နောက်ဆုံးရ

နောက်ဆုံးသတင်းများ

နှုတ်ခမ်းပဲ့ချင်းချင်း မီးမှုတ်ခိုင်း — ဘယ်လာရုစ်နဲ့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ဆက်ဆံရေး

ရဲရင့်ငယ် — ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

မြန်မာ စကားပုံ တစ်ခု ရှိတယ် — "နှုတ်ခမ်းပဲ့ချင်းချင်း မီးမှုတ်ခိုင်း" တဲ့။ ကိုယ်တိုင်လည်း မစွမ်းနိုင်တဲ့သူက အလားတူ မစွမ်းနိုင်တဲ့ နောက်တစ်ယောက်ကို အကူအညီ တောင်းတဲ့ အခါ သုံးတဲ့ စကားပုံ။ နှုတ်ခမ်းပဲ့နေတဲ့ လူနှစ်ယောက် မီးမှုတ်ကြည့်လေ — လေက နှုတ်ခမ်း အပေါက်ကနေ ယိုထွက်သွားပြီး မီးက ပိုတောင် ငြိမ်းသွားမယ့် ပုံစံမျိုး။ စစ်ကောင်စီနဲ့ ဘယ်လာရုစ်ရဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ကြည့်ရင် ဒီ စကားပုံပဲ သတိရမိတယ်။

ဆက်ဆံရေးက တကယ် တိုးနေတယ်

အရင်ဆုံး ငြင်းလို့ မရတာက — ဆက်ဆံရေးက အမှန် တိုးတက်နေတယ်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် တစ်ခုတည်းမှာပဲ မင်းအောင်လှိုင်က ဘယ်လာရုစ်ကို နှစ်ကြိမ် သွားခဲ့တယ် — မတ်လမှာ လူကာရှန်ကိုနဲ့ တွေ့ခဲ့ပြီး ဇွန်လမှာလည်း မင့်စ်ခ်မြို့ကို သွားပြီး လက်နက် ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တွေ့ခဲ့တယ်။ ဘယ်လာရုစ် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ကရန်နင်ကလည်း နေပြည်တော်ကို လာပြီး စစ်ဘက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူညီချက် လက်မှတ်ထိုးခဲ့တယ်။ လူကာရှန်ကို ကိုယ်တိုင်လည်း ၂၀၂၅ နိုဝင်ဘာမှာ မြန်မာပြည်ကို လာခဲ့ပြီး ၂၀၂၆–၂၀၂၈ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး လမ်းပြမြေပုံကို လက်မှတ်ထိုးခဲ့တယ်။ အခု အောက်တိုဘာလထဲမှာတောင် အမျိုးသား လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အောင်လင်းဒွေး ဦးဆောင်တဲ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ ဘယ်လာရုစ်မှာ ရောက်နေတယ်။

ဘယ်လာရုစ် ပေးနိုင်တာ — လက်နက်

ဘယ်လာရုစ် ပေးနိုင်တာ တကယ် ရှိတယ် — လက်နက်နဲ့ စစ်ဘက် နည်းပညာ။ Justice For Myanmar ရဲ့ ၂၀၂၅ ဇွန် စုံစမ်းချက်အရ ဘယ်လာရုစ်က စစ်ကောင်စီကို လေကြောင်း ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်မှု ကွပ်ကဲရေး စနစ် (MADOC)၊ ရေဒါ နည်းပညာ၊ မြေပြင်အခြေစိုက် ဒုံးကျည် စနစ်တွေ ထောက်ပံ့နေပြီး မြန်မာ စစ်ဘက် အရာရှိတွေကိုလည်း ဘယ်လာရုစ် တက္ကသိုလ်တွေမှာ လေ့ကျင့် သင်ကြားပေးနေတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်က မျက်နှာပြင် အလင်းနဲ့ အီလက်ထရောနစ် ပစ္စည်းတွေ ထုတ်တဲ့ BelOMO ကုမ္ပဏီနဲ့လည်း တွေ့ခဲ့တယ်။ လယ်ယာ စက်ယန္တရား၊ ထွန်စက် စတဲ့ ပစ္စည်းတွေလည်း ရောင်းနိုင်တယ်။ နိုင်ငံရေး အရဆိုလည်း "ရွေးကောက်ပွဲ" အတွက် အသိအမှတ်ပြု ထောက်ခံမှု ပေးနိုင်တယ်။

မပေးနိုင်တာ — ပိုက်ဆံ

ဒါပေမဲ့ မေးခွန်းက ဒီမှာပဲ — ဘယ်လာရုစ်က မြန်မာကို ပိုက်ဆံ ချေးပေးနိုင်သလား။ အဖြေက ရှင်းတယ် — မချေးနိုင်ဘူး။ သူကိုယ်တိုင်က ချေးရမယ့် အခြေအနေ ဖြစ်နေလို့။

ဘယ်လာရုစ်ရဲ့ ဆန်ရှင် အခြေအနေက မြန်မာထက်တောင် ပိုဆိုးတယ် လို့ ပြောကြတယ် — အဲဒါ အမှန်ပဲ။ ၂၀၂၀ ကတည်းက နိုင်ငံတကာ ဘဏ္ဍာရေး ဈေးကွက်ကနေ အဖြတ်ခံထားရတယ်။ အဓိက ဘဏ်ကြီးတွေဖြစ်တဲ့ Belagroprombank၊ Bank Dabrabyt၊ Development Bank of Belarus တို့ကို SWIFT စနစ်ကနေ ထုတ်ပယ်ထားတယ်။ Visa နဲ့ Mastercard ကတ်တွေလည်း ဥရောပမှာ သုံးမရတော့ဘူး — ၂၀၂၆ မတ်လမှာတောင် ကန့်သတ်ချက်တွေ ထပ်တိုးလာတယ်။ ဒေါ်လာနဲ့ ယူရို ဝင်လမ်း ထွက်လမ်း မရှိတဲ့ နိုင်ငံက သူများကို ဒေါ်လာ ဘယ်ကနေ ချေးပေးမှာလဲ။ ဘယ်လာရုစ် စီးပွားရေးကိုယ်နှိုက်က ရုရှား ထောက်ပံ့မှုနဲ့ ရပ်တည်နေရတာ — ရုရှားဆီက ချေးငွေ နောက်ဆုတ်ပေးဖို့ကိုတောင် တောင်းခံနေရတယ်။ အဲဒီ ရုရှားကိုယ်နှိုက်ကလည်း ယူကရိန်း စစ်ပွဲနဲ့ ဆန်ရှင်တွေကြားမှာ ကိုယ့် ဘဏ္ဍာရေး ကိုယ်နှိုက် တင်းကြပ်နေတယ်။

ငွေ ပေးချေရေး လမ်းကြောင်းကလည်း အဲဒီလိုပဲ ပိတ်နေတယ်။ စစ်ကောင်စီ ဘက်ကလည်း သူ့ နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ် ဘဏ်တွေ အမေရိကန် ဆန်ရှင် ထိထားတယ်။ ရောင်းသူကလည်း ဒေါ်လာ မရနိုင်၊ ဝယ်သူကလည်း ဒေါ်လာ မပေးနိုင်တဲ့ အခြေအနေမှာ ကျန်တာက ပစ္စည်း အပြန်အလှန် လဲလှယ်တာ၊ တတိယနိုင်ငံ ကြားခံတွေ ရှာတာပဲ။ လက်နက် အရောင်းအဝယ်က ရပ်မသွားပေမဲ့ ငွေသား အရောင်းအဝယ်ပုံစံနဲ့ မဟုတ်တော့ဘူး။

မီးက ဘယ်တော့ တောက်မှာလဲ

နိဂုံးအနေနဲ့ ပြောရရင် စစ်ကောင်စီရဲ့ ကမ္ဘာက အရမ်း ကျဉ်းသွားပြီ ဆိုတဲ့ အချက်ပဲ။ သွားလို့ရတဲ့ နိုင်ငံ လက်ချိုး ရေလို့ ရတယ်။ ကျန်တဲ့ "မိတ်ဆွေ" တွေကလည်း ရုရှား၊ ဘယ်လာရုစ်၊ မြောက်ကိုရီးယား၊ အီရန် — အားလုံး ကိုယ်တိုင် အရေးယူခံ၊ ကိုယ်တိုင် ဒုက္ခရောက်နေတဲ့ နိုင်ငံတွေ။ ဓာတ်ပုံ အတူ ရိုက်လို့ ရတယ်။ လက်နက် ရောင်းဝယ် လုပ်လို့ ရတယ်။ ဒါပေမဲ့ စီးပွားရေး ကယ်တင်မှုဆိုတာ အဲဒီ အသိုက်အဝန်းထဲမှာ မရှိဘူး။ ဘယ်သူမှာမှ ဖွင့်ပေးစရာ အိတ် မရှိလို့။

နှုတ်ခမ်းပဲ့ လူနှစ်ယောက် မီးမှုတ်ကြတဲ့အခါ မီးက တောက်မလာဘူး။ လေ ယိုထွက်သွားတာပဲ ရှိတယ်။ စစ်ကောင်စီနဲ့ ဘယ်လာရုစ်ရဲ့ ချစ်ကြည်ရေးကို မြင်ရင် အဲဒီ ပုံကို မြင်တာပါပဲ။

ရင်းမြစ်များ: Justice For Myanmar — Belarus supplying Myanmar air defence operational command system (၂၀၂၅ ဇွန် ၂၈); Global New Light of Myanmar (၂၀၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၉) — Myanmar–Belarus Development Cooperation Roadmap 2026–2028; EU Council — sanctions against Belarus (SWIFT disconnections, ၂၀၂၂ မတ်လ ၂၀ မှ အကျုံး); Interfax (၂၀၂၆ မတ်) — Visa restrictions on Belarusian bank cards.

ဆက်ဖတ်ရန် →

အလှူလား၊ ကွန်ရက်လား — တရုတ် စီးပွားရေး အသိုက်အဝန်းရဲ့ "ပရဟိတ" ပုံစံ

ရဲရင့်ငယ် — ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

တရုတ် စီးပွားရေး အသိုက်အဝန်းတွေနဲ့ ဆက်ဆံဖူးသူတိုင်း သတိထားမိတာ တစ်ခုရှိတယ်။ သူတို့ဆီမှာ "ပရဟိတ" လို့ ခေါ်ရမယ့် လုပ်ငန်းတွေ ရှိတယ် — ဘုံကျောင်း အလုပ်၊ ဆွေစု အသင်း၊ ကုန်သည်ကြီးများ အသင်း၊ ကျောင်း ဆောက်တာ၊ ဘေး ဖြစ်ရင် လှူတာ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒါတွေကို အနီးကပ် ကြည့်လိုက်ရင် မြန်မာတွေ နားလည်ထားတဲ့ ပရဟိတနဲ့ မတူဘူး။ အတွင်းမှာ လည်နေတာက စေတနာ သက်သက် မဟုတ်ဘူး — စီးပွားရေး ကွန်ရက် တစ်ခုရဲ့ လည်ပတ်မှု ဖြစ်တယ်။

ဆက်ဆံရေး ဆိုတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု

တရုတ် လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ "guanxi" — ဆက်ဆံရေး ကွန်ရက် — ဆိုတာ စီးပွားရေးရဲ့ အခြေခံ အဆောက်အအုံပဲ။ ယုံကြည်မှုကို ဥပဒေနဲ့ စာချုပ်နဲ့ မတည်ဆောက်ဘဲ လူအချင်းချင်း အပြန်အလှန် အကူအညီ၊ အပြန်အလှန် အကြွေး တွေနဲ့ တည်ဆောက်တယ်။ အလှူအတန်း ဆိုတာ အဲဒီ စနစ်ထဲမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု တစ်မျိုးပဲ — ဒီနေ့ ကိုယ်က ကူထားရင် နက်ဖြန် ကိုယ့် အလှည့် ပြန်ရမယ်။

သမိုင်းကို ကြည့်ရင် ရှင်းတယ်။ ရှေးခေတ် တရုတ်ပြည်မှာ ဆွေစုတွေက တည်ထောင်တဲ့ ပရဟိတ မြေယာတွေ ရှိခဲ့တယ် — ၁၁ ရာစုက ဖန့်ကျုံးယန် တည်ထောင်တဲ့ ပရဟိတ အိမ်ရာဆိုရင် နာမည်ကြီးတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ အကူအညီရဲ့ နယ်နမိတ်က ရှင်းတယ် — ကိုယ့် ဆွေစု အတွင်း။ ပြည်ပရောက် တရုတ် အသိုက်အဝန်းတွေရဲ့ မွေးရပ်တူ အသင်းတွေ (huiguan) ကလည်း ဒီအတိုင်းပဲ — တည်းခိုခန်း၊ သုသာန်၊ ကျောင်း၊ နာရေး အကူအညီ စီစဉ်ပေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဝန်ဆောင်မှုက အသင်းဝင်၊ မွေးရပ်တူ၊ ဆွေမျိုး အသိုက်အဝန်း အတွင်းပိုင်း အတွက်ပဲ။ အဲဒါ လူသား စာနာမှု မဟုတ်ဘူးလား မေးရင် — ဟုတ်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ အဲဒါ "ကိုယ့်လူ ကိုယ်ကူ" စနစ်။ အကျိုးဆက်အနေနဲ့ အသင်းက စီးပွားရေး ယုံကြည်မှု၊ အလုပ်သမား ကွန်ရက်၊ အကာအကွယ် အားလုံးကို ပြန်ရတယ်။

ခေတ်သစ် — အစိုးရ ဦးဆောင်တဲ့၊ ကုမ္ပဏီ ဦးဆောင်တဲ့ အလှူ

ဒီနေ့ တရုတ်ပြည်ထဲမှာလည်း ပုံစံက ဒီအတိုင်းပဲ — ပိုကြီးတဲ့ ပုံစံနဲ့။ Jet Li ရဲ့ One Foundation လို၊ Tencent ရဲ့ "99 Giving Day" အွန်လိုင်း အလှူ လှုပ်ရှားမှုလို ကြီးမားတဲ့ အလှူ လုပ်ငန်းတွေ ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ နှစ်ခု သတိထားရမယ်။ တစ်ခု — ၂၀၁၆ ပရဟိတ ဥပဒေ နောက်ပိုင်း အလှူ လုပ်ငန်းအားလုံး အစိုးရ မှတ်ပုံတင်၊ အစိုးရ ကြီးကြပ်မှုအောက်မှာပဲ လည်ရတယ်။ လူထု ကိုယ်ထူကိုယ်ထ စေတနာ့ဝန်ထမ်း အဖွဲ့ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ရပ်တည်ဖို့ နေရာ ကျဉ်းတယ်။ နောက်တစ်ခု — ကုမ္ပဏီကြီးတွေ လှူတဲ့အခါ အလှူဟာ အမှတ်တံဆိပ် တန်ဖိုး၊ အစိုးရနဲ့ ဆက်ဆံရေး ဆိုတဲ့ အပြန်အလှန် အကျိုး တွက်ချက်မှုနဲ့ တွဲပြီး လာတာ များတယ်။ ဘေးအန္တရာယ် ဖြစ်ရင် ဘယ်ကုမ္ပဏီက ဘယ်လောက် လှူတယ်ဆိုတာ သတင်းခေါင်းစဉ်မှာ ချက်ချင်း ပြိုင်ကြတယ် — အဲဒါ ကြော်ငြာ တန်ဖိုးလည်း ဖြစ်တယ်။

ဆိုလိုတာက တရုတ် ပုံစံမှာ အလှူဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ သီးခြား ကိုယ်ပိုင် နယ်ပယ် မဟုတ်ဘူး။ စီးပွားရေးနဲ့ အာဏာ ဆက်ဆံရေးတွေရဲ့ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်း တည်ဆောက်ထားတာ ဖြစ်တယ်။

မြန်မာ ပုံစံနဲ့ ဘာကွာလဲ

မြန်မာ့ ပရဟိတက ဆန့်ကျင်ဘက် နီးပါး ဖြစ်တယ်။ နာရေးကူညီမှု အသင်းတွေက မသိတဲ့ မိသားစုရဲ့ နာရေးကို အခမဲ့ ဆောင်ရွက်ပေးတယ်။ သွေးလှူ ကွန်ရက်တွေက ကိုယ်နဲ့ ဘာမှ မတော်တဲ့ လူနာအတွက် ည သန်းခေါင် ထလာပေးတယ်။ ငလျင် လှုပ်တော့၊ ရေကြီးတော့ ပထမဆုံး ရောက်လာတာက ကုမ္ပဏီ မဟုတ်ဘူး၊ အစိုးရ မဟုတ်ဘူး — ရပ်ကွက်ထဲက စေတနာ့ဝန်ထမ်း လူငယ်တွေပဲ။ ဒီ ပရဟိတရဲ့ ထူးခြားချက်က — အကျိုးပြန်ရဖို့ တွက်ချက်မှု မပါဘူး။ ကုသိုလ် စေတနာ တစ်ခုတည်းနဲ့ သူစိမ်း အတွက် လုပ်တာ။ ကွန်ရက် မဟုတ်ဘူး။ ပြန်မျှော်လင့်ချက် မရှိဘူး။

ဒါကြောင့် မြန်မာ လူတစ်ယောက်က တရုတ် စီးပွားရေး အသိုက်အဝန်းကို ကြည့်ပြီး "ပရဟိတ မရှိဘူး" လို့ ခံစားရတာ မဆန်းဘူး။ ရှိတော့ ရှိတယ် — ဒါပေမဲ့ သူ ရှာနေတဲ့ "စေတနာ သက်သက်" အမျိုးအစား မဟုတ်ဘူး။

မြန်မာအတွက် သတိထားရမယ့် အချက်

ဒီ ကွာခြားချက်ကို နားလည်ထားဖို့ မြန်မာတွေအတွက် လက်တွေ့ အရေးကြီးတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ "အလှူ" ဆိုတဲ့ အမည်နဲ့ ဝင်လာတဲ့ အရာတိုင်းကို စေတနာလို့ အလိုအလျောက် မှတ်ယူလို့ မရလို့ပဲ။ ကုန်သွယ် လမ်းကြောင်း တစ်လျှောက် ပေးတဲ့ အလှူ၊ အာဏာပိုင်တွေနဲ့ ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်ဖို့ ပေးတဲ့ အလှူ၊ စီမံကိန်း ခွင့်ပြုချက်နဲ့ ယှဉ်တွဲ ပါလာတဲ့ အလှူ — ဒါတွေဟာ ကွန်ရက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဖြစ်တယ်။ အလှူ တစ်ခုကို အကဲဖြတ်ချင်ရင် မေးရမယ့် မေးခွန်းက တစ်ခွန်း — ဒီငွေက ဘယ်သူ့ နယ်ပယ်ထဲမှာ ပြန်လည် နေတာလဲ။ ပေးသူရဲ့ စီးပွားရေး နယ်ပယ် အတွင်းမှာပဲ လည်နေရင် အဲဒါ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု။ မသိတဲ့ သူစိမ်းဆီ ရောက်ပြီး ဘာမှ ပြန်မမျှော်ရင် အဲဒါ ပရဟိတ။

ရှင်းအောင် ပြောရရင် — ဒါဟာ လူမျိုး တစ်မျိုးရဲ့ စိတ်ဓာတ်ကို ဆုံးဖြတ်တာ မဟုတ်ဘူး။ တရုတ်တွေထဲမှာလည်း စိတ်ရင်းနဲ့ လှူတဲ့သူ ရှိတယ်။ မြန်မာတွေထဲမှာလည်း အမည်ခံဖို့ လှူတဲ့သူ ရှိတယ်။ ဆုံးဖြတ်နေတာက လူတွေ မဟုတ်ဘူး — စနစ် နှစ်ခုရဲ့ မတူညီတဲ့ လည်ပတ်ပုံကို ထောက်ပြနေတာ ဖြစ်တယ်။ စနစ်ကို မြင်တတ်မှ အလှူ အယောင်ဆောင်ထားတဲ့ အကျိုးစီးပွား တွက်ချက်မှုတွေကို လည်း ခွဲခြား မြင်နိုင်မှာ ဖြစ်တယ်။

ရင်းမြစ်များ: တရုတ် ပရဟိတ ဥပဒေ (၂၀၁၆); Tencent 99 Giving Day (၂၀၁၅ မှ စတင်); One Foundation (၂၀၀၇ မှ စတင်); ဖန့်ကျုံးယန် ပရဟိတ အိမ်ရာ (၁၁ ရာစု) ဆိုင်ရာ သမိုင်း မှတ်တမ်းများ; မွေးရပ်တူ အသင်းများ (huiguan) ဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များ။

