နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — ၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆
ရဲရင့်ငယ် — ၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆
ဒီနေ့ သတင်းချုပ်မှာ စစ်ကောင်စီက အမေရိကန်ကို ရှားပါးမြေကြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ စည်းရုံးနေတဲ့ သတင်း၊ မွန်ပြည်နယ် ကျိုက်ထိုမှာ စစ်ကောင်စီ ထိုးစစ်နဲ့ အရပ်သားတွေကို လူသားဒိုင်းအဖြစ် သုံးနေတဲ့ သတင်း၊ စစ်တွေ အနီး စစ်ကောင်စီ ခံစစ် ယိုင်နဲ့နေတဲ့ သတင်း၊ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ၊ ကျပ်ငွေ တန်ဖိုးကျဆင်းမှုနဲ့ ဘဏ်ထုတ်ငွေ ကန့်သတ်ချက်တွေ၊ ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ သတင်းနဲ့ သတင်းတိုများ ပါဝင်ပါတယ်။
အမေရိကန်ကို ရှားပါးမြေကြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ စစ်ကောင်စီ စည်းရုံး
မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စစ်အစိုးရက အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုကို မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ရှားပါးမြေကြီး သတ္တုတွင်းတွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ စည်းရုံးနေတယ်လို့ ရိုက်တာ သတင်းဌာနက နိုဝင်ဘာ ၁၀ ရက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဝါရှင်တန်မြို့က စည်းရုံးရေး ကုမ္ပဏီ ဒီစီအိုင် အဖွဲ့က တနင်္လာနေ့ (နိုဝင်ဘာ ၉ ရက်) မှာ မြန်မာနိုင်ငံ ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန ကိုယ်စား ထုတ်ပြန်တဲ့ သတင်းလွှာမှာ "အမေရိကန် အနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံကို သံတမန် စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုအဖြစ်သာ မဟုတ်ဘဲ အရေးပါတဲ့ သတ္တုတွင်း ဦးစားပေး နိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်သင့်တယ်" လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ သတ္တုတွင်းတွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေး အလားအလာနဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ အမျိုးသား လုံခြုံရေးနဲ့ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက် ဦးစားပေးတွေကို ဆက်စပ်ပေးတဲ့ သဘာဝကျတဲ့ နေရာဖြစ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနက ပြီးခဲ့တဲ့ အပတ်မှာ ထုတ်ပြန်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ် မဟာဗျူဟာ စာတမ်းမှာ အမေရိကန် ကုမ္ပဏီတွေအတွက် ဒေါ်လာ ငါးသန်းကျော် တန်တဲ့ အဓိက စီးပွားရေး ဒါမှမဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု သဘောတူညီချက် အနည်းဆုံး သုံးခု ရယူဖို့ ရည်မှန်းထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြန်မာအစိုးရကတော့ အဲဒီပစ်မှတ်က မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ သတ္တုတွင်း အရင်းအမြစ်တွေနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံကို ယှဉ်ပြိုင်လိုတဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ ရည်မှန်းချက်နဲ့ ယှဉ်ရင် နည်းလွန်းတယ်လို့ ဒီစီအိုင် အဖွဲ့က ဆိုပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အရင်းအမြစ် ကဏ္ဍမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ နေရာယူထားပြီးဖြစ်ပြီး တရုတ် ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ ကြားခံတွေရဲ့ အားသာချက်တွေကို လွယ်လွယ်နဲ့ ဖယ်ရှားနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အဓိက အချက်တစ်ခုက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ရှားပါးမြေကြီး ထုတ်လုပ်မှု အဓိက နေရာတွေဟာ ကချင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းမှာ ရှိပြီး ကချင် လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (ကေအိုင်အေ) ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နယ်မြေမှာ ရှိတယ်ဆိုတာပါ။ ကေအိုင်အေက ပန်ဝါနဲ့ ချီဖွေ သတ္တုတွင်းဒေသကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှာ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် စစ်ကောင်စီဟာ သူတို့ လက်ထဲမှာ မရှိတဲ့ မြေကို အမေရိကန်ကို ပေးနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ဧရာဝတီ သတင်းဌာနရဲ့ သုံးသပ်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အလေးချိန် များတဲ့ ရှားပါးမြေကြီး အဓိက ထုတ်လုပ်တဲ့ နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ပြီး အများစုကို တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့ကာ လျှပ်စစ်ကား၊ လေအားလျှပ်စစ်နဲ့ အဆင့်မြင့် နည်းပညာ ပစ္စည်းတွေမှာ သုံးတဲ့ သံလိုက်တွေ ပြုလုပ်ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံက ကမ္ဘာ့ ရှားပါးမြေကြီး သံလိုက်တွေရဲ့ ကိုးဆယ် ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ထုတ်လုပ်နေပါတယ်။
အမျိုးသား ညီညွတ်ရေးအစိုးရ (အန်ယူဂျီ) ဒုတိယ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဒေးဗစ် ဂမ်အောင်ကတော့ ဝါရှင်တန်ရဲ့ ကုန်သွယ်ရေး ဦးစားပေး မဟာဗျူဟာဟာ စစ်အုပ်ချုပ်မှု ဆက်ရှိနေသရွေ့ အဓွန့်ရှည် ငြိမ်းချမ်းရေး ယူဆောင်လာနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ပြောထားပါတယ်။ အမေရိကန်ရဲ့ အစီအစဉ်မှာ ကျားဖြန့် နှိမ်နင်းရေးနဲ့ ကုန်သွယ်ရေး (ရှားပါးမြေကြီး အပါအဝင်) ကို ဦးစားပေးထားပေမယ့် အန်ယူဂျီကို ဖော်ပြထားခြင်း မရှိဘူးလို့လည်း ဆိုပါတယ်။ အမေရိကန်ရဲ့ အစီအစဉ်မှာ ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်အထိ ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရယူဖို့ ရည်မှန်းထားပါတယ်။
ဒီဖြစ်စဉ်ဟာ လပေါင်းများစွာ လျှို့ဝှက်ဆွေးနွေးမှုတွေအပြီး အမေရိကန်က မြန်မာ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ တိုက်ရိုက် ဆွေးနွေးဖို့ လမ်းကြောင်း ပြောင်းခဲ့တဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန လက်ထောက် ဝန်ကြီး မိုက်ကယ် ဗန်စ်က စက်တင်ဘာ ဆယ့်ငါးရက်နဲ့ ဆယ့်ခြောက်ရက်မှာ နေပြည်တော်မှာ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။ ဒါက ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အမေရိကန်နဲ့ မြန်မာ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေ အကြား အဆင့်အမြင့်ဆုံး ထိတွေ့မှု ဖြစ်ပါတယ်။ လျှို့ဝှက်ဆွေးနွေးမှုနဲ့ သုံးဖက် ကစားကွက်အကြောင်း ဘလော့ဂ်မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ သုံးသပ်ချက်ကိုလည်း ပြန်ဖတ်နိုင်ပါတယ်။
