင်တန်းဆင်းတွေ ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်/ဗိုလ်မှူးချုပ်တွေဖြစ်ကြတဲ့ သောင်းအေး၊ လှဌေးဝင်း၊ အောင်သန်းထွဋ် ၊ ခင်ဇော်ဦး၊ သက်နိုင်ဝင်း၊ လှမင်း တို့က ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှာ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့တဲ့ အပတ်စဉ်(၅) သင် တန်းဆင်းတွေ ဖြစ်တာကို တွေ့ရှိရသည်။

သင်တန်း ၇ ခု၊ အရာရှိ ၃၅၁ ဦး — ချောင်ထိုးခံရသူများ

နအဖစစ်အစိုးရဟာ ၁၉၉၄ ခုနှစ်ကစပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်အတွင်း နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ် သင်တန်း(၇)ခုကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အရာရှိ (၃၅၁)ဦးကို လေ့ကျင့်ပုံသွင်းပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအရာရှိတွေ အားလုံး တပ်မှူး၊ စကခမှူး၊ တိုင်းမှူးနဲ့ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲတွေ ဖြစ်လာခြင်းတော့မရှိပါဘူး။ စစ်အာဏာရှင်ကြီးတွေ ယုံ ကြည်အားကိုးတဲ့ တချို့လောက်သာ တပ်မမှူး စကခမှူး၊ တိုင်းမှူးတွေဖြစ်လာကြပြီး အများစုကတော့ သံအမတ်တွေ၊ စစ်သံ မှူးတွေနဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးတွေအဖြစ် ချောင်ထိုးခံရ၊ နယ်နှင်ခံခဲ့ကြရသည်။

"တော် (၃) တော်" — ပင်ကိုယ်တော်၊ ဆွေမျိုးတော်၊ အဖားတော်

မြန်မာ့တပ်မတော်မှာ ထိပ်တန်းရာထူးကြီးတွေကိုရရှိဖို့အတွက် စွမ်းရည်(၃)ရပ်ပြည့်စုံနေရုံနဲ့ မလုံလောက်ဘဲ၊ “တော် (၃)တော်”ထဲမှာ အပါအဝင်ဖြစ်တဲ့ “အဖားတော်”ဖို့၊ အကြီးအကဲဆိုသူတွေနဲ့ “ဆွေမျိုးတော်” ဖို့လည်း အရေးကြီးကြောင်း တွေ့ရသည်။

မြန်မာ့တပ်မတော်မှာ ထိပ်တန်းရာထူးကြီးတွေကိုရရှိဖို့အတွက် စွမ်းရည်(၃)ရပ် ပြည့်စုံနေရုံနဲ့ မလုံလောက်ဘဲ “တော် (၃) တော်” ဆိုတဲ့ “ပင်ကိုယ်တော်” ၊ “ဆွေမျိုးတော်”၊ “အဖားတော်” ဖို့လည်း လိုအပ်တယ်လို့ မြန်မာ့တပ်မတော်အတွင်းမှာ ပြော ဆိုနေကြသည်။

မြန်မာ့တပ်မတော်အတွင်းမှာ “ပင်ကိုယ်တော်” သူတွေ အများအပြား ရှိသည်။ ဒါပေမဲ့ ပင်ကိုယ်တော်သူ အများစုဟာ တပ်မတော်ရဲ့ ထိပ်ပိုင်းရာထူးကြီးတွေကို ရရှိလေ့မရှိဘဲ စစ်တက္ကသိုလ်၊ စစ်ကျောင်းတွေမှာ နောက်ဆုံးပိတ်အဆင့်က အောင်ခဲ့ကြသူ တွေကသာ တပ်မတော်ရဲ့ ထိပ်ဆုံးရာထူးကြီးတွေကို ရရှိလာကြတာ တွေ့ရသည်။ လက်ရှိ မြန်မာ့တပ်မတော်ရဲ့ ဦးစီးချုပ်နဲ့ ဒုဦးစီး ချုပ်တွေဆိုရင် ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းနဲ့ စစ်တက္ကသိုလ်တွေမှာ သင်တန်းဆင်းခဲ့စဉ်က သူတို့နောက်မှာ ဆိုင်းဘုတ်ပဲ ကျန်တော့ တယ်လို့ ဆိုစမှတ်ပြုခံခဲ့ရသူတွေ ဖြစ်သည်။

ဦးသောင်း — ပင်ကိုယ်တော်သူမှ အဖားတော်သူသို့

မြန်မာ့တပ်မတော်မှာ “ပင်ကိုယ်တော်” ဖို့ထက် “အဖားတော်” ဖို့နဲ့၊ “ဆွေမျိုးတော်” တတ်ဖို့က ပိုအရေးကြီးတယ် ဆို တာကို အခိုင်အမာသက်သေပြနိုင်တဲ့ သာဓကတွေ အများအပြားရှိသည်။ ဒီသာဓကတွေအနက် အများမြင်သာမဲ့ ဥပမာတစ်ခု အနေနဲ့ နအဖစစ်အစိုးရ သိပ္ပံနဲ့နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ဝန်ကြီးဦးသောင်းရဲ့ ဘဝဖြစ်စဉ်တချို့ကို ထုတ်နှုတ်နှိုင်းယှဉ် တင်ပြလိုပါ တယ်။ ဒီကနေ့ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဆိုသူရဲ့ သက်တော်ရှည်ဝန်ကြီးတွေထဲမှာ တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်နေတဲ့ ဝန်ကြီး ဦးသောင်းဆို သူဟာ ဒုဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူဟာ လက်ရှိ နအဖ ဒုကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေးအပြင် ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဘလက်ခ်နိုဝင်ဘာမှာ ဖြုတ်၊ ထုတ်၊ ရှင်း ခံလိုက်ရတဲ့ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းကြည်၊ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ဘ တို့နဲ့အတူ DSA အပတ်စဉ်(၁) ကျောင်းဆင်းအရာရှိတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။