ဆက်ဖတ်ရန် →

ဒေါ်လာစျေး နှစ်မျိုး — ကွာဟချက်က ပြည်သူကို ဘယ်လို ဒဏ်ခတ်နေလဲ

ရဲရင့်ငယ် — ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

မြန်မာနိုင်ငံမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်ဒေါ်လာအတွက် စျေး တစ်မျိုး မဟုတ်ဘူး။ ငါးမျိုးလောက် ရှိတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ် (Central Bank of Myanmar, CBM) ရဲ့ တရားဝင် သတ်မှတ်စျေး (reference rate) က တစ်ဒေါ်လာကို ကျပ် ၂,၁၀၀။ ဗဟိုဘဏ်ရဲ့ အွန်လိုင်း ရောင်းဝယ်ရေး ပလက်ဖောင်းစျေးက ကျပ် ၃,၅၅၀ မှ ၃,၆၀၀ ခန့်။ ဘဏ်ဖောက်သည် စျေးက ၃,၅၈၆။ ငွေလဲကောင်တာ စျေးက ၃,၆၇၀။ ပြည်ပအလုပ်သမားတွေ လွှဲပို့ငွေအတွက် အထူးစျေးက ၃,၉၇၅။ ပြင်ပပေါက်စျေး (လမ်းဘေးစျေး) ကတော့ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာလ နှောင်းပိုင်းမှာ တစ်ဒေါ်လာ ကျပ် ၄,၄၅၀ မှ ၄,၆၀၀ ကြား။

ဆိုလိုတာက အစိုးရ သတ်မှတ်စျေးထက် တကယ့်ပေါက်စျေးက ထက်ဝက်ကျော် — ၁၁၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့် — ပိုမြင့်နေတယ်။ ၂၀၂၄ အောက်တိုဘာ ၃ ရက်နေ့က မဇ္ဈိမ (Mizzima) ထုတ်ပြန်တဲ့ ဇယားမှာလည်း သတ်မှတ်စျေး ၂,၁၀၀၊ ပေါက်စျေး ၄,၈၀၀ လို့ ပါခဲ့တယ်။ နှစ်နှစ်ကြာတဲ့အထိ ဒီကွာဟချက်က ပိတ်မသွားသေးဘူး။ ဒီကွာဟချက်က စာရွက်ပေါ်က ကိန်းဂဏန်း ကွာဟချက် မဟုတ်ဘူး။ ပြည်သူလူထု တစ်ရပ်လုံးအပေါ် နေ့တိုင်း ဒဏ်ခတ်နေတဲ့ စနစ်တစ်ခုရဲ့ အကာ ဖြစ်တယ်။

စျေးနှစ်မျိုး ဘယ်လို ဖြစ်လာတာလဲ

၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီလမှာ ဗဟိုဘဏ်က အမိန့်ထုတ်တယ် — နိုင်ငံခြားငွေ ရရှိသူတိုင်း လုပ်ငန်းရက် တစ်ရက်အတွင်း သတ်မှတ်စျေးနဲ့ ကျပ်ငွေ လဲရမယ်။ အဲဒီတုန်းက သတ်မှတ်စျေးက ၁,၈၅၀။ ၂၀၂၂ သြဂုတ်လ ၅ ရက်မှာ ၂,၁၀၀ ကို တိုးလိုက်တယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်း လေးနှစ်ကျော် ကြာတဲ့အထိ ၂,၁၀၀ က မရွေ့တော့ဘူး။ ပြင်ပစျေးကတော့ ရွေ့နေတယ် — ၂၀၂၄ ခုနှစ် သြဂုတ်လမှာ လမ်းဘေးစျေး တစ်ဒေါ်လာ ကျပ် ၇,၅၀၀ အထိ ထိုးတက်ခဲ့ဖူးတယ် (Reuters, ၂၀၂၄ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၂၁ ရက်)။

ဗဟိုဘဏ်ကိုယ်တိုင်လည်း ၂,၁၀၀ က တကယ့်စျေး မဟုတ်ဘူးဆိုတာ သိတယ်။ ဒါကြောင့် ၂၀၂၃ ဒီဇင်ဘာမှာ ဘဏ်တွေ စျေးကွက်စျေးနဲ့ ရောင်းဝယ်နိုင်တဲ့ အွန်လိုင်း ပလက်ဖောင်းကို ဖွင့်ပေးလိုက်တယ်။ ဒါပေမဲ့ သတ်မှတ်စျေး ၂,၁၀၀ ကိုတော့ မဖျက်ဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အဲဒီစျေးက စစ်ကောင်စီအတွက် ငွေရှာစက် ဖြစ်နေလို့ပဲ။

ဆိုးကျိုး ၁ — ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်တွေအပေါ် လျှို့ဝှက် အခွန်

ပို့ကုန် တင်ပို့သူ ဝင်ငွေကို ဘဏ်မှာ အပ်ပြီး တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို သတ်မှတ်စျေး ၂,၁၀၀ နဲ့ အတင်းအကျ လဲလှယ်ရတယ်။ စစချင်းမှာ ဝင်ငွေ အားလုံးရဲ့ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း။ ပြီးတော့ ၆၅၊ ၅၀၊ ၃၅၊ ၂၅ အဆင့်ဆင့် လျှော့ချလာပြီး ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီမှာ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ကျန်တော့တယ်။ ငါးကြိမ်တိတိ လျှော့ချခဲ့ရတာကိုက ဒီစနစ် ဘယ်လောက် ဒဏ်ခတ်ခဲ့လဲဆိုတဲ့ ဝန်ခံချက် ဖြစ်တယ်။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစားအသောက်မူဝါဒ သုတေသန အင်စတီကျု (International Food Policy Research Institute, IFPRI) ရဲ့ လေ့လာချက်အရ ဒီစနစ်က ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်တွေအပေါ် ပျမ်းမျှ ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျှို့ဝှက် အခွန် ကောက်နေသလို ဖြစ်တယ်။ အပြင်းဆုံး အချိန် ၂၀၂၄ သြဂုတ်လမှာ ပို့ကုန်သမား ရတဲ့ တကယ့်စျေးက ပေါက်စျေးထက် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး လျော့နေခဲ့တယ်။ ကမ္ဘာ့ဘဏ် (World Bank) ကလည်း ၂၀၂၂ နှစ်ကုန်မှာ ဒီစနစ်ကို ပို့ကုန် အခွန် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး လို့ ခန့်မှန်းခဲ့တယ် လို့ ဆိုပါတယ်။

အကျိုးဆက်က ရှင်းတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံကို ဆန် တင်ပို့မှု ၂၀၂၃ အစောပိုင်းမှာ လုံးဝနီးပါး ရပ်သွားခဲ့တယ်။ လုပ်ငန်းတွေ မရှုံးအောင် တင်ပို့စျေး လိမ်ရေးတာ (mis-invoicing) ကို အသက်ကယ် နည်းလမ်းအဖြစ် သုံးလာကြတယ် လို့ အရှေ့တောင်အာရှ လေ့လာမှု အင်စတီကျု (Institute of Southeast Asian Studies, ISEAS) ရဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် သုံးသပ်ချက်မှာ ဖော်ပြထားတယ်။

ဆိုးကျိုး ၂ — ပြည်ပ အလုပ်သမားတွေ နှစ်ခါရိုက် ခံရခြင်း

၂၀၂၄ သြဂုတ်လကစပြီး ပြည်ပမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ မြန်မာ အလုပ်သမားတွေ လစာရဲ့ အနည်းဆုံး ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကို တရားဝင် လမ်းကြောင်းကနေ လွှဲပို့ရတယ်။ မလွှဲရင် ခရီးသွား စာရွက်စာတမ်း အခက်အခဲ ရှိမယ်။ တရားဝင် လမ်းကြောင်းက ပေးတဲ့ စျေးက ပေါက်စျေးထက် နိမ့်တယ် — အထူး လွှဲပို့စျေး ၃,၉၇၅ တောင် ပေါက်စျေး ၄,၅၈၀ ထက် ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းခန့် နိမ့်နေဆဲ။

ရလဒ်က တရားဝင် လွှဲပို့ငွေ ကျဆင်းသွားတာပဲ။ ၂၀၂၀ မှာ ဒေါ်လာ ၂.၆၇ ဘီလီယံ ရှိခဲ့တဲ့ တရားဝင် လွှဲပို့ငွေက ၂၀၂၂ မှာ ၁.၉ ဘီလီယံပဲ ကျန်တယ် — ပြည်ထွက် အလုပ်သမား ပိုများလာတဲ့ ကာလမှာပဲ။ ကျန်တာတွေက ဟွန်ဒီ (hundi) လမ်းကြောင်းကို ရောက်သွားတယ်။ နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမား အဖွဲ့ (International Labour Organization, ILO) ရဲ့ စစ်တမ်းအရ မြန်မာ ရွှေ့ပြောင် အလုပ်သမားရဲ့ ၂ ရာခိုင်နှုန်းပဲ တရားဝင် ငွေလွှဲ ဝန်ဆောင်မှုကို သုံးပြီး ၅၅ ရာခိုင်နှုန်းက ဟွန်ဒီကို သုံးနေတယ်။ စျေးနှစ်မျိုး ကွာဟချက် ကြီးလေလေ လူတွေကို အမှောင်စျေးကွက်ထဲ တွန်းပို့လေလေပဲ လို့ ကမ္ဘာ့ဘဏ်က သုံးသပ်ပါတယ်။

ဆိုးကျိုး ၃ — ဈေးချိုတဲ့ ဒေါ်လာကို လက်ဝါးကြီး အုပ်ထားခြင်း

သတ်မှတ်စျေးနဲ့ ဒေါ်လာ ဝယ်ခွင့်ရတာက လူတိုင်း မဟုတ်ဘူး။ နိုင်ငံခြားငွေ ကြီးကြပ်ရေး ကော်မတီ (Foreign Exchange Supervisory Committee, FESC) ဆိုတဲ့ စစ်တပ် ဦးဆောင်တဲ့ အဖွဲ့က ခွင့်ပြုချက်ပေးမှ ဝယ်ခွင့်ရတယ်။ လောင်စာဆီ၊ ဆီ၊ ဆေးဝါး စတဲ့ မဖြစ်မနေ ကုန်တွေအတွက် ဦးစားပေးတယ် လို့ ဆိုပေမဲ့ ခွင့်ပြုချက် ရောင်းစားလို့ရတဲ့ စနစ်တိုင်းမှာ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု ပါလာစမြဲပဲ။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်း လေ့လာမှုအဖွဲ့ (International Crisis Group) က ၂၀၂၂ ကတည်းက ဒီစနစ်ဟာ လောင်စာဆီ၊ စားသုံးဆီ၊ ဆေးဝါး စတဲ့ အခြေခံကုန်တွေတောင် ပြတ်လပ်မှု ဖြစ်စေတယ် လို့ ထောက်ပြခဲ့တယ်။

ပိုဆိုးတာက ISEAS ရဲ့ FULCRUM သုံးသပ်ချက်အရ စစ်ကောင်စီက ဒီစနစ်နဲ့ ပို့ကုန် ဝင်ငွေရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ပေါက်စျေးရဲ့ ထက်ဝက်ခန့်နဲ့ ရယူနေပြီး အဲဒီ နိုင်ငံခြားငွေ အများစုကို စစ်ကောင်စီ ကိုယ်တိုင်ပဲ သုံးနေတယ် လို့ ဆိုပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ကွာဟချက်ဆိုတာ ပို့ကုန်သမားတွေ၊ အလုပ်သမားတွေဆီကနေ စစ်ကောင်စီ အိတ်ထဲကို တိုက်ရိုက် ငွေလွှဲပေးနေတဲ့ ပိုက်လိုင်း ဖြစ်တယ်။

ဆိုးကျိုး ၄ — ကုန်စျေးနှုန်းတွေ ပေါက်စျေးနောက် လိုက်ရခြင်း

ခွင့်ပြုချက် မရတဲ့ တင်သွင်းသူ၊ သာမန် ဝယ်သူ အားလုံးက ပေါက်စျေးနဲ့ ဝယ်ရတယ်။ ဆိုင်တွေ စျေးသတ်မှတ်တဲ့အခါ ၂,၁၀၀ ကို မကြည့်ဘူး — ပေါက်စျေးကို ကြည့်တယ်။ ဒါကြောင့် ကုန်စျေးနှုန်း ဖောင်းပွမှုက ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာမှာ ၃၃.၉ ရာခိုင်နှုန်း၊ ၂၀၂၆ ဧပြီမှာ ၂၄.၆ ရာခိုင်နှုန်း အထိ ရောက်ခဲ့တယ် လို့ ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့ ၂၀၂၆ ဇွန်လ မြန်မာ စီးပွားရေး စောင့်ကြည့်အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားတယ်။ ရွှေစျေးတောင် ပေါက်စျေး နဲ့ တွက်တယ် — ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၉ ရက်နေ့ တရားဝင် ကိုးကားစျေးအရ ရွှေတစ်ကျပ်သား ကျပ် ၇၁ သိန်း။

နိုင်ငံကူးငွေ လဲလှယ်မှုတောင် ခြွင်းချက် မရှိဘူး။ ကုလသမဂ္ဂ (United Nations, UN) ကိုယ်တိုင်က မြန်မာအတွက် လုပ်ငန်းသုံး ငွေလဲစျေးကို ၂၀၂၅ မေလမှာ တစ်ဒေါ်လာ ကျပ် ၄,၁၈၀ သတ်မှတ်ထားတယ် — အကူအညီ ပေးတဲ့ အဖွဲ့တွေတောင် ၂,၁၀၀ ကို မသုံးဘူး၊ မသုံးနိုင်ဘူး။ ၂၀၀၈ နာဂစ် တုန်းကလည်း ကယ်ဆယ်ရေး ဒေါ်လာတွေကို အာဏာပိုင် စျေးနဲ့ အတင်းလဲခိုင်းလို့ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ဆုံးရှုံးခဲ့ဖူးတဲ့ သာဓက ရှိတယ်။

ဆိုးကျိုး ၅ — ပြင်ပ စျေးကွက်ကို ရာဇဝတ်မှု ဖြစ်အောင် လုပ်ခြင်း

စျေးနှစ်မျိုး မပျောက်အောင် ထိန်းတဲ့ နောက်ဆုံး နည်းလမ်းက ဖမ်းဆီးရေးပဲ။ ၂၀၂၄ ဇွန်မှာ ငွေလဲသူတွေ ဒါဇင်နဲ့ချီ အဖမ်းခံရတယ်။ ၂၀၂၅ ဇွန်မှာ စျေးနှုန်း တင်တဲ့ လူမှုကွန်ရက် အကောင့်တွေရဲ့ ဘဏ်အကောင့်တွေ အေးခဲ၊ ဆင်းမ်ကတ်တွေ ပိတ်ခံရတယ်။ ရွှေ အသင်း သတ်မှတ်စျေးထက် ပိုရောင်းလို့ ၂၀၂၅ မှာ မန္တလေး ရွှေကုန်သည် ၇ ဦး အဖမ်းခံရတယ်။ ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီနဲ့ မတ်လမှာ ရန်ကုန် ရွှေအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုဥက္ကဋ္ဌ၊ အတွင်းရေးမှူးတွေ အဖမ်းခံရပြီး လုပ်အားဒဏ် သုံးနှစ် ချမှတ်ခံရတယ်။ တကယ့်စျေးအတိုင်း ရောင်းဝယ်တာကို ရာဇဝတ်မှု ဖြစ်အောင် လုပ်တဲ့ စီးပွားရေး စနစ်ဟာ ကျန်းမာတဲ့ စနစ် မဟုတ်ဘူး။

အချုပ်အားဖြင့်

စျေးနှစ်မျိုး စနစ်ရဲ့ ဒဏ်ကို ခံနေရသူတွေက — ဝင်ငွေ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အတင်းဖြတ်ခံရတဲ့ ပို့ကုန်သမား၊ ပေါက်စျေးထက် လျော့ရတဲ့ ပြည်ပ အလုပ်သမား၊ ကုန်စျေးနှုန်း တက်သမျှ ခံနေရတဲ့ သာမန် စားသုံးသူ။ အကျိုးခံစားနေရသူက — ဈေးချို ဒေါ်လာကို ဖြန့်ချိ ခွင့်ပြုခွင့် ကိုင်ထားသူနဲ့ အဲဒီ ဒေါ်လာတွေကို ကိုယ်တိုင် သုံးနေတဲ့ စစ်ကောင်စီ။

၂,၁၀၀ ဆိုတဲ့ ကိန်းဂဏန်းက စီးပွားရေး ကိန်းဂဏန်း မဟုတ်တော့ဘူး။ အဲဒါ အာဏာရှင် စနစ်တစ်ခုရဲ့ ထိန်းချုပ်မှု ကိန်းဂဏန်း ဖြစ်တယ်။ အဲဒီ ကိန်းဂဏန်း ရှိနေသရွေ့ မြန်မာ့ စီးပွားရေးက နှစ်ပိုင်း ကွဲနေပြီး အောက်ပိုင်းက လူတွေ အမြဲ ရှုံးနေမှာ ဖြစ်တယ်။

ရင်းမြစ်များ: Central Bank of Myanmar / Central Statistical Organization (အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆); World Bank, Myanmar Economic Monitor (ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅; ဇွန် ၂၀၂၆); IFPRI လေ့လာချက် (၂၀၂၆); ISEAS Perspective 2026/47 နှင့် FULCRUM သုံးသပ်ချက်; Reuters (၂၀၂၄ သြဂုတ် ၂၁); Mizzima (၂၀၂၄ အောက်တိုဘာ ၃); International Crisis Group (၂၀၂၂ ဒီဇင်ဘာ); ILO စစ်တမ်း.

မှတ်ချက်: ပြင်ပပေါက်စျေး ကိန်းဂဏန်းများသည် ETCurrency P2P ညွှန်းကိန်း (၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၂၀) နှင့် NCH Stats (၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၇) အပေါ် အခြေခံသည် — မြို့အလိုက်၊ ငွေစက္ကူ အခြေအနေအလိုက် ကွာခြားနိုင်သည်။

ဆက်ဖတ်ရန် →

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက်

ရဲရင့်ငယ် — ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက်

အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်တစ်ရက် (ဗုဒ္ဓဟူးနေ့) မြန်မာသတင်းချုပ်ကို တင်ပြလိုက်ပါတယ်။ ဒီနေ့မှာ ဂျပန် အထူးကိုယ်စားလှယ် ဆာဆာကာဝ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့သလို၊ မကွေးတိုင်း မြိုင်မြို့နယ် ရေနံခွင်ဒေသမှာ စစ်ကောင်စီရဲ့ ထိုးစစ်ကြောင့် ထောင်နဲ့ချီတဲ့ ဒေသခံတွေ ထွက်ပြေးနေရပါတယ်။ ပလက်ဝ၊ ဘုတလင်၊ စဉ့်ကူးတို့မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်ဖြစ်နေပြီး၊ ကင်မ် အဲရစ်က The Times ကို ဘုရင်ရဲ့ စာအုပ်လက်ဆောင်နဲ့ပတ်သက်ပြီး တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

လျှို့ဝှက်ဆွေးနွေးမှုနဲ့ သုံးဖက်ကစားကွက် — ဆက်စပ်ဆောင်းပါးထုပ်ပိုး

မနေ့က ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ လျှို့ဝှက်ဆွေးနွေးမှု ဆန်းစစ်ချက် ဆောင်းပါးထုပ်ပိုးကို ဒီမှာ စုစည်းဖော်ပြလိုက်ပါတယ်။ အချုပ်အားဖြင့် — မင်းအောင်လှိုင်ဟာ တရုတ်၊ ရုရှား၊ အမေရိကန် သုံးဖက်အကြား ဟက်ဂျင်း (hedging) ကစားနေပြီး ဘက်ပြောင်းနေတာ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆန်းစစ်ထားပါတယ်။ ဝါရှင်တန် အလိုချင်ဆုံး ရှားပါးသတ္တုက စစ်ကောင်စီလက်ထဲမှာ မရှိဘဲ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ချစ်ဝှီ–ပန်ဝါ ဒေသမှာ ရှိတယ်။ အတည်ပြုမှတ်တမ်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ သုံးသန်းတန် ဝါရှင်တန် လှုံ့ဆော်ရေးစာချုပ်နဲ့ ရှားပါးသတ္တုတူးဖော်မှုရဲ့ အဆိပ်အတောက်က ကုတ်၊ ဆိုင် မြစ်တွေကတစ်ဆင့် ထိုင်းဘက်ကို စီးဝင်နေတာတွေ ပါဝင်တယ်။

ကင်မ် အဲရစ် — ဘုရင်ရဲ့ စာအုပ်လက်ဆောင်ကို ကျေးဇူးတင်ပေမဲ့ စစ်ကောင်စီကို အခွင့်မပေးသင့်