ကျိုက်ထိုမှာ စစ်ကောင်စီ ထိုးစစ် — လူသားဒိုင်းအဖြစ် အရပ်သား ဖမ်းဆီး
မွန်ပြည်နယ် ကျိုက်ထိုမြို့နယ်မှာ စစ်ကောင်စီ တပ်သား တစ်ထောင်ကျော်က နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်ကစပြီး ထိုးစစ်ဆင်နေပြီး အရပ်သား နှစ်ဆယ်ကနေ လေးဆယ်အထိကို ဖမ်းဆီးကာ လူသားဒိုင်းအဖြစ် သုံးနေတယ်လို့ လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့ (ဟာဖောမ်) က နိုဝင်ဘာ ၁၀ ရက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ စစ်ကြောင်းက ဇီးပြောင်နဲ့ ဝါးဒက်ကွင်း ကျေးရွာတွေဘက်ကို ချီတက်လာစဉ် ကရင် အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (ကေအန်အယ်လ်အေ) ဦးဆောင်တဲ့ တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်တွေနဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်မှာပဲ ညောင်ကျက် ကျေးရွာအနီးမှာ အနည်းဆုံး တိုက်ပွဲ နှစ်ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒေသခံတွေရဲ့ ပြောကြားချက်အရ စစ်ကောင်စီ တပ်သားတွေက လမ်းတစ်လျှောက် အရပ်သားတွေကို ဖမ်းဆီးပြီး စစ်ကြောင်းရဲ့ ရှေ့ဆုံးမှာ လူသားဒိုင်းအဖြစ် လမ်းလျှောက်ခိုင်းခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဖမ်းဆီးခံရသူတချို့ကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့ပေမယ့် အများစုကတော့ စစ်တပ်ရဲ့ ဖမ်းဆီးမှုအောက်မှာ ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး အရေအတွက် အတိအကျနဲ့ နေရာကိုတော့ အတည်မပြုရသေးပါဘူး။
ထိုးစစ်အတွင်း စစ်ကောင်စီ လေယာဉ်တွေက ပေါင် ငါးရာ ဗုံး သုံးလုံး ကြဲချခဲ့ပြီး ကျိုက်ထိုအခြေစိုက် စစ်ကောင်စီ တပ်ရင်းတွေက အမြောက်နဲ့ ဆက်လက် ပစ်ကူ ပေးနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တိုက်ပွဲနဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် ကျေးရွာ နှစ်ဆယ်ကျော်က ဒေသခံ တစ်သောင်းငါးထောင်ကျော် ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်နေရပါတယ်။ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်နဲ့ ၄ ရက်မှာ စစ်ကောင်စီက အမြောက်နဲ့ ဒရုန်းတွေနဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာမှာ အသက် နှစ်ဆယ့်ကိုး နှစ်အရွယ် ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီး တစ်ဦး သေဆုံးပြီး အနည်းဆုံး ငါး ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီသတင်းကိုတော့ ဟာဖောမ်တစ်ခုတည်းက ဒေသခံတွေကို ကိုးကားပြီး ဖော်ပြထားတာဖြစ်ပြီး သီးခြား အတည်ပြုချက် မရသေးပါဘူး။
စစ်တွေ အနီး စစ်ကောင်စီ ခံစစ် ယိုင်နဲ့နေ — ရဟတ်ယာဉ် အသင့်ပြင်
ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့ အနီးမှာ ရက္ခိုင့်တပ်တော် (အေအေ) ရဲ့ ထိုးစစ်ကြောင့် စစ်ကောင်စီ တပ်တွေထဲမှာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ ကြီးထွားနေတယ်လို့ စစ်တပ် အတွင်းပိုင်း သတင်းရင်းမြစ်တွေကို ကိုးကားပြီး မြန်မာ သတင်း နိုင်ငံတကာ (ဘီအန်အိုင်) က ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (ဒကစ) အပါအဝင် ခြေလျင်တပ်ရင်းတွေ၊ တပ်ရင်းတွေနဲ့ ဆေးတပ်ဖွဲ့တွေဟာ အေအေရဲ့ မြေပြင် စစ်ဆင်ရေးတွေ အဓိက စစ်တန်းလျားအနီးကို ရောက်လာတာကြောင့် တိုက်ရိုက် ခြိမ်းခြောက်မှု ရင်ဆိုင်နေရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
စစ်ကောင်စီက ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ် တောင်ပိုင်းက အေအေ ထိန်းချုပ်နယ်မြေကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပေမယ့် အခြေအနေ ဆိုးလာချိန်မှာ တိုက်ခိုက်ရင်း ဆုတ်ခွာဖို့ ကြိုးစားခဲ့ရာကနေ အပြည့်အဝ ဆုတ်ခွာမှုအဖြစ် ပြောင်းသွားခဲ့တယ်လို့ စစ်တပ် သတင်းရင်းမြစ်က ပြောထားပါတယ်။ တပ်တွေ ဆုတ်ခွာလာချိန်မှာ အေအေက ဆက်လက် ဖိအား ပေးခဲ့ပြီး အခုတော့ ဒကစနဲ့ ရှေ့တန်း တပ်ရင်းတွေ၊ ဆေးတပ်ဖွဲ့တွေပါ သိမ်းပိုက်ခံရမယ့် အန္တရာယ် ရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အခြေအနေ ဆိုးလာရင် စစ်တွေကနေ ရွှေ့ပြောင်းဖို့ ရဟတ်ယာဉ်တွေကို အသင့်ပြင်ထားတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
စစ်တွေ မြို့နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲတွေက စက်တင်ဘာ နှစ်ဆယ့်ကိုး ရက်ကတည်းက ဆက်ဖြစ်နေပြီး စစ်ကောင်စီ တပ်သား အများအပြား ကျဆုံးခဲ့တဲ့ အလောင်းတွေကို လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ ဒရုန်း တိုက်ခိုက်မှု ခြိမ်းခြောက်မှုကြောင့် ကောက်ယူဖို့ မကြိုးစားနိုင်ဘူးလို့ ဒေသခံ သတင်းရင်းမြစ်က ပြောထားပါတယ်။ အေအေက စစ်တွေကနေ လေးမိုင်ကနေ ငါးမိုင်အကွာက ကြာမသောက်ကျေးရွာအနီးက ဒကစ စီမံတဲ့ ဗဟို လက်နက်တိုက်ကိုလည်း ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ ဒေသခံ သတင်းတွေရှိပေမယ့် နိရဉ္စရာ သတင်းဌာနက သီးခြား အတည်မပြုရသေးပါဘူး။
မှတ်ချက် — ဒီဘီအန်အိုင် သတင်းမှာ အနောက်ပိုင်း တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇောကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ မနေ့က ဘီအန်အိုင် သတင်းမှာတော့ တိုင်းမှူးအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦးကို ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဘယ်သူက တိုင်းမှူး အမှန်လဲ သီးခြား အတည်မပြုရသေးပါဘူး။ မနေ့က သတင်းချုပ်မှာ ဖော်ပြခဲ့တဲ့ ကန်ကောကျွန်းပေါ်က စခန်း နှစ်ခု သိမ်းခံရတဲ့ သတင်းနဲ့ ဆက်စပ်ပါတယ်။
လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု
နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်နဲ့ ၄ ရက်မှာ မွန်ပြည်နယ် ကျိုက်ထိုမြို့နယ်ကို စစ်ကောင်စီ လေယာဉ်တွေက ပေါင် ငါးရာ ဗုံး သုံးလုံး ကြဲချခဲ့တယ်လို့ ဟာဖောမ်က ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီသတင်းကိုတော့ ဟာဖောမ်တစ်ခုတည်းက ဖော်ပြထားတာဖြစ်ပြီး သီးခြား အတည်ပြုချက် မရသေးပါဘူး။ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်နဲ့ ၄ ရက်မှာ အမြောက်နဲ့ ဒရုန်း တိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီး တစ်ဦး သေဆုံးပြီး အနည်းဆုံး ငါး ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီသေဆုံးမှုကို ဗုံးကြဲမှုနဲ့ တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်ထားခြင်း မရှိဘဲ အမြောက်နဲ့ ဒရုန်း တိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