ဗိုလ်လောင်းမောင်သောင်းဟာ ပင်ကိုယ်တော်သူတစ်ဦး ဖြစ်တဲ့အတွက် DSA အပတ်စဉ်(၁)မှာ အကောင်းဆုံးဗိုလ်လောင်း (Best Cadet) ဆုကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဒုဗိုလ်မောင်သောင်းရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နံပါတ်က (ကြည်း/၇၈၅၆) ဖြစ်ပြီး၊ ဒုဗိုလ်ထွန်းကြည် ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နံပါတ်က (ကြည်း/၇၈၆၄)၊ ဒုဗိုလ်မောင်အေးရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နံပါတ်က (ကြည်း/၇၈၇၅)၊ ဒုဗိုလ် ကျော်ဘရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နံပါတ် က (ကြည်း/၇၉၂၄) ဖြစ်သည်။ ပင်ကိုယ်တော်တဲ့ ဗိုလ်မောင်သောင်းကို အဲဒီအချိန်က ဒုကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်နေတဲ့ ဗိုလ် မှူးချုပ်အောင်ကြီးက သူ့ရဲ့ ကိုယ်ရေးအရာရှိ (PSO) အဖြစ် “တော်”ကောက်ခဲ့ပေမဲ့ ဗိုလ်မောင်သောင်း တစ်ယောက် “ကံ”မကောင်းခဲ့ပါဘူး။ စစ်အာ ဏာရှင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းနဲ့ သူ့လက်ထောက် ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီးတို့ရဲ့ ၁၉၆၃ ခုနှစ် အာဏာလုပွဲမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး က ဖြုတ်၊ ထုတ်၊ ရှင်း ခံရပြီး ဗိုလ်မောင်သောင်း က ချောင်ထိုးခံခဲ့ကြရသည်။

ဗိုလ်မောင်သောင်း ဟာ ပင်ကိုယ်တော်တာမှန်ပေမဲ့ အဲဒီအချိန်က ဖားတဲ့နေရာမှာတော့ “လျှော်” ခဲ့တယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါ တယ်။ ဘာဖြစ်လို့လည်းဆိုတော့ ဘယ်သူအာဏာအရှိဆုံးလဲ၊ ဘယ်သူ့ကို ပိုဖားရမလဲ၊ ဆိုတာကို မရွေးချယ်နိုင်ခဲ့လို့ ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်မောင်သောင်း ဟာ မဖားတတ်တဲ့သူတော့ ဟုတ်ဟန်မတူပါဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ သူ့ရဲ့ အရှင်သခင်ကို ဖားတဲ့အနေနဲ့ ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှာ မွေးဖွားခဲ့တဲ့ သူ့ရဲ့သားဦးကို အောင်ကြီး ခေါ် အောင်ကြည် လို့ အမည်ပေးခဲ့တာကြည့်ရင် သိနိုင်သည်။ ဒါကြောင့် လည်း သူ့ကို အာဏာရှင်ကြီးဦးနေဝင်းက တပ်ကထွက်ခိုင်းခဲ့ပြီး သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာနအောက်က “ဘဓရ” ခေါ် ဘူမိဗေဒနဲ့ ဓါတ်သတ္တုရှာဖွေရေးဦးစီးဌာနမှာ အထူးအရာရှိအဖြစ်ခန့်အပ်ကာ တောတောင်တွေထဲကို နယ်နှင်ဒဏ် ပေးခဲ့သည်။ ဒါပေမဲ့ ပင်ကိုယ်တော်တဲ့ ဦးသောင်းဟာ မဆလခေတ်ကုန်ကာနီးမှာ ဘဓရ ရဲ့ ညွန်ချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၁၉၈၈ ခုနှစ်မှာ မင်းပြောင်းမင်းလွှဲဖြစ်တော့ ဦးသောင်းအတွက် ကံဇာတာ တက်လာခဲ့သည်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဦးသောင်းနဲ့ ကျောက်ဆည်တနယ်ထဲသား ရပ်ဆွေရပ်မျိုးတော်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေနဲ့ DSA အပတ်စဉ်(၁)မှာ အတူကျောင်း တက်ခဲ့ကြတဲ့ သူငယ်ချင်းတွေတပြုံတမကြီး အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှာ ပါလာခဲ့တဲ့အတွက် ဖြစ်သည်။ အဲဒီ အချိန်ကစပြီး ဦးသောင်းဟာ “ပင်ကိုယ်တော်” ဖို့ထက် “အဖားတော်” ဖို့နဲ့ အကြီးအကဲဆိုသူတွေကို ကြံဖန်ပြီး “ဆွေမျိုးတော်” တတ်ဖို့ကပိုအရေးကြီးတယ်ဆိုတာကို ကောင်းကောင်း သဘောပေါက်လာခဲ့ပုံ ရသည်။ ဒါကြောင့် ဦးသောင်းဟာ နည်းဗျူဟာပြောင်းပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မောင်အေး၊ ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းကြည်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ဘ တို့အိမ်တွေကို ချောင်းပေါက်မတတ် ဝင်ထွက် သွားလာမှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု သိရှိရသည်။ သူ့ဇနီးဖြစ်တဲ့ ဒေါ်မေကြည်စိန် ကိုလည်း မယ်တော်ကြီး ဒေါ်ကြိုင်ကြိုင်နဲ့ သမီးတော် တွေထံ နေ့စဉ် အခစားဝင်ခိုင်းခဲ့သည်ဟု သိရှိရသည်။

