နောက်ဆုံးရ

နောက်ဆုံးသတင်းများ

Myanmar in Late 2026: Who Really Controls Where You Live

Myanmar in Late 2026: Who Really Controls Where You Live

Ye Yint Nge — October 25, 2026

Five years after the February 2021 coup, Myanmar no longer has a single ruler. It has a patchwork. The military government holds the big cities and the central plains. Ethnic armed groups and resistance forces hold much of the countryside and the borders. Between them lies a wide contested zone where control changes from township to township, and sometimes from village to village.

Independent estimates put the military's firm control at roughly 21 to 33 percent of the country's territory. A United Nations briefing cited about 21 percent. Resistance forces held about 42 percent by mid-2026, according to one field survey. The Myanmar Peace Monitor counted 104 towns seized by resistance forces since the coup, of which the military had retaken only 17 as of May 2026.

This is the map that matters now — not the flag in Naypyidaw, but who collects the tax at the gate, who mans the checkpoint on your road, and whose shells fall on your town.

The map

The map below shows the broad picture as of October 2026, by state and region. It is an approximation at that level: within each coloured area, towns and countryside often differ. The pattern to remember is simple. The military holds towns and highways. Its opponents hold the hills and the borders.

Map of dominant control in Myanmar by state and region, October 2026

Map: dominant control by state and region, October 2026. Estimate by the author, based on ISP-Myanmar, the Myanmar Peace Monitor and news reports. State-level only — township control varies. The Shan north, south and east divisions are approximate.

The north: corridor towns retaken, gates still lost

In 2025 the military clawed back a chain of northern Shan towns: Lashio in April, handed back after Chinese pressure; Nawnghkio in June, after 45 days of fighting; Kyaukme on September 30, after a 21-day assault; Hsipaw on October 16, after a 16-day push; and Mogok and Momeik on November 30 and December 1, handed over under the China-brokered ceasefire with the Ta'ang National Liberation Army (TNLA).

Timeline of northern Shan towns regained by the military in 2025

Timeline: northern Shan corridor towns regained by the military in 2025. Sources: ISP-Myanmar, ISEAS Perspective 2026/49.

But retaking towns is not the same as holding the corridor. Even after Hsipaw fell, the military controlled only 44.4 percent of the Mandalay-Muse trade route, according to ISP-Myanmar. The stretch of highway between Hsipaw and Lashio remained under the Myanmar National Democratic Alliance Army (MNDAA). And the border gates — the real prize — are mostly gone. Of 19 border gates, only 6 have reopened, with restrictions. The MNDAA now controls the largest number of China-border trade gates in northern Shan, after seizing Kutkai and corridor routes from the TNLA in March 2026. Trade figures tell the same story: stations held by ethnic armed groups account for about 91 percent of China-border trade value, against about 9 percent for junta-held stations. Gate tax goes to whoever holds the gate.

Muse town itself shows the split. The military still holds its base in the town, but the trade gates are divided: the MNDAA controls the Kyinsankyawt and Kyukoke gates, and the military holds only the Man Wein Gyi gate, reachable solely through the Three Brotherhood Alliance's 105-Mile Trade Zone.

The west: Rakhine nearly gone, Sittwe under siege

The Arakan Army (AA) now controls all of Rakhine State except the townships of Sittwe, Kyaukphyu and Manaung, plus Paletwa in Chin State, according to The Irrawaddy. The week of October 17 to 23 showed how the siege of Sittwe is going: the military twice tried to land troops on Ngapyi Island opposite the city; the AA says it sank a landing craft on October 17 and later killed at least 10 troops, with more than 20 surrendering. On October 22 the AA took a junta outpost on the northwestern shore of the Sittwe peninsula. On October 23 a military plane bombed Sittwe city itself, killing 11 civilians, according to People's Spring and Mizzima. Casualty figures from the conflict parties are single-sided and independently unverified.

Kyaukphyu matters beyond Rakhine. It is the deep-sea port and the terminus of the China-Myanmar oil and gas pipelines. The AA has besieged it without storming it, and its spokesman said in June that the group is in discussions with Chinese officials about Rakhine investments, including the port and the pipelines, and has reached agreements to protect them. The AA has also said some deals may need renegotiation once it governs independently. The port is leverage to be taxed and negotiated over, not destroyed.

The other fronts, in one week

In Kachin State, the Kachin Independence Army (KIA) began a renewed attack on Bhamo from seven directions on October 20, with no breakthrough reported. The military has reinforced about 3,000 troops there and flies up to 50 airstrikes a day, according to a CSIS analysis. On October 12, troops of the 33rd and 88th Light Infantry Divisions burned the Htingnan Kachin Baptist Church in Three Mile, Bhamo, according to The Irrawaddy and Christian Solidarity Worldwide, cited by the Christian Post.

In southern Chin State, a military column fought to within 3 kilometres of Kyindwe, falling from about 500 troops to about 300, according to Mizzima and Burma News International. Mindat and Kanpetlet remain uncracked. An airstrike on a boat landing at Chaungson, Paletwa, on October 18-19 killed at least 20 civilians, including children, according to Khit Thit Media.

In Sagaing Region, military troops retook Mezah village on the Indaw-Htee Chaing-Katha road but retreated on October 20; residents later found about 50 hastily buried military corpses, according to People's Spring. The KIA overran junta-proxy Shan Nationalities Army camps in Homalin on October 18-19 and 22. More than 1,000 military troops retook the border town of Kampat, but resistance fighters remain and road traffic is still blocked, according to Mizzima.

In Ayeyarwady Region, the military suffered heavy losses against the AA and allied resistance fighters in Thapaung Township, with at least 20 killed including officers, according to the Ayeyarwaddy Times on October 18.

In Karen State, Myawaddy town is back in military hands — it appears on the list of towns the military has retaken — while the Karen National Union holds much of the countryside. In Karenni State, the capital Loikaw has been besieged by Karenni fighters for about two years.

A new title in Naypyidaw, the same power

Min Aung Hlaing is now President of Myanmar. He was elected by parliament on April 3, 2026 and inaugurated on April 10, the same day he formed a new Union Government with a 34-member cabinet largely carried over from the junta, according to Reuters and the International Crisis Group. The staged general election in December 2025 and January 2026 was won in a landslide by the army-backed Union Solidarity and Development Party, with most opposition parties barred. Min Aung Hlaing stepped down as Commander-in-Chief on March 30, 2026; loyalist Ye Win Oo succeeded him. The change gives the military government a civilian-looking front for diplomacy. The power structure behind it is unchanged.

The brokers: Beijing, Washington, Moscow

China remains the broker of the map. It opens and closes border gates, brokers the ceasefires, and deals with whoever holds the ground — the military government, the MNDAA, the TNLA, the United Wa State Army and the AA alike. Its last major engagements were Foreign Minister Wang Yi's visit to Naypyidaw on April 25, 2026 and Min Aung Hlaing's state visit to China on June 15-19, 2026. A CSIS analysis says China has stepped up military assistance to the junta, partly to defend Bhamo; that framing is single-sourced and should be treated with care.

The United States has opened a second channel. Assistant Secretary of State Michael Vance met Min Aung Hlaing in Naypyidaw on September 15-16, 2026, and a second round followed in Tokyo, led again by Vance with more than 12 US officials, according to Reuters on October 16. The stated focus was the release of an American businessman and shutting scam centres targeting Americans, with rare earths raised as a possible broader engagement. Reuters reports that proposals heard by US officials include brokering a military-KIA deal — or engaging the KIA directly, bypassing Naypyidaw. No agreement has been announced.

Russia is the third patron. President Vladimir Putin hosted Min Aung Hlaing in Moscow on August 18, 2026, where Russia said it is in talks on an oil refinery and hydrocarbon production and exploration, including on Myanmar's continental shelf, plus liquefied natural gas supplies, according to Reuters. No project company, site, capacity, investment amount or timetable has been disclosed. It is an early-stage discussion, not a committed project.

What it means for ordinary people

For most people in Myanmar, the map is not an abstraction. It decides the price of goods, because whoever holds the gate taxes the truck. It decides whether you can cross a border, because most gates are still shut. It decides whether your town is shelled, because airstrikes now reach cities like Sittwe that were once behind the lines. And it decides who you must answer to — a military administrator in the town, or an ethnic armed group's administration in the hills. The flag in Naypyidaw matters less, day to day, than the checkpoint on your road.

What comes next: three scenarios

Analysts sketch three paths. The first, judged most likely by the Asia Pacific Foundation, is frozen fragmentation: unstable military-led rule in the centre alongside quasi-autonomous peripheries, with humanitarian crises enduring and a negotiated federal settlement the least likely outcome. The second, from the International Institute for Democracy and Electoral Assistance (IDEA), is a prolonged stalemate: the military keeps the cities, the resistance consolidates its areas, and local authorities build semi-functioning statelets. The third is the hopeful one: deeper resistance coordination forces the military to negotiate with less leverage, opening a path to an asymmetric federal system that recognises the autonomy each region has already carved out. IDEA itself warns that such a settlement would take years of complex negotiation. The Lowy Institute adds a fourth possibility — that the regime's financial crisis could one day make it simply cease to function — but notes that even then, the outcome would be a mix of scenarios in different parts of the country, not a clean victory.

Hints, not verdicts

This article offers hints, not verdicts. Those who strive will get what their striving earns. The hints are these.

First, China manages the map; it does not own it. It restrains every side, including the military government it still recognises, because a stable border and open trade matter more to Beijing than any one ruler in Naypyidaw.

Second, the real front line is no longer between states. It is between towns and countryside. Whoever holds the town collects the revenue; whoever holds the countryside decides whether the road stays open.

Third, fragmentation is hardening into administration. The Wa, Kokang, Ta'ang, Arakan and Kachin areas are not just battlefields any more. They are governments in waiting, with their own taxes, schools and courts.

Fourth, the decisive question of the next five years is whether the resistance can turn battlefield coordination into a political alternative before exhaustion sets in. Communities that have sustained five years of war have not yet seen their daily lives improve. That patience is not infinite, on any side.

The map rewards whoever holds ground, not whoever holds the title. That is the one fact every side in Myanmar now has to reckon with.

Sources

ISP-Myanmar (Mapping No. 84 and April 2026 analysis); BNI Myanmar Peace Monitor (May 2026); ISEAS Perspective 2026/49, "Managing the Margins"; IDEA, "Myanmar's Fragmented Future" (April 2026); Asia Pacific Foundation of Canada, "The Futures of Myanmar"; Lowy Institute, "Outrage is not a policy"; Reuters (April 3, October 8 and October 16, 2026); International Crisis Group; Burma Coup Resistance Notes (October 24, 2026), compiling People's Spring, Mizzima and Khit Thit Media; CSIS analysis of the Bhamo front; The Irrawaddy; Ayeyarwaddy Times (October 18, 2026); Christian Post (October 2026). Casualty figures attributed to conflict parties are single-sided and independently unverified.

ဆက်ဖတ်ရန် →
Obama in Detroit urges voters to make the midterms a "circuit breaker"

Obama in Detroit urges voters to make the midterms a "circuit breaker"

Ye Yint Nge — October 24, 2026

Barack Obama at the Detroit rally

Barack Obama at the Detroit rally (scene from rally footage)

Former U.S. President Barack Obama campaigned in Detroit, Michigan, for Democratic governor candidate Jocelyn Benson and U.S. Senate candidate Abdul El-Sayed, urging voters to use the November 3 midterm election to demand change. Early voting had already begun, he told the rally.

Obama listed Trump's promises from two years ago — lower costs, tariffs to cut the deficit, no unnecessary wars, a "beautiful" health care bill — and said every one failed. "Everything costs more now. Your mortgage, your health care, your utility bills, interest rates are up," he said, citing gas at $4 to $5 a gallon and diesel over $6. This time, he said, the administration's own decisions were directly responsible.

On the Iran war, Obama said Trump "decided to start an unnecessary war nobody had asked for and nobody voted for." Iran had no nuclear weapons, he said, because his own deal had curbed its program without firing a missile. Seven months in, allies and bases have been attacked, soldiers killed, hundreds wounded, and missile stocks run "dangerously low," while Iran now holds veto power over the Strait of Hormuz.

Tariffs, he said, are Trump's one economic policy, and consumers pay the tax — hardest in Michigan, where auto production depends on cross-border parts. The toughest trade war, he said, is against Canada, "a few minutes drive over the bridge," the people who "gave us Martin Short and maple syrup," now angered by annexation talk. Instead of cutting deficits, he said, tariffs drove prices up, with the national debt at $40 trillion, while the only significant bill passed was a trillion-dollar tax break for the richest.

Obama said he supports orderly, secure borders, but nobody campaigned on masked agents in the streets or law-abiding citizens arrested, detained, "shot and killed." He mocked Trump's focus on home renovation: "He should be on HGTV." "He's got the White House looking like Saddam Hussein opened a Cheesecake Factory."

On self-enrichment, Obama cited a U.S. ambassador shaking down a donor for $100,000 in credit-card bills, and a Venezuelan billionaire who paid $50 million to one of Trump's personal lawyers to become general counsel of an unknown company, after which "the pardon falls out of the sky." He pointed to meme coins, contracts for the president's children's companies, and a president grown billions wealthier in office: "Nobody disputes this." Of "drain the swamp," he said: "The only thing they drained is the reflecting pool on the National Mall."

Obama called the election "our last best chance to at least rein in some of the foolishness of this administration. It is the circuit breaker in the system." Democrats must also be for something, he said, not only against something. He accused Republican opponents who praised Trump for years of now pretending not to know him, while running ads painting Democrats as "radicals or communists or jihadists or the woke police." Real change, he said, means ending the war, getting money out of politics, and finishing the Affordable Care Act. On attacks using names and faith, he said: "We have seen this movie before. I started in it."

On the candidates, Obama introduced El-Sayed as the son of auto-industry parents, a Bloomfield Hills athlete, a Michigan Wolverine, and a doctor. Unlike Mike Rogers, he said, El-Sayed did not cheerlead the Iran war or call the tariffs "masterful." "You've got a Muslim man, you've got a Jewish woman fighting for you in the United States Senate," he said of El-Sayed and Alyssa. Benson's Republican opponent, John James, he said, voted six times for the Iran war, to keep Canada tariffs, and three times to raise health care costs. Benson, he said, would fight for lower costs, higher wages, affordable health care, housing, and childcare, and stood her ground against armed protesters at her home in 2020. He urged a yes vote on Prop 2, to curb pay-to-play.

Obama closed on a broken system — fast-arriving AI, a housing shortage, gerrymandering, $100–300 million checks to influence elections — saying the Republican Party now stands for "corrupt government or inept government or no government," while even well-intentioned Democrats have been "so caught up with process and bureaucracy that we don't deliver for people fast enough." The close, he said, was about values, not just economics, illustrated by a UAW worker who won the lottery, bought flags for his hometown, and went back to work. "I am tired of anger and division," he said, calling the election "an inflection point" and "a course correction." He ended: "Are you fired up? Are you ready to go? Let's make Jocelyn Benson governor. Let's make Abdul El-Sayed senator… I love you Detroit."

Attendees at the Detroit rally

Attendees at the Detroit rally (scene from rally footage)

The other side responds

Trump has responded in kind. He called Obama a "lousy president." After early-voting in West Palm Beach, Florida, on October 24, Trump defended Ohio Republican gubernatorial candidate Vivek Ramaswamy's campaign advertisement. At a Republican rally in Georgia the same day, Trump boasted about his administration's immigration enforcement and tariff policies, and said America is in a "golden age."

Background

The Detroit rally followed Obama's October 24 rally in Cleveland, Ohio. On November 3, Michigan voters will decide the governor's race, the U.S. Senate seat, and Prop 2. Early voting is already underway.

Sources — Rally speech footage (machine transcript of rally audio); news reports of Trump's Georgia rally and Florida early voting.

ဆက်ဖတ်ရန် →
အိုဘားမား ဒီထရွိုက်မဲဆွယ်ပွဲမှာ ထရမ့်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်၊ ပြောင်းလဲမှုအတွက် မဲပေးဖို့ တိုက်တွန်း

အိုဘားမား ဒီထရွိုက်မဲဆွယ်ပွဲမှာ ထရမ့်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်၊ ပြောင်းလဲမှုအတွက် မဲပေးဖို့ တိုက်တွန်း

ရဲရင့်ငယ် — ၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

ဒီထရွိုက်မဲဆွယ်ပွဲမှာ ဘာရက် အိုဘားမား

ဒီထရွိုက်မဲဆွယ်ပွဲမှာ ဘာရက် အိုဘားမား (မဲဆွယ်ပွဲ ဗီဒီယိုမှ မြင်ကွင်း)

အမေရိကန်သမ္မတဟောင်း ဘာရက် အိုဘားမားဟာ မစ်ရှီဂန်ပြည်နယ် ဒီထရွိုက်မြို့မှာ ကျင်းပတဲ့ မဲဆွယ်ပွဲမှာ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးလောင်း ဂျော့စလင် ဘင်ဆန်နဲ့ အထက်လွှတ်တော်လောင်း အဗ္ဗဒူလ် အယ်ဆာရက်ဒ်တို့ကို ထောက်ခံပြောဆိုပြီး၊ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် သက်တမ်းဝက် ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်ခင် မဲဆန္ဒရှင်တွေကို ပြောင်းလဲမှုအတွက် မဲပေးကြဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။ ကြိုတင်မဲပေးခြင်း စတင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း သူက ပြောပါတယ်။

အိုဘားမားက လက်ရှိသမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်ရဲ့ မဲဆွယ်ကတိတွေကို ပြန်ကောက်ပြီး၊ အဲဒီကတိတွေ တစ်ခုမှ မတည်ခဲ့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ထရမ့်က ကုန်ဈေးနှုန်းကို ထိန်းချုပ်မယ်၊ စည်းကြပ်ခွန်တွေနဲ့ လိုငွေပြမှုကို လျှော့ချမယ်၊ မလိုအပ်တဲ့ စစ်ပွဲတွေမှာ မပါဝင်တော့ဘူး၊ လူတိုင်းအတွက် ပိုကောင်းတဲ့ ကျန်းမာရေးဥပဒေကို ပြဌာန်းမယ်လို့ ကတိပေးခဲ့တယ်လို့ အိုဘားမားက ပြောပါတယ်။ လက်တွေ့မှာတော့ အိမ်ခြံမြေ အရစ်ကျ၊ ကျန်းမာရေးစရိတ်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားခ၊ အတိုးနှုန်း အားလုံး တက်လာပြီး၊ ဓာတ်ဆီ တစ်ဂါလံ ၄ ဒေါ်လာကနေ ၅ ဒေါ်လာကြား၊ ဒီဇယ် ၆ ဒေါ်လာကျော် ဖြစ်နေပြီလို့ သူက ဆိုပါတယ်။ သမ္မတတစ်ဦးအနေနဲ့ ထိန်းချုပ်လို့ မရတဲ့ အခြေအနေတွေ ရှိတတ်တာကို သူက ဝန်ခံပေမယ့်၊ ဒီတစ်ခါမှာတော့ အစိုးရရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကြောင့်ပဲ ဈေးတွေ တက်လာတာလို့ အိုဘားမားက စွပ်စွဲပါတယ်။