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ သား ကင်မ် အဲရစ်က အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ်ရက်မှာ The Times သတင်းစာနဲ့ အင်တာဗျူးမှာ ဗြိတိန် ချားစ်ဘုရင်ရဲ့ စာအုပ်လက်ဆောင်ကို ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပေမဲ့၊ စစ်ကောင်စီကို ရွေးချယ်ထုတ်ဖော်မှုတွေနဲ့ ပုံမှန်အခြေအနေ ယောင်ဆောင်/နိုင်ငံတကာ တရားဝင်မှု ရယူခွင့် မပေးသင့်ဘူးလို့ တုံ့ပြန်ခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ သူ့အမေရဲ့ အခြေခံ လူ့အခွင့်အရေးတွေ ဆက်လက် ချိုးဖောက်ခံနေရတုန်းပဲလို့လည်း ဆိုပါတယ်။

စာအုပ်ပေးပို့မှုကို ထုတ်ဖော်တဲ့ အချိန်ကိုင်တွယ်မှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး သူက သံသယရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ် — စုထားပြီး အကျိုးရှိချိန်မှာ ထုတ်သုံးတာဖြစ်ပြီး၊ မင်းအောင်လှိုင်ကို "သနားကြင်နာတတ်တဲ့ ထိန်းသိမ်းသူ" ပုံရိပ် ဖန်တီးပေးနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဗားမား ကမ်ပိန်း ယူကေ (Burma Campaign UK) ရဲ့ မတ် ဖာမာနာ (Mark Farmaner) ကတော့ စစ်တပ်ဟာ နှစ်နာရီခွဲတိုင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ တစ်ကြိမ် လုပ်နေပြီး၊ ကလေးတစ်ဦးဟာ နှစ်ဆယ့်ကိုးနာရီတိုင်း ပျမ်းမျှ သေဆုံးနေရတယ်လို့ ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဗြိတိန်ရဲ့ အမြင့်ဆုံး သံတမန်ကြိုးပမ်းမှုဟာ စာအုပ်နှစ်အုပ် ညှိနှိုင်းရရှိမှုသာ ဖြစ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ တစ်ကိုးကိုးဝန်းကျင်နှစ်တွေတုန်းက ဒေါ်စုကိုယ်တိုင် ဗြိတိသျှသံရုံးကို ပစ္စည်းတွေ မပို့ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ဖူးတယ်လို့ ဆိုပါတယ် — စစ်တပ်က ဝါဒဖြန့်ဖို့ အသုံးချခံရလို့ပါပဲ။ ဘတ်ကင်ဟမ် နန်းတော်ကတော့ မှတ်ချက်ပေးဖို့ ငြင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကင်မ် အဲရစ်ဟာ ဧပြီလ ၂၀၂၆ ကတည်းက "အသက်ရှင်ကြောင်း သက်သေပြ" (Proof of Life) လှုပ်ရှားမှုကို လုပ်ဆောင်နေပြီး၊ ဇွန်လမှာ "၈၁ အတွက် ၈၁" (81 for 81) စိန်ခေါ်မှုကို လုပ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အမေအသက်ရှင်ကြောင်း သက်သေပြဖို့က အဓိက တောင်းဆိုချက်ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံး ရည်မှန်းချက်က ချက်ချင်း ခြွင်းချက်မရှိ လွှတ်ပေးရေးပဲလို့ ဆိုပါတယ်။ ဘုရင်ပေးပို့ခဲ့တာက စာအုပ်နှစ်အုပ်နဲ့ ဘုရင်ရဲ့ အလုံပိတ် စာတစ်စောင် ဖြစ်တယ်။ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက ကင်မ် အဲရစ် အမေ့ဆီ စာတွေပို့ခဲ့ပေမဲ့ မိသားစုစာတစ်စောင်မှ မရောက်ခဲ့ဘဲ၊ လွန်ခဲ့တဲ့ သုံးနှစ်နီးပါးက ဆင်ဆာဖြတ်ထားတဲ့ ပြန်စာတစ်စောင်သာ ရရှိခဲ့ဖူးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဂျပန် အထူးကိုယ်စားလှယ် ဆာဆာကာဝ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့ဆုံ

ဂျပန် ပရဟိတသမား ယိုဟဲ ဆာဆာကာဝ (Yohei Sasakawa) ဟာ အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ်ရက် အင်္ဂါနေ့က နေပြည်တော်မှာ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့တယ်လို့ နိုင်ငံပိုင် Global New Light of Myanmar သတင်းစာက အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်တစ်ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ ဖော်ပြခဲ့တယ်လို့ ရွိုက်တာ သတင်းဌာန (Reuters) က ရေးသားခဲ့ပါတယ်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ သံတမန်အထီးကျန်မှုနောက် မြန်မာနဲ့ နိုင်ငံတကာ ပြန်လည်ထိတွေ့မှု အရှိန်မြင့်လာနေချိန်မှာ ဒီတွေ့ဆုံမှု ဖြစ်ခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

ယိုဟဲ ဆာဆာကာဝ (Yohei Sasakawa)
ယိုဟဲ ဆာဆာကာဝ (Yohei Sasakawa) — ဓာတ်ပုံ: Wikimedia Commons

ဆာဆာကာဝဟာ နိပွန် ဖောင်ဒေးရှင်း (Nippon Foundation) ရဲ့ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာ့အမျိုးသား ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးဆိုင်ရာ ဂျပန်အထူး ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တွေ့ဆုံမှုမှာ မြန်မာ့ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်အတွက် ဆာဆာကာဝရဲ့ အကူအညီပေးရေး အစီအစဉ်တွေနဲ့ ဖောင်ဒေးရှင်းက လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ထောက်ပံ့မှုတွေကို ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ သတင်းစာက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

ဆာဆာကာဝဟာ မြန်မာ့စစ်တပ်နဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေအကြား ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးရာမှာ နှစ်ရှည်လများ ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၂ မှာ မြန်မာ့စစ်တပ်နဲ့ ရခိုင့်တပ်တော် (AA) အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးခဲ့တယ်လို့ နိပွန် ဖောင်ဒေးရှင်းက ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးဟာ နောက်ပိုင်းမှာ ပြိုကွဲသွားပြီး တိုက်ပွဲတွေ ပြန်ဖြစ်နေတယ်လို့ ရွိုက်တာက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်ကလည်း မြန်မာနဲ့ ဒီလအတွင်း တိုကျိုမှာ ဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်ခဲ့ပြီးပြီလို့ ဆိုပါတယ်။ ဂျပန်ရဲ့ မြန်မာဆိုင်ရာ ယာယီကိုယ်စားလှယ်ဟာလည်း အောက်တိုဘာလမှာ မြန်မာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနဲ့ ပထမဆုံး လူသိရှင်ကြား တွေ့ဆုံမှုကို လုပ်ခဲ့ပြီး၊ စက်တင်ဘာလတုန်းက ဂျပန် အာဏာရပါတီ လွှတ်တော်အမတ် ဟီရိုမိချိ ဝါတာနာဘေ (Hiromichi Watanabe) နေပြည်တော်ကို လာရောက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဂျပန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကတော့ ဆာဆာကာဝရဲ့ ခရီးစဉ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး မှတ်ချက်ပေးဖို့ တောင်းဆိုမှုကို ချက်ချင်း တုံ့ပြန်ခဲ့ခြင်း မရှိဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

မကွေးတိုင်း မြိုင်မြို့နယ် ရေနံခွင်ဒေသမှာ စစ်ကောင်စီ ထိုးစစ်ပြင်း — ထောင်ချီ ထွက်ပြေး

လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားတဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်တွေဟာ မကွေးတိုင်း မြိုင်မြို့နယ်ထဲကို ဝင်ရောက်လာနေပြီး "အညာ ဒူဘိုင်း" လို့ အမည်ပေးထားတဲ့ ရေနံထွက်ဒေသကို သိမ်းပိုက်ဖို့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေတာကြောင့် ဒေသခံ ထောင်နဲ့ချီပြီး ထွက်ပြေးနေရတယ်လို့ ဧရာဝတီ သတင်းဌာန (The Irrawaddy) က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

ရေနံတူးစင် (ပုံဥပမာ)
ရေနံတူးစင် (ပုံဥပမာ) — ဓာတ်ပုံ: Wikimedia Commons

တောင်ဘက် တစ်နာရီခန့်အကွာ ပခုက္ကူက ခြေလျင်တပ်မ (တပ်မ) က အားဖြည့်တပ်တွေဟာ ၂၀၂၂ ကတည်းက တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဒီဒေသကနေ အရေးပါတဲ့ ဝင်ငွေရလမ်းကို ဖြတ်တောက်ဖို့ ထိုးစစ်ဆင်နေတာလို့ ဆိုပါတယ်။ မေလ နှစ်ဆယ့်လေးရက်တုန်းက တပ်အင်အား တစ်ထောင်ပါ ထိုးစစ်နဲ့ တေးကြီးရွာက Well-2 ရေနံကွင်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက်၊ နောက်ဆုံး တွန်းအားကို အောက်တိုဘာလ တစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်မှာ စတင်ခဲ့ပြီး ပခုက္ကူမြို့နယ် ကမ္မမြို့ကို အားဖြည့်တပ်တွေ ရောက်ရှိလာကာ အနီးက အုန်းတောရွာကို ဂျိုင်ရိုကော့ပ်တာတွေနဲ့ ဗုံးကြဲခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီ တိုက်ခိုက်မှုမှာ ကလေးတွေအပါအဝင် လူငါးဦး သေဆုံးပြီး လေးဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရွာသားတွေ အလောင်းတွေ ပြန်ကောက်နေတုန်း ဒရုန်းတွေနဲ့ ထပ်တိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရွာသားတွေ ထွက်ပြေးခဲ့ရတယ်လို့လည်း မိုးမခ သတင်း (m.CDM) က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

တနင်္သာရီ ကမ်းလွန် ရေနံနှင့် ရုရှား၏ အခန်းကဏ္ဍ — အတည်ပြုချက်များ

တနင်္သာရီ ကမ်းလွန်ဒေသက စွမ်းအင်စီမံကိန်းတွေမှာ စစ်ကောင်စီက ဦးစားပေးလုပ်ဆောင်နေပြီး ရုရှားရဲ့ ပါဝင်မှုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အတည်ပြုထားတဲ့ အချက်တွေကို စုစည်းဖော်ပြလိုက်ပါတယ်။ ရွိုက်တာ သတင်းဌာန (၂၀၂၆ ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်) ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ ၂၀၂၆ ဇူလိုင်လကတည်းက စစ်တပ်ဟာ တပ်အင်အား ခုနစ်ရာခန့် ချထားပြီး ထားဝယ် အထူးစီးပွားရေးဇုန် ဧရိယာကို ရှင်းလင်းနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒုတိယ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် စိုးဝင်းရဲ့ လက်ထောက်ဖြစ်သူ ကျော်စွာလင်း (ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး) ဟာ ၂၀၂၆ ဇွန်လနှောင်းပိုင်းမှာ အဲဒီကို သွားရောက်ပြီး "မဟာဗျူဟာ စီမံကိန်းတွေ" ကာကွယ်ဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

၂၀၂၆ ဩဂုတ်လ ပူတင်–မင်းအောင်လှိုင် တွေ့ဆုံမှုမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနဲ့ ရေနံ-ဓာတ်ငွေ့ဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာတွေ လက်မှတ်ထိုးခဲ့ပြီး၊ ရုရှားရဲ့ RC-Investments ရန်ပုံငွေနဲ့ မြန်မာ လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနအကြား ရေရှည် LNG ထောက်ပံ့ရေးဆိုင်ရာ ပရိုတိုကောတစ်ရပ် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့တယ်လို့ ကရင်မလင် ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ပါရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ပူတင်က တောင်ပိုင်း မြန်မာမှာ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံနဲ့ ရေနံချက်စက်ရုံ တည်ဆောက်ရေးကို "စဉ်းစားနေဆဲ" ဖြစ်ပြီး၊ ရုရှား ကုမ္ပဏီတွေဟာ ကမ်းလွန် ဟိုက်ဒရိုကာဗွန် ရှာဖွေထုတ်လုပ်ရေးမှာ "ပါဝင်ရန် အသင့်" ဖြစ်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း တစ်ခု တည်ဆောက်ရေးကိုလည်း "ဆွေးနွေးခဲ့" တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်ကတော့ ဩဂုတ်လ ၁၇–၁၉ ရက် ခရီးစဉ်အတွင်း စာချုပ် တစ်ဆယ့်နှစ်ခု လက်မှတ်ထိုးခဲ့တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ရုရှားနဲ့ မြန်မာဟာ ထားဝယ် အထူးစီးပွားရေးဇုန်မှာ ဆိပ်ကမ်း၊ ကျောက်မီးသွေးဓာတ်အားပေးစက်ရုံနဲ့ ရေနံချက်စက်ရုံ တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လက်မှတ်ထိုးခဲ့ပေမဲ့ ရေနံချက်စက်ရုံမှာ နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက် မရှိသေးဘူးလို့ ရွိုက်တာက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ မူရင်း စာရွက်စာတမ်းတွေမှာ အမည်တပ် ဖော်ပြခံရတဲ့ တစ်ခုတည်းသော ရုရှား ရေနံကုမ္ပဏီက Zarubezhneft ပဲ ဖြစ်ပြီး Rosneft နာမည် မပါဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ မြန်မာ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန (၂၀၂၆ ဇွန်) က တနင်္သာရီ ရေနက်ပိုင်းမှာ ကိုးဆယ့်ငါး ထရီလီယံ ကုဗပေ (၉၅ TCF) ခန့် ရှိနိုင်တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပေမဲ့ ဒါဟာ P90 အဆင့် မျှော်မှန်းချက်သာ ဖြစ်ပြီး သက်သေပြထားတဲ့ အရန်ပမာဏ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ် — စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်နိုင်ဖို့ နောက်ထပ် တူးဖော်စူးစမ်းမှုတွေ လိုအပ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ Block M-15 (ကမ်းလွန် တနင်္သာရီ) ရဲ့ လုပ်ကိုင်သူက ရုရှား ကုမ္ပဏီ မဟုတ်ဘဲ Canadian Foresight Group (CFG) ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ထိုင်းသို့ ဓာတ်ငွေ့ရောင်းချမှု — ရတနာစာချုပ် ၂၀၂၈ မှာ သက်တမ်းကုန်

ထိုင်းနိုင်ငံကို ဓာတ်ငွေ့ရောင်းချတဲ့ စာချုပ်တွေထဲက ရတနာ (Yadana) ဓာတ်ငွေ့ရောင်းချရေး စာချုပ်ဟာ ၁၉၉၈ ဇူလိုင်ကနေ အနှစ် သုံးဆယ် သက်တမ်းရှိပြီး ၂၀၂၈ ဇူလိုင် လကုန်မှာ သက်တမ်းကုန်ဆုံးမယ်လို့ Frontier Myanmar Energy Monitor က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ထိုင်း PTTEP ကုမ္ပဏီက ခြောက်ဆယ့်နှစ် ဒသမ ကိုး ခြောက် သုံး ရာခိုင်နှုန်း၊ မြန်မာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း (MOGE) က သုံးဆယ့်ခုနစ် ရာခိုင်နှုန်း ပိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ထိုင်းကို ပို့တဲ့ ပမာဏက ၂၀၂၁ မှာ တစ်ရက် ကုဗပေ သန်း လေးရာသုံးဆယ့်လေး (434 mmscfd) ကနေ ၂၀၂၆ မေလမှာ သန်း တစ်ရာ့ငါးဆယ်ခန့်အထိ ကျဆင်းသွားပြီး၊ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာအထိ သက်တမ်းတိုး လက်မှတ်ထိုးထားတာ မရှိသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ PTTEP ရဲ့ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်က ၂၀၂၃ မှာ ရတနာ (၂၀၂၈ ကုန်) နဲ့ ဇောတိက (နောက် အနှစ် နှစ်ဆယ်ခန့် ကျန်) စာချုပ်နှစ်ခုစလုံးကို သက်တမ်းတိုးဖို့ ကြိုးစားနိုင်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ရွိုက်တာက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ သက်တမ်းတိုးဖို့ အဆင့်တွေအနေနဲ့ ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ SET တင်ပြချက် (၂၀၂၅ မှာ ရတနာ တွင်းအသစ် တစ်တွင်း)၊ ၂၀၂၅ ဧပြီ MOGE နဲ့ မူကြမ်း သဘောတူစာချွန်၊ ၂၀၂၅ အောက်တိုဘာ ဝန်ကြီးအဆင့် တွေ့ဆုံမှုနဲ့ ၂၀၂၆ မေ ပိုက်လိုင်းလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ တွေ့ဆုံမှုတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ပြင်ဆင်ချက် တစ်ခု — ရည်ဂွန် (Yetagun) ကွင်းဟာ ၂၀၂၈ သက်တမ်းကုန်ကွင်း မဟုတ်ပါဘူး။ ထုတ်လုပ်မှု ၂၀၂၁ ဧပြီမှာ ရပ်သွားပြီးသား ဖြစ်တယ်။ ဇောတိက ကွင်းကတော့ နောက် အနှစ် နှစ်ဆယ်ခန့် သက်တမ်းကျန်သေးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၂၈ ကို ရည်မှန်းထားတဲ့ ထိုင်းဆက်စပ် ထောက်ပံ့မှုအသစ်တွေအနေနဲ့ Block M10 (မင်းရဲသူ) — ၂၀၂၅ မေ နှစ်ဆယ့်ကိုးရက်မှာ MOGE နဲ့ Gulf Petroleum Myanmar အကြား ထုတ်လုပ်မှု ခွဲဝေရေး စာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး ၂၀၂၈ မှာ ပထမဆုံး ဓာတ်ငွေ့ထုတ်ဖို့ ရည်မှန်းထားတယ်။ Block M3 (အောင်စင်္ကာ) — PTTEP က ၂၀၂၆ ဧပြီမှာ နောက်ဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဆုံးဖြတ်ချက် ချခဲ့ပြီး ၂၀၂၈ မှာ ပထမဆုံး ဓာတ်ငွေ့ထွက်ဖို့ ရှိကာ ပြည်တွင်းဈေးကွက်အတွက် ရည်ရွယ်ထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သုံးသပ်သူတွေရဲ့ အမြင်အရ ဘန်ကောက်ဟာ ကြီးမားတဲ့ သက်တမ်းတိုးညှိနှိုင်းမှုထက် ကျဆင်းမှုကို စီမံခန့်ခွဲနေတာဖြစ်ပြီး၊ LNG က တကယ့် အစားထိုးနည်းလမ်းဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်ကောင်စီအတွက်တော့ ထိုင်းဆက်စပ် ဓာတ်ငွေ့ဟာ အရေးပါတဲ့ နိုင်ငံခြားငွေ ဝင်ငွေရလမ်း ဖြစ်နေဆဲမို့ ဘန်ကောက်မှာ တိတ်တဆိတ် ဖိအားပေးနိုင်စွမ်း ရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ — ပလက်ဝ၊ ဘုတလင်၊ စဉ့်ကူး၊ မြင်းမူ

ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့နယ်မှာ စစ်တပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား ကိုးဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဒီဗွီဘီ သတင်းဌာန (DVB) က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ မိုးမခ သတင်း (m.CDM) ရဲ့ အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ်ရက် သတင်းအရတော့ အောက်တိုဘာလ တစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်မှာ ပလက်ဝမြို့နယ် ချောင်းဆုံရွာ ဆိပ်ကမ်းအနီး စက်လှေဆိပ်ကို စစ်လေယာဉ်တွေက ဗုံးကြဲခဲ့ရာမှာ ကလေးတစ်ဦးအပါအဝင် အရပ်သား နှစ်ဆယ်ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး ဗုံး အလုံးနှစ်ဆယ်ခန့် ကြဲချခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အောက်တိုဘာလ တစ်ဆယ့်ကိုးရက်မှာလည်း နောက်ထပ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ လူစီးယာဉ်တွေ၊ ကုန်သည်တွေနဲ့ အလုပ်သမားတွေ စီးနင်းတဲ့ ယာဉ်တွေကိုလည်း လေယာဉ်တွေက ပစ်ခတ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ (သေဆုံးသူ အရေအတွက်မှာ ရင်းမြစ်နှစ်ခုအကြား ကွာခြားမှု ရှိပါတယ်။)