အဲဒီလို အဖားတော်မှုတွေကြောင့် ဦးသောင်း ဟာ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ အမြဲတမ်း မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲ ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၇ စစ်အုပ်စုတွင်း အာဏာလုပွဲတွေအပြီးမှာ စစ်အာဏာရှင်လက်သစ်ဖြစ်လာတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်း ရွှေက “ကိုသောင်းရေ ဥသျှစ်သီး အရွယ်လောက်ပဲဖြစ်ဖြစ် အနုမြူဗုံးတစ်လုံးလောက်တော့ ရအောင်လုပ်ဗျာ” ဆိုတဲ့ တစ်ချက် လွှတ်အမိန့်နဲ့အတူ ၁၉၉၈ခုနှစ်မှာ အသစ်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တဲ့ “သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန”မှာ ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန် ပေးတာကို ခံခဲ့ရသည်။ အဲဒီအချိန်ကစပြီး ဦးသောင်းဟာ ဩဇာအရှိန်အဝါကြီးတဲ့ သက်တော်ရှည် အမတ်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်လာခဲ့ သည်။ သူရှာဖွေရရှိသမျှထဲက တပ်ချုပ်ကြီး(၂)ဦးကို ပုံမှန်ဆက်ကြေးပေးလေ့ရှိတဲ့ ဦးသောင်းကို တပ်ချုပ်ကြီး(၂)ဦးလုံးက သဘော ကျပြီး စားပေါက်ချောင်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်(MIC) မှာပါ ဥက္ကဌအဖြစ်နဲ့ ပူးတွဲတာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ဒါပေမဲ့ နအဖအဖွဲ့ထဲမှာလည်း ဒီနေရာကိုလိုချင်သူတွေ အများအပြားရှိနေတာကြောင့် သူ့ထက်ပိုပြီး လာဘ်ထိုးနိုင်တဲ့ မွေးမြူရေးနဲ့ရေလုပ် ငန်းဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင်သိမ်းကို ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှာ ဒီတာဝန်ကို တပ်ချုပ်ကြီးက လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။

မဖားတတ်သူများ — အုန်းကျော်မြင့်၊ ဝင်းထိန်၊ စိန်သောင်း

မြန်မာ့တပ်မတော်မှာ “ပင်ကိုယ်တော်”ပြီး စစ်အာဏာရှင်တွေကို “ဖား”ဖို့၊ “ဆွေမျိုးတော်”ဖို့၊ အလွန်ဝန်လေးတဲ့ မျိုးချစ် ပြည်ချစ် တပ်မတော်သားတွေလည်း အများအပြားရှိတာကို တွေ့ရသည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်မှာ မဆလစစ်အာဏာရှင်ကြီး တွေကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းပြီး တပ်မတော်နဲ့ ပြည်သူလူထုကို ကယ်တင်ဖို့ကြိုးစားရင်း သေဒဏ်ပေးခံခဲ့ရတဲ့ ဗိုလ်ကြီးအုန်းကျော်မြင့် ဆိုရင် OTS အပတ်စဉ်(၂၉)မှာ အကောင်းဆုံး ဗိုလ်လောင်း (Best Gadet) ဆုကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ကြီးအုန်းကျော်မြင့် အမှုနဲ့ တပ်ထဲကထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ် ရှစ်လေးလုံးလူထုအရေးတော်ပုံနဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှာ တက်ကြွစွာ ပါဝင်လှုပ်ရှားမှုတွေကြောင့် အခုအချိန်အထိ ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခံနေရတဲ့ ဗိုလ်ကြီးဝင်းထိန် ဆိုရင်လည်း ၁၉၆၃ ခုနှစ် DSA အပတ် စဉ်(၅) သင်တန်းဆင်း (Best Gadet) တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အဲဒီအမှုနဲ့ဆက်နွယ်ပြီး အရေးယူခံခဲ့ရတဲ့ ဗိုလ်ကြီးစိန်သောင်း ဆိုရင် လည်း OTS အပတ်စဉ်(၃၀)ရဲ့ (Best Gadet) တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့တာကို တွေ့နိုင်သည်။

လေးလပတ်အစည်းအဝေးနှင့် လက်ဆောင်စနစ်

မဆလ၊ နဝတ၊ နအဖ စစ်အာဏာရှင်ခေတ်တွေမှာ စစ်တိုင်းမှူးဖြစ်သင့်ပါလျက် မဖြစ်ဘဲ ချောင်ထိုး၊ ဖယ်ရှားခံလိုက် ရတဲ့ စီနီယာ တပ်မမှူးတွေ၊ စကခမှူးတွေလည်း အများအပြားရှိခဲ့တာကို တွေ့နိုင်သည်။ ဒီအရာရှိတွေဟာ စီနီယာ ကျရုံသာမက ပင်ကိုယ်အရည်အချင်းနဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုအပိုင်းမှာလည်း ထူးချွန်ထက်မြက်ကျပေမဲ့ စစ်အာဏာရှင်ကြီးတွေကို ဖားတဲ့နေရာမှာ ညံ့တဲ့အတွက် နယ်စားပယ်စား စစ်ဘုရင်ငယ်တွေလို အာဏာရှိတဲ့ စစ်တိုင်းမှူးတွေအဖြစ် နေရာပေး ခန့်အပ်မခံကြရတာဖြစ် ကြောင်း သိရှိရသည်။ တပ်မမှူး၊ စကခမှူးတွေဖြစ်လာကြပြီဆိုရင် တိုင်းမှူးဖြစ်လာဖို့အတွက် စစ်အာဏာရှင်ကြီးတွေကို သူ့ထက် ငါ အပြိုင်အဆိုင် ဖားကြရသည်ဟု သိရှိရသည်။ နအဖတပ်တွင်းက ဖြုတ်၊ ထုတ်၊ ပြောင်းရွှေ့ပွဲတွေကို လေးလပတ်အစည်းအဝေး ပွဲတွေအပြီးမှာ လုပ်လေ့ရှိတာကြောင့် စစ်တိုင်းမှူးရာထူးကို ငမ်းငမ်းတက် လိုချင်နေကြတဲ့ တပ်မမှူး နဲ့ စကခမှူးတွေဟာ တစ်နှစ်ကို (၃)ကြိမ်ကျင်းပတဲ့ လေးလပတ်အစည်းအဝေးတွေကို သွားတက်တဲ့အခါတိုင်းမှာ ကျပ်ငွေသန်းချီ တန်တဲ့ လက်ဆောင်ပစ္စည်းတွေကို ယူဆောင်သွားကြရသည်ဟု သိရှိရသည်။