အီရန်စစ်ပွဲနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အိုဘားမားက၊ ဘယ်သူမှ မတောင်းဆိုခဲ့၊ ဘယ်သူမှ မဲမပေးခဲ့တဲ့ မလိုအပ်တဲ့ စစ်ပွဲကို ထရမ့်က စတင်ခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ သူ့လက်ထက်က သံတမန်နည်းနဲ့ အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို ထိန်းချုပ်ထားခဲ့တာကြောင့် အီရန်မှာ နျူကလီးယားလက်နက် မရှိခဲ့ဘူးလို့ သူက ဆိုပါတယ်။ စစ်ပွဲ စတင်ပြီး ခုနစ်လကြာချိန်မှာ မဟာမိတ်တွေနဲ့ စစ်အခြေစိုက်စခန်းတွေ တိုက်ခိုက်ခံရ၊ အမေရိကန်စစ်သားတွေ သေဆုံး၊ ရာနဲ့ချီပြီး ဒဏ်ရာရ၊ ဒုံးကျည်လက်ကျန် အန္တရာယ်ရှိလောက်အောင် နည်းပါးသွားပြီး၊ အီရန်က ရေနံတင်ပို့ရာ ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြားအပေါ် ဗီတိုအာဏာ ရသွားလို့ စစ်ပွဲမတိုင်ခင်ကထက် မဟာဗျူဟာအရ ပိုအားကောင်းသွားတယ်လို့ အိုဘားမားက ပြောပါတယ်။

စည်းကြပ်ခွန်တွေဟာ ထရမ့်ရဲ့ တစ်ခုတည်းသော စီးပွားရေးမူဝါဒဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးမှာ စားသုံးသူတွေပဲ အခွန်ထမ်းရတယ်လို့ အိုဘားမားက ဆိုပါတယ်။ မစ်ရှီဂန်ရဲ့ ကားလုပ်ငန်းက အမေရိကန်နဲ့ တခြားနိုင်ငံတွေကြား အစိတ်အပိုင်းတွေ ဖလှယ်ထုတ်လုပ်ရတာမို့ စည်းကြပ်ခွန်က ဈေးတွေကို ပိုတက်စေတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ အပြင်းထန်ဆုံး ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲက ကနေဒါနဲ့ ဖြစ်ပြီး၊ တံတားတစ်စင်းခြားရုံနဲ့ ရောက်တဲ့ အိမ်နီးချင်း၊ မာတင် ရှော့နဲ့ မေပယ်လ်ရည်တို့ကို ပေးခဲ့တဲ့ လူမျိုးတွေကို နိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်မယ်၊ ၅၁ ခုမြောက် ပြည်နယ်လုပ်မယ်ဆိုတဲ့ စကားတွေနဲ့ စိတ်ဆိုးအောင် လုပ်ခဲ့တယ်လို့ အိုဘားမားက ပြောပါတယ်။ လိုငွေပြမှုကို လျှော့ချမယ်ဆိုတဲ့ ကတိနဲ့ ဆန့်ကျင်ပြီး၊ အခုတော့ အကြွေး ဒေါ်လာ ထရီလီယံ ၄၀ အထိ ရှိနေပြီလို့ သူက ဆိုပါတယ်။ ဈေးလျှော့ချဖို့ ဥပဒေ တစ်စောင်မှ မပြဌာန်းဘဲ၊ တစ်ခုတည်းသော အရေးပါတဲ့ ဥပဒေက အချမ်းသာဆုံးသူတွေအတွက် အဓိကဖြစ်တဲ့ ဒေါ်လာ ထရီလီယံချီတဲ့ အခွန်လျှော့ပေါ့မှုပဲလို့ အိုဘားမားက ပြောပါတယ်။

နယ်စပ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အိုဘားမားက၊ နယ်စပ်ကို စနစ်တကျ လုံခြုံအောင် ထိန်းသိမ်းဖို့ ထောက်ခံပေမယ့်၊ မျက်နှာဖုံးစွပ် အေးဂျင့်တွေ လမ်းပေါ်မှာ လှည့်လည်တာ၊ ဥပဒေကို လိုက်နာတဲ့ ပြည်သူတွေ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်း၊ ပစ်သတ်ခံရတာမျိုးကို ဘယ်သူမှ မဲဆွယ်ခဲ့တာ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ထရမ့်ဟာ ဈေးလျှော့ချဖို့ထက် အိမ်ပြင်ဆင်ရေးကို ပိုအာရုံစိုက်နေတယ်လို့ အိုဘားမားက လှောင်ပြောင်ပြီး၊ အိမ်ဖြူတော်ထက် ပိုကြီးတဲ့ ခန်းမဆောင်၊ နှင်းဆီဥယျာဉ်ကို ကွန်ကရစ်ခင်းတာ၊ တောင်ဘက် မြက်ခင်းမှာ ရဟတ်ယာဉ်ကွင်း၊ ရွှေရောင်တွေ နေရာအနှံ့ သုံးတာတွေကို ထောက်ပြပါတယ်။ "သူ HGTV ဆိုတဲ့ အိမ်ပြင်ဆင်ရေး ရုပ်သံလိုင်းမှာသာ ရှိသင့်တယ်"၊ "အိမ်ဖြူတော်ဟာ ဆက်ဒမ်ဟူစိန်က Cheesecake Factory ဆိုတဲ့ စားသောက်ဆိုင်ဖွင့်ထားသလိုမျိုး ဖြစ်နေပြီ" လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ကိုယ်ကျိုးရှာမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အိုဘားမားက၊ သံအမတ်တစ်ဦးက အလှူရှင်တစ်ဦးကို ခရက်ဒစ်ကတ်ကြွေး ဒေါ်လာ ၁၀၀,၀၀၀ ဆပ်ဖို့ ညှစ်ယူတာ၊ ဗင်နီဇွဲလား ဘီလျံနာတစ်ဦးက ထရမ့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ရှေ့နေကို မသိတဲ့ ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ အထွေထွေရှေ့နေဖြစ်ဖို့ ဒေါ်လာ သန်း ၅၀ ပေးပြီး၊ နောက်မှာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ထွက်လာတာ၊ မင်းမ်ကွိုင် (meme coin) တွေ၊ သူ့သားသမီးတွေရဲ့ ကုမ္ပဏီတွေအတွက် အစိုးရစာချုပ်တွေ စတာတွေကို ဥပမာပေးပြီး၊ ထရမ့်ဟာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ဘီလျံနဲ့ချီ ချမ်းသာလာတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါတွေကို ဘယ်သူမှ မငြင်းနိုင်ဘူးလို့ အိုဘားမားက ဆိုပါတယ်။ "ဗွက်အိုင်ကို ရေစစ်ထုတ်မယ်" (drain the swamp) ဆိုတဲ့ ဆောင်ပုဒ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး၊ တကယ်စစ်ထုတ်လိုက်တာက နေရှင်နယ်မောလ်က ရေကန်တစ်ကန်ပဲ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ဒီရွေးကောက်ပွဲကို အိုဘားမားက "ဆားကစ်ဘရိတ်ကာ" (circuit breaker) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အစိုးရသက်တမ်း နောက် ၂ နှစ် ကျန်နေသေးပေမယ့်၊ မဲဆန္ဒရှင်တွေဟာ ထိန်းချုပ်မှုမရှိတဲ့ လွှတ်တော်နဲ့ အဲဒီမူဝါဒတွေကို ထောက်ခံတဲ့ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေနဲ့ တွယ်ကပ်နေစရာ မလိုဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒီရွေးကောက်ပွဲဟာ အစိုးရရဲ့ မိုက်မဲမှုတွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့ "နောက်ဆုံးနဲ့ အကောင်းဆုံး အခွင့်အရေး" ဖြစ်တယ်လို့ အိုဘားမားက ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီမိုကရက်တွေဟာ ဆန့်ကျင်တာသက်သက်နဲ့ မလုံလောက်ဘဲ၊ ကုန်ဈေးနှုန်း၊ ကျန်းမာရေး၊ အိမ်ရာ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားခ လျှော့ချဖို့ လက်တွေ့ကျတဲ့ အစီအစဉ်တွေကို ပြရမယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ "တစ်ခုခုကို ဆန့်ကျင်တာသက်သက်နဲ့ မရဘူး။ တစ်ခုခုအတွက် ရပ်တည်ရမယ်" လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ထရမ့်ကို နှစ်နဲ့ချီ ချီးကျူးခဲ့တဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပြိုင်ဘက်တွေဟာ အခု ထရမ့်ကို မသိသလို ဟန်ဆောင်ပြီး၊ ဒီမိုကရက်တွေကို အစွန်းရောက်၊ ကွန်မြူနစ်၊ ဂျီဟတ်ဝါဒီ၊ ဒါမှမဟုတ် အသားဟမ်ဘာဂါအစား တို့ဖူးကို အတင်းကျွေးမယ့် "woke ရဲ" တွေအဖြစ် ပုံဖော်တဲ့ ကြောက်စရာ ကြော်ငြာတွေ လွှင့်နေတယ်လို့ အိုဘားမားက ပြောပါတယ်။ တကယ့်ပြောင်းလဲမှုဆိုတာ စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်တာ၊ နိုင်ငံရေးကနေ ငွေကို ဖယ်ထုတ်တာ၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ဥပဒေ (Affordable Care Act) ကို အပြီးသတ်တာ၊ ကိုယ်ကျိုးရှာ အရင်းရှင်စနစ်ကို တိုက်တာဖြစ်ပြီး၊ လူတိုင်းကျန်းမာရေး ရတာ၊ တတ်နိုင်တဲ့ အိမ်ရာရတာ ဘာက အစွန်းရောက်သလဲလို့ သူက မေးပါတယ်။ လူတွေရဲ့ နာမည် ဒါမှမဟုတ် ဘာသာကို သုံးပြီး မျိုးချစ်စိတ်နည်းတယ်လို့ ပုံဖော်တဲ့ နည်းဗျူဟာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး၊ "ဒီဇာတ်ကားကို အရင်က တွေ့ဖူးတယ်။ ကျွန်တော် အဲဒီထဲမှာ ပါခဲ့တယ်။ သက်သေအဖြစ် မွေးစာရင်းအရှည် ရှိတယ်။ ဒါက ကျွန်တော့်အပေါ် မစ်ရှီဂန်မှာ အလုပ်မဖြစ်ခဲ့ဘူး" လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အိုဘားမားက၊ အယ်ဆာရက်ဒ်ဟာ ကားလုပ်ငန်းမှာ လုပ်ခဲ့တဲ့ မိဘတွေရဲ့ သား၊ ဘလွန်းဖီးလ်ဟေးလ်မှာ ဘောလုံး၊ လက်ခရော့စ်၊ နပန်း အသင်းခေါင်းဆောင်၊ မစ်ရှီဂန် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဟောင်း၊ လူတွေကို ကူညီဖို့ ဆရာဝန်ဖြစ်လာသူလို့ မိတ်ဆက်ပါတယ်။ မိုက်ခ် ရိုဂျာနဲ့ မတူဘဲ အယ်ဆာရက်ဒ်ဟာ အီရန်စစ်ပွဲကို အားပေးခဲ့တာ မဟုတ်သလို၊ စည်းကြပ်ခွန်တွေကို "လက်ရာမြောက်တယ်" (masterful) လို့ ခေါ်ခဲ့တာ မဟုတ်ဘူးလို့ အိုဘားမားက ပြောပါတယ်။ "အဗ္ဗဒူလ်နဲ့ အလစ်ဆာ — မွတ်စလင်မ်အမျိုးသားတစ်ဦးနဲ့ ဂျူးအမျိုးသမီးတစ်ဦး အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော်မှာ မင်းတို့အတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေတာ" လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ ဘင်ဆန်ရဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပြိုင်ဘက် ဂျွန် ဂျိမ်းစ်ဟာ အီရန်စစ်ပွဲကို ထောက်ခံဖို့ ၆ ကြိမ်၊ ကနေဒါ စည်းကြပ်ခွန်ကို ဆက်ထားဖို့၊ ကျန်းမာရေးစရိတ် မြှင့်ဖို့ ၃ ကြိမ် မဲပေးခဲ့တယ်လို့ အိုဘားမားက ပြောပါတယ်။ ဘင်ဆန်ဟာ ကုန်ဈေးနှုန်း လျှော့ချဖို့၊ လစာ မြှင့်ဖို့၊ အလုပ်လုပ်တဲ့ မိခင်တစ်ဦးအနေနဲ့ ကျန်းမာရေး၊ အိမ်ရာ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားခ၊ ကလေးထိန်းစရိတ်၊ ကျောင်းတွေအတွက် တိုက်ပွဲဝင်မယ်လို့ သူက ပြောပြီး၊ ၂၀၂၀ မှာ လက်နက်ကိုင် ဆန္ဒပြသူတွေ သူ့အိမ်ရှေ့မှာ လာပြီး မစ်ရှီဂန်ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ကို ပယ်ဖျက်ဖို့ တောင်းဆိုချိန်မှာ ဘင်ဆန်ဟာ ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မဲကတ်ပေါ်က Prop 2 ကို ထောက်ခံမဲပေးဖို့လည်း အိုဘားမားက တိုက်တွန်းပြီး၊ အစိုးရစာချုပ် ကြီးတွေ ရထားတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ အဲဒီစာချုပ်တွေ ပြန်ရေးနိုင်တဲ့ နိုင်ငံရေးသမားတွေကို ငွေပေးတာကို တားဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ရှင်းပြပါတယ်။

စနစ်ပျက်နေမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အိုဘားမားက၊ AI နည်းပညာ ရောက်လာတာ၊ အိမ်ရာ ပြတ်လပ်တာ၊ မဲဆန္ဒနယ်မြေ ပြန်လည်သတ်မှတ်မှု (gerrymandering)၊ ရွေးကောက်ပွဲကို လွှမ်းမိုးဖို့ ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ကနေ ၃၀၀ အထိ ရေးတဲ့ ချက်လက်မှတ်တွေ၊ အခုတော့ အကျင့်ပျက် အစိုးရ၊ အရည်အချင်းမရှိတဲ့ အစိုးရ၊ ဒါမှမဟုတ် အစိုးရမရှိတာကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီ — ဒါတွေကြောင့် စနစ်က အလုပ်မဖြစ်တာလို့ ပြောပါတယ်။ ဒါပေမယ့် စိတ်စေတနာ ကောင်းတဲ့ ဒီမိုကရက်တွေကိုယ်တိုင်လည်း လုပ်ငန်းစဉ်နဲ့ ဗျူရိုကရေစီမှာ နစ်မွန်းပြီး ပြည်သူတွေအတွက် အမြန်မပေးနိုင်ခဲ့တာကို သူက ဝန်ခံပါတယ်။

မိန့်ခွန်းအပိတ်မှာ အိုဘားမားက၊ ဒါဟာ စီးပွားရေးသက်သက်မဟုတ်ဘဲ တန်ဖိုးတွေနဲ့ ဆိုင်တယ်၊ ကိုယ်ကျင့်တရား ပါဝင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ သူ သမ္မတဖြစ်ချိန်က ကားလုပ်ငန်းကို ကယ်တင်ဖို့ လောင်းကြေးထပ်ခဲ့တဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ပြောပြပြီး၊ ဒီထရွိုက်က ခရိုင်စလာ ဂျက်ဖာဆင် နော့သ် စက်ရုံမှာ ထီပေါက်တဲ့ UAW ဆေးသုတ်သမား အလုပ်သမားတစ်ဦးဟာ အမေရိကန် အလံတွေ ဝယ်ပြီး မြို့ကို ပြန်ပေးကာ အလုပ်ကို ပြန်လုပ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရိုးသားမှု၊ သမာဓိ၊ ကြင်နာမှု၊ သနားညှာတာမှု ဆိုတဲ့ ရှေးရိုးတန်ဖိုးတွေကို ပြန်ရှာဖို့၊ ဒေါသနဲ့ ကွဲပြားမှုကို ငြီးငွေ့နေပြီလို့ သူက ပြောပြီး၊ ဒီရွေးကောက်ပွဲကို အလှည့်အပြောင်း (inflection point) နဲ့ လမ်းကြောင်းပြင်ဆင်မှု (course correction) ဖြစ်စေဖို့ တိုက်တွန်းပါတယ်။ "မင်းတို့ စိတ်အားထက်သန်နေပြီလား။ အဆင်သင့်ဖြစ်ပြီလား။" လို့ မေးပြီး၊ "ဂျော့စလင် ဘင်ဆန်ကို အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဖြစ်အောင်လုပ်ကြစို့။ အဗ္ဗဒူလ် အယ်ဆာရက်ဒ်ကို အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်အောင်လုပ်ကြစို့။ ဒီထရွိုက်၊ မင်းတို့ကို ချစ်တယ်။" လို့ မိန့်ခွန်းကို အဆုံးသတ်ပါတယ်။

ဒီထရွိုက်မဲဆွယ်ပွဲကို တက်ရောက်လာသူများ

ဒီထရွိုက်မဲဆွယ်ပွဲကို တက်ရောက်လာသူများ (မဲဆွယ်ပွဲ ဗီဒီယိုမှ မြင်ကွင်း)

တစ်ဖက်ကတုံ့ပြန်ချက်

ထရမ့်ဘက်ကလည်း တုံ့ပြန်ပါတယ်။ ထရမ့်က အိုဘားမားကို "ညံ့ဖျင်းတဲ့ သမ္မတ" (lousy president) လို့ ခေါ်ခဲ့ပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်နေ့က ဖလော်ရီဒါ၊ ဝက်စ်ပါလ်မ်ဘီးချ်မှာ ကြိုတင်မဲပေးပြီးနောက်၊ အိုဟိုင်ယိုက ရီပတ်ဘလစ်ကန် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးလောင်း ဗီဗက်ခ် ရာမာဆွာမီရဲ့ ကြော်ငြာကို သူက ကာကွယ်ပြောဆိုပါတယ်။ အဲဒီနေ့မှာပဲ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်က ရီပတ်ဘလစ်ကန် မဲဆွယ်ပွဲမှာ ထရမ့်က သူ့အစိုးရရဲ့ လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေးနဲ့ သွင်းကုန် စည်းကြပ်မှု မူဝါဒတွေကို ဂုဏ်ယူပြောဆိုပြီး၊ အမေရိကန်ဟာ "ရွှေခေတ်" ရောက်နေပြီလို့ ဆိုပါတယ်။

နောက်ခံအချက်အလက်

ဒီထရွိုက်ပွဲဟာ အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်နေ့က အိုဟိုင်ယိုပြည်နယ် ကလိဗ်လန်းမှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ အိုဘားမားရဲ့ မဲဆွယ်ပွဲနောက် ဖြစ်ပါတယ်။ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် ရွေးကောက်ပွဲမှာ မစ်ရှီဂန် မဲဆန္ဒရှင်တွေဟာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ အထက်လွှတ်တော်အမတ်နေရာနဲ့ Prop 2 တို့ကို ဆုံးဖြတ်ရပါမယ်။ ကြိုတင်မဲပေးခြင်း စတင်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

ရင်းမြစ် — မဲဆွယ်ပွဲ မိန့်ခွန်း ဗီဒီယိုမှတ်တမ်း (စက်ဖြင့် အသံမှ စာသို့ ပြောင်းထားသော မှတ်တမ်း)၊ ထရမ့်ရဲ့ တုံ့ပြန်ချက်အတွက် သတင်းမှတ်တမ်းများ။

ဆက်ဖတ်ရန် →
စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၅: ရိုဟင်ဂျာ ရှင်းလင်းရေးစစ်ဆင်ရေးများ (၂၀၁၆–၂၀၁၇)

စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၅: ရိုဟင်ဂျာ ရှင်းလင်းရေးစစ်ဆင်ရေးများ (၂၀၁၆–၂၀၁၇)

ရဲရင့်ငယ် — ၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

အပိုင်း ၄: စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၄: သက်တမ်းတိုးမှု — ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲနှင့် တပ်ချုပ်နေရာ ၅ နှစ် ဆက်ထိန်းမှု (၂၀၁၆)

မှတ်ချက်: ဤအပိုင်းသည် သုတေသနမှတ်တမ်း အခန်း ၅ ကို အခြေခံသည်။ ဖော်ပြထားသော အချက်အလက်များအားလုံးမှာ ကုလသမဂ္ဂ၊ Reuters၊ Human Rights Watch၊ Amnesty International တို့၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးချက်များနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားစီရင်မှုမှတ်တမ်းများမှ ဆင်းသက်သည်။