နိုဝင်ဘာ ၅ ရက် ညမှာ မြောက်ဦးမြို့နယ် နန်းကျား ကျေးရွာကို ဗုံးကြဲခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး မြန်မာနောင်း သတင်းဌာနက နိုဝင်ဘာ ၉ ရက်မှာ ဒဏ်ရာရသူ ဆယ့်တစ် ဦးလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဖွံ့ဖြိုးမှု မီဒီယာ အဖွဲ့ (ဒီအမ်ဂျီ) ကတော့ ဒဏ်ရာရသူ ဆယ့်နှစ် ဦးလို့ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒဏ်ရာရသူ အရေအတွက်ကို ဆယ့်တစ် ဦးကနေ ဆယ့်နှစ် ဦးအဖြစ် မှတ်ယူထားပါတယ်။ သေဆုံးသူကတော့ ကိုယ်ဝန်လေးလရှိ အမျိုးသမီး တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေ့ ဖော်ပြတဲ့ ဖြစ်စဉ်အသစ်တွေထဲမှာ သေဆုံးသူ ဆယ်ဦးနဲ့အထက် ရှိတဲ့ ဖြစ်စဉ် မပါဝင်ပါဘူး။ စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက် ကျောက်တော် ဈေးအနီး ဗုံးကြဲမှု (သုံးဆယ့်သုံး ဦး သေ) သတင်းကတော့ ဒီနေ့ ပြန်လည် ဖော်ပြခံရပေမယ့် အစောပိုင်း မှတ်တမ်းမှာ ပါဝင်ပြီးသား ဖြစ်စဉ်ပါ။
ကျပ်ငွေ တန်ဖိုးကျ — ဘဏ်ထုတ်ငွေ ကန့်သတ်၊ အက်ဖ်အေတီအက်ဖ် သတိပေး
ကျပ်ငွေရဲ့ တန်ဖိုးက အမေရိကန် ဒေါ်လာ တစ်ဒေါ်လာကို ကျပ် လေးထောင့်ကိုးရာကျော်အထိ ကျဆင်းသွားပြီး အောက်တိုဘာ လအစပိုင်းက လေးထောင့်လေးရာခန့်နဲ့ ယှဉ်ရင် သိသိသာသာ ကျဆင်းလာတယ်လို့ ဧရာဝတီ သတင်းဌာနက ဖော်ပြထားပါတယ်။ မြဝတီမြို့က ကုန်သည်တွေနဲ့ ငွေလဲသမားတချို့က ငွေလဲလှယ်မှုတွေကို ရပ်ဆိုင်းထားပါတယ်။ ဈေးကွက် အတွင်းလူတွေက စစ်ကောင်စီရဲ့ ဘတ်ဂျက် လိုငွေပြဖို့ ဗဟိုဘဏ်ကနေ ကျပ် နှစ်ဒသမ တစ် ထရီလီယံ ချေးယူမယ့် အစီအစဉ်ကို အပြစ်တင်နေပါတယ်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကုန်ကျစရိတ် မြင့်တက်မှုကလည်း ဈေးနှုန်းတွေကို တွန်းတင်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဗဟိုဘဏ်ရဲ့ တရားဝင် ရည်ညွှန်းဈေးကတော့ ဒေါ်လာ တစ်ဒေါ်လာကို ကျပ် နှစ်ထောင့်တစ်ရာ အဖြစ် ဆက်ရှိနေပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ သက်ထွန်းအောင်က ဘဏ်စာရင်းတွေကနေ ငွေသား ထုတ်ယူမှုကို ကန့်သတ်ထားဆဲဖြစ်ပြီး လူတစ်ဦးကို တစ်ပတ်လျှင် အများဆုံး ကျပ် သိန်း တစ်ရာ၊ စက်ရုံတွေအတွက်တော့ လုပ်ခလစာငွေကလွဲပြီး တစ်ပတ်လျှင် အများဆုံး ကျပ် သိန်း တစ်ထောင်သာ ထုတ်ယူခွင့်ပြုထားတယ်လို့ ရန်ကုန်ခေတ်သစ် သတင်းဌာနကို ပြောထားပါတယ်။