၂၀၀၅ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းမှာ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ လေးလပတ်အစည်းအဝေးတွေကို ယူဆောင်သွားရတဲ့ ပဲခူးအခြေစိုက် တပ်မ (၇၇)ရဲ့ တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ်ဝင်းမြင့်ရဲ့ လက်ဆောင်ပစ္စည်းစာရင်းကို လေ့လာကြည့်မယ်ဆိုရင် စစ်တိုင်းမှူးတဦးဖြစ်ဖို့ အတွက် အရင်းအနှီး ဘယ်လောက်ကြီးတယ်ဆိုတာကို ခန့်မှန်းသိရှိနိုင်ပါလိမ္မယ်။

၂၀၀၅ လက်ဆောင်စာရင်း — အဆင့်ဆင့်

တပ်ချုပ်ကြီးနဲ့ ဒုတပ်ချုပ်ကြီးဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေနဲ့ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမောင်အေး တို့အတွက် ကျပ် တစ် သိန်းစီတန်တဲ့ လက်ဆောင်ပစ္စည်း၊ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ညှိ/ကွပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသူရရွှေမန်းနဲ့ ဇနီး၊ လေကြောင်းရန်ကာကွယ် ရေးအရာရှိ ချုပ် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးဝင်းနဲ့ဇနီး၊ စစ်ရေးချုပ် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးသိန်းစိန်နဲ့ဇနီး၊ တို့အတွက် ကျပ်လေးသောင်းစီတန် လက်ဆောင်ပစ္စည်း၊ ကစထမှူးတွေဖြစ်ကြတဲ့ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲမြင့်နဲ့ဇနီး၊ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးအောင်ထွေးနဲ့ ဇနီး၊ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်မောင်သန်းနဲ့ဇနီး၊ ဒုဗိုလ်ချုပ် ကြီးမောင်ဘိုနဲ့ဇနီး၊ စစ်ထောက်ချုပ် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး သီဟသူရတင်အောင်မြင်ဦးနဲ့ဇနီး၊ ကက/ ထုတ် လို့ခေါ်တဲ့ ကာကွယ်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးတင်အေးနဲ့ ဇနီး၊ တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျော်ဝင်းနဲ့ဇနီး တို့ အတွက် ကျပ်သုံးသောင်းစီတန် လက်ဆောင်ပစ္စည်းများ။

ကက/ရေ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးသိန်းနဲ့ဇနီး၊ ကက/လေ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြတ်ဟိန်းနဲ့ဇနီး၊ ရကတ တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်မြင့်ဆွေနဲ့ဇနီး၊ (ကကရေး) ဗိုလ်ချုပ်လှရွှေနဲ့ဇနီး၊ (ကကထောက်) ဗိုလ်ချုပ်ထင်အောင်ကျော်နဲ့ဇနီး၊ (ကကည) ဗိုလ်ချုပ်စိုးမောင်နဲ့ဇနီး၊ (ကကစစ်) ဗိုလ်ချုပ်သိန်းထိုက်နဲ့ဇနီး၊ (ကကထူး) ဗိုလ်ချုပ်ဆန်းဆင့်နဲ့ဇနီး၊ (ကကယာ) ဗိုလ်ချုပ်ထင်ထွန်းနဲ့ဇနီး၊ စစ်ဘက် လက်ထောက် ဗိုလ်တပခ ချုပ်နေဝင်းနဲ့ဇနီး၊ (နကတ) ဗိုလ်ချုပ်မိုးဟိန်းနဲ့ဇနီး၊ တ ဗိုလ်ချုပ်ကို ကိုကိုနဲ့ဇနီး၊ လပခ ဗိုလ်ချုပ်ရဲမြင့်နဲ့ဇနီး၊ (ကကအင်) ဗိုလ်ချုပ် ငွေသိန်းနှင့်ဇနီး၊ စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ် ဗိုလ်မှူးချုပ်လှဌေးဝင်းနဲ့ ဇနီး၊ ကကထောက် ဗိုလ်မှူးချုပ် ခင်မောင်ထွန်းနှင့်ဇနီး၊ (ကကဆေး) ဗိုလ်မှူးချုပ်သန်းအောင်နှင့်ဇနီး၊ ကိုယ်ရေးအရာရှိ ဗိုလ်မှူးကြီးစိုးရှိန် တို့အတွက် ကျပ်နှစ်သောင်းစီတန် လက်ဆောင်ပစ္စည်းများ။

ကရခတိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်အုန်းမြင့်နဲ့ဇနီး၊ တသခတိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်ခင်ဇော်နဲ့ဇနီး၊ ရပခတိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်ခင်မောင်မြင့်နဲ့ဇနီး၊ နတခတိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်စိုးနိုင်နဲ့ဇနီး၊ နမခတိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်သာအေးနဲ့ဇနီး၊ ရမခတိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်မြင့်လှိုင်နှင့်ဇနီး၊ မပခတိုင်းမှူး ဗိုလ် ချုပ်မောင်မောင်ဆွေနဲ့ဇနီး၊ ရတခတိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်သူရမြင့်အောင်နဲ့ဇနီး၊ နပခတိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ဇနီး၊ (ကကလျှပ်) ဗိုလ်ချုပ်အေးမြင့်နှင့်ဇနီး၊ (ကကဆက်) ဗိုလ်ချုပ်သိန်းထွန်းနှင့်ဇနီး။

ကကကြည်း(စဆရ) တွေဖြစ်ကြတဲ့ ဒုဗိုလ်မှူးကြီးမောင်မောင်သန်းနဲ့ ဒုဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင်အေး၊ ကကထူး မှ ဒုဗိုလ်မှူး ကြီး ကျော်နိုင်ဦး၊ ကကကြည်း(တာဝန်)မှ ဒုဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ဆန်းချစ်၊ ရကတမှ ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ညိုစော၊ ရကတ (စစ်ဘက်ရေးရာ)မှ ဒုဗိုလ်မှူးကြီးတင်ဆန်း၊ ဒုတပ်ချုပ်ရုံးမှ ဗိုလ်မှူးကျော်စွာလင်း တို့အတွက် ကျပ်ငါးထောင်စီတန် လက်ဆောင်ပစ္စည်းများ။