အပိုင်း ၄ မှာ တွေ့ခဲ့သလို၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ မင်းအောင်လှိုင်ဟာ သူ့သက်တမ်းကို ၅ နှစ် တိုးလိုက်ပြီး၊ အရပ်သားအစိုးရတက်လာတဲ့လမှာပဲ တပ်ချုပ်နေရာကို လုံခြုံအောင် ခတ်နှိပ်လိုက်တယ်။

အဲဒီနှစ်ရဲ့ နောက်ပိုင်းမှာပဲ၊ တပ်မတော်ရဲ့ နောက်ထပ် စာမျက်နှာတစ်ရွက် လှန်ခဲ့တယ် — ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ။ ဒီစာမျက်နှာက မြန်မာ့သမိုင်းမှာ အမှောင်ဆုံးစာမျက်နှာတွေထဲက တစ်ရွက်ဖြစ်ပြီး၊ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ နာမည်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးတွေအထိ ရောက်စေခဲ့တယ်။

၂၀၁၆ အောက်တိုဘာ — နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းများ တိုက်ခိုက်ခံရခြင်းနှင့် "နယ်မြေရှင်းလင်းရေး"

၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၉–၁၀ ရက်မှာ မောင်တော၊ ရသေ့တောင်မြို့နယ်တွေရှိ နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်း သုံးခုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်။

အဲဒီနောက် တပ်မတော်က "နယ်မြေရှင်းလင်းရေး" စစ်ဆင်ရေးတွေကို စတင်ခဲ့တယ်။ ရလဒ်က ချက်ချင်းထွက်တယ် — ရိုဟင်ဂျာ ၈၀,၀၀၀–၈၇,၀၀၀ ခန့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ရတယ် [ရင်းမြစ်စုံ — Wai Moe, IJBS; အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရာဇဝတ်မှုတရားရုံး (ICC) OTP]။

ဒါက အစပဲ ရှိသေးတယ်။

၂၀၁၇ ဩဂုတ် ၂၅ — တစ်ပြိုင်နက် တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် အကြီးစား တုံ့ပြန်မှု

၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်မှာ ရခိုင်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော် (ARSA) က ရခိုင်မြောက်ပိုင်းရှိ ရဲစခန်း ၃၀ ခန့်နဲ့ တပ်စခန်းတစ်ခုကို တစ်ပြိုင်နက် တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်။

တပ်မတော်က ထိုနေ့တွင်ပင် အကြီးစား "ရှင်းလင်းရေး" စစ်ဆင်ရေးတွေနဲ့ တုံ့ပြန်ခဲ့တယ်။ နောက်လများအတွင်းမှာ ရိုဟင်ဂျာ ၇၀၀,၀၀၀ ကျော် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ရတယ်။

ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ဂြိုဟ်တုဆန်းစစ်ချက်အရ ၂၀၁၇ ဩဂုတ် ၂၅ ရက်နောက်ပိုင်း ကျေးရွာ အနည်းဆုံး ၃၁၉ ရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရတယ်။

ကုလသမဂ္ဂက ဤရက်စက်မှုတွေကို "လူမျိုးစုသန့်စင်မှု၏ ပြဌာန်းစာအုပ် ဥပမာ" (a textbook example of ethnic cleansing) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့တယ် [ရင်းမြစ်စုံ — Reuters Investigates; UN Fact-Finding Mission; Amnesty; HRW]။

ကိန်းဂဏန်းတွေကို ခဏရပ်ပြီး ကြည့်ပါ။ လူပေါင်း ခုနစ်သိန်းကျော် ထွက်ပြေးရတယ်။ ရွာပေါင်း သုံးရာကျော် မီးရှို့ခံရတယ်။ ဒါက စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုရဲ့ "ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး" မဟုတ်ဘူး — ကုလသမဂ္ဂရဲ့ စကားလုံးနဲ့ ပြောရင်၊ ဒါက ပုံစံတစ်ခုပဲ။

ကြိုတင်ကြံစည်မှု အထောက်အထား — တိုက်ခိုက်မှုမတိုင်မီ နှစ်ပတ်

ဒီအချက်က အရေးကြီးတယ် — တုံ့ပြန်မှုဟာ ရုတ်တရက် ဖြစ်ခဲ့တာ မဟုတ်ဘူးဆိုတဲ့ အထောက်အထားတွေ ရှိတယ်။

၂၀၁၇ ဩဂုတ် ၁၀ ရက် — ARSA တိုက်ခိုက်မှု မတိုင်မီ နှစ်ပတ်အလို — တွင် ၃၃ နှင့် ၉၉ ခြေမြန်တပ်မတွေရဲ့ တပ်တွေကို စစ်တွေသို့ လေယာဉ်နဲ့ ပို့ဆောင်ခဲ့တယ်။

Reuters ရဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးချက်အရ စစ်ဘက်အစည်းအဝေးတွေမှာ ရိုဟင်ဂျာကျေးရွာတွေသို့ သူလျှိုတွေထည့်သွင်းရန်၊ မွတ်စလင်အိမ်တွေနဲ့ ဗလီတွေကို ဖျက်ဆီးရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်လို့ ဖော်ပြတယ် [ရင်းမြစ်စုံ — Wai Moe; Reuters Investigates]။

ဆိုလိုတာက — တိုက်ခိုက်မှုမဖြစ်ခင်ကတည်းက တပ်တွေ နေရာချထားပြီးသား၊ ဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်ပြီးသား။ ဩဂုတ် ၂၅ ရက်က မီးစဖြစ်ခဲ့တာမဟုတ်ဘူး။ မီးရှို့ဖို့ ပြင်ဆင်ထားပြီးသား အခြေအနေကို မီးစဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းတစ်ခုပဲ ဖြစ်ခဲ့တယ်။

မင်းအောင်လှိုင်၏ အခန်းကဏ္ဍ — "မပြီးပြတ်သေးသော လုပ်ငန်း"

တပ်ချုပ်ကိုယ်တိုင်က ဒီစစ်ဆင်ရေးတွေကို ဘယ်လို ပြောဆိုခဲ့သလဲ ဆိုတာ မှတ်တမ်းမှာ ရှိနေတယ်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင် မင်းအောင်လှိုင်က သူ့ရဲ့ Facebook စာမျက်နှာမှာ စစ်ဆင်ရေးတွေကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကတည်းက "မပြီးပြတ်သေးသော လုပ်ငန်း" (unfinished business) ဟု ဖော်ပြခဲ့တယ်။ အဲဒီပို့စ်မှာ သူက ရိုဟင်ဂျာတွေကို ရည်ညွှန်းဖို့ "ဘင်္ဂါလီ" ဆိုတဲ့ အထင်အမြင်သေးသော အသုံးအနှုန်းကို သုံးခဲ့တယ် [ရင်းမြစ်စုံ — HRW]။

စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက် မိန့်ခွန်းမှာ "တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ" ရဲ့ ကျေးရွာများ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ HRW က ဤမှတ်ချက်တွေဟာ လူမျိုးစုသန့်စင်မှုကို ထိရောက်စွာ လက်ခံခြင်းဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြခဲ့တယ် [ရင်းမြစ်စုံ — HRW]။

ဒီစကားလုံးတွေကို သေချာဖတ်ပါ။ "မပြီးပြတ်သေးသော လုပ်ငန်း" — ဒါက ခုခံကာကွယ်မှုရဲ့ စကားမဟုတ်ဘူး။ ပြီးမြောက်အောင် လုပ်ရမယ့် လုပ်ငန်းတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်တဲ့ စကားပဲ။ ပြီးတော့ စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက် မိန့်ခွန်းမှာ ပြောတဲ့ "တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ" ရဲ့ ကျေးရွာတွေထဲမှာ ရိုဟင်ဂျာကျေးရွာတွေ ပါမနေဘူး — သူတို့ကို ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအစီအစဉ်ရဲ့ အပြင်မှာ ထားခဲ့တယ်။

ကွပ်ကဲမှုကွင်းဆက် — ကုလသမဂ္ဂ အချက်အလက်ရှာဖွေရေးမစ်ရှင်အရ

ဘယ်သူက အမိန့်ပေးခဲ့သလဲ။ ဘယ်သူက မြေပြင်မှာ လုပ်ဆောင်ခဲ့သလဲ။ ကုလသမဂ္ဂ လွတ်လပ်သော အချက်အလက်ရှာဖွေရေးမစ်ရှင် (UN Fact-Finding Mission) ရဲ့ မှတ်တမ်းအရ ကွပ်ကဲမှုကွင်းဆက်က ဒီလိုပါ —

စစ်ရုံးမှ ကြီးကြပ်သူများ:

  • ဒုတိယတပ်ချုပ် စိုးဝင်း
  • ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး မြထွန်းဦး
  • အထူးစစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့ အမှတ် ၃ (BSO-3) မှူး အောင်ကျော်ဇော

မြေပြင်တွင်:

  • အနောက်ပိုင်းတိုင်းမှူး မောင်မောင်စိုး
  • ၃၃ တပ်မမှူး အောင်အောင်
  • ၉၉ တပ်မမှူး သန်းဦး

[ရင်းမြစ်စုံ — UN FFM; Wai Moe]

ဒီအမည်တွေကို မှတ်ထားပါ — နောက်ပိုင်းမှာ ဒီအမည်တွေပဲ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးတွေရဲ့ စာရွက်တွေပေါ်မှာ ပြန်ပေါ်လာမှာပါ။

အောင်ကျော်ဇော

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်ကျော်ဇော

အောင်ကျော်ဇော

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်ကျော်ဇော (ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တပ်မှူးနဲ့ တွေ့ဆုံစဉ်)

အောင်ကျော်ဇောနဲ့ မောင်မောင်စိုး

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်ကျော်ဇော (ဝဲ)၊ ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်စိုး (ယာ)

အောင်အောင်

ဗိုလ်ချုပ် အောင်အောင်

ကုလသမဂ္ဂ၏ တွေ့ရှိချက်များ — ၂၀၁၈ ဩဂုတ် ၂၇

၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်တွင် ကုလသမဂ္ဂ လွတ်လပ်သော အချက်အလက်ရှာဖွေရေးမစ်ရှင်က အစီရင်ခံစာတစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။

ကောက်ချက်က ရှင်းတယ် — ရခိုင်မြောက်ပိုင်းမှာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု၊ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ရာဇဝတ်မှုတွေနဲ့ စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် အဆင့်မြင့် တပ်မတော်အရာရှိတွေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးပြီး တရားစွဲဆိုရန် လုံလောက်သော အချက်အလက်ရှိတယ်။

ဦးစားပေး စုံစမ်းရမယ့် တပ်မှူး ခြောက်ဦးကို အမည်တပ်ခဲ့တယ် — မင်းအောင်လှိုင်၊ စိုးဝင်း၊ အောင်ကျော်ဇော၊ မောင်မောင်စိုး၊ အောင်အောင်၊ သန်းဦး — နှင့် အခြေအနေကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရာဇဝတ်မှုတရားရုံး (ICC) သို့ လွှဲပြောင်းရန် တောင်းဆိုခဲ့တယ် [ရင်းမြစ်စုံ — ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး (OHCHR); UN News; HRW]။

ဒါက ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့တစ်ခုက နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ တပ်ချုပ်ကိုယ်တိုင်အပါအဝင် တပ်မှူးတွေကို အမည်တပ်ပြီး တရားစွဲဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တဲ့ အခိုက်အတန့်ပဲ။ မြန်မာ့သမိုင်းမှာ ဒီလို မဖြစ်ဖူးခဲ့ဘူး။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) အမှု — Gambia v. Myanmar

ကုလသမဂ္ဂရဲ့ တွေ့ရှိချက်တွေက တရားရုံးအဆင့်သို့ ရောက်သွားတယ်။

၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံအား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) တွင် ၁၉၄၈ ခုနှစ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်း ချိုးဖောက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့တယ်။

၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) က ယာယီအစီအမံအမိန့်ကို တညီတညွတ်တည်း ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ် — မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကို ကာကွယ်ရန် အစီအမံတွေ ယူရမယ်ဆိုတဲ့ အမိန့်ပဲ [ရင်းမြစ်စုံ — ICJ; International Commission of Jurists]။

အမှု ဆက်ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး၊ ဒီအပိုင်းရဲ့ အချိန်ဇယားအရ အရေးကြီးတာက — ၂၀၁၇ ရဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေဟာ ၂၀၁၉–၂၀၂၀ မှာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးရဲ့ အမှုတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့တယ်။

မင်းအောင်လှိုင်အပေါ် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဒဏ်ခတ်မှုများ

တရားရုံးအမှုနဲ့အတူ၊ နိုင်ငံတွေက တစ်ဦးချင်း ဒဏ်ခတ်မှုတွေလည်း ချမှတ်ခဲ့ကြတယ်။

  • အမေရိကန် — ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်တွင် အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန (OFAC) က မင်းအောင်လှိုင်၊ စိုးဝင်းနဲ့ အခြားတပ်မှူးတွေကို Global Magnitsky အရ ဒဏ်ခတ်ခဲ့တယ် [ရင်းမြစ်စုံ — US Treasury; HRW]။
  • ဥရောပသမဂ္ဂ — ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၅ ရက်တွင် တပ်မတော်အရာရှိ ၇ ဦးကို ဒဏ်ခတ်ခဲ့တယ် [ရင်းမြစ်စုံ — EU Council]။
  • ယူကေ — ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက်တွင် ဒဏ်ခတ်ခဲ့တယ် [ရင်းမြစ်စုံ]။

ဒဏ်ခတ်မှုတွေဟာ စစ်ဆင်ရေးတွေကို ရပ်တန့်မသွားစေခဲ့ဘူး — ဒါပေမဲ့ တပ်မှူးတွေရဲ့ နာမည်တွေကို နိုင်ငံတကာရဲ့ အမည်းစာရင်းတွေပေါ်မှာ တရားဝင် တင်ခဲ့တယ်။

NLD အစိုးရ ချောက်ထဲကျခြင်း — တပ်မတော်က ထောင်ထားတဲ့ ထောင်

ဒီအပိုင်းမှာ မေးရမယ့် မေးခွန်းတစ်ခု ရှိတယ် — စစ်ဆင်ရေးတွေကို တပ်မတော်က လုပ်ခဲ့တာမှန်ရင်၊ နိုင်ငံတကာရဲ့ အပြစ်တင်မှုက ဘာလို့ အရပ်သားအစိုးရအပေါ် ကျရောက်ခဲ့ရသလဲ။

အဖြေက ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေထဲမှာ ရှိတယ်။ ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေး၊ နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန သုံးခုကို တပ်မတော်က တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်တယ်။ ရခိုင်က စစ်ဆင်ရေးတွေကို အရပ်သားအစိုးရက ရပ်တန့်ဖို့ အာဏာမရှိဘူး၊ တပ်မှူးတွေကို အပြစ်ပေးဖို့ အာဏာမရှိဘူး။ လုပ်ပိုင်ခွင့်က တပ်မတော်လက်ထဲမှာချည်း ရှိတယ် [ရင်းမြစ်စုံ — ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]။

ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံတကာရှေ့မှာတော့ အဖြေပေးရသူက အရပ်သားအစိုးရ ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုယ်တိုင် သည်ဟိတ်မြို့က အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) မှာ မြန်မာနိုင်ငံဘက်က ခုခံချေပခဲ့ရတယ် — တပ်မတော်လုပ်ခဲ့တာကို အရပ်သားအစိုးရခေါင်းဆောင်က ကမ္ဘာရှေ့မှာ ကာကွယ်ပြောဆိုရတဲ့ အခြေအနေ [ရင်းမြစ်စုံ — ICJ]။

ဒါက ထောင်ချောက်ပဲ။ အရပ်သားအစိုးရက စစ်ဆင်ရေးတွေကို ရှုတ်ချရင် ပြည်တွင်းမှာ တပ်မတော်နဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ်၊ ကိုယ့်နိုင်ငံရေးအခြေခံပါ ထိခိုက်မယ်။ ကာကွယ်ပြောဆိုရင် နိုင်ငံတကာမှာ ဂုဏ်သိက္ခာကျမယ်။ ဘယ်ဘက်ရွေးရွေး ရှုံးတဲ့အနေအထား — တပ်မတော်က အဲဒီအနေအထားကို တမင်ဖန်တီးခဲ့တာပဲ။

ရလဒ်က ရှင်းတယ် — NLD အစိုးရရဲ့ နိုင်ငံတကာဂုဏ်သိက္ခာ ပျက်စီးသွားတယ်၊ တပ်မတော်ကတော့ ပြည်တွင်းအာဏာ မထိခိုက်ဘဲ ကျန်ခဲ့တယ်။ ရိုဟင်ဂျာအရေးက တပ်မတော်အတွက် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး — အရပ်သားအစိုးရကို ချောက်ထဲကျအောင် လုပ်တဲ့ နိုင်ငံရေးလှည့်ကွက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့တယ်။

ဒီအပိုင်းက ဘာကို ပြသလဲ

၂၀၁၆–၂၀၁၇ ကာလဟာ အချက် သုံးချက်ကို ပြသနေတယ်။

ပထမ — ရခိုင်မြောက်ပိုင်းမှာ ဖြစ်ခဲ့တာဟာ ရုတ်တရက် တုံ့ပြန်မှု မဟုတ်ဘူး။ တိုက်ခိုက်မှုမတိုင်မီ နှစ်ပတ်အလိုကတည်းက တပ်တွေ နေရာချထားမှု၊ စစ်ဘက်အစည်းအဝေးတွေမှာ ကျေးရွာတွေကို ပစ်မှတ်ထားဖို့ ဆွေးနွေးမှုတွေက ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု ရှိခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားတွေပဲ။

ဒုတိယ — တပ်ချုပ်ကိုယ်တိုင်က ဒီစစ်ဆင်ရေးတွေကို သူ့ရဲ့ စကားလုံးတွေနဲ့ ဖော်ပြခဲ့တယ် — "မပြီးပြတ်သေးသော လုပ်ငန်း"။ ဒါက အမိန့်ပေးသူရဲ့ စိတ်နေသဘောထားကို မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အထောက်အထားတစ်ခုပဲ။

တတိယ — အကျိုးဆက်တွေဟာ ပြည်တွင်းမှာတင် မရပ်ခဲ့ဘူး။ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုကနေ တပ်မှူး ခြောက်ဦးကို အမည်တပ်ခေါ်ဆိုမှု၊ ICJ မှာ ဂမ်ဘီယာရဲ့ အမှု၊ အမေရိကန်၊ EU၊ ယူကေတို့ရဲ့ ဒဏ်ခတ်မှုတွေ — ၂၀၁၇ ရဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေဟာ မင်းအောင်လှိုင်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားစီရင်မှုရဲ့ ပစ်မှတ်တစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့တယ်။

ဒါပေမဲ့ မေးခွန်းတစ်ခု ကျန်နေတယ် — နိုင်ငံတကာက ဒီလို တုံ့ပြန်နေချိန်မှာ၊ တပ်မတော်အတွင်းမှာရော ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ။ တာဝန်ခံမှုဆိုတာ ရှိခဲ့သလား။ ဒါမှမဟုတ် အဲဒါဟာလည်း ပြဇာတ်တစ်ခုပဲလား။

နောက်အပိုင်းမှာ: ၂၀၁၈ "တာဝန်ခံမှု ပြဇာတ်" — မောင်မောင်စိုးနဲ့ အောင်ကျော်ဇောတို့ ထုတ်ပယ်ခံရမှု၊ အင်းဒင်ကျေးရွာမှာ ရိုဟင်ဂျာ ၁၀ ဦး သတ်ဖြတ်မှုအတွက် စစ်ခုံရုံးက ချမှတ်ခဲ့တဲ့ ထောင်ဒဏ်တွေရဲ့ နောက်ကွယ်က ဇာတ်လမ်း၊ တာဝန်ခံမှုအစစ်နဲ့ တာဝန်ခံမှုအယောင်ကြား ခြားနားချက်။