စစ်ကိုင်းတိုင်း ဘုတလင်မြို့နယ် ကွမ်းခြံကျေးရွာကို ဗုံးကြဲခဲ့ရာမှာ အမျိုးသမီး ခြောက်ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဒီဗွီဘီက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ မန္တလေးတိုင်း စဉ့်ကူမြို့နယ်မှာ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အမျိုးသားတစ်ဦးနဲ့ အမျိုးသမီး နှစ်ဦး သေဆုံးပြီး အသက် ငါးနှစ်အရွယ် ကလေးတစ်ဦးအပါအဝင် အမျိုးသမီး လေးဦး ပြင်းထန် ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ စစ်ကိုင်းတိုင်း မြင်းမူမြို့နယ်မှာ အမြောက်ပစ်ခတ်မှုကြောင့် အမျိုးသမီး သုံးဦး ဒဏ်ရာရပြီး ဘုန်းကြီးကျောင်း၊ နေအိမ်တွေနဲ့ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်တွေ ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ရခိုင်ရှေ့တန်းမှာ စစ်မှုထမ်းများ သတ်သေမှု — ဖမ်းဆီးခံရသူများ ထွက်ဆို

ရခိုင်ရှေ့တန်းမှာ စစ်မှုထမ်းတပ်သားတွေ သတ်သေမှုတွေ ရှိနေတယ်လို့ ဖမ်းဆီးခံရသူတွေက ထွက်ဆိုခဲ့တယ်လို့ ဒီဗွီဘီ သတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မြန်မာဘက်ကို ပို့မယ့် တစ်ပတ်ရစ် အက်ပဲလ် (Apple) ဖုန်း အလုံး တစ်ထောင်ကို မဲဆောက်မှာ ဖမ်းဆီးခဲ့တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

စီးပွားရေး — အထည်ချုပ်စက်ရုံပိတ်သိမ်းမှုနဲ့ စားအုန်းဆီခွဲတမ်း

အထည်ချုပ်စက်ရုံတွေ ပိတ်သိမ်းမှုကြောင့် အလုပ်သမား တစ်သောင်းခန့် အလုပ်ဆုံးရှုံးနိုင်တယ်လို့ ဒီဗွီဘီ သတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ရန်ကုန်မှာ စားအုန်းဆီခွဲတမ်း တစ်အိမ်ထောင် သုံးပိဿာ မရဘူးဆိုတဲ့ ကိစ္စကို လွှတ်တော်မှာ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

အခြားသတင်းတိုများ

  • ရုရှားနဲ့ စစ်ကောင်စီတို့ရဲ့ စစ်ရေးနဲ့ အာကာသဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ ပိုမိုတိုးချဲ့လာနေတယ်လို့ အမ်ပီအေ သတင်း (MPA) က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
  • ထိုင်း ချင်းမိုင်ဘူတာမှာ ဖမ်းခံရတဲ့ မြန်မာ နှစ်ဆယ့်ခုနစ်ဦးဟာ ပွဲစားတွေက အလုပ်ရှာပေးမယ်ဆိုပြီး ငွေသိန်းချီယူပြီး ခေါ်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်တယ်လို့ အမ်ပီအေက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
  • ပဲခူးတိုင်း ရွှေကျင် ခမရ ၃၅၀ တပ်ပိုင်မြေမှာ ယာယီတပ်ရင်းမှူးက ရွှေတူးပြီး အိတ်ထဲထည့်နေလို့ အောက်ခြေအဆင့်တွေ ဒေါသထွက်နေတယ်လို့ အမ်ပီအေက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
  • ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်မှာ မုန်တိုင်းဖြစ်နိုင်တဲ့ အလားအလာတွေ ရှိနေတယ်လို့ အမ်ပီအေက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
  • စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေဟာ သာသနာ့အလံကို ကားပေါ်တင်ပြီး စစ်ရေးသတင်းလိုက်ယူနေတယ်လို့ အမ်ပီအေက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
  • ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့မှာ တန်ဆောင်တိုင်ပွဲတော် တေးသီချင်းပြိုင်ပွဲအတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ထားတဲ့ သီချင်းတွေကို အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်တစ်ရက် နေ့လယ်ပိုင်းက ပဏာမ ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်နှစ်ရက်မှာ အပြီးသတ် ရွေးချယ်မယ်လို့ ကမ္ဘောဇတိုင်း သတင်းက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

ရင်းမြစ်များ

  • Reuters — Japan envoy Sasakawa meets Myanmar's Min Aung Hlaing, state media says (Oct 21, 2026): reuters.com
  • The Irrawaddy (via VIF Neighbourhood News Digest, Oct 21, 2026) — Thousands Flee as Regime Troops Push Into Myanmar's Oil Hub: vifindia.org
  • DVB Digital ညနေ ၃ နာရီ သတင်း (၂၁ ရက် အောက်တိုဘာလ ၂၀၂၆): youtube.com
  • DVB Digital ည ၇ နာရီ သတင်း (၂၁ ရက် အောက်တိုဘာလ ၂၀၂၆): youtube.com
  • MPA 7 AM News Update (October 21, 2026): youtube.com
  • m.CDM Domestic News (October 20, 2026): moemaka.net
  • တန်ဆောင်တိုင် တေးသီချင်းပြိုင်ပွဲ ပဏာမ ရွေးချယ် (ကမ္ဘောဇတိုင်း၊ အောက်တိုဘာ ၂၁): kbztainews.com
  • Reuters — Myanmar military offensive targets land Russia-backed port project (Aug 21, 2026): reuters.com
  • Reuters — Russia signs memorandum to build port, oil refinery in Myanmar (Feb 23, 2025): reuters.com
  • Kremlin — talks with Min Aung Hlaing (Aug 18, 2026): en.kremlin.ru
  • Frontier Myanmar Energy Monitor — PTTEP reports 2024 production, Yadana/Zawtika: energy.frontiermyanmar.com
  • Reuters — Thai oil firm PTTEP may seek extension of Myanmar gas fields (Oct 3, 2023): reuters.com
  • The Times (Oct 20, 2026) — Kim Aris interview on King Charles's book delivery (paywalled; cross-verified via RFA reporting)
  • လျှို့ဝှက်ဆွေးနွေးမှု ဆောင်းပါးထုပ်ပိုး — မြန်မာ ဆန်းစစ်ချက် | မြန်မာ မှတ်တမ်း | English analysis | English record
ဆက်ဖတ်ရန် →

ကြတ်ပြေး နန်းတွင်းအရှုပ်တော်ပုံ — အပိုင်း ၄: သန်းရွှေ အာဏာစုဆောင်းပုံနှင့် ဦးနေဝင်းနှင့် အကွဲအပြဲ (၁၉၈၉–၂၀၀၁)

ရဲရင့်ငယ် — ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

မူရင်းမှတ်တမ်း: Network for Democracy and Development (NDD), Documentation and Research Department, Mae Sot, Thailand

သုတေသနနှင့် မှတ်တမ်း — ရဲရင့်ငယ်

အပိုင်း ၃ ကို ဒီမှာ ဖတ်နိုင်ပါတယ်

အပိုင်း ၄ ကို ဆက်လက် တင်ပြပါမယ်။

တပ်မတော်က ဖမ်းဆီးခံရပြီး ကြာနေတဲ့ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး သူရဲကောင်းကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနဲ့ သူ့မိသားစုအပေါ် သူ့ပိုင်ဖက် (စကင်န်တွင် "သုံးပိုင်ဖက်" ဟု ရိုက်နှိပ်ထားသည်) ဖြစ်ခဲ့တဲ့ စစ်အာဏာရှင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းနဲ့ သူ့မိသားစုက မနာလိုမှုန်တိမ်တိတ်တွေ ရိခဲ့ပြတာကို မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်း အကြောင်း လေ့လာသီရိဒါသူတွေအနေနဲ့ ကြိုးစားပြီး နားလည်ပေးလို့ ရကောင်းရင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကွယ်လွန်ချိန်မှာ အသက်(၁၅)နှစ်သား အရွယ်သာရှိသေးတဲ့ အညွှန်းသား မောင်သန်းရွှေက ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနဲ့ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးတွေအပေါ်မှာ ဂုဏ်ပြုလေစား အားကျရမွန်မသီတဲ့ မနာလိုမှုန်တိမ်တိတ်တွေ ဒီလောက်အထိ ပြင်းထန်နေတာကိုတော့ ဘယ်လိုသမိုင်းပညာရှင်မှ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်ကြမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ စိတ်ပညာရှင်တွေအနေနဲ့ သမိုင်းပညာရှင်တွေထက်စာရင် တစုံတရာ ပိုပြီး နားလည်နိုင်စွမ်း ရှိကြပါလိမ့်မယ်။

အမှန်ကတော့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေနဲ့ သူ့မိသားစုက ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနဲ့ သူ့ချစ်ဇနီးအပေါ် ဒီလောက်အထိ နာကျည်းမှုန်းတိန်းနေကြတာဟာ အာဏာရှင်ရောဂါကြောင့်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

စောမောင်ကို ဖယ်ထုတ်ပုံ — အာဏာတစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် လွှဲပြောင်းယူခြင်း

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်ဟာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းလောက်ကစပြီး စိတ်ဝေဒနာခံစားလာရတဲ့အတွက် ၃ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ ဦးဆောင်တဲ့ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (နဝတ) အဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်ရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာတွေကို တဖြည်းဖြည်းချင်း သမ်းယူခဲ့တယ်။

NDD မှတ်တမ်းအရ (ရက်စွဲများ စကင်န်အတိုင်း) —

  • နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတာဝန်ကို ဦးအုံးကျော်ထံ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခြင်း
  • ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတာဝန်ကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေက လွှဲပြောင်းရယူခြင်း
  • ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်ကို လွှဲပြောင်းယူခြင်း
  • ဧပြီလ(၂၃)ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်ကို ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြ အနားပေးလိုက်ပြီး နဝတ ဥက္ကဌရာထူးကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေက လွှဲပြောင်းယူခြင်း
  • ဧပြီလ(၂၄)ရက်နေ့တွင် နဝတ စစ်အစိုးရရဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကိုပါ တပါတည်း လွှဲပြောင်းရယူခြင်း

တကယ်တော့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်ဟာ အထက်ကပေးတဲ့အမိန့်အတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ခဲ့တဲ့ စစ်သားတစ်ဦးသာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့မှာ အာဏာကို ရေရှည်ဆုပ်ကိုင်ထားလိုတဲ့ဆန္ဒနဲ့ ကြီးမားတဲ့နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက် မရှိဘူးဆိုတာ သူပြောခဲ့တဲ့မိန့်ခွန်းတွေနဲ့ သူလုပ်ရပ်တစ်ချို့မှာ အထင်အရှား တွေ့နိုင်ပါတယ်။ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲတစ်ရပ် ကျင်းပပြုလုပ်ပေးပြီးရင် တပ်မတော်က စစ်တန်းလျားကို ပြန်မယ်လို့ ပြောခဲ့ဘူးသလို၊ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေရေးဆွဲဖို့ဆိုတာ သူ့အလုပ်မဟုတ်ဘူး၊ သမိုင်းတရားခံအဖြစ်မခံနိုင်ဘူးလို့လည်း လူသိရှင်ကြား ပြောဆိုခဲ့ဘူးပါတယ်။ တကယ်လည်း ၁၉၉၀ မေလ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတအောင် ကျင်းပပြုလုပ်ပေးခဲ့တာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) က အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိသွားတဲ့အခါ အာဏာကို လက်မလွှတ်ချင်ကြတဲ့ နဝတ ဗိုလ်ချုပ်တွေက ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်ကို ဝိုင်းဝန်းကန့်ကွက် ဖိအားပေးလာကြပါတယ်။ စစ်သားပီပီ ကိုယ်ပြောခဲ့တဲ့ စကား၊ ကိုယ်ပေးခဲ့တဲ့ကတိကို မပျက်ချင်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်ဟာ အဓိပ္ပါယ် မရှိတော့တဲ့ စိတ်ပီစိမှုဝေဒနာကို ခံစားခဲ့ရပါတယ်။

၁၉၉၀ — သံဃာ့သပိတ်နှင့် ပတ္တနိကုဇ္ဇနကံဆောင်

သူ့ရဲ့စိတ်ဝေဒနာကို ပိုမိုဆိုးဝါးစေတာကတော့ ၁၉၉၀ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၂၇)ရက်နေ့မှာ မန္တလေးမြို့ရှိ သံဃာ့သမဂ္ဂအဖွဲ့ချုပ် ကိုင်းဆောင်ပြီး နဝတ စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေအပါအဝင် အာဏာရပိုင်အားလုံးကို "ပတ္တနိကုဇ္ဇန" ကံဆောင် သပိတ်မှောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ မန္တလေးကစလိုက်တဲ့ ဒီကံဆောင်သပိတ်တိုက်ပွဲဟာ စစ်ကိုင်း၊ မုံရွာနဲ့ ရန်ကုန်မြို့တွေ အပါအဝင် တပြည်လုံးကို တောမီးလို ချက်ချင်းပြန့်နှံ့သွားတဲ့အတွက် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင် အပါအဝင် နဝတစစ်အုပ်စု တစ်ခုလုံးကို အထူး တုန်လှုပ်ခြောက်ခြားသွားစေခဲ့ပါတယ်။

အထူးသဖြင့် ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်းမှာ ကျောင်းသားပြည်သူ ရဟန်းရှင်လူ တွေကို ကာယကံမြောက် သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြရတဲ့ တပ်မတော်ရဲ့အောက်ခြေပိုင်းကို စိတ်ဓာတ်ရေးရာအရ ပိုမိုထိခိုက် စေခဲ့တာတွေရပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်အနေနဲ့ ဒီကိစ္စကို သိမ်သိမ်မွေ့မွေ့နဲ့ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းလိုတဲ့ဆန္ဒ ရှိပေမဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ ဦးဆောင်တဲ့ ခေါင်းမာဂိုဏ်းက အာဏာစက်နဲ့ ခပ်ပြတ်ပြတ်ကိုင်တွယ်ဖို့ အတင်းအကျပ် ဖိအားပေးတောင်းဆိုလာတာကြောင့် သွေးထွက်သံယို ဖိနှိပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့ရတဲ့အပေါ်မှာလည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်ရဲ့ စိတ်ဝေဒနာဟာ ပိုမို ဆိုးဝါးခဲ့ရပါတယ်။

ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေကတော့ နိုင်ငံတော်ရဲ့အာဏာတွေ အားလုံး သူ့လက်ထဲကို ရောက်ရှိလာတဲ့အချိန်ကစပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင် တာဝန်ခံလုပ်ဆောင်ခဲ့တဲ့ လုပ်ငန်းမှန်သမျှ သူနဲ့ဘာမှမဆိုင်သလို သဘောထားခဲ့ပါတယ်။ သူ့လက်ထဲ အာဏာကို အဓိကခြိမ်းခြောက်သူဖြစ်လာတဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) ကိုလည်း ဘယ်တော့မှ အာဏာလွှဲမပေးဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကို လွှဲပြောင်းယူတဲ့နေ့မှာဘဲ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒရေးဆွဲဖို့ အမျိုးသားညီလာခံခေါ်ယူတဲ့ကြေငြာချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

"ရတ်ရတ် ရတ်ရတ်တော့ ဗမာလိုပဲ" — စစ်တိုင်းမှုးသုံးယောက်

စစ်တိုင်းမှုးတွေအပါအဝင် နဝတ စစ်ကောင်စီဝင်(၁၉)ဦးလုံးဟာ မဆလ စစ်အာဏာရှင်ဟောင်းကြီး ဦးနေဝင်း ကိုယ်တိုင် ရွေးချယ်တာဝန်ပေးထားခဲ့သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ မဆလ စစ်အစိုးရခေတ်မှာ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးက ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရကျော်ထင်ဖြစ်ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင် ဖြစ်ပေမဲ့ တကယ်တော့ သူတို့(၂)ယောက်လုံးဟာ မြန်မာ့တပ်မတော်တစ်ခုလုံးအပေါ်မှာ ဦးနေဝင်းလောက် ဩဇာသက်ရောက်မှု မရှိခဲ့ပါဘူး။ သူတို့ဟာ ရုပ်ပြသဘောလောက်သာဖြစ်ပြီး အာဏာအားလုံးကို ဦးနေဝင်းကသာ ချုပ်ကိုင်ထားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

အာဏာရှင်ကြီး ဦးနေဝင်းဟာ စစ်တပ်က သူ့ကို အဘခံပုန်ကန်လိုမရအောင်လည်း တပ်မတော်ရဲ့ ထိပ်တန်းတပ်မှူးကြီးတွေအတွင်းမှာ သွေးခွဲအုပ်ချုပ်တဲ့စနစ်ကို ကျင့်သုံးထားတာကြောင့် ၁၉၈၈ခုနှစ်အတွင်း စစ်တပ်က အာဏာလွှဲပြောင်းယူခဲ့ရတဲ့အချိန်မှာ စစ်တိုင်းမှုးအများစုဟာ ၃ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေကို မသိထားနဲ့ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင် ကိုတောင် ရှိသေလေးစားမှုမရှိတာကို အထင်အရှား တွေ့ရပါတယ်။

ခပ်မိုက်မိုက် စစ်တိုင်းမှုးတွေဖြစ်ကြတဲ့ နမခ (ယှ၊ လပခ) တိုင်းမှုး ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းကြည်၊ မပခ တိုင်းမှုး ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ဘ နဲ့ လပခ တိုင်းမှုး ဗိုလ်ချုပ် အေးသောင်း တို့ဟာ စစ်ရုံးချုပ်က ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေကို သိပ်ဂရုမစိုက်ပဲ သူတို့လုပ်ချင်ရာတို့ကို လုပ်တတ်သူတွေလို့ဘဲ အဲဒီအချိန်က နာမည်ကြီးခဲ့ပါတယ်။ "ရတ်ရတ် ရတ်ရတ်တော့ ဗမာလိုပဲ၊ ဒို့ (၃)ယောက်ပေါင်းလိုက်ရင် မြန်မာနိုင်ငံကို နှစ်ပိုင်းခွဲပစ်လို့ရတယ်" လို့ (၄)လပတ်အစည်းအဝေးတစ်ခုမှာ စစ်ရုံးချုပ်ကိုတောင် ခပ်ပြောင်ပြောင် ခြိမ်းခြောက်ရဲတဲ့သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို စစ်တိုင်းမှုးမျိုးတွေ ရှိနေသရွေ့ တပ်မတော်တစ်ခုလုံးကို သူ့လက်သူခြေ ထင်သလို ချုပ်ကိုင် လိုမရနိုင်ဘူးဆိုတာ ကြိုတင်သိရှိ သဘောပေါက်နေတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေကလည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်ရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ဆိုးလာတဲ့အချိန်ကစပြီး ခပ်စွာစွာ ဗိုလ်ချုပ်တွေကို တပ်မဗိုလ်ချုပ်တွေဖြစ်လာအောင် စနစ်တကျ စတင်လုပ်ဆောင်လာခဲ့တာ တွေ့ရပါတယ်။

၁၉၉၂ ခုနှစ် မတ်လ(၅)ရက်နေ့မှာ စစ်ရေးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မြင့်အောင်ကို လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး၊ နပခ တိုင်းမှုး ဗိုလ်ချုပ် မြသင်းကို သမဝါယမဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲခန့်အပ်ခဲ့ပါတယ်။ စစ်ရေးချုပ် ဗိုလ်ချုပ် မြင့်အောင် ဆိုသူကလည်း ခေသူ မဟုတ်ပါဘူး။ ရှစ်လေးလုံးကာလအတွင်း နတခ တိုင်းမှုးအဖြစ်နဲ့ ဧရာဝတီတိုင်း ပုသိမ်မြို့မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် "တပြည်လုံး ဒီမိုကရေစီရရင်တောင် ငါ့တိုင်းမှုးတော့ မရမယ့်လင့်၊ ငါ့တစ်သက် ဘယ်တော့မှမပေးဘူး" လို့ တင်းတင်းမာမာ ပြောဆိုခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။

၁၉၉၂ စက်တင်္ဘာ — "သုံးယောက်ပေါင်းလောင်းကျော်" ကို တပ်နဲ့အဆက်ဖြတ်

ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းရွှေဟာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်ကို တာဝန်အားလုံးက လုံးဝ ဖယ်ရှားပစ်လိုက်ပြီးတဲ့နောက်ပိုင်းမှာ "သုံးယောက်ပေါင်းလောင်းကျော်" စစ်တိုင်းမှုးတွေဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းကြည်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ဘ နဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အေးသောင်း တို့ကိုလည်း ဝန်ကြီးတွေအဖြစ်နဲ့ ကန်တင်လိုက်ပြီး တပ်နဲ့အဆက်ဖြတ်ပစ်ခဲ့ပါတယ်။

  • ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းကြည် → ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး
  • ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ဘ → ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းဝန်ကြီး
  • ဗိုလ်ချုပ်အေးသောင်း → အလုပ်သမားဝန်ကြီး