ဒကစ(တနိုင်း) ဗိုလ်မှူးချုပ်ခင်မောင်အေး၊ ဒကစ(လောက်ကိုင်) ဗိုလ်မှူးကြီးထွန်းနေလင်း၊ ဒကစ(လွိုင်ကော်)ဗိုလ်မှူးကြီး လှမြင့်ရွှေ၊ ဒကစ(စစ်တွေ) ဗိုလ်မှူးချုပ်သန်းထွန်းအောင်၊ ဒကစ(ကလေး) ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဦးလွင်၊ ဒကစ(ပြည်) ဗိုလ်မှူးချုပ်လှမင်း၊ တမခ(၂၂) ဗိုလ်မှူးကြီးကျော်ဆွေ၊ တမခ(၃၃) ဗိုလ်မှူးချုပ်တင်ထွန်းအောင်၊ တပ်မခ(၄၄) ဗိုလ်မှူးချုပ်သက်နိုင်ဝင်း၊ တမခ(၅၅) ဗိုလ် မှူးချုပ်သက်ဦး၊ တပ်မခ(၆၆) ဗိုလ်မှူးချုပ် ခင်ဇော်ဦး၊ တပ်မခ(၈၈) ဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းထွန်းဦး၊ တမခ(၉၉) (ပျက်ကွက်)၊ တပ်မခ(၁၀၁) ဗိုလ်မှူးကြီးမောင်မောင်အုန်း၊ စကခ(၁) ဗိုလ်မှူးကြီး စံမြင့်ဦး၊ စကခ(၂)မှူး ဗိုလ်မှူးချုပ်သောင်းအေး၊ စကခ(၃)မှူး ဗိုလ်မှူးချုပ်မြင့် ဟိန်း၊ ဗကခ(၄) ဗိုလ်မှူးကြီးမြင့်နောင်၊ စကခ(၅) ဗိုလ်မှူးချုပ်မြင့်စိုး၊ စကခ(၆) ဗိုလ်မှူးကြီး တင်ငွေ၊ စကခ(၇) ဗိုလ်မှူးကြီးမျိုးအေး၊ စကခ(၈) ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်အောင်၊ စကခ(၉) ဗိုလ်မှူးကြီးရာပြည့်၊ စကခ(၁၀) ဗိုလ်မှူးကြီးစိုးဝင်း၊ စကခ(၁၂) ဗိုလ်မှူးချုပ်မောင်ရှိန်၊ စကခ(၁၃) ဗိုလ်မှူးချုပ်သက်ဦးမောင်၊ စကခ(၁၄) ဗိုလ်မှူးချုပ်တင်ယု၊ စကခ(၁၅) ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်နိုင်၊ စကခ(၁၆) ဗိုလ်မှူးချုပ် စိုးဦး၊ စကခ(၁၇) ဗိုလ်မှူးချုပ်ညွန့်လှိုင်၊ စကခ(၁၈) ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်း အောင်၊ စကခ(၁၉) ဗိုလ်မှူးချုပ်ချိုထွန်းအောင်၊ စကခ(၂၀) ဗိုလ်မှူးကြီးကျော်ဖြိုး၊ စကခ(၂၁) ဗိုလ်မှူးချုပ်စိုးနွယ် တို့ကို ကျပ် သုံးထောင်တန် လက်ဆောင်ပစ္စည်းများ။

ကကကြည်း (စဆရ)မှ ဗိုလ်မှူးကျော်ကျော်ဟန်၊ ဗိုလ်ကြီးသန်းထိုက်၊ ရကတ(စဆရ) ဗိုလ်မှူးအောင်ပိုင်ဦး၊ ဗိုလ်ကြီးအောင် ဇော်မင်း၊ ဗိုလ်ကြီးစိုးမြတ်ထွဋ် ၊ ဒုတပ်ချုပ်ရုံး ဗိုလ်ကြီးကိုကိုဦး တို့အတွက် ကျပ် တစ်ထောင်ငါးရာတန် လက်ဆောင် ပစ္စည်းများ။

လက်ဆောင်တန်ဖိုး တွက်ချက်ချက်

စသည်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးကနေ စစ်ရုံးချုပ် အပေါက်စောင့်အရာရှိအဆင့်အထိ လက်ဆောင်ပစ္စည်းတွေ ပေးရတာကို တွေ့နိုင်တယ်။ တပ်မမှူးတစ်ဦးအတွက် လေးလပတ်အစည်းအဝေး တစ်ကြိမ်တက်တိုင်း လာဘ်ထိုးဖို့ ကျပ်(၁)သန်း(၂)သိန်း(၁) သောင်း(၅)ထောင်ဖိုးတန်တဲ့ လက်ဆောင်ပစ္စည်းတွေကို ကားအပြည့်တင်ပြီး ယူသွားရတာကို တွေ့နိုင်သည်။ လေးလပတ် အစည်းအဝေးကို တစ်နှစ်သုံးကြိမ် ပြုလုပ်လေ့ရှိတာကြောင့် တပ်မမှူးတစ်ဦးအတွက် တစ်နှစ်စာ လာဘ်ထိုးရတဲ့ငွေဟာ ကျပ်(၄) သန်းနီးပါးရှိတာကို တွေ့နိုင်သည်။ တပ်မမှူးတစ်ဦးရဲ့လစာဟာ ဒီလောက်ပေးကမ်းနိုင်အောင်လည်း မများတာကိုလည်း လူတိုင်း သိနိုင်သည်။ လေးလပတ်အစည်းအဝေး သွားတက်ကြရတဲ့ တိုင်းမှူးတွေ၊ တပ်မမှူးတွေ၊ စကခမှူးတွေ၊ ဒကစမှူး တွေအားလုံးက ဒီလို၊ ဒီထက်၊ များတဲ့လက်ဆောင်တွေကို ပုံမှန်ယူသွားပြီး လာဘ်ထိုးနေကျဆိုရင် ဗိုလ်ချုပ်မှူး၊ ဒုဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆိုသူတွေအတွက် တစ်နှစ်မှာ တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့တွေကပေးတဲ့ လက်ဆောင်ဆိုတဲ့ လာဘ်ငွေတန်ဖိုးတွေကတင် နှစ်စဉ် ဘယ်လောက် အထိ ရှိနိုင်မလဲဆိုတာ သင်္ချာပေါင်းစက်နဲ့ ချတွက်ကြည့်နိုင်သည်။ တခြားနေရာအသီးသီးက ရတဲ့ လက်ဆောင်တွေနဲ့ပါပေါင်းရင် ရေတွက်လို့တောင် နိုင်မှာမဟုတ်ပါဘူး။ စစ်အာဏာရှင်တွေဟာ ဘာကြောင့် အာဏာလက်လွှတ်ဖို့ ဝန်လေးနေကြသလဲဆိုတာ ဒီအချက်ကိုကြည့်ရုံနဲ့တင် ခန့်မှန်းလို့ရနိုင်သည်။