ရင်းမြစ်များ (English references):

  • UN Fact-Finding Mission (UN FFM), 27 August 2018
  • ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး (OHCHR); UN News
  • Reuters Investigates (ကြိုတင်ကြံစည်မှု အထောက်အထား; အင်းဒင်နှင့် ပတ်သက်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးချက်)
  • Wai Moe, IJBS
  • အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရာဇဝတ်မှုတရားရုံး (ICC) OTP
  • Amnesty International; Human Rights Watch (HRW)
  • အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ); International Commission of Jurists (Gambia v. Myanmar); ICJ ကြားနာမှု၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉ (ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ခုခံချေပခြင်း)
  • ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေး၊ နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနများ တပ်မတော်ခန့်အပ်မှု)
  • US Treasury (OFAC), 10 December 2019 (Global Magnitsky ဒဏ်ခတ်မှု)
  • EU Council, 25 June 2018
  • UK sanctions, 6 July 2020
ဆက်ဖတ်ရန် →

မြန်မာ့မိုးလေဝသ — ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

ရဲရင့်ငယ် — ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (တနင်္ဂနွေ) အတွက် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက် ဖြစ်ပါသည်။

တစ်နိုင်ငံလုံး ခြုံငုံ

  • အများစုမှာ တိမ်အသင့်အတင့် ရှိ၍ နေရောင်ရမည်။ အပူချိန် အမြင့်ဆုံး ၃၂–၃၄°C၊ အနိမ့်ဆုံး ၂၄–၂၆°C။ လေ ပေါ့ပါး၍ တစ်နာရီ ၃–၁၆ ကီလိုမီတာ ခန့် တိုက်မည်။
  • အလယ်ပိုင်း (မန္တလေး၊ နေပြည်တော်၊ စစ်ကိုင်း၊ မကွေး): နေသာ၍ တိမ်ကင်းစင်၊ အပူချိန် ၃၃–၃၄°C၊ မိုးရွာနိုင်ခြေ အလွန်နည်းပါး (နေပြည်တော် မိုးရွာနိုင်ခြေ ၁၀% ခန့်)။
  • တောင်/ကမ်းရိုးတန်း (ရန်ကုန်၊ ဧရာဝတီ၊ ပဲခူး၊ မွန်၊ တနင်္သာရီ): နေ့လယ်/ညနေ မိုးအနည်းငယ်၊ မိုးရေချိန် ၀–၂ မီလီမီတာ ခန့်။ မော်လမြိုင်တွင် အမြင့်ဆုံး ၃၃°C၊ မိုးအနည်းငယ်။
  • မြောက်/အရှေ့ (ရှမ်း၊ ကချင်၊ ချင်း၊ ရခိုင်၊ ကရင်၊ ကယား): တိမ်အသင့်အတင့်၊ မိုးရွာနိုင်ခြေ နည်းပါး။
  • ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင် မြောက်ပိုင်းတွင် တိမ်အနည်းငယ်၊ တောင်ပိုင်းနှင့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင် တိမ်အသင့်အတင့်မှ တိမ်ထူထပ်နေသည် (DMH)။

ထူးခြားဖြစ်စဉ်

ရန်ကုန်တိုင်းတွင် နေ့လယ်ပိုင်း မိုးကြိုးမုန်တိုင်း ကျရောက်နိုင်ပြီး မိုးအနည်းငယ် ရွာမည်။ အခြားဒေသများတွင် ထူးခြားသော မိုးသည်းထန်စွာရွာခြင်း၊ အပူလှိုင်း သို့မဟုတ် ရေကြီးနိုင်ခြေ အခြေအနေ မရှိပါ။ DMH က ရေကြီးသတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ထားခြင်း မရှိပါ။

ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် စောင့်ကြည့်ချက်

  • ၂၄ အောက်တိုဘာ ညနေ: ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် အားကောင်းသော လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း တည်ရှိနေ၍ မုန်တိုင်းငယ် (depression) အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိနေ (DMH ၂၄-၁၀-၂၀၂၆ ၁၇:၃၀ ထုတ်ပြန်ချက်၊ IMD နှင့်လည်း သဘောတူ)။
  • ၂၅ အောက်တိုဘာ (ဒီနေ့): အားကောင်းသော မုန်တိုင်းငယ် (deep depression) အဖြစ်သို့ အားကောင်းလာ။
  • ၂၆ အောက်တိုဘာ မနက်: ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အနောက်အလယ်ပိုင်းတွင် ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိနိုင် — အမည်ပေးပါက "အာနာဘ်"။
  • ၂၇ အောက်တိုဘာ: အားကောင်းသော ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း၊ ၂၈ အောက်တိုဘာ မနက်: အိန္ဒိယနိုင်ငံ အင်ဒရာပရာဒေ့ရှ် ကမ်းခြေအနီးသို့ ရောက်ရှိနိုင်။ ၂၈ အောက်တိုဘာ နံနက်ပိုင်းတွင် အင်ဒရာပရာဒေ့ရှ်–ယာနမ် ကမ်းခြေ (ဘာပတ်လာ–ဗီဇာခါပတ္တနမ် ကြား) ကို အမြင့်ဆုံး လေတိုက်နှုန်း တစ်နာရီ ၁၁၅–၁၂၅ ကီလိုမီတာ၊ လေပြင်း ၁၄၀ ကီလိုမီတာအထိ ဖြင့် ဖြတ်ကျော်နိုင်သည်ဟု IMD က ခန့်မှန်းသည်။
  • လမ်းကြောင်း: အနောက်-အနောက်မြောက်ဘက်သို့ — အိန္ဒိယ အရှေ့ဘက် ကမ်းခြေဘက်သို့ ဦးတည်၍ မြန်မာဘက်သို့ ဦးတည်ခြင်း မရှိပါ။ ၄၈ နာရီအတွင်း မြန်မာကို ကုန်းတွင်းဝင်နိုင်ခြေ မရှိပါ။

မနက်ဖြန် (၂၆ အောက်တိုဘာ)

မိုးအနည်းငယ် တိုးလာမည်။ နေပြည်တော်တွင် ညနေပိုင်း မိုးကြိုးမုန်တိုင်း ကျရောက်နိုင်ပြီး မိုးရေချိန် ၁၀ မီလီမီတာ ခန့် ရွာနိုင်သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံး အပူချိန် ၃၄/၂၅°C ခန့်၊ မော်လမြိုင်တွင် တိမ်ထူမည်။

ရွေ့လျားနေသော မိုးလေဝသမြေပုံ (Live)

ရင်းမြစ်များ

  • DMH (မြန်မာ မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန) — https://moezala.gov.mm/
  • IMD / Cyclone Arnab bulletin — https://sambadenglish.com/latest-news/cyclone-arnab-depression-forms-over-bay-of-bengal-likely-to-cross-andhra-coast-as-very-severe-cyclonic-storm-12747168
  • IMD Bay of Bengal outlook — https://www.thehindubusinessline.com/economy/agri-business/imd-signals-possible-bay-of-bengal-cyclone-by-monday-ap-odisha-coast-in-focus/article71614735.ece
  • Naypyitaw forecast — https://weather.com/mm/naypyitaw/city/naypyitaw/hourbyhour
  • Myanmar 14-day forecast — https://www.weather25.com/amp/asia/myanmar?page=14
  • UK Met Office, Mawlamyine — https://weather.metoffice.gov.uk/forecast/w4vmvdc5x
  • Live wind map — https://www.windy.com/?21.900,96.000,5
ဆက်ဖတ်ရန် →
ပျူစောထီးအမည်ခံ လူမိုက်တွေ ပြည်သူကို ပေါ်တာဆွဲ၊ စစ်မှုထမ်းဖို့ ရောင်းစားနေခြင်း

ပျူစောထီးအမည်ခံ လူမိုက်တွေ ပြည်သူကို ပေါ်တာဆွဲ၊ စစ်မှုထမ်းဖို့ ရောင်းစားနေခြင်း

ရဲရင့်ငယ် — ၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

ရန်ကုန်မြို့ ဒေါပုံနဲ့ သာကေတမှာ ပြည်သူတွေကို အရပ်ဝတ်နဲ့ ပေါ်တာဆွဲ၊ စစ်မှုထမ်းဖို့ ဖမ်းဆီးပေးနေတဲ့ ကွန်ရက်ရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ပျူစောထီးခေါင်းဆောင် ဝင်းထွဋ်ဝင်း ရှိတယ်လို့ Democratic Press က ၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ မှာ ဖော်ပြပါတယ်။ မနေ့ အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက် ညနေ ၃ နာရီ ၅၀ မိနစ်လောက်က ဒေါပုံ Fortune Plaza ရှေ့မှာ လူငယ်နှစ်ဦးကို အရပ်ဝတ်တစ်ဦးက "ငါတို့က ရဲတွေပါ၊ လိုက်ခဲ့စမ်း" ဆိုပြီး လည်ပင်းချုပ်၊ စက်နှိုးထားတဲ့ အငှားယာဉ်ပေါ် ဆွဲတင်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့တယ်။ ရပ်ကွက်သူတွေ ထွက်လာပြီး ဝိုင်းတားလို့ ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အောက်တိုဘာလထဲမှာတင် သာကေတ–ဒေါပုံမှာ အရပ်ဝတ်တွေ အတင်းဖမ်းတာ ၆ ဦး အတည်ပြုနိုင်တယ်လို့လည်း Democratic Press က ဆိုပါတယ်။

ဝင်းထွဋ်ဝင်းနဲ့ သူ့အဖွဲ့

ဝင်းထွဋ်ဝင်းနဲ့ သူ့အဖွဲ့ (လူမှုကွန်ရက်မှာ ပျံ့နှံ့နေတဲ့ ဓာတ်ပုံ)

ဝင်းထွဋ်ဝင်း ဆိုတာ ဘယ်သူလဲ

Democratic Press ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ ဝင်းထွဋ်ဝင်းရဲ့ ရာဇဝတ်မှတ်တမ်းက ရှည်ပါတယ်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ အနော်ရထာလမ်းက "ပစိဖိတ်ဓာတ်ပုံတိုက်" အငြင်းပွားမှုမှာ ငွေယူပြီး ဝင်စွက်ဖက်၊ ဆိုင်ရှင်ကို လမ်းမတော် ၁၀ လမ်းမှာ ဓားထောက်ပြီး အငှားယာဉ်နဲ့ ပြန်ပေးဆွဲ၊ ကမာကြည်တံတားအနီး ရိုက်နှက်ခြိမ်းခြောက်ပြီး ဆိုင်ဖယ်ပေးဖို့ စာချုပ်ချုပ်ခိုင်းခဲ့လို့ ရဲဖမ်းခံခဲ့ရတယ်။ အဲဒီမတိုင်ခင်ကလည်း နယ်ထိန်းရဲကို ဓားခုတ်၍ ထောင် ၇ နှစ် ကျဖူးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ထောင်က လွတ်ပြီးနောက် ၂၀၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်မှာ တာမွေ ဂိမ်းဆိုင်ရန်ပွဲကို မကျေနပ်လို့ ကား ၃ စီးနဲ့ လူအုပ်စုလိုက် ဓားနဲ့ခုခဲ့တယ်။ လူငယ် ကိုဇော်ဟိန်း သေဆုံးပြီး မိသားစုဝင်တွေ ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်။ လာဖမ်းတဲ့ ရဲတွေကိုပါ ခုခံခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်တပ်က သူ့ကို လွတ်ငြိမ်းပေးပြီး လူထုကြားထဲ ပြန်လွှတ်ခဲ့တယ်။ ၂၀၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်မှာ စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို စစ်တပ်က အတင်းအကျပ် အတည်ပြုလိုက်ပြီးနောက်ပိုင်းမှာတော့ ဝင်းထွဋ်ဝင်းဟာ စစ်တပ်ရဲ့ တိုက်ရိုက်အသုံးချ ပျူစောထီးခေါင်းဆောင် ဖြစ်သွားခဲ့တယ်လို့ Democratic Press က ဖော်ပြပါတယ်။ စစ်တပ်ထောက်ခံသူ အဆိုတော် ယုန်လေးက သူ့ကို ဆရာအဖြစ် ကိုးကွယ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

ဝင်းထွဋ်ဝင်း

ဝင်းထွဋ်ဝင်း (လူမှုကွန်ရက်မှာ ပျံ့နှံ့နေတဲ့ ဓာတ်ပုံ)

ပေါ်တာဆွဲ စီးပွားရေး

စစ်မြေပြင် ဆုံးရှုံးမှုများလာပြီး တပ်သားသစ် လိုအပ်ချက် မြင့်လာချိန်မှာ ဝင်းထွဋ်ဝင်းလို အုပ်စုတွေအတွက် ပေါ်တာဆွဲတာ၊ စစ်မှုထမ်းဖို့ လိုက်ဖမ်းပေးတာ၊ မိသားစုတွေဆီက "စစ်မှုထမ်းကင်းလွတ်ကြေး" ဆိုပြီး ငွေတောင်းတာတွေဟာ ငွေရှာလို့ကောင်းတဲ့ လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်လာခဲ့တယ်လို့ Democratic Press က ဆိုပါတယ်။ စစ်တပ်နဲ့ ရဲရဲ့ အကာအကွယ်နဲ့ သူကိုယ်တိုင် ရှေ့တန်းထွက်စရာ မလိုတော့ဘဲ သူ့လက်အောက်ခံ ထောင်ထွက်တပည့်တွေနဲ့ လူမိုက်ကွန်ရက်က မြို့နယ်အနှံ့ အရပ်ဝတ်နဲ့ လူငယ်တွေကို ဖမ်းဆီးပေးနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရလာတဲ့ မတရားငွေတွေကို ပုဆိုးဆိုင်၊ ထမင်းဆိုင်၊ ကားပစ္စည်းဆိုင်တွေအဖြစ် ငွေဖြူပြန်ပြောင်းတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

ဒေသခံတစ်ဦးရဲ့ ပြောဆိုချက်အရ ရဲက ဘာမှမလုပ်ပေးဘူး။ တိုင်ရင်လည်း စစ်တပ်က ဖမ်းတာထက် သူတို့ ဝင်ခုတ်မှာကို ပိုကြောက်နေရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အောက်တိုဘာလထဲမှာပင် ဒေသခံတွေရဲ့ စုပေါင်းတုံ့ပြန်မှုကြောင့် အရပ်ဝတ် ပေါ်တာဆွဲသူတွေရဲ့ လက်က လွတ်လာတဲ့ လူငယ် ၄ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့ပြီလို့ Democratic Press က ဖော်ပြပါတယ်။ တောင်ဥက္ကလာနဲ့ မြောက်ဥက္ကလာတို့မှာ လာဖမ်းတဲ့ အရပ်ဝတ်တွေကို ပြည်သူတွေက ရိုက်လွှတ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မဟာနဒီနဲ့ ဆက်စပ်မှု

ဒီဝင်းထွဋ်ဝင်းဟာ မဟာနဒီ ပဲလိမ်လည်မှုဇာတ်လမ်းထဲကလူ အတူတူပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ရန်ကုန်ခေတ်သစ် (၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅) ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ မဟာနဒီထရေးဒင်းက ဒါရိုက်တာ ကိုရဲမင်းလွင်ဟာ ပဲရောင်းသူ ဇော်မင်းသန့် (ခ) ဇော်ဇော်လေးဆီက အလိမ်ခံရပြီးနောက် ငွေပြန်ရဖို့ အဆိုတော် ယုန်လေးက ချိတ်ပေးတဲ့ ဝင်းထွဋ်ဝင်းကို သိန်း ၁၀၀၀ ပေးခဲ့ရတယ်။ ဘာမှဖြစ်မလာဘဲ ဝင်းထွဋ်ဝင်းက သိန်း ၅၀၀ ပြန်ပေးပြီး ကျန် ၅၀၀ ကို မိသားစုကို ခြိမ်းခြောက်ပြီး မပေးဘူးလို့ ရဲမင်းလွင်က ပြောခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက ကြားခံလူမိုက်၊ အခု ဒေါပုံ–သာကေတရဲ့ ပေါ်တာဆွဲကွန်ရက်ခေါင်းဆောင် — ကွန်ရက်တစ်ခုတည်းက လူတစ်ခုတည်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ဝင်းထွဋ်ဝင်းက ဒဂုံဆိပ်ကမ်း ၊ AYCT Condo (အေယာချမ်းသာကွန်ဒို) တိုက်11B 5ထပ်မှာ ကီပင်နဲ့နေနေပါတယ်၊1200 square feet အခန်းပါ အခန်းက၁၀ခန်းရှိပြီးလူမ​နေ​သေးတဲ့အခန်းက များတယ်၊ရှာလို့လွယ်ပါတယ်​နော် အခန်းမှာခွေး၂ကောင်ရှိပြီးဝန်းထဲမှာသူ့တပည့် တွေနေဖို့အခန်း​တွေငှါးပေးထားတယ် အ​ယောက်၂၀လောက်ရှိပါတယ်၊ AYCT condo. Blk11(B),#05 ဧရာဝဏ်လမ်းမကြီး၊ ၆၁ ရပ်ကွက်၊ ဒဂုံဆိပ်ကမ်း။ရန်ကုန်။ ပိုင်ရှင်ကဦးနေမျိုးအောင်၊ဒေါ်အေးအေးလတ် မြခွါညိုအိမ်ယာ၊ ပန်းပင်ကြီးလမ်းမှာနေတယ် ရုံးချုပ်ကလဲအဲ့မှာရှိတယ်

ဝင်းထွဋ်ဝင်း

ဝင်းထွဋ်ဝင်း (လူမှုကွန်ရက်မှာ ပျံ့နှံ့နေတဲ့ ဓာတ်ပုံ)

မြင်းခြံက သီတာယုမွန် — ပုံစံတစ်ခုတည်းပဲ

ဒီပုံစံတစ်ခုတည်းက ရန်ကုန်မှာတင် မဟုတ်ပါဘူး။ မန္တလေးတိုင်း မြင်းခြံမြို့နယ်မှာလည်း စစ်အုပ်စုက လက်သပ်မွေးထားသူ သီတာယုမွန် ဦးဆောင်တဲ့ ပျူစောထီးအဖွဲ့ ကြီးစိုးသောင်းကျန်းနေတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ် (Mandalay Free Press)။ မြို့ခံတွေကို လက်နက်ပြ မိုက်ကြေးခွဲငွေညှစ်တာ၊ ခရီးသွားတွေနဲ့ ဒေသခံပြည်သူတွေကို ဓားပြတိုက်လုယက်တာ၊ ပေါ်တာဆွဲတာတွေ မကြာခဏ ကျူးလွန်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ပျူအဖွဲ့ဝင် မရှိတဲ့ နေအိမ်တွေကိုလည်း လစဉ်ကြေး တစ်အိမ် ကျပ်ငါးသောင်းစီ လိုက်တောင်းနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

သီတာယုမွန်နဲ့ မြင်းခြံပျူအဖွဲ့

သီတာယုမွန်နဲ့ မြင်းခြံပျူအဖွဲ့ (လူမှုကွန်ရက်မှာ ပျံ့နှံ့နေတဲ့ ဓာတ်ပုံ)

မြင်းခြံ မြောက်ဈေး မီးလောင်မှုမှာလည်း ပျူခေါင်းဆောင် သီတာယုမွန်က ရှို့တယ်လို့ သတင်းထွက်နေပါတယ် (Myanmar Pressphoto Agency)။ ရန်ကုန်က ဝင်းထွဋ်ဝင်းဖြစ်ဖြစ်၊ မြင်းခြံက သီတာယုမွန်ဖြစ်ဖြစ်၊ ပုံစံက အတူတူပဲ ဖြစ်ပါတယ် — စစ်တပ်က မွေးထားတဲ့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့က ပြည်သူကို ခြိမ်းခြောက်၊ ငွေညှစ်၊ ပေါ်တာဆွဲတဲ့ ပုံစံပါပဲ။