ငွေကြေးခဝါချမှု တိုက်ဖျက်ရေး အထူးအဖွဲ့ (အက်ဖ်အေတီအက်ဖ်) ကလည်း မြန်မာနိုင်ငံကို ကျားဖြန့် အွန်လိုင်း လိမ်လည်မှု၊ အွန်လိုင်း လောင်းကစားနဲ့ မူးယစ်ဆေးဝါး၊ လူကုန်ကူးမှုတွေကနေ ရရှိတဲ့ တရားမဝင် ငွေတွေကို ခဝါချနေတဲ့ ကွန်ရက်တွေနဲ့ ပြည်တွင်း အယောင်ဆောင် အခွံကုမ္ပဏီတွေကို ထိထိရောက်ရောက် စုံစမ်းအရေးယူဖို့ သတိပေးထားတယ်လို့ ရန်ကုန်ခေတ်သစ် သတင်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အက်ဖ်အေတီအက်ဖ်က မြန်မာနိုင်ငံကို ငွေကြေး ခဝါချမှု တိုက်ဖျက်ရေး ထိန်းချုပ်မှု အားနည်းချက်တွေကို ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ပြင်ဆင်ဖို့ အချိန်ပေးထားပြီး မပြင်ဆင်ရင် နောက်ထပ် အရေးယူမှုတွေ ချမှတ်မယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံက ၂၀၂၂ ခုနှစ်ကတည်းက အက်ဖ်အေတီအက်ဖ်ရဲ့ အမည်ပျက် စာရင်းမှာ ပါဝင်နေပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံကတော့ မြန်မာနိုင်ငံကို စာရင်းကနေ ပယ်ဖျက်ဖို့ တွန်းအားပေးခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ ကောလဟာလကို ဂျပန် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ငြင်းဆိုထားပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံကတော့ စစ်ကောင်စီရဲ့ အက်ဂ်မွန့် အဖွဲ့ ဝင်ခွင့် လျှောက်ထားမှုကို ထောက်ခံနေပါတယ်။
သတင်းတိုများ
စစ်ကောင်စီရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲကို ဧပြီ လေးရက်မှာ ကျင်းပဖို့ စီစဉ်ထားပြီး နေရာ ငါးဆယ့်ငါး နေရာအတွက် ရွေးကောက်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ ဧရာဝတီ သတင်းဌာနက ဖော်ပြထားပါတယ်။ နေရာတချို့က အနိုင်ရသူတွေ အစိုးရ အလုပ်တွေ ယူသွားလို့ လစ်လပ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး တချို့နေရာတွေကတော့ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကနေ ချန်လှပ်ခံခဲ့ရတဲ့ ဒေသတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေး ပါတီ (ယူအက်စ်ဒီပီ) နဲ့ မဟာမိတ်တွေက ရွေးကောက်ခံရတဲ့ နေရာတွေရဲ့ ဆယ်နေရာမှာ ကိုးနေရာခန့်ကို ရရှိခဲ့ပြီး စစ်တပ်ခန့်အပ်တဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေက လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးရဲ့ လေးပုံတစ်ပုံကို ကိုင်ထားပါတယ်။ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေတဲ့ အင်းတော်မြို့နယ်လည်း ဧပြီလမှာ မဲပေးရမယ့် မြို့နယ်တွေထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။
တရုတ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဝမ်ရိက ပေကျင်းမြို့မှာ ကျင်းပတဲ့ လန်ချန်း-မဲခေါင် အစည်းအဝေးမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဝန်ကြီး အောင်ကျော်ဟိုးကို တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေး စင်္ကြံ (စီအမ်အီးစီ) ကို ပိုမြန်မြန် အကောင်အထည်ဖော်ဖို့နဲ့ တရုတ် နိုင်ငံသားတွေကို ပိုမို ကာကွယ်ပေးဖို့ ဖိအားပေးထားတယ်လို့ ဧရာဝတီ သတင်းဌာနက ဖော်ပြထားပါတယ်။ ပေကျင်းရဲ့ ဦးစားပေး စီမံကိန်းတွေထဲမှာ ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းနဲ့ မန္တလေးနဲ့ မူဆယ်ကို ဖြတ်သန်းပြီး ယူနန်ပြည်နယ်ကို သွားတဲ့ မီးရထားလမ်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စီမံကိန်းလမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်မှာ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံက ရိုဟင်ဂျာ ပြန်လည်နေရာချထားရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စစ်ကောင်စီနဲ့ ဆက်ဆွေးနွေးနေချိန်မှာပဲ ရက္ခိုင့်တပ်တော် (အေအေ) နဲ့ တိုက်ရိုက် ဆွေးနွေးနေတယ်လို့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီး ရှမာ အိုဘက် အစ္စလာမ်က ပြောထားပါတယ်။ ပုံမှန် သံတမန် လမ်းကြောင်းတွေကနေပဲ ပြန်လည်နေရာချထားရေး ရနိုင်မယ်လို့ မျှော်လင့်တာဟာ အသိဉာဏ် ကင်းမဲ့ရာ ရောက်တယ်လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။ အေအေက ရခိုင်ပြည်နယ် မြို့နယ် ဆယ့်ခုနစ်ခုအနက် ဆယ့်လေးခုကို ထိန်းထားပြီး စစ်ကောင်စီလက်ထဲမှာ စစ်တွေ၊ ကျောက်ဖြူ၊ မာန်အောင် သုံးမြို့နယ်သာ ကျန်ပါတယ်။
ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ရောက်ရှိနေတဲ့ မြန်မာ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားတွေထဲက စစ်ကောင်စီရဲ့ နိုင်ငံသား စိစစ်ရေး လက်မှတ် (စီအိုင်) ကို အောက်တိုဘာ ဆယ့်လေးရက်ကစပြီး လျှောက်ထားသူ တစ်သောင်းငါးထောင်ခန့်သာ ရှိသေးတယ်လို့ အလုပ်သမား ဝန်ကြီး မောင်မြင့်က ပြောထားပါတယ်။ အစိုးရက တစ်ရက်ကို လျှောက်ထားသူ ငါးထောင်အထိ မျှော်လင့်ခဲ့ပါတယ်။ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမား ကော်မတီတစ်ခုကတော့ အန်ယူဂျီက စာရွက်စာတမ်းတွေ ထုတ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုတဲ့ လက်မှတ် သန်းနှစ်သန်းကျော် စုဆောင်းရရှိထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အလုပ်သမားတွေက ပွဲစားခတွေ ပေါင်းလိုက်ရင် လက်မှတ် တစ်စောင်ကို ဘတ် ငါးထောင်ကျော် ကုန်ကျပြီး တရားဝင် ဈေးရဲ့ နှစ်ဆခန့် ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များ ဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီး ရုံး (ယူအန်အိတ်ချ်စီအာရ်) ရဲ့ စက်တင်ဘာလကုန်အထိ အချက်အလက်တွေအရ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပြည်တွင်း ရွှေ့ပြောင်း စစ်ဘေးရှောင် လေးသန်းခန့် ရှိနေပြီး မိုးရာသီ ရေကြီးမှုတွေက လူသားချင်း စာနာမှု အခြေအနေကို ပိုဆိုးစေခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ကရင်နီပြည်နယ် ဖရူဆိုမြို့နယ် ကေလျာကျေးရွာအနီးမှာ နိုဝင်ဘာ ၉ ရက် နေ့လယ် နှစ်နာရီခွဲခန့်မှာ နွားကျောင်းနေတဲ့ ဒေသခံ အမျိုးသား နှစ်ဦးကို စစ်ကောင်စီ တပ်သားတွေက သေနတ်နဲ့ ပစ်ခတ်ခဲ့ပြီး အသက် ဆယ့်ခြောက်နှစ် အရွယ် လူငယ် တစ်ဦး လက်မောင်း ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ကေတီ သတင်းဌာနက ဖော်ပြထားပါတယ်။ စစ်ကောင်စီ တပ်သားတွေဟာ ဖရူဆိုမြို့က အမှတ် ဆယ့်လေး အဆင့်မြင့် စစ်သင်တန်းကျောင်းကနေ စစ်ကြောင်းနဲ့ ချီတက်လာနေတာဖြစ်ပါတယ်။ နိုဝင်ဘာ ၄ ရက်မှာလည်း အဲဒီဒေသက ကျေးရွာ နှစ်ရွာကို အသေခံ ဒရုန်းနဲ့ အမြောက်တွေနဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး နေအိမ်တချို့ ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မွန်ပြည်နယ် ရေးမြို့နယ်မှာ အမှတ် ရှစ် ပြည်ထောင်စု လမ်းမကြီးပေါ်က အမှတ် သုံးရာ့ဆယ့်ခြောက် အမြောက်တပ်အနီးမှာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီး စစ်သား သုံး ဦး သေဆုံးကာ ငါး ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ရေးဘီလူး