၁၉၉၂ ခုနှစ် စက်တင်္ဘာ(၂၅)ရက်နေ့မှာ ပြောင်းရွှေ့ခန့်ထားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်တိုင်းမှုးတာဝန်တွေကနေ ရပ်သိမ်းပြီး တပ်နဲ့အဆက်ဖြတ်ခံရပေမဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အဆင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူးတွေကို ဆက်လက်ပေးထားတဲ့အပြင် အဲဒီအချိန်က ချိုးချိုးမြက်မြက်လေးစားရတဲ့ ဝန်ကြီးဌာနတွေကိုပေးပြီး နှစ်သိမ့်လိုက်တဲ့အတွက် ခပ်စွာစွာ စစ်တိုင်းမှုးတစ်စု အငိုက်မိသွားခဲ့ကြပါတယ်။

အဲဒီနေ့မှာဘဲ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ခင် နဲ့ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ထွန်း တို့ကိုလည်း ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်တွေအဖြစ်နဲ့ ပြောင်းရွှေ့ခန့်ထားလိုက်ပြီး လေတပ်၊ ရေတပ်တွေနဲ့ အဆက်ဖြတ်ပစ်လိုက်ပါတယ်။

လစ်လပ်သွားတဲ့ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)နဲ့ စစ်တိုင်းမှုးတွေနေရာမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းရွှေ ယုံကြည်စိတ်ချရသူတွေနဲ့ အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့ပါတယ်။ တပ်မမှုးနေရာတွေနဲ့ စစ်ရုံးချုပ်က အရေးကြီးတဲ့နေရာတွေမှာလည်း သူ့ရဲ့တပည့်ရင်းတွေကို တာဝန်ပေးခန့်အပ်မှုတွေ ချက်ချင်းပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

၁၉၉၃ မတ်လ(၂၇) — သန်းရွှေ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဖြစ်လာပုံနှင့် မောင်အေး

တပ်နဲ့အဆက်ဖြတ်ခံရပြီး အထက်ကို ကန်တင်ခံလိုက်ရတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်တွေကို နှစ်သိမ့်ဖို့ကြိုးပမ်းတဲ့အနေနဲ့ ၁၉၉၃ ခုနှစ် မတ်လ(၂၇)ရက်နေ့မှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေ အဖြစ် ရာထူးတွေတိုးပေးခဲ့ပြီး သူကိုယ်တိုင်လည်း အဲဒီနေ့မှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးကို တိုးမြှင့်ရယူလိုက်ပါတယ်။

အဲဒီနေ့မှာပဲ တစ်နှစ်နီးပါးလောက် လစ်လပ်ထားခဲ့တဲ့ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်ကိုလည်း အရှေ့ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှုး ဗိုလ်ချုပ်မောင်အေးကို တိုးမြှင့်ပေးအပ်ခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာ့တပ်မတော်ရဲ့ စစ်ဘက်တာဝန်တွေနဲ့ ရာထူးတွေကို W.E (War Establishment) အရ လိုအပ်ချက်နဲ့အညီ ရေးဆွဲပြောင်းထားတာဖြစ်တဲ့အတွက် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နေရာကို ဒီလောက်အကြာကြီး လစ်လပ်ထားစရာ အကြောင်းမရှိပါဘူး။ ဒီရာထူးကို ဒီလောက်ကြာကြာ လစ်လပ်ထားခဲ့ရတာဟာ နဝတစစ်ကောင်စီအတွင်းမှာ ဒီတာဝန်၊ ဒီရာထူးအတွက် အုပ်စုကွဲဂိုဏ်းတိုက်ပွဲတွေ အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားနေခဲ့တာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

NDD မှတ်တမ်းအရ — ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေအနေနဲ့ ဒီတာဝန်ကို ဗိုလ်ချုပ်မောင်အေးကို သိပ်မပေးချင်ပေမဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မောင်အေးနဲ့ စစ်တက္ကသိုလ် (DSA) အပတ်စဉ်တစ်ခုတည်းဖြစ်တဲ့ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးထွန်းကြည်၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျော်ဘ တို့အုပ်စုရဲ့ ထောက်ခံမှုတွေကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်မောင်အေးဟာ ကောက်ကောင်းပြသွားပြီး ဒီရာထူးကို ရရှိသွားခဲ့ရတာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းကြည်၊ ကျော်ဘ တို့ကလည်း သူတို့ကို တပ်နဲ့အဆက်ဖြတ်ခံလိုက်ရပေမဲ့ သူတို့နဲ့ စစ်တက္ကသိုလ် တစ်ခုတည်း၊ အပတ်စဉ်တစ်ခုတည်းဆင်းတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မောင်အေးသာ တပ်မတော်အကြီးအကဲဖြစ်လာခဲ့ရင် သူတို့အတွက်လည်း အာမခံချက်နဲ့ အခွင့်အရေးတွေ ပိုမိုရရှိလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်မောင်အေးကို ပုံအောထောက်ခံခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ သူတို့ယံုကြည်မျှော်လင့်ထားသလို ဖြစ်မလာဘဲ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမောင်အေးက ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေကိုကျော်ပြီး ဘာမှမလုပ်ရဲတဲ့အပြင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ အကြိုက်ကိုသာ လိုက်နာလုပ်ဆောင်ပေးလေ့ရှိတဲ့အတွက် ယူကျုံးမရ ဖြစ်ခဲ့ကြရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

၁၉၉၇ နိုဝင်ဘာ(၁၅) — နဝတမှ နအဖသို့၊ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး (၁၃) ဦး ဖြတ်ထုတ်ရှင်း

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၊ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်တို့ပေါင်းပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ(၁၅)ရက်နေ့မှာ နဝတ စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး(၁၃)ဦး (ဘုန်းမြင့်၊ အောင်ရဲကျော်၊ စိန်အောင်၊ ချစ်ဆွေ၊ မြသင်း၊ မြင့်အောင်၊ ကျော်ဘ၊ ထွန်းကြည်၊ ဖြိုးသွန်း၊ မောင်သင့်၊ အေးသောင်း၊ ကျော်မင်း) တို့ကို အနားလိုက်အပြင်လိုက် ဖြတ်၊ ထုတ်၊ ရှင်း လုပ်ခဲ့ခြင်းမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမောင်အေးက တစုံတရာ ဝင်ရောက်အကာအကွယ်ပေးခြင်း မရှိခဲ့တဲ့အပေါ်မှာလည်း ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးထွန်းကြည်၊ ကျော်ဘ တို့အုပ်စက ရင်ထုမနာ ဖြစ်ခဲ့ကြရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေက ၁၉၉၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ(၁၅)ရက်နေ့မှာ နဝတ စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် တပြတမကြီးကို ဖယ်ရှားပစ်ခဲ့ပြီး နဝတကို နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (နအဖ) လို့ အမည်ပြောင်းလိုက်တာဟာ နဝတ စစ်အုပ်စုတွင်းက အဖျက်ဂိုဏ်းတိုက်ပွဲ၊ အာဏာလွှဲပြောင်းမှုတွေမှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေနဲ့အဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်နဲ့ သူ့ရဲ့ စစ်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ကို အသုံးချပြီး လက်ဦးမှုရယူလိုက်ခြင်း ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေအနေနဲ့ ဒီအာဏာသိမ်းပွဲကို ကိုယ့်ကိုယ်ကို ယုံကြည်မှုအပြည့်နဲ့လုပ်ခဲ့တဲ့ သဘောမျိုးတော့ မတွေ့ရပါဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဖြတ်ထုတ်ဖယ်ရှားခံလိုက်ရတဲ့ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး(၁၃)ဦးနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်စိုးမြင့်တို့ကို အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်တဲ့ နအဖ စစ်ကောင်စီရဲ့ အကြံပေးအဖွဲ့အနေနဲ့ တာဝန်ပေးကြောင်း အဲဒီနေ့ရက်စွဲနဲ့ ကြေငြာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့လို့ဖြစ်ပါတယ်။ နဝတ စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး(၁၃)ဦးကို အနားလိုက်အပြင်လိုက် ဖယ်ရှားခဲ့ရတဲ့နောက်ကွယ်မှာ တပ်တွင်းမငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုတွေနဲ့ တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုတွေ ပေါ်ပေါက်လာမလာဆိုတဲ့ စိုးရိမ်မှုကြောင့်သာ သူတို့ကို အကြံပေးအဖွဲ့အဖြစ် ဟန်ပြတာဝန်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဖြတ်ထုတ်ဖယ်ရှားခံလိုက်ရတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေအတွက် မြန်မာ့တပ်မတော်အတွင်းရဲ့ ဘယ်တပည့်၊ တပန်းကမှ ရာထူးတစ်ဆင့်တိုးတာပေါ့လို့ယူဆပြီး ဝမ်းသာကျေနပ်နေသူတွေသာ ရှိခဲ့ပါတယ်။ တကယ်တော့ မြန်မာ့တပ်မတော်အတွင်းမှာ ရဲဘော်ရဲဘက်စိတ်ဓာတ် ဆိုတာမရှိပါဘူး။ အမျိုးကျက်အမျိုးစား၊ ခေါင်းကျက်ခေါင်းစား၊ စိတ်ဓာတ်မျိုးတွေသာ ရှိပါတယ်။ စစ်တပ်ထဲမှာ အထက်အကြီးအကဲအပေါ် ရှိသေလေးစားရမယ်၊ သစ္စာစောင့်သိရမယ်ဆိုတာတွေက ရာထူးလက်ကိုင်ရှိနေစဉ် ကာလအတွက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ "ဝန်ကတော်သေ တဖက်ကျ၊ ဝန်မင်းသေ တမတ်" ဆိုတာမျိုးလို ကိုယ့်မှာ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာရှိနေစဉ် အခိုက်အတန့်လေးအတွက်သာ တပည့်တပန်းတွေ၊ ခြေရင်းသင်းပင်းတွေ ဝိုင်းဝိုင်းလည်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေကို အနားလိုက်အပြင်လိုက် ဖယ်ရှားလိုက်ပေမဲ့ တပ်မတော်အတွင်းမှာ တစုံတရာ ရိုက်ခတ်မှု ဘာမှမရှိတဲ့အတွက် (၇)လအကြာ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဇွန်လ(၅)ရက်နေ့မှာ အကြံပေးအဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ကြောင်း နအဖမှ ကြေငြာခဲ့ပါတယ်။ အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းလိုက်တဲ့ နအဖ စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် (၁၅)ဦးထဲမှာ ၁၉၉၇ ခုနှစ် စက်တင်္ဘာ(၁၈)ရက်နေ့မှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့ နဝတစစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်တွေအနက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းရွှေ၊ ဗိုလ်ချုပ်မောင်အေး၊ ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွန့်နဲ့ ဗိုလ်ချုပ်တင်ဦး တို့ (၄)ဦးသာ ဆက်လက်ပါဝင်တော့ပြီး ကျန်တဲ့အဖွဲ့ဝင်အများစုက ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ စိတ်ကြိုက်ရွေးချယ်ထားသူတွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။

အဲဒီအချိန်ကစပြီး နိုင်ငံတော်ရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာတွေအားလုံးဟာ စစ်အာဏာရှင်လက်သစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေရဲ့လက်ထဲကို လုံးလုံးလျားလျား ရောက်ရှိသွားတယ်လို့ဆိုနိုင်ကြောင်း သုံးသပ်တင်ပြလိုက်ရပါတယ်။

"Bad Cadet" — သန်းရွှေရဲ့ ဘဝဇာတ်ကြောင်း

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေဟာ ၁၉၃၃ ခုနှစ်မှာ မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်တဲ့အတွက် မြန်မာပြည် ပြည်တွင်းစစ်ကြီး စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှာ (၁၅)နှစ်သားအရွယ်လောက်သာ ရှိပါသေးတယ်။ ကိုသန်းရွှေဟာ ပြည်တွင်းစစ်မီး ပြင်းထန်နေချိန်မှာ စစ်ထဲကိုမဝင်သေးပဲ စာတိုက်စားရေးလေးအဖြစ် (ကိုရွှေမောင်လို့) အမှုထမ်းခဲ့ကြောင်း သိရပါတယ်။ ပြည်တွင်းစစ်အရှိန် အထိုက်အလျောက် လျော့ကျသွားခဲ့တဲ့ ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှာ ကိုသန်းရွှေဟာ စာတိုက်စားရေးဘဝနဲ့ သူဘဝတိုးတက်လမ်း မရှိနိုင်ဘူးလို့တွက်ဆပြီး စစ်ထဲကိုဝင်ရောက်ကာ ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အပတ်စဉ်(၉)ကို တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေနဲ့အတူ ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အပတ်စဉ်(၉)ကို တက်ရောက်ခဲ့သူတွေထဲမှာ မိတ္ထီလာမြို့နယ် ရွှေစင်သံဃကျောင်းသား ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး စိုးညွန့် (ဒီလာစစ်သူ) (နအဖ ဒုတိယပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း)၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြသင်း (နဝတ အဖွဲ့ဝင်ဟောင်း) နဲ့ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဘုန်းမြင့် (နဝတ အဖွဲ့ဝင်ဟောင်း) တို့လည်း ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်(၁၁)ရက်နေ့မှာ ဗိုလ်သင်တန်းဆင်းတဲ့အခါ ဗိုလ်လောင်း စိုးညွန့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နံပါတ်က (ကြည်း/၅၅၉၀)၊ ဗိုလ်လောင်း မြသင်းရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နံပါတ်က (ကြည်း/၆၆၀၅)၊ ဗိုလ်လောင်း ဘုန်းမြင့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နံပါတ်က (ကြည်း/၆၆၅၂) ဖြစ်ပြီး ဗိုလ်လောင်း သန်းရွှေ ကတော့ ကိုယ်ပိုင်နံပါတ် (ကြည်း/၆၇၁၀) နဲ့ နောက်ဆုံးပတ်အဆင့်က အောင်မြင်ခဲ့တာတွေရပါတယ်။ ဗိုလ်သန်းရွှေဟာ အားအားရှိရင် စစ်ဘောင်းဘီအိတ်ထဲကို လက်နှစ်ဖက်လုံးနှိုက်ပြီး ချေထိုင်စည်းစားနေလေ့ရှိတဲ့အပြင် ဗိုလ်သင်တန်းမှာလည်း နောက်ဆုံးအဆင့်ကနေ အောင်မြင်ခဲ့တာတွေကြောင့် (Bad Cadet — အိုင်ဗှိုက်သန်းရွှေ) ဆိုပြီး လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်သူငယ်ချင်းတွေရဲ့ လှောင်ပြောင်ခေါ်ဝေါ်တာကို ခံခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းမှာ နောက်ဆုံးအဆင့်ကအောင်ခဲ့တဲ့ ဗိုလ်လောင်းသန်းရွှေဟာ ခုအချိန်မှာတော့ ရဲဘော်တွေအားလုံးကိုဖြတ်ကျော်ပြီး မြန်မာ့တပ်မတော်ရဲ့ထိပ်ဆုံးနေရာကို ရအောင်ယူနိုင်ခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေဟာ အာဏာ၊ နေရာ၊ ပတ်သက်လာရင် ဘယ်သူ့ကိုမှမညှာဘူးဆိုတာ သူ့အတွ ဗိုလ်သင်တန်းတက်ခဲ့ဘူးတဲ့ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြသင်းနဲ့ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဘုန်းမြင့် တို့ကို ၁၉၉၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ(၁၅)ရက်နေ့မှာ ဖြတ်ထုတ်ရှင်း လုပ်ခဲ့တဲ့ဖြစ်ရပ်ကိုကြည့်ရင်ဖြစ်စေ၊ နဝတ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးစိုးညွန့်ကို ၂၀၀၃ ခုနှစ် သြဂုတ်လ(၂၅)ရက်နေ့မှာ ဖြတ်ထုတ်ရှင်း လုပ်ခဲ့တာကိုကြည့်ရင်ဖြစ်စေ၊ သိနိုင်ပါတယ်။

တိုက်ပွဲမပါဝင်ခဲ့တဲ့ တပ်မှူး

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေရဲ့ စစ်မှုထမ်းမှတ်တမ်းတွေကို လေ့လာကြည့်ရင် သူဟာ တိုက်ခိုက်ရေးမှာ ထူးချွန်တဲ့ တပ်မှူး မဟုတ်ဘူးဆိုတာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဗိုလ်ကြီးသန်းရွှေဟာ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းရဲ့ မြေတောင်မြှောက်ပေးမှုအရ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးဘက်မှာတော့ နှံ့စပ်ခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။

ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း အိမ်စောင့်အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်နဲ့ နိုင်ငံတော်အာဏာကို ပထမဆုံးရယူခဲ့တဲ့အချိန် ၁၉၅၈ ခုနှစ် စက်တဘ်ာလမှာ ဗိုလ်ကြီးသန်းရွှေဟာ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှုးရုံး (ကက/ပြည်)ရဲ့ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ဌာနမှာ တာဝန်ပေးအပ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီအချိန်ကစပြီး ဗိုလ်ကြီးသန်းရွှေဟာ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းရဲ့ စစ်အာဏာရှင်စနစ် ထူထောင်ရေး စီမံကိန်းကြီးမှာ အရေးကြီးတဲ့အခန်းကဏ္ဍကနေ စတင်ပါဝင်လာခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။

NDD မှတ်တမ်းက ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရဲ့ စစ်မှုထမ်းမှတ်တမ်းတွေကို လေ့လာကြည့်တဲ့အခါ ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဇော ခေါင်းဆောင်တဲ့ မြန်မာ့တပ်မတော် တပ်ဖွဲ့တွေက တရုတ်ဖြူတပ်တွေကို ၁၉၅၄ခုနှစ် မတ်လကစပြီး တိုက်ခိုက်မောင်းထုတ်ခဲ့တဲ့ "ဘုရင့်နောင်စစ်ဆင်ရေး"မှာ ပါဝင်ခဲ့တာကိုလည်း မတွေ့ရ၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ် မတ်လမှာစတင်ခဲ့တဲ့ "ရန်ကြီးအောင်စစ်ဆင်ရေး"မှာ ပါဝင်ခဲ့တာကိုလည်း မတွေ့ရပါဘူး။ အဲဒီတိုက်ပွဲစဉ်တွေမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဇောနဲ့အတူ တလျောက်လုံး လက်တွဲတိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သူကတော့ ယခုအထိ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ခံနေရတဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) ဒုဥက္ကဌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း သူရိန်တင်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုလ်ကြီးတင်ဦးဟာ ဂျပန်တော်လှန်ရေးမှာသာမက တရုတ်ဖြူတွေကို မောင်းထုတ်တဲ့တိုက်ပွဲတွေမှာပါ ရွတ်ရွတ်ချွံချွံ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့တဲ့အတွက် နိုင်ငံတော်ကချီးမြှင့်တဲ့ "သူရ" ဘွဲ့ကို ထိုက်ထိုက်တန်တန် ရရှိခဲ့ပါတယ်။

နေဝင်းရဲ့ မြေတောင်မြှောက်မှုနဲ့ စင်တော်ကောက်ခံရပုံ

ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းဟာ အိမ်စောင့်အစိုးရရဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်နဲ့ အခိုက်အတန့်အာဏာရခဲ့တဲ့ အချိန်တိုကာလ လေးမှာ မကြာခင် သူအကောင်အထည်ဖော်တော့မဲ့ စစ်အာဏာရှင်စနစ်အတွက် ရေခံမြေခံတွေကို စနစ်တကျ စတင်ပြင်ဆင် တည်ဆောက်ခဲ့ပါတယ်။ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ဝါဒဖြန့်ချိရေး၊ စတဲ့ နယ်ပယ်အသီးသီးမှာ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို ပြင်ဆင်တည်ဆောက်မှုတွေထဲမှာ "နိုင်ငံတော်ကြံ့ခိုင်ရေးအသင်း"လည်း တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ဒီအသင်းကြီးဟာ ပါတီနိုင်ငံရေးနဲ့ ဆက်စပ်ပတ်သက်မှုလုံးဝမရှိတဲ့ သာမန်လူမှုရေးအသင်းအဖွဲ့တစ်ခုသာ ဖြစ်တယ်လို့ ဝါဒဖြန့်ကာ ဝန်ထမ်းတွေနဲ့အရပ်သားတွေကို အတင်းအကျတ် ဝင်ရောက်ခိုင်းခဲ့ပါတယ်။