ခေတ်သစ်ရဲ့ ထပ်တိုးဖော်ထုတ်ချက် — Original Gangster 3 ရုပ်ရှင်ကနေ ပျူခေါင်းဆောင်အထိ

ရန်ကုန်ခေတ်သစ်ရဲ့ အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်ဖော်ပြချက်အရ ဝင်းထွဋ်ဝင်းဟာ စစ်တပ်ဘက်တော်သား အဆိုတော် ယုန်လေး ရိုက်ကူးတဲ့ "Original Gangster 3" ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ သာကေတလူမိုက်တွေနဲ့အတူ ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီရုပ်ရှင် ပြသပြီးနောက်ပိုင်းမှာ ယုန်လေးရဲ့ ဆက်သွယ်ပေးမှုနဲ့ ဝင်းထွဋ်ဝင်းဟာ စစ်တပ်အတွက် စစ်မှုထမ်းတပ်သားသစ်တွေ စုဆောင်းပေးတာ၊ ညစာရင်း စစ်ပေးတာ၊ တော်လှန်ရေးရဲဘော်တွေအကြောင်း သတင်းစုံစမ်းတာ၊ သတင်းပေးတွေ မွေးမြူတာတွေကို လုပ်ကိုင်လာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဝင်းထွဋ်ဝင်း

ဝင်းထွဋ်ဝင်း (လူမှုကွန်ရက်မှာ ပျံ့နှံ့နေတဲ့ ဓာတ်ပုံ)

သာကေတဒေသခံတစ်ဦးရဲ့ ပြောဆိုချက်အရ စစ်တပ်ထောက်ခံတဲ့ ယုန်လေးက Original Gangster 3 မှာ ဝင်းထွဋ်ဝင်းကို ထည့်ရိုက်ပေးလိုက်တော့ ဝင်းထွဋ်ဝင်းဟာ ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင်လို့မျိုး ပုံလုပ်လာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ လူကြီးတွေအပါအဝင် လူထုကို လက်အုပ်ချီခိုင်းတာ၊ စစ်တပ်နဲ့ရဲက သူ့နောက်ခံဖြစ်လာတော့ သူ့ကို အရေးယူသူမရှိတော့တာ၊ သူကိုယ်တိုင်လည်း သေနတ်အတိုတစ်လက် ကိုင်ထားတာတွေကြောင့် အထူးသဖြင့် လူငယ်တွေအတွက် မလုံခြုံတော့ဘူးလို့ ဒေသခံက ပြောပါတယ်။

သာကေတမြို့နယ်မှာပဲ ဝင်းထွဋ်ဝင်းဟာ စစ်တပ်လက်အောက်ခံ ပျူစောထီးအနေနဲ့ ရဲစခန်းနဲ့ နီးနီးကပ်ကပ် ဆက်ကြေးကောက်၊ မိုက်ကြေးခွဲငွေညှစ်ပြီး စစ်မှုထမ်းဖို့ လူငယ်တွေ လိုက်ဖမ်းပေးတာ၊ "စစ်မှုထမ်းကင်းလွတ်ကြေး" ကောက်တာတွေ လုပ်နေတယ်လို့ ခေတ်သစ်က ဖော်ပြပါတယ်။ ရလာတဲ့ ငွေတွေကို ပုဆိုးဆိုင်၊ ထမင်းဆိုင်၊ ကားပစ္စည်းဆိုင်တွေအဖြစ် ငွေဖြူပြန်ပြောင်းတယ်ဆိုတာလည်း Democratic Press ရဲ့ ဖော်ပြချက်နဲ့ ကိုက်ညီပါတယ်။

သာကေတ ခိုင်ရွှေဝါ ၇ ရပ်ကွက်မှာတော့ ဝင်းထွဋ်ဝင်းရဲ့ တပည့်တွေက ဒေသခံပြည်သူတွေကို ပါးရိုက်၊ ရိုက်နှက်၊ ဆက်ကြေးကောက်တာတွေ အရမ်းလုပ်လာပြီး မိန်းမပျိုလေးတွေကိုပါ "ငွေပေးမယ်၊ ငါ့ဆရာနဲ့ အတူတူ အိပ်ပါ" ဆိုပြီး အနိုင်ကျင့်ဗိုလ်ကျနေတယ်လို့ ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်က ပြောပါတယ်။ တိုင်ရင်လည်း ရဲက ဘာမှ မလုပ်ပေးဘဲ၊ တိုင်တဲ့သူကိုပဲ လူမိုက်တွေ ဝင်ခုတ်မှာကို ကြောက်နေရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စက်တင်ဘာ ၆ ရက်က ခေတ်သစ်ရဲ့ သီးခြားဖော်ပြချက်မှာလည်း စစ်မှုထမ်းတပ်သားအဖြစ် စုဆောင်းခံလိုက်ရတဲ့ လူငယ်တချို့ရဲ့ ဆွေမျိုးတွေက ဝင်းထွဋ်ဝင်းဟာ လက်နက်ကိုင် ပျူစောထီးအဖွဲ့ ထူထောင်ပြီး စစ်တပ်အတွက် လူငယ်တွေ ဖမ်းဆီးနေတယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အောက်ပါ ဓာတ်ပုံတွေကတော့ မနှစ်က (၂၀၂၅) တင်ခဲ့ဖူးတဲ့ ဓာတ်ပုံတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

အခန်းတံခါး

မနှစ်က တင်ခဲ့တဲ့ ဓာတ်ပုံ — အခန်းတံခါး

9B လမ်းဆိုင်း

မနှစ်က တင်ခဲ့တဲ့ ဓာတ်ပုံ — 9B လမ်းဆိုင်း

9A အဆောက်အအုံဆိုင်း

မနှစ်က တင်ခဲ့တဲ့ ဓာတ်ပုံ — 9A အဆောက်အအုံဆိုင်း

ကွန်ဒိုအဆောက်အအုံ

မနှစ်က တင်ခဲ့တဲ့ ဓာတ်ပုံ — ကွန်ဒိုအဆောက်အအုံ

ကွန်ဒိုအဆောက်အအုံ

မနှစ်က တင်ခဲ့တဲ့ ဓာတ်ပုံ — ကွန်ဒိုအဆောက်အအုံ

ဥပဒေနဲ့မညီတဲ့ စနစ်နဲ့ failed state

စစ်တပ်မှာ အခုလို လူမိုက်တွေကို ပျူစောထီးအမည်ခံပြီး စစ်တပ်က လက်နက်ဆင်ပေးထားသူတွေက ပြည်သူကို အနိုင်ကျင့်တာ၊ ပြန်ပေးဆွဲသလို ဖမ်းခေါ်ပြီး စစ်တပ်ဆီမှာ စစ်မှုထမ်းဖို့ ရောင်းစားတာတွေဟာ ဥပဒေနဲ့ မညီပါဘူး။ ဒါတွေဟာ လုံခြုံမှုမရှိတဲ့ နိုင်ငံ၊ စစ်အစိုးရနဲ့ ကြံ့ဖွတ်ပါတီက နောက်ခံပြုထားတဲ့ ဘာသာရေးအစွန်းရောက်တွေ ချယ်လှယ်နေကြတာတွေရဲ့ လက္ခဏာပါ။ သာမန်ပြည်သူတွေ နေ့စဉ် ကြောက်လန့်စာစား နေနေကြရတဲ့ failed state ကြီး ဖြစ်နေသ၍ မင်းအောင်လှိုင်ဟာ ဘယ်တော့မှ ပြည်သူထောက်ခံတဲ့ သမ္မတ ဖြစ်လာမှာ မဟုတ်ပါဘူး။

ရင်းမြစ်များ: Democratic Press (၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆); ရန်ကုန်ခေတ်သစ် (၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆); ရန်ကုန်ခေတ်သစ် (၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆); ရန်ကုန်ခေတ်သစ် (၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅); Mandalay Free Press; Myanmar Pressphoto Agency။ စွပ်စွဲချက်များသည် အဆိုပါသတင်းဌာနများနှင့် ကိုရဲမင်းလွင်၏ ပြောဆိုချက်အပေါ် အခြေခံသည်။ စစ်ကောင်စီဘက်ကမူ ရဲမင်းလွင်တို့ကို ပို့ကုန်ငွေ ပြန်မသွင်းသူများအဖြစ် စွပ်စွဲထားသည် (Global New Light of Myanmar, ၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅)။

ဆက်ဖတ်ရန် →

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်

ရဲရင့်ငယ် — ၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်

အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်လေးရက် (စနေနေ့) မြန်မာသတင်းချုပ်ကို တင်ပြလိုက်ပါတယ်။ ဒီနေ့မှာ ထိုင်းနိုင်ငံက အမေရိကန်နဲ့ မြန်မာစစ်ကောင်စီတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးမှုကို ကြိုဆိုကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ စစ်တွေတိုက်ပွဲကြောင့် ကျေးရွာ ခုနှစ်ဆယ်ကျော်က ဒေသခံတွေ ထွက်ပြေးနေရပါတယ်။ ရခိုင်နဲ့ မကွေးက တိုက်ခိုက်မှုတွေ၊ စစ်မျက်နှာသတင်းတွေ၊ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်က မုန်တိုင်းအလားအလာနဲ့ ငလျင်သတင်းလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

ထိုင်းက အမေရိကန်-မြန်မာ ဆွေးနွေးမှုကို ကြိုဆို — အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှာ မြန်မာအရေး ဆွေးနွေးမယ်

ထိုင်းနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး စီဟာဆက် ဖွမ်ကတ်ကီယို (Sihasak Phuangketkeow) က အမေရိကန်နိုင်ငံနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးမှုကို ကြိုဆိုတယ်လို့ ရိုက်တာ (Reuters) သတင်းဌာနကို အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်သုံးရက်မှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံကို အထီးကျန်နေစေချင်တာ မဟုတ်သလို၊ နိုင်ငံကြီးတွေရဲ့ ယှဉ်ပြိုင်မှုကွင်းပြင်လည်း ဖြစ်စေချင်တာ မဟုတ်ဘူးလို့ သူက ဆိုပါတယ်။

အမေရိကန်နဲ့ ဆွေးနွေးတာဟာ စစ်ကောင်စီကို တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတာနဲ့ မတူဘဲ၊ ငြိမ်းချမ်းတဲ့ ဖြေရှင်းမှုနဲ့ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးကို အားပေးဖို့ ဖြစ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ နိုဝင်ဘာလမှာ မနီလာမြို့မှာ ကျင်းပမယ့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (အာဆီယံ) ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှာ မြန်မာနိုင်ငံအရေးကို အသေးစိတ် ဆွေးနွေးမယ်လို့ သူက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ အာဆီယံရဲ့ သဘောထားမှာ အပြောင်းအလဲတချို့ ရှိလာတယ်လို့လည်း ဆိုပြီး၊ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်းနဲ့ မလေးရှား ခရီးစဉ်တွေကို ဥပမာပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အပြည့်အဝ ကိုယ်စားပြုမှုကို ပြန်ပေးမလားဆိုတာတော့ မသေချာသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

အမေရိကန်နဲ့ မြန်မာစစ်ကောင်စီတို့ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်ပတ်က တိုကျိုမြို့မှာ ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး၊ အဲဒါဟာ တစ်လအတွင်း ဒုတိယအကြိမ် ဆွေးနွေးမှု ဖြစ်တယ်လို့ ရိုက်တာက ဖော်ပြထားပါတယ်။

စစ်တွေတိုက်ပွဲကြောင့် ကျေးရွာ ခုနှစ်ဆယ်ကျော် ထွက်ပြေးရ

ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့အနီး တိုက်ပွဲတွေကြောင့် ကျေးရွာ ခုနှစ်ဆယ်ကျော်က ဒေသခံတွေ ထွက်ပြေးနေရတယ်လို့ နာရင်္ဂျာရာ (Narinjara) သတင်းကို ကိုးကားပြီး မြန်မာ ငြိမ်းချမ်းရေး စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (Myanmar Peace Monitor) က အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်လေးရက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ပေါက်တောမြို့နယ်၊ ရသေ့တောင်မြို့နယ်နဲ့ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်က ရွာတွေ ဖြစ်ပြီး၊ ရသေ့တောင်တောင်ပိုင်းက ရွာ နှစ်ဆယ်ကျော်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းတောင်ပိုင်းက ရွာ ငါးဆယ်ခန့် ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ထွက်ပြေးရသူတော်တော်များများဟာ ဒုတိယအကြိမ် ထွက်ပြေးရတာဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်နဲ့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ တစ်ကြိမ် ထွက်ပြေးခဲ့ပြီးနောက် ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) က အဲဒီမြို့တွေကို သိမ်းပြီးမှ ပြန်လာခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။ စက်တင်ဘာလမှာ စစ်တွေအနီး တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းထန်လာတော့ ထပ်ပြီး ထွက်ပြေးခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ထွက်ပြေးရသူတွေဟာ အစားအသောက်၊ အဝတ်အထည်နဲ့ နေထိုင်ရာနေရာ အခက်အခဲတွေ ကြုံနေရပြီး၊ အိမ်တစ်လုံးမှာ မိသားစု သုံးစုကနေ လေးစုအထိ နေနေရတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ရွာအရေအတွက်နဲ့ ထွက်ပြေးရသူတွေရဲ့ အခြေအနေတွေဟာ နာရင်္ဂျာရာရဲ့ သတင်းပေးပို့ချက်သာ ဖြစ်ပြီး၊ သီးခြား အတည်ပြုချက် မရှိသေးပါဘူး။

စစ်တွေမြို့လယ် အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်သုံးရက် ပေါက်ကွဲမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့ မိုးမခ သတင်း (m.CDM) ရဲ့ ဒီနေ့ သတင်းအရ သေဆုံးသူ ငါးဦးကနေ တစ်ဆယ့်ဦးအထိ ရှိနိုင်ပြီး၊ အမျိုးသမီး လေးဦး ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ပေါက်ကွဲမှုဟာ လေကြောင်းဗုံးကြောင့်လား၊ လက်နက်ကြီးကျည်ကြောင့်လား ဆိုတာတော့ သတင်းတွေ ကွဲပြားနေဆဲဖြစ်ပြီး၊ တာဝန်ရှိမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး သီးခြား အတည်ပြုချက် မရှိသေးပါဘူး။

ရခိုင်နဲ့ မကွေးက တိုက်ခိုက်မှုများ — ပေါက်တောမှာ ဒီနေ့ လေးဦး ဒဏ်ရာရ

လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအပြီး မီးခိုးများ (ပုံဥပမာ)
လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအပြီး မီးခိုးထွက်နေပုံ (ပုံဥပမာ) — ဓာတ်ပုံ: Human Rights Watch

ဒီနေ့ မနက် ခြောက်နာရီလောက်က ရခိုင်ပြည်နယ် ပေါက်တော (ဝီရသနီ) မြို့နယ်မှာ ဝိုင်တွဲ (Y-12) လေယာဉ်က သဝင်ချောင်းရွာနဲ့ အဝကန်ရွာတို့ကို ဗုံး လေးလုံး ကြဲချခဲ့ရာမှာ ရွာသား လေးဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံသတင်းတွေကို ကိုးကားပြီး ဂလိုဘယ် ရခိုင် နက်ဝက် (Global Arakan Network) က ဖော်ပြထားပါတယ်။ သဝင်ချောင်းရွာမှာ သုံးဦး၊ အဝကန်ရွာမှာ တစ်ဦး ဒဏ်ရာရပြီး၊ ဒဏ်ရာရသူတွေကို အရေးပေါ် ဆေးကုသမှု ပေးနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ငါးပျံကျွန်းအနီးမှာ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေပြီး၊ အနီးအနားက ရွာတွေကို နေ့စဉ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ရှိနေတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ ဒီသတင်းဟာ ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ် တစ်ခုတည်းကနေ လာတာဖြစ်ပြီး၊ သီးခြား အတည်ပြုချက် မရှိသေးပါဘူး။

အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်သုံးရက် နေ့လယ် နှစ်နာရီလောက်က ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ် ပန်းနိလရွာကို တိုက်လေယာဉ်နဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာမှာ အသက် လေးဆယ့်လေးနှစ်အရွယ် ဒေါ်လှရွှေတင် သေဆုံးပြီး၊ အသက် ခြောက်ဆယ့်နှစ်နှစ်အရွယ် ဒေါ်မအေးနုနဲ့ အသက် နှစ်ဆယ့်ငါးနှစ်အရွယ် အောင်လင်းစိုး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းက ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဲဒီနေ့ပဲ မကွေးတိုင်း မြိုင်မြို့နယ် ကျောက်ခွက်ရွာကို တိုက်လေယာဉ်နဲ့ ရဟတ်ယာဉ်တွေနဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာမှာ ကလေးတစ်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ငါးဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကျောက်ခွက်ရွာမှာ တိုက်ပွဲဖြစ်နေတာ မရှိဘူးလို့ ဒေသခံတွေက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

စစ်မျက်နှာသတင်းများ — ကချင်၊ ရှမ်းနဲ့ အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး အစိုးရ

ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) နဲ့ မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့တွေဟာ စစ်ကိုင်းတိုင်း ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်မှာ စစ်ကောင်စီနဲ့ ရှမ်းနီအမျိုးသားတပ်မတော် (SNA) တို့ရဲ့ စခန်းတွေကို အောက်တိုဘာလ တစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်နဲ့ တစ်ဆယ့်ကိုးရက်မှာ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး၊ အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်နှစ်ရက် ညမှာလည်း အဓိကစခန်းတစ်ခုကို ထပ်ပြီး သိမ်းပိုက်ခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းက ဖော်ပြထားပါတယ်။ စစ်ကောင်စီဖက်က ထိခိုက်မှုတွေ ရှိခဲ့ပြီး၊ လက်နက်ခဲယမ်းတွေ အမြောက်အများ သိမ်းဆည်းရမိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း ရပ်စောက်မြို့နယ်မှာတော့ ရှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ (RCSS) နဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်တို့ကြား အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်နှစ်ရက် မနက် ရှစ်နာရီခွဲလောက်ကနေ ညနေ ငါးနာရီအထိ ကိုးနာရီကြာ တိုက်ပွဲ ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီဖက်က သတင်းတွေအရ စစ်ကောင်စီတပ်သား တစ်ဆယ့်ဦးကျော် သေဆုံးပြီး၊ အများအပြား ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီထိခိုက်မှုအရေအတွက်ဟာ ရှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီဖက်က ပြောဆိုချက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး အစိုးရ (NUG) ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကတော့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) တပ်ရင်း ၉၇၁၁ ကို အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်သုံးရက်မှာ လက်နက်တပ်ဆင်ပေးတဲ့ အခမ်းအနားတစ်ခု ကျင်းပခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဦးရဲမွန်နဲ့ အခြားတာဝန်ရှိသူတွေ တက်ရောက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

နိုင်ငံတကာသတင်းများ — လက်နက်ပိတ်ဆို့ရေး တောင်းဆိုမှုနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဆု

ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ ညီလာခံမှာ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်မိုးထွန်းက စစ်ကောင်စီကို လက်နက်ရောင်းချမှုကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပိတ်ဆို့ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းက ဖော်ပြထားပါတယ်။ စစ်ကောင်စီရဲ့ ရက်စက်မှုတွေကြောင့် အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက အရပ်သား ရှစ်ထောင်ငါးရာကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီလို့ သူက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ စစ်ကောင်စီကို လက်နက်ရောင်းနေတဲ့ နိုင်ငံတွေဟာ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေကို သိသိလျက်နဲ့ ထောက်ခံနေတာဖြစ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) ကတော့ ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်က မယ်တော်ဆေးခန်း (Mae Tao Clinic) ကို တည်ထောင်သူ ဒေါက်တာ စင်သီယာမောင် (Dr Cynthia Maung) ဟာ ဂျပန်နိုင်ငံ အိုကီနာဝါ ငြိမ်းချမ်းရေးဆု (Okinawa Peace Prize) ရရှိခဲ့တဲ့အတွက် ဂုဏ်ပြုကြောင်း သတင်းတစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒေါက်တာ စင်သီယာမောင်ဟာ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားတွေ၊ စစ်ဘေးရှောင်တွေနဲ့ ဆင်းရဲတဲ့ ပြည်သူတွေကို နှစ်ပေါင်း လေးဆယ်ကျော် အခမဲ့ ဆေးကုသပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စက်တင်ဘာလအတွက် တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ အကောက်ခွန်အချက်အလက်တွေအရ တရုတ်နိုင်ငံကို မြန်မာနိုင်ငံက အမည်မဖော်ပြထားတဲ့ သတ္တုအောက်ဆိုဒ် တန် သုံးထောင်ငါးရာကိုး တင်ပို့ခဲ့ပြီး၊ အဲဒါဟာ တရုတ်နိုင်ငံ စုစုပေါင်း တင်သွင်းမှု တန် ငါးထောင်နှစ်ဆယ့်တစ် ရဲ့ ခုနှစ်ဆယ်ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိတယ်လို့ ရှန်ဟိုင်း သတ္တုဈေးကွက် သတင်း (Shanghai Metals Market) က ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီအချက်အလက်ဟာ တင်ပို့မှုအချက်အလက်သာ ဖြစ်ပြီး၊ သတ္တုတွင်းတွေကို ဘယ်သူ ထိန်းချုပ်ထားလဲဆိုတာကို မပြပါဘူး။ နိုင်ငံတကာ လယ်သမားအဖွဲ့ချုပ် လာဗီယာ ကမ်ပက်ဆီနာ (La Via Campesina) ကလည်း ဒီနေ့ ထုတ်ပြန်တဲ့ ကြေညာချက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံက လယ်သမားတွေနဲ့ အလုပ်သမားတွေကို ထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ စစ်ကောင်စီရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို အသိအမှတ်မပြုဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် မုန်တိုင်းအလားအလာ — မြန်မာဖက်ကို မဦးတည်၊ ငလျင်သတင်း

အိန္ဒိယ မိုးလေဝသဌာန (IMD) ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်က လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းဟာ အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်လေးရက်မှာ လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းအဆင့်ကနေ တက်လာပြီး၊ အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်ငါးရက်မှာ ပိုအားကောင်းလာကာ၊ အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်ခြောက်ရက် မနက်မှာ ဆိုင်ကလုန်း မုန်တိုင်းအဆင့် ရောက်နိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မုန်တိုင်းအဆင့်ရောက်ရင် အမည်က အာနာ့ဘ် (Arnab) ဖြစ်မှာလို့ ဆိုပါတယ်။ ရွေ့လျားမယ့်လမ်းကြောင်းကတော့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အန်ဒရာ ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနဲ့ အိုဒီရှာပြည်နယ် တောင်ပိုင်း ကမ်းခြေတွေဖက်ကို ဦးတည်နေပြီး၊ အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက် မနက်လောက်မှာ ကမ်းခြေကို ရောက်နိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံဖက်ကို ဦးတည်နေတာ မဟုတ်တဲ့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ မုန်တိုင်းဒဏ် တိုက်ရိုက် ခံရဖို့ မရှိပါဘူး။

အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်သုံးရက် ညမှာတော့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပြင်းအား ၅ ဒသမ ၂ အဆင့် ငလျင် လှုပ်ခဲ့တယ်လို့ အိန္ဒိယ အမျိုးသား ငလျင်သိပ္ပံစင်တာ (NCS) က ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ငလျင်ဟာ မြေအောက် ၁၁၅ ကီလိုမီတာ အနက်မှာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ထိခိုက်ပျက်စီးမှု ဒါမှမဟုတ် သေဆုံးမှုတွေ ရှိတယ်လို့ သတင်း မရရှိသေးပါဘူး။

သတင်းတိုများ

  • အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်နှစ်ရက် ည ရှစ်နာရီလောက်က မြဝတီမြို့ တောင်ပိုင်းက တိုက်ပွဲတွေကနေ ကျည်ဆန် လေးလုံး ထိုင်းနိုင်ငံ မဲဆောက်မြို့ဖက်ကို ကျရောက်ခဲ့ပြီး၊ မြန်မာ ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမီး အမျိုးသမီးတစ်ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရကာ၊ ထိုင်းနိုင်ငံသား အိမ်လေးလုံး ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းက ဖော်ပြထားပါတယ်။
  • အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်နှစ်ရက် ညနေ ငါးနာရီလောက်က မကွေးတိုင်း မင်းတုန်းမြို့နယ်မှာ စွမ်းအင်သုံး လေထီးတွေနဲ့ ဗုံး ကိုးလုံး ကြဲချခဲ့ရာမှာ အသက် နှစ်ဆယ့်ငါးနှစ်အရွယ် ကိုဖိုးလမင်း သေဆုံးပြီး၊ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
  • လှိုင်းဘွဲ့ခရိုင်မှာတော့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် အသက် ခုနှစ်ဆယ့်ရှစ်နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီးတစ်ဦး သေဆုံးပြီး၊ အသက် နှစ်ဆယ့်ခုနှစ်နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) က ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
  • မန္တလေးတိုင်း မြင်းခြံခရိုင်မှာတော့ အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး အစိုးရ လူမှုရေး၊ အလုပ်သမားနဲ့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ဦးဆောင်မှုနဲ့ အတင်းအဓမ္မ အလုပ်ခိုင်းစေမှုကို ကာကွယ်ရေး အသိပညာပေး ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခု အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်နှစ်ရက်မှာ ကျင်းပခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ခရိုင်နဲ့ မြို့နယ်အဆင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် အဖွဲ့ဝင် ရှစ်ဆယ်ခန့် တက်ရောက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ရင်းမြစ်များ

  • Reuters (Oct 23, 2026) — Thailand welcomes US-Myanmar engagement, expects ASEAN talks: reuters.com (syndicated: mediaselangor.com)
  • Myanmar Peace Monitor / Narinjara (Oct 24, 2026) — 70+ villages flee Sittwe fighting (single sourcing chain): mmpeacemonitor.org
  • Global Arakan Network / ONN (Oct 24, 2026) — Wira Thani airstrike, 4 injured (single sourcing chain): globalarakannetwork.com
  • m.CDM Domestic News (October 24, 2026) — Sittwe blast toll update, Ponnagyun/Myaing attacks, KIA Homalin, RCSS Yatsauk, NUG Battalion 9711, Myawaddy shells, Mindon paraglider, Hlaingbwe drones, Myingyan event: moemaka.net
  • IMD via ANI / Particle News (Oct 23–24, 2026) — Bay of Bengal system, depression Oct 24, cyclonic storm Oct 26, India landfall ~Oct 28: particle.news
  • India National Center for Seismology via Daily Jagran (Oct 24, 2026) — Myanmar M5.2, Oct 23 night, no damage reported: thedailyjagran.com
  • Shanghai Metals Market (Oct 23, 2026) — China rare-earth oxide imports, September 2026 (customs data): metal.com
  • La Via Campesina (Oct 24, 2026) — solidarity statement with Myanmar peasants and workers: viacampesina.org
ဆက်ဖတ်ရန် →

မြန်မာ့မိုးလေဝသ — ၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

ရဲရင့်ငယ် — ၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

ဒီနေ့ (၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆) မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရဲ့ မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်ကို မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန (DMH)၊ အိန္ဒိယ မိုးလေဝသဌာန (IMD)၊ အမေရိကန် JTWC (ပူးတွဲမုန်တိုင်းသတိပေးစင်တာ)၊ Windy (ECMWF) နဲ့ နော်ဝေး မိုးလေဝသဌာန yr.no တို့ကို ယှဉ်စစ်ပြီး တင်ပြထားပါတယ်။

တစ်နိုင်ငံလုံး ခြုံငုံ

ဒီနေ့ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး နေသာပြီး တိမ်ကင်းစင်မယ်။ အပူချိန် အမြင့်ဆုံး ၃၁–၃၄°C၊ အနိမ့်ဆုံး ၂၂–၂၅°C ရှိမယ်။ လေတိုက်နှုန်း ပေါ့ပါး (တစ်နာရီ ၇–၁၄ ကီလိုမီတာ) ရှိမယ်။

အလယ်ပိုင်းမြေပြန့် (မန္တလေးတိုင်း၊ နေပြည်တော်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မကွေးတိုင်း) — နေသာ၊ ၃၃–၃၄°C၊ မိုးရွာနိုင်ခြေ အလွန်နည်းပါး။

ရန်ကုန်တိုင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း၊ မွန်ပြည်နယ်၊ တနင်္သာရီတိုင်း — နေ့လယ်/ညနေပိုင်း မိုးအနည်းငယ် (၀–၅ မီလီမီတာ) ရွာနိုင်ပြီး တချို့နေရာတွေမှာ မိုးကြိုးမုန်တိုင်း ကျရောက်နိုင်ပါတယ်။

ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ် — တိမ်ကင်းစင်ပြီး မိုးရွာနိုင်ခြေ နည်းပါး။

မနက်ဖြန် (၂၅ အောက်တိုဘာ) — တိမ်ထူလာပြီး မိုးအနည်းငယ် တိုးနိုင်ပါတယ် (၂–၅ မီလီမီတာ)၊ တချို့နေရာတွေမှာ မိုးကြိုးမုန်တိုင်း ကျရောက်နိုင်ပါတယ်။

ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် စောင့်ကြည့်ချက်

ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အရှေ့တောင်ပိုင်းနဲ့ ယင်းနဲ့ဆက်စပ်တဲ့ အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းဟာ ဒီနေ့ (၂၄ အောက်တိုဘာ) မုန်တိုင်းငယ် (depression) အဆင့်၊ မနက်ဖြန် (၂၅ အောက်တိုဘာ) အားကောင်းသော မုန်တိုင်းငယ် (deep depression) အဆင့်၊ ၂၆ အောက်တိုဘာ မနက်ပိုင်းမှာ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အနောက်အလယ်ပိုင်းမှာ ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း (cyclonic storm) အဆင့်အထိ အားကောင်းလာနိုင်ပါတယ်။ မုန်တိုင်းအဆင့်ရောက်ခဲ့ရင် အမည်က "အာနာဘ်" ဖြစ်ပါမယ်။ လမ်းကြောင်းကတော့ အနောက်-အနောက်မြောက်ဘက် — အိန္ဒိယနိုင်ငံ အင်ဒရာပရာဒေ့ရှ်မြောက်ပိုင်းနဲ့ ဩရိဿပြည်နယ် တောင်ပိုင်း ကမ်းခြေဘက်ကို ဦးတည်နေပြီး မြန်မာဘက်ကို ဦးတည်နေတာ မရှိပါ။ DMH၊ IMD၊ JTWC သုံးခုလုံး သဘောတူညီပါတယ်။

၄၈ နာရီအတွင်း မြန်မာကို ကုန်းတွင်းဝင်နိုင်ခြေ မရှိပါ။ DMH က မြန်မာအတွက် ရေကြီးသတိပေးချက်၊ မုန်တိုင်းသတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ထားတာ မရှိပါ။

ထူးခြားဖြစ်စဉ်

ဒီနေ့ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ထူးခြားတဲ့ မိုးလေဝသဖြစ်စဉ် (မုန်တိုင်း၊ မိုးသည်းထန်စွာရွာ၊ အပူလှိုင်း၊ ရေကြီး) မရှိပါ။

ရွေ့လျားနေတဲ့ မိုးလေဝသ မြေပုံ (Windy)

ရင်းမြစ်များ

DMH (လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း ထုတ်ပြန်ချက်၊ ၂၃ အောက်တိုဘာ ၁၆:၀၀) — https://moezala.gov.mm/my/news/134532
IMD (အိန္ဒိယ မိုးလေဝသဌာန) — https://newsplainly.com/india/bay-of-bengal-cyclone/
JTWC via Orbis Weather — https://www.orbisweather.com/southeast-asia-weather-natural-hazards-today-saturday-october-24-2026/
weather.com (နေပြည်တော်) — https://weather.com/mm/naypyitaw/city/naypyitaw/hourbyhour
weather2travel (မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး) — https://www.weather2travel.com/myanmar/forecast/
weather25 (မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး) — https://www.weather25.com/amp/asia/myanmar?page=14
yr.no (ရန်ကုန်၊ နော်ဝေး မိုးလေဝသဌာန) — https://api.met.no/weatherapi/locationforecast/2.0/compact?lat=16.8409&lon=96.1735
Windy မြေပုံ — https://www.windy.com/?21.900,96.000,5

ဆက်ဖတ်ရန် →
CI စခန်း ပြန်ဖွင့် ၅ ရက်အတွင်း လာလုပ်သူ ၁,၅၀၀ ဝန်းကျင်သာ ရှိဟု ဝန်ကြီး မောင်မြင့် ဝန်ခံ

CI စခန်း ပြန်ဖွင့် ၅ ရက်အတွင်း လာလုပ်သူ ၁,၅၀၀ ဝန်းကျင်သာ ရှိဟု ဝန်ကြီး မောင်မြင့် ဝန်ခံ

ရဲရင့်ငယ် — ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် မြန်မာ ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများအတွက် မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း သက်သေခံလက်မှတ် (Certificate of Identity — CI) စခန်းများ ပြန်လည် ဖွင့်လှစ်ပြီး ၅ ရက်အတွင်း CI လာရောက် ပြုလုပ်သူသည် အင်မတန် နည်းပါးပြီး စုစုပေါင်း ၁,၅၀၀ ဝန်းကျင်သာ ရှိခဲ့ကြောင်း စစ်အစိုးရ အလုပ်သမားဝန်ကြီး မောင်မြင့်က ဝန်ခံပြောဆိုခဲ့ကြောင်း ခေတ်သစ်မီဒီယာ၏ အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက် ညနေပိုင်း သတင်းအစီအစဉ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

CI စခန်း ၅ ခုကို စမွတ်စခွန်၊ စမွတ်ပရာကန်၊ ချွန်ဘူရီ၊ ချင်းမိုင်နှင့် စူရတ်ဌာနီ တို့တွင် အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက်မှ စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး အလုပ်လုပ်ခွင့် သက်တမ်း ဒီဇင်ဘာ ၁၁ ရက် ကုန်ဆုံးမည့် အလုပ်သမားများကို အဓိက ရည်ရွယ်ကြောင်း သိရသည်။ မြန်မာ အလုပ်သမားသံအရာရှိရုံး၏ အစောပိုင်း ထုတ်ပြန်ချက်အရ CI စာအုပ် ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သူ ၈ သိန်းကျော် ရှိသည်ဟု ဆိုထားရာ လာရောက် ပြုလုပ်သူ အရေအတွက်မှာ မျှော်မှန်းထားသည်နှင့် များစွာ ကွာခြားနေခြင်း ဖြစ်သည်။

CI ဝန်ဆောင်မှု စခန်း အတွင်း လူသူ နည်းပါးနေပုံ — ပုံဖော်ချက်

ပုံဖော်ချက် — AI ဖြင့် ဖန်တီးထားသည်

ဘာကြောင့် မလာကြသနည်း

ယခု အသစ်ဖွင့်သော အသုတ်တွင် CI ပြုလုပ်လိုသူသည် တရားဝင် လမ်းကြောင်းမှ မိသားစုထံ ငွေလွှဲထားသည့် အထောက်အထားကို ပြသရမည် ဖြစ်သည်။ မောင်မြင့်က အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက် အလုပ်ရုံ ဆွေးနွေးပွဲတွင် တစ်လ ဘတ် ၂,၀၀၀ နှုန်းဖြင့် ၃ လ၊ စုစုပေါင်း ဘတ် ၆,၀၀၀ လွှဲထားသည့် လက်ခံဖြတ်ပိုင်းနှင့် တစ်နှစ် ၂ ရာခိုင်နှုန်း ဝင်ငွေခွန် ဘတ် ၁,၈၀၀ ပေးဆောင်ထားသည့် အထောက်အထား ပြနိုင်သူများကိုသာ CI ထုတ်ပေးမည်ဟု ပြောဆိုခဲ့ကြောင်း Irrawaddy သတင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။

တရားဝင် လမ်းကြောင်းမှ ငွေလွှဲရခြင်းသည် အလုပ်သမားအတွက် ဆုံးရှုံးမှု ကြီးမားသည်။ ဗဟိုဘဏ် သတ်မှတ်ဈေးမှာ တစ်ဒေါ်လာ ၂,၁၀၀ ကျပ် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အေးခဲထားပြီး ပြင်ပဈေးမှာ ၄,၆၀၀ ကျပ် ဝန်းကျင် ရှိရာ ထိုလမ်းကြောင်းမှ လွှဲလိုက်သည့် ငွေသည် တန်ဖိုး ထက်ဝက်ကျော် ဆုံးရှုံးသွားသည်။ မောင်မြင့် ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပေးရသည့် ငွေကို အလှူငွေဟု သဘောထားရန်၊ ငွေလဲနှုန်း ကွာဟချက် အနည်းငယ် ရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။

ကုန်ကျစရိတ်မှာလည်း မနည်းပါ။ CI စာအုပ်ဖိုး တရားဝင် ကုန်ကျငွေမှာ ဘတ် ၂,၆၇၀ ဖြစ်သော်လည်း ဝင်ငွေခွန် ဘတ် ၁,၈၀၀၊ ဗီဇာခ ဘတ် ၃,၀၀၀ နှင့် တန်းစီနေရာ ရရှိရေး ကြားခံများထံ ပေးရသည့် ဘတ် ၁,၃၀၀ မှ ၁,၅၀၀ အထိ ထည့်ပေါင်းလိုက်လျှင် စုစုပေါင်း ဘတ် ၁၀,၀၀၀ ကျော် ကုန်ကျကြောင်း Bangkok Post သတင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။

ထို့အပြင် အချက်အလက်များ စစ်အစိုးရထံ ရောက်ရှိပြီး စစ်မှုထမ်း ဆင့်ခေါ်ခံရနိုင်သည်ကို စိုးရိမ်ခြင်း၊ သပိတ်ဝင် အစိုးရ ဝန်ထမ်းဟောင်းများ (Civil Disobedience Movement — CDM) ကို CI ထုတ်မပေးဘဲ ပြန်လွှတ်ခြင်းများ ရှိကြောင်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်နေခြင်းကလည်း အလုပ်သမားများ ခြေလှမ်း ဆုတ်စေသည့် အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်သည်။

အလုပ်သမားများ၏ တုံ့ပြန်မှု

အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်တွင် ထိုင်းရောက် မြန်မာ ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများ ကိုယ်စားပြု ညှိနှိုင်းရေးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းပြီး "ပန်းရောင် လှုပ်ရှားမှု" အမည်ဖြင့် ကမ်ပိန်း စတင်ခဲ့ကြောင်း ခေတ်သစ်မီဒီယာက ဖော်ပြထားသည်။ တောင်းဆိုချက်များမှာ CI နှင့် နိုင်ငံကူးလက်မှတ် မလိုဘဲ ထိုင်း ပန်းရောင်ကတ်နှင့် အလုပ်လုပ်ခွင့် (Work Permit) တွဲဖက်၍ တရားဝင် နေထိုင် အလုပ်လုပ်ခွင့် ရရှိရေး၊ ဗီဇာ မရှိဘဲ Work Permit သက်တမ်းတိုးခွင့် ရရှိရေးနှင့် ပန်းရောင်ကတ်အပေါ် ဗီဇာ ထုတ်ပေးရေး တို့ ဖြစ်သည်။