တပ်ရင်းက ထုတ်ပြန်ထားတယ်လို့ ရန်ကုန်ခေတ်သစ် သတင်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ရှမ်းပြည်နယ် မိုးမိတ်မြို့ကနေ မြစ်ဆုံ ကျေးရွာဘက်ကို ထိုးစစ်ဆင်ဖို့ ချီတက်လာတဲ့ စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၁ (စကခ-၁) လက်အောက်ခံ တပ်ရင်း သုံးရင်းပါ စစ်ကောင်စီ စစ်ကြောင်းကို ကချင် လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (ကေအိုင်အေ) ပူးပေါင်းတပ်တွေက ကြားဖြတ် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်မှာ ထိခိုက်သေဆုံးမှု များပြားခဲ့တယ်လို့ ကေအိုင်အေ စစ်ရေး သတင်းရင်းမြစ်က ရန်ကုန်ခေတ်သစ်ကို ပြောထားပါတယ်။
ရန်ကုန်မြို့ ကြည့်မြင်တိုင်နဲ့ စမ်းချောင်းမြို့နယ်တွေမှာ ဒီလအတွင်း ဖွင့်လှစ်မယ့် စစ်မှုထမ်း အပတ်စဉ် သုံးဆယ် အတွက် လူအင်အားရဖို့ "ဂရုဏာနှလုံးသား" ပရဟိတ အဖွဲ့အမည်ခံ အောင်မိုးလွင်နဲ့အဖွဲ့က အသက် ဆယ့်ငါး နှစ်အရွယ် ကလေးတွေ အပါအဝင် လူငယ်တွေကို အတင်းအကျပ် ဖမ်းဆီးနေတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောထားပါတယ်။ ကရင်ပြည်နယ်မှာလည်း စစ်တပ်လက်အောက်ခံ ဒီမိုကရက်တစ် ကရင် သစ္စာရှိ တပ်မတော် (ဒီကေဘီအေ)၊ ကရင် အမျိုးသား တပ်မတော် (ကေအန်အေ) နဲ့ နယ်ခြားစောင့်တပ် (ဘီဂျီအက်ဖ်) တို့က ကျားဖြန့် လုပ်ငန်းစင်တာ အသစ်တွေကို တည်ဆောက်ခွင့် ရနေပြီး အဓိက တော်လှန်ရေး အင်အားစုတွေနဲ့ မပူးပေါင်းဖို့နဲ့ စစ်တပ်ရဲ့ ထိုးစစ်တွေမှာ ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး (ကေအန်ယူ) ဘက်က မပါဝင်ဖို့ စစ်တပ်က ဖိအားပေးထားတယ်လို့ ကရင် စစ်ရေး သတင်းရင်းမြစ်က ရန်ကုန်ခေတ်သစ်ကို ပြောထားပါတယ်။ မန္တလေးမြို့မှာလည်း မူးယစ်ဆေးဝါးနဲ့ ဟိုင်းခန်းတွေ ပါတဲ့ ကေတီဗီတွေ ဟန်ပြ နှိမ်နင်းမှု အဆုံးသတ်ပြီးနောက် အရင်ကထက်တောင် အပြိုင်အဆိုင် ပြန်လည် ဖွင့်လှစ်လာတယ်လို့ မြို့ခံတွေက ပြောထားပါတယ်။
သတင်းရင်းမြစ်များ — https://bworldonline.com/world/2026/11/10/792708/myanmar-lobbies-us-to-invest-in-its-rare-earths-sector-dominated-by-china/ (ရိုက်တာ)၊ https://rehmonnya.org/over-1000-junta-troops-advance-into-kyaikhto-township-reportedly-using-civilians-as-human-shields/ (ဟာဖောမ်)၊ https://www.bnionline.net/en/news/sittwe-based-junta-commands-face-imminent-threat-arakan-army-advances-near-cantonment (ဘီအန်အိုင်)၊ https://www.mekongmemo.com/p/myanmar-20261110 (မဲခေါင် မှတ်စု)၊ https://ktnews.org/news/7968/ (ကေတီ သတင်း)၊ https://www.youtube.com/watch?v=F-BNE6n1Mhg (ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မနက်ပိုင်း သတင်း)၊ https://www.youtube.com/watch?v=4WPU-_XcPzk (ရန်ကုန်ခေတ်သစ် နေ့လယ်ပိုင်း သတင်း)၊ https://www.youtube.com/watch?v=CB6STtTciDY (ရန်ကုန်ခေတ်သစ် ညနေပိုင်း သတင်း)၊ https://moemaka.net/eng/2026/11/november-9-2026-m-cdm-domestic-news/ (အမ်စီဒီအမ်)၊ https://www.yeyintnge.net/2026/10/blog-post_432.html (လျှို့ဝှက်ဆွေးနွေးမှု သုံးသပ်ချက်)။