လူမှုရေးအသင်းလို့ အမည်ခံထားပေမဲ့ အသင်းကြီးရဲ့ဗဟိုကော်မတီ ဒုဥက္ကဌနေရာနဲ့ အတွင်းရေးမှုးနေရာတွေမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းရဲ့ ညာလက်ရုံးနဲ့ ဘယ်လက်ရုံးတွေဖြစ်ခဲ့ကြတဲ့ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီးနဲ့ ဗိုလ်မှူးချုပ်မောင်မောင်တို့က ရယူထိမ်းချုပ်ထားခဲ့တာကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဒီအသင်းဟာ စစ်တပ်ခါးပိုက်ဆောင် နိုင်ငံရေး အင်အားစုတစ်ခုသာဖြစ်တယ်ဆိုတာ လူတိုင်း နားလည်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဗိုလ်ကြီးသန်းရွှေဟာ ဒီကြံ့ခိုင်ရေးအသင်းကြီးကို ဖွဲ့စည်းထူထောင်ရာမှာ အစအဆုံး ပါဝင်ခဲ့ရတဲ့အတွက် သူကိုယ်တိုင် စစ်အာဏာရှင်ဖြစ်လာတဲ့အခါမှာလည်း စစ်တပ်လက်ကိုင်တုတ် နိုင်ငံရေးအင်အားစုအဖြစ်အသုံးချဖို့ ကြုံဖှေ့ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်းကြီးကို ဖွဲ့စည်းဖို့ ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှာ ဆုံးဖြတ်ခဲ့တာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ(၂)ရက်နေ့မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်တဲ့ တော်လှန်ရေးကောင်စီက နိုင်ငံတော်အာဏာကို အပြီးအပိုင်သိမ်းပိုက်လိုက်ချိန်မှာ ဗိုလ်ကြီးသန်းရွှေဟာ တပ်မဟာ(၁)မှာ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး အရာရှိ အဖြစ်နဲ့ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရပါတယ်။ စစ်အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းဟာ နိုင်ငံရေးကို လုံးဝစိတ်ဝင်စားသူ မဟုတ်ပေမဲ့ အဲဒီခေတ်၊ အဲဒီအချိန်က လူတိုင်းစိတ်ဝင်စားနေတဲ့ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို ပန်းပြပြီး မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန်ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ အမည်ခံ အာဏာရှင်ဝါဒတစ်ခုကို သွတ်သွင်းဖို့အတွက် ဦးဘငြိမ်း၊ ဦးချစ်လှိုင် တို့ကို ဆရာတင်ပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ် အတွင်းမှာ ပထမနိုင်ငံရေးတက္ကသိုလ်ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါတယ်။ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးအရာရှိအဖြစ် နှစ်အတန်းကြာ အတွေ့အကြုံရှိနေပြီဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ကြီးသန်းရွှေကိုလည်း အဲဒီတက္ကသိုလ်ကို နည်းပြဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်တယ်။

စစ်အာဏာရှင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းနဲ့ ဗိုလ်ကြီးသန်းရွှေ တို့ဟာ အဲဒီအချိန်ကစပြီး တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး မကွာခေတ တွေ့ဆုံရဖို့ အကြောင်းဖန်လာခဲ့ပါတယ်။ လူတွေရဲ့စိတ်အကြောင်း နားလည်ထားတဲ့ ဗိုလ်ကြီးသန်းရွှေဟာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း အပါအဝင် တပ်မတော်ထိပ်ပိုင်းအရာရှိကြီးတွေရဲ့ အားနည်းချက်ကို ရရှိအောင် နည်းအမျိုးမျိုးနဲ့ ကြိုးစားအားထုတ် ပြင်ခဲ့ပါတယ်။ တဖြေးဖြေးနဲ့ လူကြီးတွေရဲ့အားနည်းချက်ကို ရရှိလာခဲ့တဲ့ ဗဟိုနိုင်ငံရေးတက္ကသိုလ်နည်းပြဆရာ ဗိုလ်ကြီးသန်းရွှေ အတွက် ၁၉၆၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းကစပြီး စင်တော်ကောက်ခံရမှုအခွင့်အလမ်းတွေ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တာ တွေ့ရပါတယ်။ ကက/ကြည်း က ဗိုလ်ကြီးသန်းရွှေကို ၁၉၆၉ ခုနှစ် သြဂုတ်လအတွင်းမှာ ခမရ(၁၀၁)ကို ဌာနချုပ်တပ်ခွဲမှုးတာဝန်နဲ့ ယာယီပြောင်းရွှေ့ပေးခဲ့ပါတယ်။ (၃)လကျော်အကြာ အဲဒီနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှာ ဗိုလ်မှုးအဆင့်ကို တိုးမြှင့်ပေးလိုက်ပြီး စစ်ဦးစီးမှုး (ဒုတိယတန်း) အဖြစ်နဲ့ ကက/ကြည်းကို ခေါ်ယူတာဝန်ပေးအပ်တာ ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဗိုလ်မှုးသန်းရွှေဟာ ကက/ကြည်းမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် အထက်လူကြီးတွေသဘောကျအောင် နေထိုင်ပြင်ခဲ့တဲ့အတွက် နောက်ပိုင်းမှာ ခလရ(၁) တပ်ရင်းမှုး၊ စစ်ဦးစီးမှုး (ပထမတန်း)၊ တပ်မ(၈၁) စစ်ဗျူဟာမှုး၊ တပ်မ(၈၁) တပ်မမှုး၊ နတခ တိုင်းမှုး၊ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် စတဲ့ ထိပ်ပိုင်းရာထူးတွေကို တစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့်ရရှိလာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဦးနေဝင်းနှင့် အကွဲအပြဲ

ဒုဗိုလ်လေးဘဝကနေ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်တဲ့ကာလအထိ တလျောက်လုံး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းရဲ့ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေဟာ သူ့လက်ထဲကို နိုင်ငံတော်အာဏာတွေ ရောက်ရှိလာတဲ့ ၁၉၉၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကစပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းရဲ့ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုအောက်က ရုန်းထွက်နိုင်ဖို့အတွက် အမျိုးမျိုး ကြိုးပမ်းအားထုတ်လာတာ တွေ့ရပါတယ်။

ဦးနေဝင်းနဲ့သူမိသားစုကို ပေးအပ်ထားတဲ့အခွင့်အရေးတွေကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့တဲ့အပြင် ဦးနေဝင်းရဲ့ မကောင်းကြောင်းတွေကိုလည်း အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ (၄)လပတ်အစည်းအဝေးတွေမှာ တရားဝင် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုတာတွေ ပြုလုပ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေရဲ့ တော်ဝင်မိသားစုကလည်း သူတို့အပေါ် တစ်ချိန်က ဦးနေဝင်းနဲ့ သူမိသားစုရဲ့ မောက်မောက်မာမာ ဆက်ဆံခဲ့ပုံတွေနဲ့ ဦးနေဝင်းရဲ့ မြေးတွေဖြစ်ကြတဲ့ အေးနေဝင်း၊ ကျော်နေဝင်း၊ ဇွဲးနေဝင်း တို့ရဲ့ ဆိုးသွမ်းရမ်းကားမှုသတင်းတွေကို သူတို့နဲ့ရင်းနှီးတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကတော်တွေကို မကြာခေတ ပြောပြလေ့ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေဂိုဏ်းသား ဗိုလ်ချုပ်တွေကလည်း သူ့စကားတွေကို သံယောင်လိုက်ပြီး ဦးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်တဲ့ မဆလအစိုးရရဲ့ မှားယွင်းတဲ့ပေါ်လစီတွေနဲ့၊ ညံ့ဖျင်းတဲ့စီမံခန့်ခွဲမှုတွေကြောင့် တိုင်းပြည်ရဲ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဟာ တိုးတက်သင့်သလောက် မတိုးတက်ခဲ့တာဖြစ်တယ်ဆိုပြီး သူတို့ရဲ့မိန့်ခွန်းတွေမှာပါ ထည့်သွင်း ဝေဖန်ပြောဆိုလာကြတာ တွေ့ရပါတယ်။ စစ်အစိုးရထိမ်းချုပ်ထားတဲ့ စာနယ်ဇင်းတွေကလည်း နောက်ပိုင်းမှာ ဒီအကြောင်းအရာတွေကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ရေးသားဖော်ပြလာကြတာ တွေ့ရပါတယ်။

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေနဲ့ သူ့ရဲ့ခေါင်းမာဂိုဏ်းဟာ သူတို့ရဲ့ အာဏာတည်ဆောက်မှု ခိုင်မာလာတာနဲ့အမျှ ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွန့် အပါအဝင် ဦးနေဝင်းမိသားစုနဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ရင်းနှီးကြတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်တွေရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေကိုလည်း တစတစနဲ့ ထိမ်းချုပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ ပိုမို လက်ရဲကော်ရဲဖြစ်လာပြီး တစ်ဦးချင်းအလိုက်ဖြစ်စေ၊ အုပ်စုလိုက်ဖြစ်စေ၊ ဖြတ်ထုတ်ရှင်းတာတွေကိုပါ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။

၂၀၀၁ — ဦးနေဝင်းရဲ့ (၉၁) နှစ်မြောက်မွေးနေ့နှင့် အရိပ်ခိုးကြည့်မှုများ

၁၉၉၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာ နဝတ အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တာဝန်လောက် အနားလိုက်အပြင်လိုက် ဖြတ်ထုတ်ရှင်း ခံလိုက်ရပြီးနောက်ပိုင်းမှာ တပ်မတော်အတွင်း ကျားသေကို အသက်ပြန်သွင်းပေးဖို့ရည်ရွယ်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတချို့ စတင်ပေါ်ပေါက်လာတာ တွေ့ရပါတယ်။ ပထမဆုံး ထင်သာမြင်သာ လုပ်ရှားလာခဲ့သူကတော့ တစ်ချိန်က စစ်အာဏာရှင်ဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းရဲ့ ညာလက်ရုံးဖြစ်ခဲ့ဘူးတဲ့ ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း အောင်ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကြီးဟာ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်း အမေရိကန်ကိုသွားရောက်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံမှာခိုလှုံနေတဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ဗိုလ်မှူးချုပ်မောင်မောင် နဲ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ ရောက်ရှိနေစဉ် VOA, RFA စတဲ့ အသံလွှင့်ဌာနတွေနဲ့တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး လက်ရှိ နအဖ စစ်အစိုးရနဲ့ NLD ပါတီ တို့ကို ပြစ်ပြစ်နှစ်နှစ် ဝေဖန်ပြောဆိုတာတွေ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီအခြေအနေတွေကို ဝင်ရောက်ထိမ်းသိမ်းပေးနိုင်သူဟာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း တစ်ဦးတည်းသာရှိကြောင်းနဲ့ အချိန်မီဝင်ရောက်ထိမ်းသိမ်းပေးဖို့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းကို မေတ္တာရပ်ခံကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီနောက်မှာ နှစ်အတန်ကြာ တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်နေခဲ့တဲ့ စစ်အာဏာရှင်ဟောင်းကြီး ဦးနေဝင်းရဲ့ လှုပ်ရှားမှု တချို့ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တာ တွေ့ရှိရပါတယ်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လ(၂၁)ရက်နေ့မှာ ဦးနေဝင်းရဲ့ (၉၁)နှစ်မြောက် မွေးနေ့ အခမ်းအနားကို ရန်ကုန်မြို့ အင်းယားကန်စောင်းက ဆိမ့်နာဟိုတယ်မှာ တခန်းတနား ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့တဲ့အပြင် အဲဒီမွေးနေ့ပွဲကို ရိုက်ကူးထားတဲ့ ဗီဒီယိုခွေတွေဟာလည်း ပြည်တွင်းပြည်ပမှာ ချက်ချင်းပြန့်နှံ့သွားခဲ့တာ တွေ့ရပါတယ်။ ဗီဒီယိုခွေတွေထဲမှာ ဦးနေဝင်းဟာ ကျန်းမာစွာနဲ့ စည်စည်တို့ကို ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင် ဧည့်ခံနှုတ်ဆက်နေပုံတို့ကို ဖော်ပြထားတယ်။ အဲဒီနှစ် အောက်တိုဘာလဆန်းပိုင်းမှာ ဦးနေဝင်းရဲ့ စင်္ကာပူနိုင်ငံကိုဆေးကုဖို့ သွားရောက်ခဲ့တဲ့သတင်း၊ ဆေးကုရာကပြန်လာပြီးနောက် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ အရမ်းကောင်းမွန်နေတဲ့သတင်းနဲ့ မကြာခင် ထိုင်းဘုရင်မင်းမြတ်နဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ ထိုင်းနိုင်ငံကို လာရောက်ဖို့ရှိတဲ့သတင်းတွေ ဆက်တိုက်ပေါ်ထွက်လာတာကိုလည်း တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။

ဦးနေဝင်းရဲ့မွေးနေ့အခမ်းအနားကို နအဖ စစ်အစိုးရကိုယ်တိုင် ကမကထလုပ်ပြီး ကျင်းပပေးခဲ့သယောင် ထင်ရပေမဲ့ လက်တွေ့မှာတော့ ဆိမ့်နာဟိုတယ်မှာ ကျင်းပတဲ့အခမ်းအနားကို နအဖ ထိပ်တန်းဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေနဲ့ ဝန်ကြီးအဖွဲ့ဝင်တွေ အပါအဝင် အစိုးရအရာရှိကြီးတွေအားလုံး မတက်ရောက်ဖို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေက အမိန့်ထုတ် ညွှန်ကြားခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါတယ်။ သတင်းယူဖို့အတွက် အလယ်အလတ်အဆင့်ရှိတဲ့ နအဖစစ်ဗိုလ်(၂)ဦးသာ တက်ရောက်ခဲ့တာ တွေ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီဖြစ်ရပ်တွေကို လေ့လာကြည့်မယ်ဆိုရင် အသက်အရွယ်လည်းကြီး နိုင်ငံရေးလည်းသေနေပြီဖြစ်တဲ့ စစ်အာဏာရှင် ဟောင်းကြီး ဦးနေဝင်းကို ပြန်လည်အသက်သွင်းဖို့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ အင်အားစုတစ်ခုက စနစ်တကျ ပြင်ဆင်လုပ်ရှားခဲ့တာ ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေကလည်း ဒီလုပ်ရပ်တွေရဲ့နောက်ကွယ်က ရည်ရွယ်ချက်ကို သတိထားမိလိမ့်မယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။ အကြောင့် ဦးနေဝင်းမိသားစုနဲ့ သူတို့အသွင်းအဝန်းက ပုဂ္ဂိုလ်များကို မျက်ခြေမပြတ်စောင့်ကြည့်ဖို့ သူရဲ့လူယုံတော် စစ်ထောက်လှမ်းရေး ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှုး ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ဝင်းကို သီးသန့်တာဝန်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဦးနေဝင်း မိသားစုနဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးနီးစပ်မှုရှိတဲ့ စစ်ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်ကို လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာ အပြည့်အဝ ပေးထားသယောင် လူမြင်ကွင်းမှာပြသထားပေမဲ့ လူမလိုမရအောင် အထက်အောက်ညှိပြီး ထိမ်းထားတဲ့ အတွက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်ဟာ စိတ်ဓာတ်ကျပြီး နှုတ်ထွက်ဖို့အထိ စဉ်းစားခဲ့ဘူးကြောင်း၊ ဒါပေမဲ့ သူ့ကိုအားကိုးပြီး —

(မှတ်ချက်: စကင်န် စာမျက်နှာ ၁၇ သည် ဤနေရာတွင် စာပိုဒ်အလယ်၌ ပြတ်နေသည်။ နောက်အပိုင်းအတွက် စာ ၁၈ မှစ၍ ဆက်လက်ထုတ်ယူပါမည်။)

နောက်အပိုင်း (အပိုင်း ၅) တွင်

ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်ကို အားကိုးပြီး ဆက်လက်တိုးဝင်လာတဲ့ ဦးနေဝင်းမိသားစုရဲ့ လှုပ်ရှားမှုများ၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဦးနေဝင်း ကျဆုံးခန်းဆုံး၊ နေဝင်းမိသားစုအပေါ် အရေးယူမှုများနှင့် နေဝင်းခေတ်ကို အပြီးတိုင် ပိတ်သိမ်းလိုက်ပုံ — အပိုင်း ၅ တွင် ဆက်လက် တင်ပြပါမယ်။

မူရင်းမှတ်တမ်း: Network for Democracy and Development (NDD), Documentation and Research Department, Mae Sot, Thailand — "ကြတ်ပြေး နန်းတွင်းအရှုပ်တော်ပုံ" စာအုပ်၊ စကင်န် စာမျက်နှာ ၁၂–၁၇

ဆက်ဖတ်ရန် →

မြန်မာ့မိုးလေဝသ — ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

ရဲရင့်ငယ် — ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

ထုတ်ပြန်သည့်ရက်: ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက် (ဗုဒ္ဓဟူးနေ့)၊ မြန်မာစံတော်ချိန် နံနက်

ခန့်မှန်းချက် အခြေခံ: ရင်းမြစ် ၃ ခု သဘောတူသော အချက်များ (weather.com / weather25 / weather2travel / easeweather / MET Norway) + DMH + IMD ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် စစ်ဆေးချက်

ရွေ့လျားနေသော မိုးလေဝသ မြေပုံ (Live)

တစ်နိုင်ငံလုံး ခြုံငုံ

အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက် (ဗုဒ္ဓဟူးနေ့) တွင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး အများအားဖြင့် နေသာ၍ တိမ်အချို့ရှိနေမည်။ နေ့လယ်ပိုင်းနှင့် ညနေပိုင်းတွင် နေရာကွက်၍ မိုးကြိုးမုန်တိုင်းကျရောက်နိုင်သည်။

  • အမြင့်ဆုံးအပူချိန် ၃၂–၃၅ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် ခန့်၊ အနိမ့်ဆုံး ၂၄–၂၆ ဒီဂရီ ခန့် (နေပြည်တော် ၃၅၊ မန္တလေး ၃၃–၃၄၊ ရန်ကုန် ၃၃ ဒီဂရီ ခန့်)။
  • မိုးရေချိန် — နေရာအများစုတွင် ၀–၂ မီလီမီတာ ခန့်။
  • လေပြင်းတိုက်ခတ်မှု မရှိပါ။ လေညှင်းသာ တိုက်ခတ်မည်။ မိုးကြိုးမုန်တိုင်းကျရောက်ချိန်တွင် လေပြင်း တစ်ခဏ တိုက်ခတ်နိုင်သည်။

ထူးခြားဖြစ်စဉ်

ရန်ကုန်တိုင်းနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတို့တွင် မိုးရွာနိုင်ခြေ အနည်းငယ် ပိုများမည်။ ရန်ကုန်တွင် အောက်တိုဘာ ၂၄–၂၅ ရက်များတွင် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာနိုင်ခြေရှိကြောင်း ရင်းမြစ်အချို့ ခန့်မှန်းထားသည်။

မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းခြင်း၊ ရေကြီးခြင်း၊ အပူလှိုင်း၊ မုန်တိုင်း စသည့် အရေးပေါ် ထူးခြားဖြစ်စဉ် မရှိပါ။

မနက်ဖြန် (အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်)

တစ်နိုင်ငံလုံး အများအားဖြင့် နေသာမည်။ အပူချိန် ၃၁–၃၄ ဒီဂရီ ခန့် ရှိမည်။ တချို့နေရာတွေမှာ နေ့လယ်/ညနေပိုင်း မိုးကြိုးမုန်တိုင်းကျရောက်နိုင်သည်။

ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် စောင့်ကြည့်ချက် (မုန်တိုင်းသတိပေးချက် မဟုတ်ပါ)

  • ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင် အမည်ပေးထားသော မုန်တိုင်း မရှိပါ။
  • IMD ၏ အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်အရ ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအပေါ်ရှိ လေဝဲလည်ပတ်မှု ဗုဒ္ဓဟူးနံက်ပိုင်းတွင် ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင် မြောက်ပိုင်းဘက်သို့ ရွေ့ကာ အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက်ခန့်တွင် ပင်လယ်အော် အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ အနောက်မြောက်ဘက်သို့ ရွေ့ကာ အိန္ဒိယကမ်းခြေဘက်သို့ ဦးတည်နိုင်ပြီး၊ မုန်တိုင်းအဖြစ်သို့ အားကောင်းလာနိုင်ခြေ ရှိကြောင်း နံပါတ်မော်ဒယ်များ ညွှန်ပြနေသော်လည်း IMD က အတည်ပြုထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိသေးပါ။
  • လက်ရှိခန့်မှန်းချက်များအရ မြန်မာကမ်းခြေဘက်သို့ တိုက်ရိုက် ဦးတည်နေခြင်း မရှိပါ။ အခြေအနေ ပြောင်းလဲနိုင်သဖြင့် ဆက်လက် စောင့်ကြည့်နေသည်။
  • DMH (အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက် ည ၇:၀၀ နာရီ ထုတ်ပြန်ချက်) ကလည်း ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အနောက်တောင်ပိုင်းနှင့် တမီးလ်နာဒူးကမ်းခြေတို့တွင် နောက် ၂၄ နာရီအတွင်း လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။
  • ၄၈ နာရီအတွင်း မြန်မာကမ်းခြေကို ကုန်းတွင်းဝင်မည့် မုန်တိုင်း မရှိသဖြင့် သီးခြား အရေးပေါ် မုန်တိုင်းသတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိပါ။

ရင်းမြစ်မှတ်ချက်

DMH ၏ moezala.gov.mm ဝဘ်စာမျက်နှာကို ယနေ့ တိုက်ရိုက်ဖွင့်ကြည့်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံးထုတ်ပြန်ချက် (အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက် ည ၇:၀၀ နာရီ) တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင်နှင့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တို့တွင် တိမ်အသင့်အတင့်မှ တိမ်ထူထပ် ဖြစ်ထွန်းနေကြောင်းနှင့်၊ ပင်လယ်အော် အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဤခန့်မှန်းချက်သည် ရင်းမြစ် ၃ ခု သဘောတူသော အချက်များအပေါ် အခြေခံထားသည်။ DMH တစ်ခုတည်းကို အားမကိုးပါ။

ရင်းမြစ်များ

  • https://www.windy.com/?21.900,96.000,5
  • https://weather.com/mm/naypyitaw/city/naypyitaw/today
  • https://www.weather2travel.com/myanmar/forecast/
  • https://www.weather25.com/amp/asia/myanmar?page=14
  • https://www.easeweather.com/asia/myanmar/mandalay/mandalay-district/october
  • https://hikersbay.com/weather/myanmar/yangon?lang=en
  • https://weather-and-climate.com/10-ten-day-forecast,Mandalay,Myanmar-Burma
  • https://www.thedailyjagran.com/lite/india/news/weather-alert-from-kerala-to-tamil-nadu-several-states-brace-for-rain-thunderstorms-over-next-6-days-forecast-10333409
  • https://www.thehindubusinessline.com/economy/agri-business/imd-update-isolated-very-heavy-rain-returns-to-parts-of-tamil-nadu-puducherry/article71603309.ece
  • https://www.moezala.gov.mm/
ဆက်ဖတ်ရန် →
The Record Around the Tokyo Secret Meeting — Names, Dates and a Million-Dollar Lobby

The Record Around the Tokyo Secret Meeting — Names, Dates and a Million-Dollar Lobby

Ye Yint Nge — 20 October 2026

When Reuters reported on 16 October about the secret Tokyo talks between the United States and the military government, three questions were left behind — who attended from the Myanmar side, what was discussed, and what was agreed. Reuters itself has admitted it does not know. I have dug through every English, Japanese, Chinese and Burmese source — the answers to those three questions have not appeared in any media outlet anywhere in the world. But while the words inside the meeting room can be hidden, the records outside the room cannot. Line those records up one by one, and the whole game comes into view.