ထိုလှုပ်ရှားမှု၏ နောက်ဆက်တွဲ အဖြစ် CI စာအုပ် ဖျက်သိမ်းရေးအတွက် အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက် မွန်းလွဲ ၁ နာရီမှ ၃ နာရီအထိ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ကုလသမဂ္ဂ (United Nations — UN) ရုံးရှေ့တွင် ဆန္ဒပြ တောင်းဆိုပွဲ ကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း အဆိုပါ သတင်းတွင်ပင် ဖော်ပြထားသည်။

မောင်မြင့်က ပြည်ပရောက် မြန်မာများထံမှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ ဘီလီယံကျော် ရရှိခဲ့ပြီး ယခုနှစ်တွင်လည်း ထိုပမာဏအတိုင်း ရရှိရေး ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ပြောဆိုထားကြောင်း ခေတ်သစ်မီဒီယာက ကိုးကား ဖော်ပြထားရာ အလုပ်သမားများ၏ ငွေလွှဲငွေမှာ စစ်အစိုးရအတွက် နိုင်ငံခြားငွေ ရရှိရေး အဓိက လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။

CI ဆိုသည်မှာ

CI မှာ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် မရှိသော သို့မဟုတ် မရနိုင်သော မြန်မာ အလုပ်သမားများအတွက် မြန်မာဘက်မှ ထုတ်ပေးသော အစိမ်းရောင် ခရီးသွား အထောက်အထား စာအုပ် ဖြစ်ပြီး သက်တမ်း ၄ နှစ် ရှိသည်။ ထိုင်း အလုပ်လုပ်ခွင့်နှင့် ဗီဇာ ထည့်သွင်းနိုင်သော စာအုပ် ဖြစ်သော်လည်း တတိယနိုင်ငံသို့ ခရီးသွားရန် သုံး၍ မရပါ။ ကုလသမဂ္ဂ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာရေး အဖွဲ့ (International Organization for Migration — IOM) ၏ ကိန်းဂဏန်းအရ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် မြန်မာနိုင်ငံသား ၄.၆ သန်းခန့် နေထိုင်ပြီး ထိုင်း အလုပ်သမားဦးစီးဌာန စာရင်းအရ ၂.၉၃ သန်းမှာ အလုပ်လုပ်ခွင့် ရရှိထားသူများ ဖြစ်သည်။

အရင်းအမြစ်များ: ခေတ်သစ်မီဒီယာ (အောက်တိုဘာ ၂၂–၂၃၊ ၂၀၂၆); The Irrawaddy (အောက်တိုဘာ ၁၂၊ ၂၀၂၆); Bangkok Post (အောက်တိုဘာ ၂၂၊ ၂၀၂၆); Dawei Watch; IOM နှင့် ထိုင်း အလုပ်သမားဦးစီးဌာန ကိန်းဂဏန်းများ။

ဆက်ဖတ်ရန် →
Express Entry ဖိတ်ခေါ်မှုများ — အောက်တိုဘာ ၁၃–၂၀ ရလဒ်များ: ပြင်သစ်ဘာသာလမ်း CRS ၄၃၅ သာ လို

Express Entry ဖိတ်ခေါ်မှုများ — အောက်တိုဘာ ၁၃–၂၀ ရလဒ်များ: ပြင်သစ်ဘာသာလမ်း CRS ၄၃၅ သာ လို

ရဲရင့်ငယ် — ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

ကနေဒါ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး၊ ဒုက္ခသည်များနှင့် နိုင်ငံသားရေးရာ ဌာန (Immigration, Refugees and Citizenship Canada — IRCC) က အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက်မှ ၂၀ ရက်အတွင်း အမြန် ဝင်ရောက်ရေး စနစ် (Express Entry) ဖိတ်ခေါ်မှု အမှတ် ၄ ကြိမ် ကျင်းပခဲ့ပြီး လျှောက်ထားရန် ဖိတ်ခေါ်ချက် (Invitation to Apply — ITA) စုစုပေါင်း ၈,၉၈၁ စောင် ထုတ်ပေးခဲ့သည်။

သတိပြုရန်မှာ ဤဖိတ်ခေါ်မှုများသည် လက်ရှိ စည်းမျဉ်းများအတိုင်း ကျင်းပခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်က တင်ပြခဲ့သော နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်မှ စတင် အသက်ဝင်မည့် CRS အမှတ် အပြောင်းအလဲများ မပါဝင်သေးပါ။

တိုရန်တို မြို့မြင်ကွင်းနှင့် ကနေဒါ အလံ — ပုံဖော်ချက်

ပုံဖော်ချက် — AI ဖြင့် ဖန်တီးထားသည်

ဖိတ်ခေါ်မှု ရလဒ်များ

အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက် (အမှတ် ၄၅၁) — ပြည်နယ် အမည်စာရင်း တင်သွင်းရေး အစီအစဉ် (Provincial Nominee Program — PNP): ဖိတ်ခေါ်ချက် ၇၂၉ စောင်၊ အနိမ့်ဆုံး ဘက်စုံ အဆင့်သတ်မှတ် စနစ် (Comprehensive Ranking System — CRS) အမှတ် ၇၄၆။

အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက် (အမှတ် ၄၅၀) — ပြင်သစ်ဘာသာ ကျွမ်းကျင်မှု: ဖိတ်ခေါ်ချက် ၅,၀၀၀ စောင်၊ အနိမ့်ဆုံး CRS အမှတ် ၄၃၅။ ဘာသာစကား စွမ်းရည် လေးမျိုးလုံးတွင် ပြင်သစ် အဆင့် (NCLC) ၇ နှင့် အထက် ရရှိထားသူများသာ အကျုံးဝင်သည်။

အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက် (အမှတ် ၄၄၉) — ကနေဒါ အတွေ့အကြုံ အတန်း (Canadian Experience Class — CEC): ဖိတ်ခေါ်ချက် ၂,၅၀၀ စောင်၊ အနိမ့်ဆုံး CRS အမှတ် ၅၁၉။ ယခင် စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက် CEC ဖိတ်ခေါ်မှု (ဖိတ်ခေါ်ချက် ၂,၀၀၀၊ CRS ၅၁၈) နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ဖိတ်ခေါ်ချက် ၅၀၀ ပိုများလာသော်လည်း အနိမ့်ဆုံး အမှတ်မှာ ၁ မှတ် တက်သွားသည်။

အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက် (အမှတ် ၄၄၈) — PNP: ဖိတ်ခေါ်ချက် ၇၅၂ စောင်၊ အနိမ့်ဆုံး CRS အမှတ် ၇၇၂။

မြန်မာများအတွက် ဘာဆိုလိုသနည်း

ပြင်သစ်ဘာသာ လမ်းကြောင်းသည် ဤအသုတ်တွင် ဝင်ရောက်ရ အလွယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ CRS ၄၃၅ မှာ ဤဖိတ်ခေါ်မှုများ အားလုံးထဲတွင် အနိမ့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ် ဘာသာစကား သင်ယူထားသူများအတွက် ဤလမ်းကြောင်းသည် အခွင့်အလမ်း အကောင်းဆုံး ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

CEC လမ်းကြောင်းမှာ ကနေဒါတွင် ကျွမ်းကျင် အလုပ်အကိုင် အတွေ့အကြုံ အနည်းဆုံး ၁ နှစ် ရှိပြီးသူများအတွက်သာ ဖြစ်သည်။ ဘွဲ့လွန် အလုပ်လုပ်ခွင့် ပါမစ် (Post-Graduation Work Permit — PGWP) စသည်ဖြင့် ကနေဒါတွင် အလုပ်လုပ်နေသူများနှင့် သက်ဆိုင်ပြီး CRS ၅၁၉ မှာ မြင့်နေဆဲ ဖြစ်သဖြင့် ကနေဒါ ပြင်ပမှ အသစ် လျှောက်ထားသူများ အတွက် လက်တွေ့မကျပါ။

PNP ဖိတ်ခေါ်မှုများ၏ CRS အမှတ်များ မြင့်နေခြင်းမှာ ပြည်နယ် အမည်စာရင်း ရရှိထားသူများသည် CRS အမှတ် ၆၀၀ အပို ရရှိထားသောကြောင့် ဖြစ်ပြီး အခြား လမ်းကြောင်းများနှင့် တိုက်ရိုက် နှိုင်းယှဉ်၍ မရပါ။ ဤလမ်းကြောင်း၏ ပထမ ခြေလှမ်းမှာ ပြည်နယ် တစ်ခုခု၏ အမည်စာရင်း ရရှိရန် ဖြစ်သည်။

အနိမ့်ဆုံး အမှတ်များသည် ဖိတ်ခေါ်မှု အကြိမ်တိုင်း ပြောင်းလဲနေသောကြောင့် မည်သည့် ဖိတ်ခေါ်မှုမျှ အာမခံချက် မဟုတ်ပါ။ မိမိ CRS အမှတ်ကို အခမဲ့ တွက်ချက်နိုင်သော IRCC ၏ တရားဝင် ကိရိယာဖြင့် အရင် စစ်ဆေးကြည့်ရန် တိုက်တွန်းပါသည်။

အရင်းအမြစ်များ: IRCC Express Entry rounds of invitations (canada.ca); Express Entry draw reports (Canada Immigration News, ImmigCanada, CanApprove), ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ။

ဆက်ဖတ်ရန် →
နေဝင်း "ရွှေ ပြန်ထုတ်" ခဲ့တာ တကယ်လား — စတာလင် အရံငွေရဲ့ အဖြစ်မှန်

နေဝင်း "ရွှေ ပြန်ထုတ်" ခဲ့တာ တကယ်လား — စတာလင် အရံငွေရဲ့ အဖြစ်မှန်

ရဲရင့်ငယ် — ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

"ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းသည် ဆွစ်ဇာလန်တွင် အပ်နှံထားသော ကျပ်ငွေအရံ ရွှေများကို ပြန်ထုတ်ယူခဲ့သည်" ဆိုသည့် ပြောစကားသည် မြန်မာလူထုအကြား ဆယ်စုနှစ်များစွာ ပျံ့နှံ့ခဲ့သော ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ ယနေ့တိုင် လူမှုကွန်ရက်များပေါ်တွင် ပြန်ပြန် ပေါ်လာနေဆဲ ဖြစ်ပြီး အင်တာနက် ရှာဖွေရေး စနစ်များကပင် "တရားဝင် သမိုင်းအထောက်အထား မရှိ" ဟု ဖြေနေရသည်။ သို့ဖြစ်လျှင် မှတ်တမ်းများက အမှန်တကယ် ဘာပြောသနည်း။

နေဝင်းနှင့် စတာလင် အရံငွေ — ပုံဖော်ချက်

ပုံဖော်ချက် — AI ဖြင့် ဖန်တီးထားသည် (မှတ်တမ်း ဓာတ်ပုံ မဟုတ်ပါ)

အရံငွေ ဆိုသည်မှာ ရွှေ မဟုတ်၊ စတာလင် ဖြစ်သည်

လွတ်လပ်ရေး ရခါနီးနှင့် ရပြီးစ ကာလများတွင် မြန်မာငွေကို ကျောထောက်နောက်ခံ ပေးခဲ့သည်မှာ ရွှေ မဟုတ်ပါ — စတာလင် ပေါင် ဖြစ်သည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ ရက်မှ ၁၉၅၂ ခုနှစ်ကုန်အထိ ငွေကြေး ထုတ်လုပ်မှုကို လန်ဒန်အခြေစိုက် မြန်မာငွေကြေးဘုတ်အဖွဲ့ (Burma Currency Board) က ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ အစိုးရသည် ထိုအဖွဲ့ထံသို့ စတာလင် ပိုင်ဆိုင်မှု ပေါင် ၃၁.၃ သန်း လွှဲပြောင်း ထည့်သွင်းပေးခဲ့ပြီး အဖွဲ့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများမှာ ဗြိတိသျှ စစ်ဘွန်းများ၊ Exchequer ဘွန်းများနှင့် ဗြိတိသျှ ဘဏ္ဍာတိုက် ငွေတိုက် လက်မှတ်များ (Treasury bills) ဖြစ်သည် — အားလုံး လန်ဒန်တွင် ထားသော စတာလင် စာချုပ်စာတမ်းများသာ ဖြစ်ပြီး ဆွစ်ဇာလန်နှင့် မည်သို့မျှ မပတ်သက်ပါ။

စနစ်၏ ဒီဇိုင်းအရ ငွေစက္ကူ ထုတ်လုပ်မှုကို နိုင်ငံခြား အရံ ၁၀၀% ဖြင့် ကျောထောက်ရန် ဖြစ်ပြီး စတာလင်နှင့် လဲလှယ်နိုင်ခွင့်ကို ဥပဒေဖြင့် အာမခံထားခဲ့သည် (ပေါင် ၁ = ၁၃ ကျပ် သုံးပုံတစ်ပုံ နှုန်း)။ သို့ရာတွင် လက်တွေ့ တိုင်းတာချက်များအရ နိုင်ငံခြား အရံ အသားတင် အချိုးသည် ထုတ်လုပ်ထားသော ငွေ၏ ၅၅% မှ ၇၅% အကြားတွင်သာ ရှိခဲ့သည်ဟု Johns Hopkins တက္ကသိုလ် သုတေသန စာတမ်းက မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

၁၉၅၂ — စည်းမျဉ်း စ၍ ပျက်သော နှစ်

အရံငွေ စနစ် စတင် ဖျက်သိမ်းခံရသည်မှာ နေဝင်း အာဏာ မသိမ်းမီ ဆယ်နှစ် အလို၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁ ရက်တွင် ဖြစ်သည်။

ပြည်ထောင်စုဘဏ် ဥပဒေ (Union Bank of Burma Act) ဖြင့် လန်ဒန်ရှိ ဘုတ်အဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်း၍ ငွေထုတ်လုပ်မှုကို ရန်ကုန်သို့ ရွှေ့ခဲ့သည်။ စတာလင် ပိုင်ဆိုင်မှုများသည် ပြည်ထောင်စုဘဏ် လက်သို့ လွှဲပြောင်း ရောက်ရှိလာပြီး မည်သူမျှ ထုတ်ယူ သယ်ဆောင်သွားခြင်း မရှိပါ။ တစ်ပါတည်း ၁၀၀% အရံထား စည်းမျဉ်းကို ဖျက်၍ အနိမ့်ဆုံး ၂၅% အရံထား စည်းမျဉ်းသစ်ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းတွင်ပင် မြန်မာ့ နိုင်ငံခြားငွေ ပိုင်ဆိုင်မှု၏ ၉၀% ကျော်သည် စတာလင် အဖြစ်ပင် ကျန်ရှိနေသေးသည်။

၁၉၆၂ နောက်ပိုင်း — သယ်ထုတ်ခြင်း မဟုတ်၊ သုံးပစ်ခြင်း ဖြစ်သည်

၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက် အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း အရံငွေ လျော့နည်းသွားပုံသည် ခိုးထုတ် သယ်ဆောင်မှုနှင့် မဆိုင်ပါ — စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့မှုအောက်တွင် နှစ်ရှည် သုံးစွဲ ကုန်ဆုံးသွားခြင်း ဖြစ်သည်။

၁၉၆၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၆ ရက်တွင် ပုဂ္ဂလိက ဘဏ်များအားလုံးကို ပြည်သူပိုင် သိမ်းခဲ့ပြီး ဇွန်လမှ စ၍ လုပ်ငန်း ၁၅,၀၀၀ ခန့်ကို ပြည်သူပိုင် သိမ်းခဲ့သည်။ ပို့ကုန် ဝင်ငွေ ထိုးကျသွားပြီး ဘတ်ဂျက် လိုငွေကို ငွေရိုက်နှိပ်ဖြည့်သည့် အခြေအနေတွင် နိုင်ငံခြား အရံငွေသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၂၁၄ သန်းရှိရာမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ သန်း ၅၀ သာ ကျန်တော့သည်။

မှတ်သားဖွယ်မှာ ထိုကာလအတွင်း အစိုးရကိုယ်တိုင် စတာလင် မှတ်တိုင်မှ ဖြည်းဖြည်း ခွာထွက်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာသည် စတာလင် ပေါင် ၃၅ သန်း ကိုင်ဆောင်ထားရာမှ ဗြိတိသျှ အာဏာပိုင်များနှင့် ညှိနှိုင်း၍ အရံကို ခွဲခြမ်း စုံလင်အောင် လုပ်ခဲ့ပြီး သီးခြား ရွှေ ပိုင်ဆိုင်မှု ပေါင် ၁၅ သန်း ဖိုးခန့်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု Journal of Economic History တွင် ဖော်ပြထားသော သုတေသန စာတမ်းက ဆိုသည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်တွင် မြန်မာသည် စတာလင် ငွေကြေး နယ်မြေ (sterling area) မှ တရားဝင် နုတ်ထွက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

ဒါဆိုလျှင် ရွှေ ဇာတ်လမ်း ဘယ်က လာသနည်း

"ဆွစ်ဇာလန် ရွှေ" ဇာတ်လမ်း ပေါက်ဖွားလာနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်း သုံးခု မှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရသည်။

ပထမ — ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ အစိုးရသည် ရွှေ ဝယ်ယူ စုဆောင်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (International Monetary Fund) ၏ ၁၉၆၂ နှစ်ပတ်လည် အစီရင်ခံစာအရ ထိုနှစ် ဇွန်လမှ စ၍ ကျပ် သန်း ၂၀၀ (ဒေါ်လာ ၄၂ သန်း) ဖိုး ရွှေ ဝယ်ယူရန် ရည်မှန်းခဲ့ပြီး နိုဝင်ဘာလကုန်တွင် ပန်းတိုင် ပြည့်မီခဲ့သည်။ ရွှေသည် နိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်လာခြင်း ဖြစ်ပြီး ထွက်သွားခြင်း မဟုတ်ပါ။

ဒုတိယ — ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၃ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းသည် သြစတြီးယား၊ ဆွစ်ဇာလန်နှင့် ဗြိတိန်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ မှတ်တမ်းများတွင် ထိုခရီးစဉ်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ "ဆေးစစ်မှု" (medical check up) ဟုသာ ဖော်ပြထားပြီး ရွှေနှင့် ပတ်သက်သည့် မှတ်တမ်း မည်သည့်နေရာတွင်မျှ မတွေ့ရပါ။

တတိယ — လန်ဒန်ရှိ စတာလင် အရံသည် အမှန်တကယ် တည်ရှိခဲ့သော်လည်း ပြည်သူလူထု၏ မှတ်ဉာဏ်ထဲတွင် "ပြည်ပမှာ အပ်ထားတဲ့ ရွှေ" အဖြစ် ပုံပြောင်း သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

အချုပ်အားဖြင့် ဆွစ်ဇာလန်တွင် ရွှေ အပ်နှံခဲ့သည်၊ ပြန်ထုတ်ခဲ့သည်ဆိုသော မှတ်တမ်း မည်သည့် ဘဏ္ဍာရေး သမိုင်းစာတမ်း၊ မည်သည့် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်း မှတ်တမ်းတွင်မျှ မတွေ့ရပါ။

အကျိုးဆက်

မြန်မာကျပ်ငွေ၏ ကျောထောက်နောက်ခံသည် လေယာဉ်တစ်စင်းနှင့် အခိုးခံရပြီး ပျောက်ဆုံးသွားခြင်း မဟုတ်ပါ။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေ ပြင်ဆင်မှုဖြင့် အရင်ဆုံး လျော့ချခံရပြီး ၁၉၆၂ နောက်ပိုင်း စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲမှု အမှားများကြားတွင် ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုအတွင်း တဖြည်းဖြည်း ကုန်ဆုံး သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

၁၉၆၄ ခုနှစ် မေလတွင် ၅၀ တန်နှင့် ၁၀၀ တန်၊ ၁၉၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်တွင် ၂၀ တန်၊ ၅၀ တန်နှင့် ၁၀၀ တန်၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၅ ရက်တွင် ၂၅ တန်၊ ၃၅ တန်နှင့် ၇၅ တန် ငွေစက္ကူများကို တန်ဖိုးမဲ့အဖြစ် ကြေညာခဲ့မှုများသည် ပြည်တွင်း ငွေကြေး အရေးပေါ် လုပ်ဆောင်ချက်များသာ ဖြစ်ပြီး ပြည်ပမှ ရွှေ ထုတ်ယူမှုနှင့် မည်သို့မျှ မသက်ဆိုင်ပါ။

ကျောထောက်နောက်ခံ မရှိတော့သည့် ငွေစက္ကူသည် ပြည်သူ၏ ယုံကြည်မှုတစ်ခုတည်းပေါ်တွင်သာ မှီခို ရပ်တည်ရသည်။ ထိုယုံကြည်မှုကို အကြိမ်ကြိမ် ဖြတ်တောက် ဖျက်ဆီးခဲ့သည့် သမိုင်းက ယနေ့ ကျပ်ငွေအပေါ် လူထု စိတ်မချရမှု၏ အရှည်ဆုံး အမြစ် ဖြစ်သည်။

အရင်းအမြစ်: Catherine R. Schenk, "Zombie International Currency: The Pound Sterling 1945–1971," Journal of Economic History (Cambridge University Press); Rosemarie S. Diehl, "The Burma Currency Board," Johns Hopkins University (2017); IMF Annual Report 1962; Canadian Department of Trade and Commerce bulletin, 1 November 1952; World Bank, Burma economic reports (1970s).