"(င)လေးလုံးရှောင်" နှင့် စံပြဖြစ်ဖို့ လိုအပ်ချက်

ဒါကြောင့် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဆိုသူအနေနဲ့ “ငါ့အတွက်၊ ငါ့သားသမီးအတွက်၊ ငါ့မိန်းမအတွက်၊ ငါ့အမျိုးအတွက်” မပြုလုပ်ရ ဆိုတဲ့ “(င)လေးလုံးရှောင်” ဆောင်ပုတ်တွေကို လူကြားကောင်းရုံ နေရာတိုင်းမှာ ချိတ်ဆွဲခိုင်းနေမဲ့အစား၊ ညှိကွပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်နဲ့ တွင်း(၁) ဆိုသူတွေကလည်း “သန့်ရှင်းစင်ကြယ်တဲ့အစိုးရ” ဖြစ်အောင်လုပ်မယ်လို့ လူကြားကောင်းအောင် အော်ဟစ်ပြနေမဲ့ အစား၊ ကိုယ်တိုင်က “စံပြ” အဖြစ် လုပ်ပြကြဖို့လိုအပ်နေပြီ ဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်တင်ပြလိုက်ရသည်။ ။

နောက်အပိုင်း (အပိုင်း ၁၁) တွင် သက်တော်ရှည်အမတ်ကြီးများ ဖြစ်သော ဦးသောင်း နှင့် ဦးအောင်သောင်း တို့၏ အကြောင်းများကို ဆက်လက် တင်ပြပါမည်။

ဆက်ဖတ်ရန် →

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆

ဒီနေ့ သတင်းချုပ်မှာ ကျောင်းနဲ့ ဆေးခန်း တိုက်ခိုက်မှုတွေအပေါ် ယူနီဆက်နဲ့ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ တုံ့ပြန်မှု၊ အုတ်ဖိုမှာ ဒရုန်း တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ စစ်ကိုင်းတိုင်းမှာ ဂျိုင်ရိုကော်ပတာ တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ ရွာမီးရှို့မှု၊ ဖလမ်းမှာ မိခင်နဲ့ သမီးနှစ်ဦး အပါအဝင် လေးဦး သေဆုံးမှု၊ ရေးနဲ့ တမူးမှာ တော်လှန်ရေး တပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ကင်မ်အဲရစ်ရဲ့ တောင်းဆိုမှုတို့ ပါဝင်ပါတယ်။

ယူနီဆက်နဲ့ ကုလသမဂ္ဂ — ကျောင်းနဲ့ ဆေးခန်း တိုက်ခိုက်မှုတွေကို စိုးရိမ်

အောက်တိုဘာ သုံးဆယ့်တစ်ရက် လွိုင်ကော်မြို့နယ်မှာ စစ်ဘေးရှောင် ကလေးတွေအတွက် ကျောင်းတစ်ကျောင်းကို လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေး သုံးဦး သေဆုံးပြီး ငါးဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေအပေါ် ယူနီဆက်က နိုဝင်ဘာ သုံးရက်မှာ အလွန် စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ အပတ်စဉ်အတွင်း ယာယီ ကျန်းမာရေး အဆောက်အအုံတစ်ခု တိုက်ခိုက်ခံရပြီး မွေးကင်းစ ကလေးငယ်နဲ့ ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းတွေ သေဆုံးခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေလည်း ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကလေးတွေဟာ ကျောင်းနဲ့ ကျန်းမာရေး အဆောက်အအုံတွေလို လုံခြုံရမယ့် နေရာတွေမှာပင် သေဆုံး ဒဏ်ရာရနေတယ်လို့ ယူနီဆက်က ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူသားချင်းစာနာမှု ဥပဒေအရ ကလေးတွေကို ကာကွယ်ဖို့နဲ့ ကျောင်း၊ ကျန်းမာရေး အဆောက်အအုံနဲ့ အရပ်သား အခြေခံ အဆောက်အအုံတွေကို ကာကွယ်ဖို့ ယူနီဆက်က ပဋိပက္ခမှာ ပါဝင်သူအားလုံးကို တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ကလည်း နိုဝင်ဘာ နှစ်ရက်မှာ ရခိုင်ပြည်နယ်နဲ့ ကယားပြည်နယ်မှာ အပတ်စဉ် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုတွေအပေါ် အလွန် စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီ တိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် ကလေးတွေ အပါအဝင် အရပ်သား ဆယ့်နှစ်ဦးကျော် သေဆုံးပြီး လူများစွာ ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မီးဖွားဆောင်၊ ကျောင်းနဲ့ တံတားတို့လို အရပ်သား အဆောက်အအုံတွေ ထိခိုက်ခဲ့တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ချက်ချင်း ရပ်စဲဖို့နဲ့ အရပ်သားတွေကို ကာကွယ်ဖို့ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ်က တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဆိုပါ သေဆုံးသူနဲ့ ဒဏ်ရာရသူ အရေအတွက်တွေကို သီးခြား အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