Japan is not the host — it is a player in its own right

Just a few days before the Tokyo talks, at 2:30 p.m. on 1 October, Japan's Chargé d'Affaires Yoshitake Shogo met Foreign Minister U Tin Maung Swe in Naypyidaw, the military government's own Ministry of Foreign Affairs has announced. They discussed the protection of Japanese nationals and companies. When asked about the American talks, the only answer the Japanese side gave was: "We are communicating as necessary."

On 22 September, Japanese Diet member Hiromichi Watanabe met People's Assembly Speaker U Khin Yi and said the purpose of his trip was "to restart bilateral cooperation and resume Official Development Assistance (ODA) projects" — the military government's newspaper, the Global New Light of Myanmar, reported on 23 September. The Thilawa Special Economic Zone was mentioned by name. Nippon Foundation chairman Yohei Sasakawa also arrived in Naypyidaw in August. Which is to say: Japan is not merely renting Washington a room for its talks — it has been running its own track toward normalising relations for months.

The million-dollar lobby trail

The lobbying firms the military government has hired in Washington are bigger — and earlier — than previously known. The DCI Group contract is not from April 2026 — it dates back to July 2025, and it is worth US$3 million a year, according to the records under the Foreign Agents Registration Act (FARA). The work set out in the contract: rebuilding bilateral relations, with the focus on "trade, natural resources and humanitarian assistance." Within six months, the Ministry of Information had already paid out a million and a half dollars, and Trump's former ally Roger Stone took over the account in February 2026, receiving $50,000 a month.

There is another firm — the McKeon Group. The firm of former US Representative Buck McKeon has been hired since August 2025 at $60,000 a month, and the job it must do is to lobby members of Congress and State Department officials. Justice For Myanmar has criticised this as "profiting from a military junta responsible for war crimes."

The file on the detained American

The most immediate cause of the talks is the release of American businessman Adam Castillo. His full file makes interesting reading. Castillo is a former US Marine, the founder of a Yangon-based security company, and a former president of the American Chamber of Commerce in Myanmar (AmCham). On 11 June 2026 he was arrested at Yangon airport and charged with breach of trust — the cause being a dispute over a $300,000 lobbying project inside the AmCham he himself had led. This is also the man who, in 2025, went right into the office of Vice President JD Vance and personally pitched Myanmar's rare earths, according to Reuters. The military government's announcement of his release was issued from the President's office X account, and the only reason given was "in consideration of the friendly relations between the two countries." It is plain to see: the detained man was a man at the rare-earth table, and the release was the fee for that table.

Behind a single delisted name

On 9 October, the United States removed just one person, Theint Win Htet, from the sanctions list. According to the Federal Register record, she is the daughter of fuel tycoon Thein Win Zaw (owner of the Shwe Byain Phyu Group) and was listed in January 2024 as a family member. But this delisting was not a pure gift — she had previously filed her own lawsuit seeking delisting, and after the removal she withdrew that case. Her father, her mother, her brother and the entire group remain on the sanctions list. The State Department, for its part, has publicly described this as part of a "new approach" toward Myanmar.

The real thing on the table — Kachin rare earths

The talks' agenda, as far as it can be known in rough outline, is just two things — cracking down on scam centres, and rare earths. To grasp the weight of the word "rare earths," look at the map. The Chipwi–Pangwa area, which produces most of the world's heavy rare earths, lies at the far east of Kachin State, near the Chinese border, and has been under the control of the Kachin Independence Army (KIA) since October 2024. The goods Naypyidaw is offering Washington are goods that are not in its own hands — and that is the core weakness of this entire game.

Chipwi-Pangwa rare earth belt map

The Chipwi–Pangwa rare earth belt, eastern Kachin State on the China border. Base map: Wikimedia Commons (EmeraldRange), CC BY-SA 4.0.

The Poisoned River and the Seven-Times-Cheaper Secret

Another party harmed by the rare-earth business has now appeared — Thailand. Because of unregulated mining in eastern Shan State, heavy-metal poisons including arsenic and cadmium have entered the Kok and Sai rivers, and tests carried out since March 2025 have found toxins at every Thai testing site, according to a Stimson Center study. In the Chiang Mai and Chiang Rai areas, fishing on the Kok River has stopped completely, and there are no buyers left even for local farm produce. Thai MPs have pointed out that there are more than 1,000 unregulated mines inside Shan State, and the Shan Human Rights Foundation has linked some of those mines to Chinese companies.

The answer to why they mine in Myanmar comes down to a single number — seven times. Neha Mukherjee, an analyst at Benchmark Mineral Intelligence, told Reuters that Chinese companies can produce heavy rare earths in loosely regulated Myanmar seven times cheaper than in other regions. The reason it is cheaper is not technology — it is that the rules they must obey in China do not have to be obeyed in Myanmar.

In China, under the 2024 Rare Earth Management Regulation, there is no right to mine without a quota and no right to refine without a licence; an environmental impact assessment (EIA) is mandatory; discharge standards must be met; products must be reported monthly through the traceability system; and mined-out land must be rehabilitated. There is a record, too, of why Beijing enforces these rules so strictly — China's own Ministry of Industry has estimated that cleaning up the wreckage left by unregulated mining in Ganzhou, Jiangxi Province, will cost ¥38 billion (around US$5.5 billion), more than the industry's profit for an entire year, and that the environment could take 50 to 100 years to recover. After 2016, Beijing closed mines inside its own country and tightened the rules — and then that toxic industry shifted to the Myanmar border. In Myanmar there is no need to treat wastewater; it is simply flushed straight into the river — the cost goes unpaid, loaded instead onto the heads of Myanmar's villages and the people along Thailand's riverbanks.

Strategically, this has become another weak point for China. The poison is not hitting Yangon alone — it has reached neighbouring Thailand, to the point where people no longer dare to eat the fish. When Bangkok takes this matter up with Beijing, rare earths are no longer merely a trade issue — they have become an issue of its own people's health.

China's reaction must also be put on the record — I have searched in the Chinese language myself: a Foreign Ministry spokesperson's comment, a Xinhua or Global Times article — there is none at all. Total silence. That silence is not because it does not care — Beijing does not use its weapons in words; it uses them through border gates and ethnic armed organisations. The fact that no words have come out may itself be the warning.

Finally, to state it honestly, as the record stands — who sat inside the Tokyo room, and what was promised there, remains a secret to this day. But what the records outside the room show is clear — Japan is running its own track, the military government is spending millions of dollars buying itself a voice in Washington, and the main item on the table is Kachin rare earths that are not in its hands. The secret now remains only inside the room — everything else is already in plain sight.

ဆက်ဖတ်ရန် →

Secret Talks and a Three-Way Game — Which Way Will Min Aung Hlaing Lean?

Ye Yint Nge — 20 October 2026

On 8 October, Reuters published an exclusive report. Michael Vance, head of the US State Department's Bureau of Intelligence and Research, came to Naypyidaw on 15–16 September and met Min Aung Hlaing, according to the report. It was the highest-level contact between the United States and the military government since the 2021 coup.

On 16 October, Reuters published another piece — there had been a follow-up meeting in Tokyo, and that meeting took place earlier that week (the 16th is the date the story was published, not the date of the meeting). More than a dozen US officials led by Vance attended. But who attended from the Myanmar side, and what was discussed — Reuters itself does not know, and neither side is saying anything.

The secrecy itself is the core point of this story. That the talks were led by an intelligence chief rather than a regional diplomat, that the sources go unnamed, that both capitals are silent — all of this shows that this is not yet a normal resumption of relations; it is a probing operation, feeling out the edges.

The proximate causes run like this. American businessman Adam Castillo was detained at Yangon airport on 11 June and was released and deported on 16 September — visibly coinciding with Vance's trip. On cracking down on scam centres, the US Federal Bureau of Investigation (FBI) has asked to engage directly with the Myanmar side. Rare earths are the subject that keeps resurfacing. And the junta has hired lobbyists in Washington — Reuters reports that the DCI Group, where Roger Stone serves as an adviser, has been hired on behalf of Myanmar's Ministry of Information since April 2026, according to documents filed under the Foreign Agents Registration Act (FARA). Lowy Institute researcher Hunter Marston told Reuters that this administration views Myanmar through a "purely transactional lens," and that rare earths could be the key strategic asset.

Bait, or a bridge?

Let me state my view directly — Min Aung Hlaing is not considering turning toward America. This is a man who is already fully inside the anti-Western axis camp. His weapons come from Russia; his lifeline comes from China. Sounding out the Americans is most likely bait — meant to make China and Russia take more interest in him and bid his price up further.

Look at the evidence. China was embracing him long before the American channel appeared. Wang Yi came to Naypyidaw and met him on 25 April. From 15–19 June, Min Aung Hlaing made a state-level visit to China, met Xi Jinping, signed 18 memoranda of understanding, and spoke of the China-Myanmar Economic Corridor (CMEC) as the flagship project. A man thinking of switching sides would not first stage a ceremony of that scale in Beijing.

Every analyst's conclusion is the same — this is not a switch; it is a hedge. China is the irreplaceable patron; Russia is a second patron that is deepening but has brought no money yet; America is the thinnest layer — its value is only the whiff of legitimacy, and the chance to signal to Beijing: "I have options."

What he feeds to whom

He pays every patron in a different currency.

To America he feeds words. On 11 July 2025, after receiving Trump's notice of a 40 percent tariff, Min Aung Hlaing himself wrote a letter asking to negotiate tariff rates and lift sanctions. Talk of rare-earth access had been reaching Trump's team since July 2025. Add the Castillo release and talk of scam-centre cooperation. What did he get back? On 24 July 2025, several of his allies were removed from the sanctions list (US officials denied any link to the letter), and on 9 October 2026 a single person, Theint Win Htet, was delisted. That is all. Not a lifting of the sanctions regime as a whole.

To China he feeds real things. The handing back of Lashio — the Myanmar National Democratic Alliance Army (MNDAA, the Kokang army) withdrew from Lashio on 21 April 2025, and the next day army units re-entered under Chinese supervision. At the Ta'ang National Liberation Army (TNLA) Kunming ceasefire (27–28 October 2025), Mogok and Momeik had to be handed back. In February 2025, he enacted a Private Security Services Law so Chinese security companies could come in. He hands scam suspects over to China en masse. What he gets back is weapons — FTC-2000G fighter jets, drone technology, technicians from the Tatmadaw's own factories (according to Stimson Center records), election backing, and pressure applied to ethnic armed organisations (EAOs).

To Russia he feeds cash and loyalty. On 15 December 2024 he took delivery of the last two of six Su-30SME fighter jets — a contract bought with a $400 million Russian loan. In February 2026 came a multi-year military cooperation agreement, the Tiger-2026 exercise, a satellite imagery centre, and the settlement of roughly two-thirds of bilateral trade in rubles. What he gets back is promises. Memoranda of understanding for a port, an oil refinery and energy projects at the Dawei Special Economic Zone have been signed since February 2025, but there is still no final decision on the refinery to this day. At the August 2026 Putin–Min Aung Hlaing meeting, talk resurfaced of LNG supply and of Russian companies being "ready to take part" in offshore oil and gas exploration. But the only Russian oil company named in the original documents is Zarubezhneft — the name Rosneft appears nowhere. The money line is not closed, there is no final investment decision (FID) yet, and there is no Russian naval base agreement — what exists is joint naval exercises in the Andaman Sea and port calls at Thilawa. To make those promises look real, he has since July 2026 deployed some 700 troops in the Dawei area and been clearing land (Reuters, 21 August 2026). It amounts to paying with soldiers to keep Moscow's interest alive.

One piece of background is worth adding — Thai gas money is the real, practical base of this game. The Yadana gas sales agreement runs 30 years from July 1998 — it expires at the end of July 2028. Thailand's PTTEP company (PTTEP) owns 62.963 percent; the Myanma Oil and Gas Enterprise (MOGE) owns 37 percent. The volume delivered to Thailand has fallen from 434 million cubic feet per day (434 mmscfd) in 2021 to about 150 million by May 2026, and no extension has been signed to date. The Yetagun field has nothing to do with this — its production stopped back in 2021. Which means Russia's paper promises cannot replace the real dollar income flowing from Thailand — if that income stops, he is the one hurt first.

The tilt verdict — he is not leaning to one side only. China is the deeply rooted patron; Russia is the second patron supplying arms and recognition; America is the newest and thinnest hedge. His method is to pay every patron in different money and keep every payment reversible — memoranda to Russia, words to America, acts of compliance to China.

Would he dare kick China out?

He would not dare. Let me say it plainly — he neither dares to, nor can he.

Look at the Lashio lesson. In April 2025, Beijing told him to hand back a city — and he handed it back. China holds a great many locks — opening and closing border trade, restraining or unleashing the northern EAOs, the Kyaukphyu–Kunming pipelines, protection at the UN Security Council. Beijing's very toleration of Operation 1027 in October 2023 was punishment for the military government not listening to China on the scam-centre issue — he has lived that experience.

So what he is really doing is not kicking China out — it is raising his own price with Beijing. He shows off talks with Washington, shows off contracts with Moscow, and lets Beijing take the point: "Without me, things will be hard for you too." The danger is not expulsion — it is that within that price-raising game, he may go hunting for scraps of American recognition.

Would China turn toward the SCEF?

Let us consider one question — if he truly broke with Beijing, would China turn and support the resistance side, and the SCEF in particular?

The short answer — there is no evidence that would happen. The SCEF is a coalition formed on 30 March 2026 by the National Unity Government (NUG), the Committee Representing Pyidaungsu Hluttaw (CRPH), the Kachin Independence Organisation (KIO), the Karen National Union (KNU), the Chin National Front (CNF) and the Karenni National Progressive Party (KNPP), aimed at abolishing the 2008 Constitution outright and placing all armed forces under an elected civilian government. Apart from the Kachin Independence Organisation (KIO), the SCEF contains no China-border groups. China's EAO channels run through the Federal Political Negotiation and Consultative Committee (FPNCC), led by the United Wa State Army (UWSA). China's special envoy Deng Xijun told FPNCC groups in Yunnan in December 2022 to keep their distance from the NUG — the NUG is "too close to the West" — according to records of the International Institute for Strategic Studies (IISS). The MNDAA's September 2024 announcement that it was ending cooperation with the NUG was likewise due to Chinese pressure.

According to a July 2026 analysis by Singapore-based ISEAS researchers (Htet Shein Lynn), China's handling of the EAOs is "risk-based peripheral management" — for Beijing the EAOs are not allies but tools for pressuring Naypyidaw, and it will not hesitate to switch which group it backs if its interests are harmed. So even if Beijing reached the point of falling back, its fallback plan would not be to recognise and arm the SCEF — it would be gradually unleashing the border EAOs, closing the border, cutting electricity, detaining EAO leaders (there is the precedent of MNDAA leaders being detained in Yunnan), and imposing economic punishment. Just as in the aftermath of 1027 — tolerate and let loose, then, once it widened, rein it back in.

That is why the SCEF cannot sit waiting for a Chinese rescuer. And Min Aung Hlaing himself knows this — it is because he knows how powerful Beijing's fallback weapons are that he does not truly dare to break.

What it means for the resistance — and how it can be turned to use

The danger first — Joshua Kurlantzick, a researcher at the Council on Foreign Relations (CFR), wrote on 8 October that US engagement hands the military government a gift of legitimacy, that obtaining rare earths is by no means certain, and that this comes after America cut assistance to the resistance. The 2 October statement by Representative Meeks follows the same line.

But the resistance side is not without cards.

First — rare earths. The thing Washington wants most is not in Naypyidaw's hands. The Kachin Independence Army (KIA) has controlled the Chipwi–Pangwa rare-earth belt since October 2024. In May 2025 China threatened the KIA — reopen purchases if it halts the Bhamo offensive, shut them off if it does not — but the KIA did not back down, and imports into China fell by roughly half year-on-year across January–May 2025, according to Reuters. Washington should not underestimate a group that even Beijing cannot move — this is the resistance's biggest weapon.

Second — Kyaukphyu. The Arakan Army (AA) controls most of the land around Kyaukphyu, and China itself already met the AA at Tengchong in December 2024. Resistance forces are sitting all around China's most important assets.

Third — the diplomatic channel. SCEF representatives met the Thai and Philippine foreign ministers in July 2026. The Philippines, the 2026 rotating chair of the Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), is walking a dual track of engaging both the military government and the resistance. This is the counter-use — becoming the credible counterpart on the assets the great powers truly want (rare earths, the Kyaukphyu coast), and holding the American congressional channel described below.

The battlefield fact must not be forgotten either. According to National Unity Government (NUG) figures, the military government's airstrikes rose from 2,471 in 2024 to 4,881 in 2025 — Russian and Chinese aircraft, drones and technicians are the foundation of that resurgence. Every engagement that pretends not to see this is the same as buying the military government time.

Why November must be watched

The decisive moment of this game is the coming November election — the US midterm elections.

First, the legal foundation. Myanmar sanctions do not depend on the president's disposition. The BURMA Act, enacted in 2022, imposes mandatory sanctions on senior military government officials and on state enterprises that benefit the military. What the president can do extends only to talking, to delisting individuals under his own executive order (EO 14014), and to granting a waiver case by case by certifying to Congress that it is in the national interest. He cannot repeal the law. Early termination of the law would require certifications that political prisoners have been released, that an elected government has been restored or new free and fair elections held, that charges have been dropped, and that the constitution has been amended to place the military under civilian authority — none of which can honestly be produced.

Congress's position is also anti-junta on both sides of the aisle. The follow-up bill, the BRAVE Burma Act, passed the Republican-led House on 9 February 2026 — and remains in the Senate. A bipartisan House Foreign Affairs Committee letter likewise demands non-recognition and no senior-level engagement. To this day, not one Republican member of Congress has been heard endorsing the Vance channel.