ဆက်ဖတ်ရန် →

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက်

ရဲရင့်ငယ် — ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက်

အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်သုံးရက် (သောကြာနေ့) မြန်မာသတင်းချုပ်ကို တင်ပြလိုက်ပါတယ်။ ဒီနေ့မှာ မကွေးတိုင်း ရေစကြိုမြို့နယ်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား တစ်ဆယ့်တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က တိုင်းနဲ့ပြည်နယ် ခုနှစ်ခုက လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးကြီး ခုနှစ်ဦးကို အစားထိုးလိုက်ပါတယ်။ စစ်တွေမြို့လယ် ပေါက်ကွဲမှုမှာ အရပ်သား ငါးဦးခန့် သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုအပေါ် သားဖြစ်သူရဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေ၊ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်က လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းသတင်းလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

ရေစကြို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု — အရပ်သား တစ်ဆယ့်တစ်ဦး သေဆုံး

အေအက်ဖ်ပီ သတင်းဌာန (AFP) ရဲ့ အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်သုံးရက် သတင်းအရ ဒီနေ့ နေ့လယ် နှစ်နာရီလောက်က မကွေးတိုင်း ရေစကြိုမြို့နယ်က ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ကျေးရွာတစ်ရွာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အရပ်သား တစ်ဆယ့်တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သေဆုံးသူတွေထဲမှာ အမျိုးသမီး ခြောက်ဦးနဲ့ ကလေး နှစ်ဦး ပါဝင်ပြီး၊ ကလေးတစ်ဦးဟာ လမ်းလျှောက်တတ်ခါစ တစ်နှစ်သားအရွယ်လေး ဖြစ်ကာ နောက်တစ်ဦးကတော့ စက်ဘီးစီးနေတဲ့ တစ်ဆယ့်တစ်နှစ်သား ကျောင်းသားလေးလို့ ဆိုပါတယ်။

လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအပြီး မီးခိုးများ (ပုံဥပမာ)
လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအပြီး မီးခိုးထွက်နေပုံ (ပုံဥပမာ) — ဓာတ်ပုံ: Human Rights Watch

လမ်းဘေးက အိမ် သုံးလုံး လုံးဝ ပျက်စီးသွားပြီး၊ ပျက်စီးမှုဟာ အလွန်ကြီးမားတယ်လို့ မျက်မြင်တစ်ဦးက အေအက်ဖ်ပီကို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒီသတင်းကို ဒီဗွီဘီ အင်္ဂလိပ်ပိုင်း (DVB English) ကလည်း ဖော်ပြထားပြီး၊ သတင်းရင်းမြစ်တွေကတော့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ဘိုပေါ်နဲ့ မျက်မြင်သက်သေတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ကောင်စီဖက်ကတော့ ဒီသတင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး မှတ်ချက်ပေးဖို့ ဆက်သွယ်လို့ မရခဲ့ဘူးလို့ အေအက်ဖ်ပီက ဆိုပါတယ်။

မှတ်ချက် — ဒါဟာ အောက်တိုဘာလ တစ်ဆယ့်ခြောက်ရက်က ရေစကြိုမြို့နယ် သစ်ကြီးတောရွာက စတာလင့်ဆိုင်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ် (အရပ်သား တစ်ဆယ့်ငါးဦး သေဆုံး) နဲ့ သီးခြား ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးကြီး ခုနှစ်ဦး အစားထိုးခံရ

ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် (Union Election Commission) ရဲ့ အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်တစ်ရက် ကြေညာချက်အမှတ် (၆၅/၂၀၂၆) အရ တိုင်းနဲ့ပြည်နယ် ခုနှစ်ခုမှာ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးတွေအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ တပ်မတော်က ခန့်အပ်ထားတဲ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဗိုလ်မှူးကြီး ခုနှစ်ဦးကို အစားထိုးလိုက်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

  • ကယားပြည်နယ် — သန်းစိုးအောင် အစား နောင်လတ်
  • စစ်ကိုင်းတိုင်း — ဝင်းတင်စိုး အစား မင်းသိန်း
  • မကွေးတိုင်း — မိုးမင်းသိန်း အစား နိုင်ဇင်ထွန်း
  • မွန်ပြည်နယ် — ကျော်စွာမြင့် အစား ရဲထွဋ်
  • ရခိုင်ပြည်နယ် — ကျော်သူရ အစား ဇော်လင်းထွန်း
  • ရန်ကုန်တိုင်း — ဝင်းတင့် အစား ကျော်ကျော်ဦး
  • ရှမ်းပြည်နယ် — စိန်ဝင်း အစား ကျော်မျိုးမင်းလတ်

အစားထိုးရတဲ့ အကြောင်းရင်းကိုတော့ ကြေညာချက်မှာ ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပါဘူး။ ကေဘီဇက်တ် တိုင်း သတင်း (KBZ TAI News) ရဲ့အဆိုအရ အစားထိုးခံရသူတွေဟာ သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်က အမည်သစ်တွေကို အတည်ပြုပြီးမှ တာဝန်လွှဲပြောင်းမှာ ဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီအချိန်အထိ လက်ရှိ ဝန်ကြီးတွေက ဆက်လက် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီသတင်းကို ကေဘီဇက်တ် တိုင်း သတင်းနဲ့ ဘော်ဒါ သတင်းဌာန (Border News Agency) တို့က ကော်မရှင်ရဲ့ ကြေညာချက်ကို ကိုးကားပြီး ဖော်ပြထားပါတယ်။

စစ်တွေမြို့လယ် ပေါက်ကွဲမှု — အရပ်သား ငါးဦးခန့် သေဆုံး

ဒီနေ့ မနက် ခုနှစ်နာရီ ငါးဆယ်လောက်က စစ်တွေမြို့လယ် ကသစ်တောလမ်းပေါ် (မော်လိပ်ရပ်ကွက်နဲ့ ကျောင်းတစ်လန်းရပ်ကွက်ကြား) မှာ ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး အရပ်သား ငါးဦးခန့် သေဆုံး၊ တစ်ဆယ့်ဦးကျော် ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေကို ကိုးကားပြီး ဂလိုဘယ် ရခိုင် နက်ဝက် (Global Arakan Network) က ဖော်ပြထားပါတယ်။ သေဆုံးသူတွေထဲမှာ အီကြာကွေး ရောင်းနေတဲ့ ဖခင်နဲ့ ကလေးလည်း ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ပေါက်ကွဲမှုရဲ့ အကြောင်းရင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး သတင်းတွေ ကွဲပြားနေပါတယ် — အစောပိုင်းက လက်နက်ကြီး ကျည်ဆန်လို့ ဖော်ပြခဲ့ပေမဲ့၊ နောက်ပိုင်းမှာ လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုလို့ ဒေသခံတွေက ပြောနေပြီး၊ ဝိုင်တွဲ (Y-12) လေယာဉ် ဝဲနေသံ ကြားခဲ့ရတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ တာဝန်ရှိမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး သီးခြား အတည်ပြုချက် မရှိသေးသလို၊ စစ်တပ်ဖက်က တခြားအဖွဲ့ကို အပြစ်ပုံချဖို့ ကြိုးစားနေတယ်လို့လည်း ဒေသခံတွေက စွပ်စွဲထားပါတယ်။

စစ်တွေမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဒီနေ့အထိ မြို့သိမ်းပြီးကြောင်း ဒါမှမဟုတ် စစ်ကောင်စီတပ် ဆုတ်ခွာသွားကြောင်း အတည်ပြုထားတဲ့ သတင်း မရှိသေးပါဘူး။ ဘာမာ နျူးစ် အင်တာနေရှင်နယ် (Burma News International) ရဲ့ သတင်းအရ ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) ဟာ စစ်တွေ ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (ROC) အနီးက စစ်ကောင်စီစခန်းတွေကို သိမ်းပိုက်ပြီး ငါးပျံကျွန်းမှာ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုအပေါ် တုံ့ပြန်မှုများ

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် (၂၀၁၂ လန်ဒန်)
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် (၂၀၁၂ လန်ဒန်ဧည့်ခံပွဲအတွင်း) — ဓာတ်ပုံ: Wikimedia Commons

မနေ့က ငါးနှစ်ကျော်အတွင်း ပထမဆုံး သားဖြစ်သူနဲ့ ဖုန်းပြောခွင့်ရခဲ့တဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဒီနေ့ တုံ့ပြန်မှုတွေ ထွက်လာပါတယ်။ တိုင်းမ်စ် သတင်းစာ (The Times) နဲ့ အင်တာဗျူးမှာ သားဖြစ်သူ ကင်မ် အဲရစ် (Kim Aris) က ဒီဖုန်းခေါ်ဆိုမှုဟာ စစ်ကောင်စီရဲ့ လူထုဆက်ဆံရေး လှည့်ကွက်တစ်ခုပဲလို့ ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ အမေဖြစ်သူဟာ ဘယ်မှာ ထိန်းသိမ်းခံနေရမှန်းတောင် မသိတဲ့ တစ်ယောက်တည်း အကျဉ်းချထားခံရတဲ့ အခြေအနေမှာ ရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုကို ဗြိတိသျှ သံတမန်တွေက ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးခဲ့တာလို့လည်း ဆိုပါတယ်။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာ လေ့လာရေး အင်စတီကျု (IISS) က သုတေသီ မော်ဂန် မိုက်ကယ်စ် (Morgan Michaels) ကတော့ စစ်ကောင်စီဟာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို သံတမန်ရေး အပေးအယူ ရဖို့ အသုံးချနေတယ်လို့ အေအက်ဖ်ပီကို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ကင်မ် အဲရစ်ကလည်း အမေဖြစ်သူဟာ သံတမန်ရေး အသိအမှတ်ပြုမှု ဒါမှမဟုတ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု ဖြေလျှော့ရေးအတွက် ဓားစာခံအဖြစ် ဘယ်တော့မှ အသုံးချမခံရသင့်ဘူးလို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

တိုင်းနဲ့ပြည်နယ် အသီးသီးက တိုက်ခိုက်မှုများ

အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်နှစ်ရက် နေ့လယ်က စစ်ကိုင်းတိုင်း ကနီမြို့နယ် နွားချမ်းကုန်းရွာနဲ့ နတ်လပေါ ရွာတွေကို စစ်ကောင်စီရဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်း (m.CDM) က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနေ့ပဲ ကချင်ပြည်နယ် ဖားကန့်မြို့ လုံးခင်းရပ်ကွက်မှာ တိုက်ပွဲမဖြစ်ဘဲ စစ်ကောင်စီရဲ့ လက်နက်ကြီး ကျည်ဆန်ကျရောက်လို့ အရပ်သား လေးဦး ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး နှစ်ဦးက စိုးရိမ်ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်တစ်ရက် ည တစ်ဆယ့်တစ်နာရီ ငါးဆယ့်ငါးမိနစ်လောက်က ရခိုင်ပြည်နယ် မင်းပြားမြို့ကို ဝိုင်တွဲ (Y-12) လေယာဉ်က ဗုံး အလုံးနှစ်ဆယ်ခန့် ကြဲချခဲ့ရာမှာ အသက် လေးဆယ့်လေးနှစ်အရွယ် ဒေါ်နုနုအေးနဲ့ အသက် နှစ်ဆယ့်ကိုးနှစ်အရွယ် မသိန်းနုချယ် ဆိုတဲ့ အမျိုးသမီး နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကရင်နီပြည်နယ် လွိုင်ကော်မြို့ အရှေ့ပိုင်းက စစ်ဘေးရှောင် စခန်းတစ်ခုကိုတော့ ဒီနေ့ သန်းခေါင်ကျော်ပြီးချင်း လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှု နှစ်ကြိမ် ခံခဲ့ရပြီး သုံးဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ကရင်နီ ပြည်ကြားကာလ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (IEC) ကို ကိုးကားပြီး ကန္တာရဝတီ တိုင်းမ်စ် (Kantarawaddy Times) က ဖော်ပြထားပါတယ်။ ရခိုင်ပြည်နယ် ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ် ပန်းနိလရွာကိုလည်း ဒီနေ့ နေ့လယ် နှစ်နာရီလောက်က တိုက်လေယာဉ်နဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ထိခိုက်မှုအခြေအနေ မသိရသေးပါဘူး။

ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း — မြန်မာဖက်ကို မဦးတည်

အိန္ဒိယ မိုးလေဝသဌာန (IMD) ရဲ့ အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်သုံးရက် ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဒီနေ့ မနက် ငါးနာရီခွဲလောက်က ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ မနက်ဖြန်မှာ လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းအဆင့်ကနေ တက်လာနိုင်ကာ အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်ခြောက်ရက် မနက်မှာတော့ ဆိုင်ကလုန်း မုန်တိုင်းအဆင့် (အမည် — အာနာ့ဘ်) ရောက်နိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ ရွေ့လျားမယ့်လမ်းကြောင်းကတော့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အန်ဒရာ ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနဲ့ အိုဒီရှာပြည်နယ် တောင်ပိုင်း ကမ်းခြေတွေဖက်ကို ဦးတည်နေပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံဖက်ကို ဦးတည်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ မုန်တိုင်းဒဏ် တိုက်ရိုက် ခံရဖို့ မရှိဘဲ၊ ကမ်းရိုးတန်း ပင်လယ်ပြင် လှိုင်းကြီးနိုင်တယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။

သတင်းတိုများ

  • စစ်ကိုင်းတိုင်း ကန်တလူ လစာကောက်ဂိတ်အနီးမှာ အောက်တိုဘာလ တစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်က တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့က အရှင် ဖမ်းဆီးခဲ့တဲ့ ဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်မျိုးတင့်ဟာ အောက်တိုဘာလ တစ်ဆယ့်ကိုးရက်မှာ စစ်ကောင်စီရဲ့ အမ်အိုင် သုံးဆယ့်ငါး (Mi-35) ရဟတ်ယာဉ်တွေ တိုက်ခိုက်လာချိန်မှာ စစ်သားတစ်ဦးရဲ့ သေနတ်ကို လုယူဖို့ ကြိုးစားတာကြောင့် ပစ်သတ်ခံခဲ့ရတယ်လို့ တော်လှန်ရေးဖက်က သတင်းတွေ ဖော်ပြထားပါတယ်။
  • ကရင်နီ ပြည်ကြားကာလ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (IEC) က အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်တစ်ရက် ရက်စွဲနဲ့ ညီညွတ်သော ကရင်နီတပ်မတော်များအတွက် စစ်ဥပဒေ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ အရပ်သား/အမျိုးသမီး/ကလေးတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်မှု တားမြစ်တာ၊ စစ်သုံ့ပန်းတွေကို ဂျနီဗာ သဘောတူညီချက်အတိုင်း ဆက်ဆံတာ၊ အတင်းအဓမ္မ စစ်သားစုဆောင်းမှု တားမြစ်တာတွေ ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
  • အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး အစိုးရ (NUG) ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက "ရှေ့တန်း တနင်္သာရီ စစ်ဆင်ရေး" (Forward Tanintharyi Campaign) အတွက် ကျည်ကာအင်္ကျီနဲ့ ဦးထုပ်တွေ အပါအဝင် ခုခံရေးပစ္စည်းတွေကို တနင်္သာရီ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်လက်အောက်ခံ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် တပ်ဖွဲ့တွေဆီ အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်နှစ်ရက်မှာ ပေးအပ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
  • ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ ညီလာခံမှာ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်မိုးထွန်းက စစ်ကောင်စီဟာ မျက်ရည်ယို ဓာတ်ငွေ့၊ ဝှိုက်ဖော့စဖာရပ် (white phosphorus) နဲ့ အလူမီနီယမ် ဖော့စ်ဖိုက် (aluminum phosphide) တို့လို ဓာတုဗုံးတွေ လေကြောင်းကနေ ကြဲချနေတယ်လို့ စွပ်စွဲခဲ့ပါတယ်။
  • အရှေ့တောင်အာရှ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများ ဖိုရမ် (SEANF) က စစ်ကောင်စီကျောထောက်နောက်ခံ မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် (MNHRC) ရဲ့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ကို ရပ်စဲလိုက်တယ်လို့ ပရိုဂရက်ဆစ် ဗွိုက်စ် (Progressive Voice) က ဖော်ပြထားပါတယ်။
  • ယိုးဟေး ဆာဆာကာဝါရဲ့ အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ်ရက် နေပြည်တော် ခရီးစဉ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ရက္ခိုင့်တပ်တော်ဖက်က ဒီနေ့အထိ တရားဝင် တုံ့ပြန်ချက် ထုတ်ပြန်ထားခြင်း မရှိသေးပါဘူး။
  • အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်တစ်ရက် ညနေ ခြောက်နာရီခွဲလောက်က ရန်ကုန်မြို့ မြန်မာပလာဇာအနီး လျှပ်စစ်ကား အားသွင်းစခန်းမှာ ဝိုင်ပီ ပညာရေးလုပ်ငန်း တည်ထောင်သူ မနှင်းလေးလေးပိုင် (မယုကီ) ကို အမျိုးသား သုံးဦးက ပြန်ပေးဆွဲသွားတယ်လို့ လုံခြုံရေးကင်မရာမှတ်တမ်းကို ကိုးကားပြီး သတင်းတွေ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ရင်းမြစ်များ

  • AFP (Oct 23, 2026), via Terror Monitor — Yesagyo airstrike, 11 civilians killed: terrormonitor.com
  • KBZ TAI News (Oct 22, 2026) — 7 colonels replaced per UEC notice 65/2026: kbztainews.com
  • Border News Agency (Oct 22, 2026) — same UEC announcement: burmese.bnanews.net
  • Global Arakan Network (Oct 23, 2026) — central Sittwe explosion (single sourcing chain; mechanism disputed): globalarakannetwork.com
  • Burma News International (Oct 21, 2026) — AA captures junta outposts near Sittwe: bnionline.net
  • The Times (Oct 23, 2026) — Kim Aris interview: thetimes.com
  • NPR/AP (Oct 23, 2026) — Suu Kyi's first call with son in years: wdctv.news
  • TBS News (Oct 23, 2026) — Kim Aris on the call: tbsnews.net
  • m.CDM Domestic News (October 23, 2026): moemaka.net
  • Kantarawaddy Times (Oct 23, 2026) — Loikaw IDP camp airstrikes: ktnews.org
  • IMD via TechWordNews (Oct 23, 2026) — Bay of Bengal low-pressure area: techwordnews.com
  • Sambad English (Oct 23, 2026) — Odisha red warning, Cyclone Arnab outlook: sambadenglish.com
ဆက်ဖတ်ရန် →