အုတ်ဖို ဒရုန်း တိုက်ခိုက်မှု၊ ဟုမ္မလင်း ဂျိုင်ရိုကော်ပတာ၊ အင်းတော် ရွာမီးရှို့

ပဲခူးတိုင်း အုတ်ဖိုမြို့နယ် စင်ကူးရွာမှာ အောက်တိုဘာ သုံးဆယ့်တစ်ရက် နံနက် နှစ်နာရီခန့်မှာ စစ်တပ်က ဒရုန်း နှစ်စင်းနဲ့ တစ်ရာနှစ်ဆယ် မီလီမီတာ ဗုံးကျည် ဆယ်လုံး ချခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံ သတင်းတွေကို ကိုးကားပြီး အမ်စီဒီအမ်က နိုဝင်ဘာ နှစ်ရက်မှာ ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အသက် ဆယ်နှစ်အရွယ် စတုတ္ထတန်း ကျောင်းသား မောင်ကောင်းမြတ်သူ ဦးခေါင်းမှာ ဒဏ်ရာရပြီး နေရာမှာပင် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အသက် လေးဆယ့်ရှစ်နှစ်အရွယ် ဦးစိန်ဝင်း၊ အသက် ဆယ့်ငါးနှစ်အရွယ် မောင်ကောင်းမြတ်ပိုင်နဲ့ မမီးလေး၊ အသက် သုံးဆယ့်သုံးနှစ်အရွယ် ဒေါ်မိုးသူနဲ့ အမျိုးသမီးတစ်ဦးတို့ အပါအဝင် လူငါးဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စစ်ကိုင်းတိုင်း ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်မှာလည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေခြင်း မရှိဘဲ စစ်တပ်က ဂျိုင်ရိုကော်ပတာ တိုက်ခိုက်မှုတွေကို နှစ်ရက်ဆက် လုပ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အောက်တိုဘာ သုံးဆယ့်တစ်ရက်နဲ့ နိုဝင်ဘာ တစ်ရက်မှာ ဟုမ္မလင်းအခြေစိုက် ဂျိုင်ရိုကော်ပတာ သုံးစင်းက အောင်ချမ်းသာရွာနဲ့ မောက်ရွာတို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အရပ်သားတွေ ဒဏ်ရာရကာ နေအိမ်တွေ ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အင်းတော်မြို့နယ်မှာလည်း နိုဝင်ဘာ နှစ်ရက် နံနက် ဆယ့်တစ်နာရီခန့်မှာ စစ်သားတွေ ကျောင်းကုန်းရွာကို ဝင်ရောက်ပြီး နေအိမ်တွေကို မီးရှို့ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေခြင်း မရှိဘဲ ပစ္စည်းတွေကို လုယူခဲ့တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ အနီးအနားက ရွာတွေက ဒေသခံတွေ ဘေးလွတ်ရာကို ထွက်ပြေးခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဖလမ်းမှာ မိခင်နဲ့ သမီးနှစ်ဦး အပါအဝင် လေးဦး သေဆုံး — တရားခံ မသိရ

ချင်းပြည်နယ် ဖလမ်းမြို့နယ်မှာ မိခင်တစ်ဦးနဲ့ သူ့သမီးနှစ်ဦး အပါအဝင် အရပ်သား လေးဦးရဲ့ ရုပ်အလောင်းတွေကို သေနတ်ဒဏ်ရာတွေနဲ့ တွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့ အမ်စီဒီအမ်က နိုဝင်ဘာ နှစ်ရက်မှာ ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အောက်တိုဘာ သုံးဆယ့်တစ်ရက် ညနေမှာ ဟားခါးမှာ နေထိုင်တဲ့ မိခင်တစ်ဦးနဲ့ သူ့သမီးနှစ်ဦးဟာ သုံးဘီးယာဉ်နဲ့ ဖလမ်းဘက်ကို သွားနေစဉ် မိသားစုနဲ့ အဆက်အသွယ် ပြတ်သွားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူ့ခင်ပွန်းက လိုက်လံ ရှာဖွေရာမှာ ဖလမ်းမြို့ကနေ ရှစ်မိုင်ခန့် ဝေးတဲ့ ရီရယ်တီရွာအနီးမှာ ဇနီး၊ သမီးနှစ်ဦးနဲ့ သုံးဘီး ယာဉ်မောင်းတို့ရဲ့ ရုပ်အလောင်းတွေကို တွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရုပ်အလောင်းတွေ တွေ့ရှိတဲ့ နေရာအနီးမှာ စစ်တပ် စစ်ဆေးရေးဂိတ်နဲ့ တပ်စခန်းတစ်ခု ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရုပ်အလောင်းတွေကို ဖလမ်းက ယာယီ ဆေးရုံကို ပို့ဆောင်ပြီး စစ်ဆေးနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဆိုပါ လူသတ်မှုတွေကို ဘယ်သူ ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတာ သတင်းတွေက အတည်မပြုနိုင်သေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

