စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၂: ပထမဆုံး သန့်စင်မှု (၂၀၁၁)
အပိုင်း ၁ ကို ဤနေရာတွင် ဖတ်နိုင်ပါတယ်။
၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်။ မင်းအောင်လှိုင် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာတယ်။
တပ်မတော်ထိပ်ပိုင်းက ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေ အများစုအတွက် အဲဒီနေ့ဟာ အံ့အားသင့်စရာ နေ့တစ်နေ့ ဖြစ်ခဲ့တယ် — သူတို့ထက် ဝါငယ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်တစ်ယောက် ခုန်ပျံကျော်တက်ပြီး ထိပ်ဆုံးနေရာကို ရောက်သွားတာ။ ဒါပေမဲ့ အံ့အားသင့်မှုထက် ပိုပြီး ကြာရှည်ခံမယ့် ခံစားချက်တစ်ခုက တပ်စခန်းတွေထဲမှာ စတင် ပြန့်နှံ့နေပြီ — အဲဒါက ကြောက်ရွံ့မှုပဲ။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ တပ်ချုပ်အသစ်ဟာ အချိန်မဆိုင်းဘဲ သူ့ရဲ့ ပထမဆုံး သန့်စင်မှုကို စတင်လိုက်လို့ပဲ။
ပထမဆုံး သားကောင်နှစ်ဦး
တပ်ချုပ်ဖြစ်ပြီးမကြာမီမှာပဲ မင်းအောင်လှိုင်ဟာ ထိပ်တန်းအရာရှိကြီး နှစ်ဦးကို ဖယ်ရှားလိုက်တယ် —
- ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ဖြိုး — စစ်ရေးချုပ် (Quartermaster General)
- ဗိုလ်ချုပ် တင်ငွေ — အလယ်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး (Central Command Commander)
ဒီလုပ်ရပ်ဟာ "ထိပ်တန်းအရာရှိကြီးများအကြား ကြောက်ရွံ့မှုလေထု" ကို ဖန်တီးခဲ့တယ်လို့ မှတ်တမ်းတွေက ဆိုတယ် [ရင်းမြစ်တစ်ခု — Wikipedia "Min Aung Hlaing"]။
စဉ်းစားကြည့်ပါ — တပ်မတော်မှာ စစ်ရေးချုပ်ဆိုတာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတစ်ခုလုံးကို ကိုင်တွယ်ရတဲ့ အရေးကြီးဆုံး ရာထူးတွေထဲက တစ်ခု။ အလယ်ပိုင်းတိုင်း တိုင်းမှူးဆိုတာလည်း နေပြည်တော်အပါအဝင် အလယ်ပိုင်းဒေသတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်ရတဲ့အရေးပါတဲ့ နေရာ။ ဒီလို အဆင့်မြင့် ရာထူးနှစ်ခုကို တပ်ချုပ်အသစ်က တစ်ပြိုင်နက် လှုပ်ရှားလိုက်တာ — ဒါက သာမန် ရာထူးအပြောင်းအလဲ မဟုတ်ဘူး။ ဒါက သတိပေးချက်ပဲ။
သတိပေးချက်ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ရှင်းတယ် — "ငါ့ကို စိန်ခေါ်မယ့်သူ ဘယ်သူမဆို ဒီလိုပဲ ဖြစ်မယ်။"
စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၂၂ ကို ပစ်မှတ်ထားမှု
သတင်းထောက် ဝေမိုးရဲ့ သုတေသနအရ ဒီသန့်စင်မှုဟာ ကျပန်းဖြစ်ရပ် မဟုတ်ဘူး — စနစ်တကျ ပစ်မှတ်ထားတဲ့ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု ဖြစ်တယ် [ရင်းမြစ်တစ်ခု — Wai Moe, Independent Journal of Burmese Scholarship, Vol. 1 (2021)]။
မင်းအောင်လှိုင်ဟာ စစ်တက္ကသိုလ် (Defence Services Academy, DSA) အပတ်စဉ် ၂၂ ကျောင်းဆင်းတွေထဲက အဆင့်မြင့်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အနည်းဆုံး လေးဦးကို ထုတ်ပယ် သို့မဟုတ် အနားယူခိုင်းခဲ့တယ် —
- ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ဖြိုး
- ဗိုလ်ချုပ် တင်ငွေ
- ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းသန်း
- ဗိုလ်ချုပ် လှမြင့်ရွှေ
ဝေမိုးရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ ဒီလေးဦးဟာ မင်းအောင်လှိုင်ကို စိန်ခေါ်ခဲ့သူတွေ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုတယ်။
ဒီမှာ သတိထားရမယ့် အချက်က — စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၂၂ ဆိုတာ မင်းအောင်လှိုင်ကိုယ်တိုင် ကျောင်းဆင်းခဲ့တဲ့ အပတ်စဉ်အဟောင်း မဟုတ်ဘူး။ မင်းအောင်လှိုင်ဟာ DSA အပတ်စဉ် ၁၉ ကျောင်းဆင်း ဖြစ်တယ်။ သူ့ထက် နောက်ကျတဲ့ အပတ်စဉ် ၂၂ က အရာရှိတွေထဲမှာ သူ့ထက် ဝါကြီးပြီး ရာထူးမြင့်နေသူတွေ ရှိတယ် — အဲဒီလူတွေက သူ တပ်ချုပ်ဖြစ်လာတာကို လက်မခံနိုင်တဲ့ သူတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါက တပ်မတော်ရဲ့ နန်းတွင်းနိုင်ငံရေးမှာ အရေးကြီးတဲ့ သင်ခန်းစာတစ်ခု — တပ်ချုပ်အသစ်ဟာ သူ့အာဏာကို ခိုင်မာအောင် လုပ်ဖို့အတွက် ပထမဆုံး လုပ်ရမှာက သူ့ကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်တဲ့ ဝါကြီးသူတွေကို ဖယ်ရှားဖို့ပဲ။
ကျော်ဖြိုးရဲ့ တရားစွဲဆိုမှု ကြိုးပမ်းမှု
ဒီဇာတ်လမ်းမှာ အထူးစိတ်ဝင်စားစရာ အခန်းတစ်ခု ရှိတယ်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်လယ် — ထုတ်ပယ်ခံရပြီး ခြောက်နှစ်အကြာ — မှာ ကျော်ဖြိုးဟာ ၂၀၁၁ ခုနှစ်က သူ့ကို ထုတ်ပယ်ခဲ့မှုအတွက် မင်းအောင်လှိုင်ကို တရားစွဲဆိုရန် ကြိုးစားခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ် [ရင်းမြစ်တစ်ခု — Wai Moe, IJBS Vol. 1 (2021)]။
စဉ်းစားကြည့်ပါ — တပ်မတော်ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုမှာ တပ်ချုပ်လက်ရှိကို ထုတ်ပယ်ခံအရာရှိကြီးတစ်ယောက်က တရားစွဲဖို့ ကြိုးစားတယ်ဆိုတာ ဘယ်လောက် ရှားပါးတဲ့ ဖြစ်ရပ်လဲ။ ဒါက ကျော်ဖြိုးရဲ့ ၂၀၁၁ ထုတ်ပယ်ခံရမှုဟာ ရိုးရိုးရာထူး အပြောင်းအလဲ မဟုတ်ဘဲ မတရားတဲ့ ဖယ်ရှားမှုတစ်ခုလို့ သူကိုယ်တိုင် ယုံကြည်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ သက်သေပဲ။
ဒီတရားစွဲဆိုမှု ကြိုးပမ်းမှုရဲ့ ရလဒ်က ဘာဖြစ်သွားလဲဆိုတာ မှတ်တမ်းတွေမှာ အသေးစိတ် မပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၁၇ ဆိုတာ မင်းအောင်လှိုင် အာဏာအပြည့်အဝ ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့ အချိန် — တပ်ချုပ်ကို တရားစွဲဖို့ ကြိုးစားတဲ့ ထုတ်ပယ်ခံ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတစ်ယောက်ရဲ့ ကံကြမ္မာကို ခန့်မှန်းလို့ ရပါတယ်။
၂၀၁၁–၂၀၁၈ — သန့်စင်မှု စာရင်း
ဒါက တစ်ကြိမ်တည်း ဖြစ်ရပ်မဟုတ်ဘူး။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အထိ ရှစ်နှစ်တာ ကာလအတွင်း မင်းအောင်လှိုင်ဟာ —
- အထူးစစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့ (Bureau of Special Operations, BSO) အကြီးအကဲ သုံးဦး ကို ထုတ်ပယ်ခဲ့တယ်
- တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (Regional Military Command, RMC) တိုင်းမှူး လေးဦး ကို ထုတ်ပယ်ခဲ့တယ်
- တိုင်းမှူး သုံးဦး ကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့တယ် [ရင်းမြစ်တစ်ခု — "The Military" ပညာရပ်ကျမ်း]
ပညာရှင်တွေရဲ့ မှတ်ချက်က အရေးကြီးတယ် — ဒီအဆင့်ရှိ အရာရှိကြီးတွေကို အရေးယူခြင်းဟာ အတိတ်မှာ အလွန်ရှားပါးခဲ့တယ် လို့ ဆိုတယ်။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ တပ်မတော်ရဲ့ ဓလေ့ထုံးစံအရ ထိပ်ပိုင်းအရာရှိကြီးတွေဟာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ကာကွယ်ပေးတဲ့ ကွန်ယက်တွေ ရှိတယ်။ တပ်ချုပ်တစ်ယောက်က သူ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အရာရှိတွေကို အရေးယူတယ်ဆိုတာ တပ်တွင်း စည်းလုံးမှုကို ထိခိုက်စေနိုင်လို့ ပုံမှန်အားဖြင့် ရှောင်ကြတယ်။
ဒါပေမဲ့ မင်းအောင်လှိုင်ဟာ ဒီဓလေ့ကို ချိုးဖျက်ခဲ့တယ်။ သူ့ရဲ့ သတင်းစကားက ရှင်းတယ် — စည်းလုံးမှုထက် သူ့ရဲ့ အာဏာက ပိုအရေးကြီးတယ်။
ကြောက်ရွံ့မှုရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်
ဒီသန့်စင်မှုတွေကို "ရက်စက်မှု" လို့ပဲ မြင်ရင် တစ်ဝက်ပဲ မြင်တာပါ။ တပ်မတော်ရဲ့ နိုင်ငံရေးမှာ ကြောက်ရွံ့မှုဟာ ကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်တယ်။
တပ်ချုပ်အသစ်တစ်ယောက်အတွက် အရေးအကြီးဆုံးစိန်ခေါ်မှုက သူ့ရဲ့ အမိန့်ကို တပ်တစ်ခုလုံး နာခံဖို့ပဲ။ အထူးသဖြင့် သူ့ထက် ဝါကြီးတဲ့သူတွေ ရှိနေတဲ့အခါ။ ကြောက်ရွံ့မှုဟာ ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းပေးတယ် — ထိပ်ပိုင်းအရာရှိကြီးတွေကို ဖယ်ရှားပြလိုက်တာနဲ့ ကျန်တဲ့သူတွေ အလိုလို လိုင်းဝင်သွားတယ်။
၂၀၁၁ ရဲ့ သန့်စင်မှုဟာ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အုပ်ချုပ်မှုပုံစံကို ကြိုတင်ပြသနေတာ — သူ့ရဲ့ ၁၅ နှစ်တာ တပ်ချုပ်သက်တမ်းတစ်လျှောက် ဒီပုံစံက ထပ်ခါထပ်ခါ ပေါ်ထွက်လာမယ်။
ပြိုင်ဘက်တွေကို ဖယ်ရှား၊ သစ္စာရှိသူတွေကို နေရာပေး၊ ကြောက်ရွံ့နဲ့ ထိန်းချုပ်။
နောက်အပိုင်းမှာ: ၂၀၁၅ ခုနှစ် "သန်းခေါင်ယံ အာဏာသိမ်း" — မင်းအောင်လှိုင် ဘယ်လို ရွှေမန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သလဲ၊ သန်းရွှေရဲ့ မီးစိမ်းပြမှုနဲ့ သမ္မတ သိန်းစိန်အပေါ် ဖိအားပေးမှု။
ရင်းမြစ်များ (English references):
- Wai Moe, "The Military" — Independent Journal of Burmese Scholarship, Vol. 1 (2021)
- Wikipedia — "Min Aung Hlaing"
- ISEAS–Yusof Ishak Institute, Perspective 2021/97