ရေးနဲ့ တမူးမှာ တော်လှန်ရေး တပ်ဖွဲ့တွေ တိုက်ခိုက်

မွန်ပြည်နယ် ရေးမြို့နယ်မှာ အောက်တိုဘာ သုံးဆယ့်တစ်ရက် နံနက် ကိုးနာရီခန့်မှာ ရာမည မွန်တပ်မတော်က ဒူးယားရွာဘက်ကို ချီတက်လာတဲ့ စစ်ကြောင်းကို မိုင်းခွဲပြီး တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ အဲဒီအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်သား ငါးဆယ်ခန့် ပါတဲ့ အဲဒီစစ်ကြောင်းမှာ တပ်ကြပ်ကြီးတစ်ဦး အပါအဝင် စစ်သား သုံးဦး ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး ရာမည မွန်တပ်မတော်ဘက်က ထိခိုက်မှု မရှိဘဲ ဆုတ်ခွာနိုင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီနေ့ ညနေမှာလည်း ရာမည မွန်တပ်မတော်က ကျွန်းရွာက စစ်တပ် စခန်းတစ်ခုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး စစ်ဘက်က ထိခိုက်မှုတွေ ရှိခဲ့ကာ ရာမည မွန်တပ်မတော်ဘက်က တိုက်ခိုက်ရေးသမား တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စစ်ကိုင်းတိုင်း တမူးမြို့နယ်မှာလည်း နိုဝင်ဘာ နှစ်ရက် နံနက် ခြောက်နာရီခန့်မှာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့တွေ ပူးပေါင်းပြီး ချောင်းနက်ကြီးရွာက စစ်တပ်နဲ့ ပျူစောထီး ပူးပေါင်း စခန်းတစ်ခုကို ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တမူးက စစ်ကူတွေ ရောက်လာပြီးနောက် တော်လှန်ရေး တပ်ဖွဲ့တွေ ဆုတ်ခွာခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်တပ်နဲ့ ပျူစောထီးဘက်က ထိခိုက်သေဆုံးမှုတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပေမဲ့ အရေအတွက် အတိအကျကို သတင်းတွေက ဖော်ပြထားခြင်း မရှိဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ တိုက်ပွဲအပြီးမှာ စစ်လေယာဉ်တွေ တမူးအပေါ်မှာ ပျံဝဲနေပြီး စစ်ကားတွေက မြို့အတွင်း ကင်းလှည့်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကင်မ်အဲရစ် — မိခင်လွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှု ဆက်လုပ်ဖို့ တောင်းဆို

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ သား ကင်မ်အဲရစ်က သူ့မိခင်နဲ့ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသား အားလုံး လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ဖရီးဟား လှုပ်ရှားမှုမှာ ဆက်လက် ပါဝင်ဖို့ ပြည်သူတွေကို တိုက်တွန်းခဲ့တယ်လို့ အမ်စီဒီအမ်က နိုဝင်ဘာ နှစ်ရက်မှာ ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မကြာသေးခင်က သူ့မိခင်နဲ့ တစ်ကြိမ် ဖုန်းပြောခွင့် ရခဲ့ပေမဲ့ ပုံမှန် ဆက်သွယ်ခွင့် မရှိသေးဘူးလို့ သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မိခင်ရဲ့ အသံကို ကြားရရုံနဲ့ သူ လုံခြုံတယ်၊ လွတ်မြောက်ပြီလို့ မဆိုလိုဘူးလို့ သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဖုန်းပြောပြီးနောက်ပိုင်း သူ့မိခင်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအသစ် မရသေးဘူးလို့လည်း ဆိုပါတယ်။ တစ်ကြိမ် ဖုန်းပြောခွင့်ကို အဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့ တိုးတက်မှုအဖြစ် မသတ်မှတ်သင့်ဘူးလို့ သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တာဝန်ခံမှုက အသိအမှတ်ပြုမှုထက် ဦးစားပေးရမယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ရန်ကုန်မှာလည်း အောက်တိုပတ်စ် လူငယ် အဖွဲ့အစည်းက ဗိုလ်ချုပ်ဈေးမှာ ဖရီးဟား၊ ဖရီးသမ်အော် ဆိုတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်ကို ကိုင်ဆောင်ပြီး လှုပ်ရှားမှု လုပ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသား အားလုံး ခြွင်းချက်မရှိ လွတ်မြောက်ဖို့ အဲဒီအဖွဲ့က တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အကြမ်းမဖက် နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆက်လက် ဆန့်ကျင်သွားမယ်လို့လည်း အဲဒီအဖွဲ့က ကြေညာခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

သတင်းတိုများ

အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး အစိုးရရဲ့ လူမှုရေး၊ အလုပ်သမားနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှု ဝန်ကြီးဌာနကတော့ နိုဝင်ဘာ နှစ်ရက်ကနေ ရှစ်ရက်အထိ မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်မှာ မိုးရွာနိုင်တာကြောင့် မိုးစပါးနဲ့ သီးနှံတွေ ရိတ်သိမ်းနေတဲ့ တောင်သူတွေ ကြိုတင် ပြင်ဆင်ထားဖို့ နိုဝင်ဘာ နှစ်ရက်မှာ သတိပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကချင်ပြည်နယ်နဲ့ ချင်းပြည်နယ်မှာ မိုးအနည်းငယ် ရွာနိုင်ပြီး စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေး၊ မကွေး၊ ရန်ကုန်၊ ပဲခူး၊ ဧရာဝတီနဲ့ တနင်္သာရီတိုင်းတွေ အပါအဝင် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းနဲ့ တောင်ပိုင်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နဲ့ မွန်ပြည်နယ်တို့မှာ မိုးတစ်နေရာတည်းကနေ နေရာအနှံ့အပြား ရွာနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တနင်္သာရီတိုင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နဲ့ မွန်ပြည်နယ်တို့မှာ ဒေသအလိုက် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာနိုင်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောက်တော်မြို့နယ်မှာလည်း နိုဝင်ဘာ တစ်ရက် ည ဆယ့်တစ်နာရီကျော်ကနေ နိုဝင်ဘာ နှစ်ရက် နံနက် တစ်နာရီခန့်အထိ စစ်တပ်က တိုက်လေယာဉ် အများအပြားနဲ့ ကံစောက်တောင်တန်းဒေသကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဗုံးကြဲခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေကို ကိုးကားပြီး နယ်စပ် သတင်းဌာနက နိုဝင်ဘာ နှစ်ရက်မှာ ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်တွေ-ရန်ကုန် လမ်းမကြီးဘေးက တပ်ရင်းဌာနချုပ်တွေနဲ့ ကံစောက်ရွာအနီးက အမြောက်တပ်ရင်းတို့ ထိခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ရင်းမြစ်များ — https://moemaka.net/eng/2026/11/november-3-2026-m-cdm-domestic-news/၊ https://www.unicef.org/asia-pacific/press-releases/unicef-statement-children-killed-and-injured-airstrikes-rakhine-myanmar၊ https://bnanews.net/arakha-region/8990/

ဆက်ဖတ်ရန် →