Forecasts strongly favour the Democrats taking the House — Decision Desk HQ gives 77 percent, Kalshi 90 percent, and Pew Research says 55 percent of the American public expects a Democratic House. The new Congress will sit on 3 January 2027. The military government's interest is therefore clear — to seize irreversible gains quickly inside the window of congressional weakness, the lame-duck period from 4 November to 3 January: delistings, scraps of agreement.

The final point is Trump himself. This president has no fixed principles — he has only transactions. He is the kind of man who would not hesitate to trade again with a sanctioned Russia if he changed his mind. A channel opened by one whim can be closed again by one whim. Building a structure on Trump is like building a house on the weather — that is true for Min Aung Hlaing as well, and it may be exactly what he is underestimating.

In sum — Min Aung Hlaing is not changing teams. He is sitting inside a single team and auctioning off entry at the side door. He does not dare kick China out, Russia has not paid him yet, and America cannot lawfully give him anything lasting. The truly dangerous period is the next few months — the days before Congress changes. That is why there are things the resistance side must prepare in advance, instead of sitting back and waiting.

First — grip the congressional channel from now on. Full contact must be maintained with Meeks, the likely incoming chair of the House Foreign Affairs Committee, and with the supporters of the BRAVE Burma Act. If delistings are rushed through during the lame-duck period, evidence and lists of those harmed must be ready so a response can be made immediately.

Second — take a seat at the rare-earth table first. It is the Kachin side that controls the Chipwi–Pangwa belt — that fact must be stated in Washington directly and plainly. If a transparent management framework that protects the environment and local interests can be published in advance, America gains a reason to bypass the military government and talk to a legitimate counterpart.

Third — make the SCEF the single negotiating table. Engagement with the Philippines, ASEAN's 2026 rotating chair, and with Thailand must be kept deepening. The military government's bilateral ceasefire game aims to peel the forces apart one by one — the ranks must be bound together beforehand so they cannot be split.

Fourth — have alternative border routes ready. If Beijing closes the gates in anger, India and Thailand routes must be able to step in at once, with prior agreements among the northern allies. If you depend on a single trade route, the owner of that route can always name his price over you.

Fifth — do not stop gathering evidence. Airstrikes and harm to civilians must be documented systematically, and the freshest information kept reaching the hands of Congress and of news organisations. Decisions to impose further sanctions on jet fuel and on the military's banks rest on precisely that evidence.

In a season when the great powers compete, the side that fares best is not the side holding the cards — it is the side that has taken its own seat before the table is even set.

ဆက်ဖတ်ရန် →
တိုကျို လျှို့ဝှက်ပွဲ ဝန်းကျင်က မှတ်တမ်း — အမည်တွေ၊ ရက်စွဲတွေ၊ ဒေါ်လာ သန်းချီ lobby

တိုကျို လျှို့ဝှက်ပွဲ ဝန်းကျင်က မှတ်တမ်း — အမည်တွေ၊ ရက်စွဲတွေ၊ ဒေါ်လာ သန်းချီ lobby

ရဲရင့်ငယ် — ၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

အမေရိကန်နဲ့ စစ်အစိုးရကြား တိုကျိုမှာ တွေ့ခဲ့တဲ့ လျှို့ဝှက် ဆွေးနွေးပွဲအကြောင်း Reuters သတင်းဌာနက အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်မှာ ထုတ်ပြန်တော့ မေးခွန်း သုံးခု ကျန်ခဲ့တယ် — မြန်မာဘက်က ဘယ်သူတွေ တက်သလဲ၊ ဘာတွေ ဆွေးနွေးသလဲ၊ ဘာတွေ သဘောတူခဲ့သလဲ။ Reuters ကိုယ်တိုင် အဲဒါတွေ မသိရဘူးလို့ ဝန်ခံထားတယ်။ ကျွန်တော် အင်္ဂလိပ်၊ ဂျပန်၊ တရုတ်၊ မြန်မာ ရင်းမြစ်တွေ အကုန် လိုက်တူးကြည့်ပြီးပြီ — အဲဒီ မေးခွန်း သုံးခုရဲ့ အဖြေက ကမ္ဘာ့ ဘယ် မီဒီယာမှာမှ မထွက်သေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ အစည်းအဝေး အခန်းထဲက စကားတွေ ဖုံးထားနိုင်ပေမယ့် အခန်း အပြင်ဘက်က မှတ်တမ်းတွေကိုတော့ ဖုံးလို့ မရဘူး။ အဲဒီ မှတ်တမ်းတွေကို တစ်ခု ချင်း စီလိုက်ရင် ကစားကွက် တစ်ခုလုံး မြင်လာရတယ်။

ဂျပန်က အိမ်ရှင် မဟုတ်ဘူး — ကိုယ်ပိုင် ကစားသမား

တိုကျို ဆွေးနွေးပွဲ မတိုင်ခင် ရက်ပိုင်းအလို၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၂ နာရီ ၃၀ မိနစ်မှာ ဂျပန် ယာယီသံအမတ် Yoshitake Shogo က နေပြည်တော်မှာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေနဲ့ တွေ့ခဲ့တယ်လို့ စစ်အစိုးရ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ကိုယ်တိုင် ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ ဂျပန် နိုင်ငံသားတွေနဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ အကာအကွယ် ကိစ္စ ဆွေးနွေးခဲ့တာပါ။ အမေရိကန် ဆွေးနွေးပွဲတွေ အကြောင်း မေးတော့ ဂျပန်ဘက်က ပေးတဲ့ အဖြေက "လိုအပ်သလို ဆက်သွယ်နေပါတယ်" ဆိုတာပဲ ရှိတယ်။

စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်မှာတော့ ဂျပန် လွှတ်တော်အမတ် Hiromichi Watanabe က ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးခင်ရီနဲ့ တွေ့ပြီး သူ့ခရီးစဉ်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က "နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ပြန်စဖို့နဲ့ အစိုးရ ဖွံ့ဖြိုးရေး အကူအညီ (ODA) စီမံကိန်းတွေ ပြန်စဖို့" ဖြစ်တယ်လို့ ပြောခဲ့တာကို စစ်အစိုးရ သတင်းစာ Global New Light of Myanmar က စက်တင်ဘာ ၂၃ ရက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ သီလဝ အထူးစီးပွားရေးဇုန် နာမည်တပ် ပါပါတယ်။ Nippon Foundation ဥက္ကဋ္ဌ Yohei Sasakawa လည်း ဩဂုတ်လမှာ နေပြည်တော် ရောက်ခဲ့တယ်။ ဆိုလိုတာက ဂျပန်က ဝါရှင်တန်ရဲ့ ဆွေးနွေးပွဲကို နေရာ ငှားပေးရုံသက်သက် မဟုတ်ဘူး — ကိုယ်ပိုင် ဆက်ဆံရေး ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်ရေး လမ်းကြောင်းကို လချီ ကတည်းက ပြေးနေတာ။

ဒေါ်လာ သန်းချီ lobby လမ်းကြောင်း

စစ်အစိုးရက ဝါရှင်တန်မှာ ငှားထားတဲ့ လှုံ့ဆော်ရေး အဖွဲ့တွေ ကိစ္စက အရင် သိထားတာထက် ပိုကြီး၊ ပို စောတယ်။ DCI Group ရဲ့ စာချုပ်က ၂၀၂၆ ဧပြီလ မဟုတ်ဘူး — ၂၀၂၅ ဇူလိုင်လကတည်းက ဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်ကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃ သန်း တန်ပါတယ်လို့ နိုင်ငံခြား ကိုယ်စားလှယ် မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေ (FARA) မှတ်တမ်းတွေမှာ ပါတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စာချုပ်ပါ လုပ်ငန်းက "ကုန်သွယ်ရေး၊ သဘာဝ သယံဇာတနဲ့ လူသားချင်း စာနာမှု အကူအညီ" အဓိကထား နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေး ပြန်တည်ဆောက်ရေး။ ခြောက်လအတွင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဒေါ်လာ ၁ သန်းခွဲ ပေးပြီးသား ဖြစ်ပြီး ထရန့်ရဲ့ မဟာမိတ်ဟောင်း Roger Stone က ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီမှာ အကောင့်ကို လွှဲယူပြီး တစ်လ ဒေါ်လာ ၅၀,၀၀၀ ရပါတယ်။

နောက်တစ်ဖွဲ့ ရှိသေးတယ် — McKeon Group။ အမေရိကန် လွှတ်တော်အမတ်ဟောင်း Buck McKeon ရဲ့ အဖွဲ့ကို ၂၀၂၅ ဩဂုတ်လကတည်းက တစ်လ ဒေါ်လာ ၆၀,၀၀၀ နဲ့ ငှားထားပြီး လုပ်ရမယ့် အလုပ်က လွှတ်တော်အမတ်တွေနဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အရာရှိတွေဆီ လိုက်လံ စည်းရုံးရေး။ Justice For Myanmar အဖွဲ့က ဒါကို "စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် တာဝန်ရှိတဲ့ စစ်အစိုးရဆီက အကျိုးအမြတ် ယူနေတာ" လို့ ဝေဖန်ထားပါတယ်။

အဖမ်းခံရတဲ့ အမေရိကန်သား ဖိုင်

ဆွေးနွေးပွဲတွေ စဖြစ်လာရတဲ့ အနီးဆုံး အကြောင်းက အမေရိကန် စီးပွားရေးသမား Adam Castillo လွတ်မြောက်ရေး။ သူ့ ဖိုင် အပြည့်အစုံက စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းတယ်။ Castillo က အမေရိကန် မရိန်းတပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်း၊ ရန်ကုန်အခြေစိုက် လုံခြုံရေးကုမ္ပဏီ တည်ထောင်သူ၊ အမေရိကန် ကုန်သည်ကြီးများအသင်း (AmCham) မြန်မာ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း။ ၂၀၂၆ ဇွန်လ ၁၁ ရက်မှာ ရန်ကုန် လေဆိပ်မှာ ဖမ်းခံရပြီး စွဲချက်က ယုံကြည်မှု ဖောက်ဖျက်မှု (breach of trust) — အကြောင်းရင်းက သူ ဦးဆောင်ခဲ့တဲ့ AmCham အတွင်းမှာ ဒေါ်လာ ၃၀၀,၀၀၀ တန် lobby စီမံကိန်း အငြင်းပွားမှု။ ဒီလူက ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ ဒုတိယ သမ္မတ JD Vance ရဲ့ ရုံးထဲအထိ ဝင်ပြီး မြန်မာ့ မြေရှား ကိစ္စကို ကိုယ်တိုင် တင်ပြခဲ့သူလည်း ဖြစ်တယ်လို့ Reuters က ဆိုပါတယ်။ စစ်အစိုးရဘက်က သူ့ကို လွှတ်ပေးတဲ့ ကြေညာချက်ကို သမ္မတရုံး X အကောင့်ကနေ ထုတ်ပြီး အကြောင်းပြချက်က "နှစ်နိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရေး ဆက်ဆံမှုကို ထောက်ထားလို့" ဆိုတဲ့ စကားပဲ။ ဖမ်းထားတဲ့ လူကလည်း မြေရှား စားပွဲပေါ်က လူ၊ လွှတ်ပေးမှုကလည်း အဲဒီ စားပွဲရဲ့ အခကြေး ဖြစ်နေတာ မြင်သာတယ်။

ပယ်ဖျက်ခံရတဲ့ အမည် တစ်ခုရဲ့ နောက်ကွယ်

အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်မှာ အမေရိကန်က ပိတ်ဆို့စာရင်းကနေ သိမ့်ဝင်းထက် တစ်ဦးတည်းကို ပယ်ဖျက်ပေးခဲ့တယ်။ Federal Register မှတ်တမ်းအရ သူက လောင်စာသူဌေး သိန်းဝင်းဇော် (ရွှေဗျိုင်းဖြူ အုပ်စု ပိုင်ရှင်) ရဲ့ သမီး ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီမှာ မိသားစုဝင်အဖြစ် စာရင်းသွင်းခံခဲ့ရသူ။ ဒါပေမဲ့ ဒီ ပယ်ဖျက်မှုက သက်သက် လက်ဆောင်တော့ မဟုတ်ဘူး — သူကိုယ်တိုင် ပယ်ဖျက်ရေး တရားစွဲထားတဲ့ အမှု အရင် ရှိခဲ့ပြီး ပယ်ဖျက်ပြီးနောက် အဲဒီ အမှုကို ပြန်ရုပ်သိမ်းလိုက်တာ။ သူ့ ဖခင်၊ မိခင်၊ မောင်နဲ့ အုပ်စု တစ်ခုလုံးကတော့ ပိတ်ဆို့စာရင်းထဲ ဆက်ရှိနေဆဲ။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကတော့ ဒါကို မြန်မာအပေါ် "နည်းလမ်းသစ်" ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းလို့ ထုတ်ပြောထားပါတယ်။

တကယ့် စားပွဲပေါ်က အရာ — ကချင် မြေရှား

အကြမ်းဖျင်း အားဖြင့် သိရတဲ့ ဆွေးနွေးပွဲ အစီအစဉ်က နှစ်ခုပဲ — ကျားဖြန့် စင်တာတွေ နှိမ်နင်းရေးနဲ့ မြေရှား။ မြေရှား ဆိုတဲ့ စကားလုံးရဲ့ အလေးချိန်ကို နားလည်ဖို့ မြေပုံ ကြည့်ရမယ်။ ကမ္ဘာ့ လေးလံမြေရှား အများစု ထွက်တဲ့ ချစ်ဝှီ ပန်ဝါ ဒေသက ကချင်ပြည်နယ် အရှေ့စွန့်၊ တရုတ် နယ်စပ်နားမှာ ရှိပြီး ၂၀၂၄ အောက်တိုဘာကတည်းက ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာ ရှိနေတာ။ နေပြည်တော်က ဝါရှင်တန်ကို ကမ်းလှမ်းနေတဲ့ ပစ္စည်းက သူ့လက်ထဲမှာ မရှိတဲ့ ပစ္စည်း — အဲဒါ ဒီကစားကွက် တစ်ခုလုံးရဲ့ အဓိက အားနည်းချက်ပဲ။

ချစ်ဝှီ ပန်ဝါ မြေရှားဒေသ မြေပုံ

ချစ်ဝှီ ပန်ဝါ မြေရှားဒေသ တည်နေရာ — ကချင်ပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း၊ တရုတ် နယ်စပ်။ မြေပုံ အခြေခံ: Wikimedia Commons (EmeraldRange)၊ CC BY-SA 4.0 လိုင်စင်။

အဆိပ်မြစ်နဲ့ ခုနစ်ဆ ပိုသက်သာတဲ့ အကြောင်းရင်း

မြေရှား ကိစ္စမှာ နောက်ထပ် ထိခိုက်သူ တစ်ဦး ပေါ်လာပြီ — ထိုင်း။ ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းက စည်းမဲ့ တူးဖော်မှုတွေကြောင့် ကော့မြစ်၊ စိုင်မြစ်တွေထဲ အာဆင်းနစ်၊ ကက်ဒ်မီယမ် အပါအဝင် လေးလံ သတ္တု အဆိပ်တွေ ရောက်နေပြီး ၂၀၂၅ မတ်လကတည်းက စမ်းသပ်မှုတွေမှာ ထိုင်း စမ်းသပ်နေရာ အားလုံးမှာ အဆိပ်တွေ တွေ့ရတယ်လို့ Stimson Center ရဲ့ လေ့လာချက်မှာ ပါပါတယ်။ ချင်းမိုင်၊ ချင်းရိုင် ဒေသတွေမှာ ကော့မြစ် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း လုံးဝ ရပ်သွားပြီး ဒေသခံ စိုက်ခင်းထွက်ကုန်တွေကိုပါ ဝယ်သူ မရှိတော့ဘူး။ ထိုင်း လွှတ်တော်အမတ်တွေက ရှမ်းပြည်နယ်ထဲမှာ စည်းမျဉ်း မရှိတဲ့ မိုင်း ၁,၀၀၀ ကျော် ရှိနေတယ်လို့ ထောက်ပြနေပြီး ရှမ်းလူ့အခွင့်အရေး ဖောင်ဒေးရှင်းက အဲဒီ မိုင်းတချို့ကို တရုတ် ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ ဆက်စပ် ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဘာလို့ မြန်မာမှာ တူးကြသလဲ ဆိုတဲ့ အဖြေက ဂဏန်း တစ်ခုတည်းနဲ့ ရှင်းတယ် — ခုနစ်ဆ။ Benchmark Mineral Intelligence က သုတေသီ Neha Mukherjee က Reuters ကို ပြောတာက တရုတ် ကုမ္ပဏီတွေဟာ စည်းမျဉ်း လျော့ရဲတဲ့ မြန်မာမှာ တခြား ဒေသတွေထက် ခုနစ်ဆ သက်သာပြီး လေးလံမြေရှား ထုတ်နိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သက်သာရတဲ့ အကြောင်းရင်းက နည်းပညာ မဟုတ်ဘူး — တရုတ်မှာ လိုက်နာရတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကို မြန်မာမှာ လိုက်နာစရာ မလိုလို့ပဲ။

တရုတ်မှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် မြေရှား စီမံခန့်ခွဲမှု စည်းမျဉ်း အရ quota မရှိဘဲ တူးခွင့် မရှိ၊ လိုင်စင် မရှိဘဲ သန့်စင်ခွင့် မရှိ၊ ပတ်ဝန်းကျင် သက်ရောက်မှု ဆန်းစစ်ချက် (EIA) မဖြစ်မနေ လုပ်ရတယ်၊ စွန့်ပစ် စံချိန် ကိုက်ရတယ်၊ ထုတ်ကုန် ခြေရာခံ စနစ်မှာ လစဉ် အစီရင်ခံရတယ်၊ တူးပြီးမြေကို ပြန်ပြုပြင်ရတယ်။ ပေကျင်းက အဲဒီ စည်းမျဉ်းတွေ ဘာလို့ ကြပ်မတ်ထားသလဲ ဆိုတာလည်း မှတ်တမ်း ရှိတယ် — ကျန်းရှီးပြည်နယ် Ganzhou မှာ စည်းမဲ့ တူးခဲ့တဲ့ အပျက်အစီးကို သန့်ရှင်းဖို့ ယွမ် ၃၈ ဘီလီယံ (ဒေါ်လာ ၅.၅ ဘီလီယံခန့်) ကုန်မယ်လို့ တရုတ် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနက ကိုယ်တိုင် ခန့်မှန်းထားပြီး အဲဒါက လုပ်ငန်း တစ်နှစ်စာ အမြတ်ထက်တောင် များတယ်၊ ပတ်ဝန်းကျင် ပြန်ကောင်းဖို့ နှစ် ၅၀ ကနေ ၁၀၀ အထိ ကြာနိုင်တယ်။ ၂၀၁၆ နောက်ပိုင်း ပေကျင်းက ကိုယ့်နိုင်ငံထဲမှာ မိုင်းတွေ ပိတ်၊ စည်း ကြပ်လိုက်တယ် — ပြီးတော့ အဲဒီ အဆိပ် လုပ်ငန်းက မြန်မာ နယ်စပ်ကို ရွေ့သွားတယ်။ မြန်မာမှာ စွန့်ပစ်ရေကို ကုသစရာ မလိုဘူး၊ မြစ်ထဲ တန်းမျှောရုံပဲ — ကုန်ကျစရိတ်ကို မပေးဘဲ မြန်မာ ရွာတွေနဲ့ ထိုင်း မြစ်ကမ်း ပြည်သူတွေ ခေါင်းပေါ် တင်လိုက်တာ။

မဟာဗျူဟာ အရတော့ ဒါက တရုတ်အတွက် နောက်ထပ် အားနည်းချက် တစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။ အဆိပ်က ရန်ကုန်ကိုပဲ ထိတာ မဟုတ်ဘူး — အိမ်နီးချင်း ထိုင်းကိုပါ ငါး မစားရဲတဲ့ အခြေအနေ ရောက်အောင် ထိနေတာ။ ဘန်ကောက်က ဒီကိစ္စကို ပေကျင်းနဲ့ စကားပြောတဲ့ အခါ မြေရှားဟာ ကုန်သွယ်ရေး ကိစ္စ သက်သက် မဟုတ်တော့ဘူး — ကိုယ့်ပြည်သူရဲ့ ကျန်းမာရေး ကိစ္စ ဖြစ်သွားပြီ။

တရုတ်ဘက် တုံ့ပြန်မှုကိုလည်း မှတ်တမ်း တင်ထားရမယ် — တရုတ်ဘာသာနဲ့ ကိုယ်တိုင် လိုက်ရှာကြည့်ပြီးပြီ၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောခွင့်ရသူ မှတ်ချက်၊ Xinhua၊ Global Times ဆောင်းပါး၊ တစ်ခုမှ မရှိဘူး။ လုံးဝ ငြိမ်သက်နေတာ။ အဲဒီ ငြိမ်သက်မှုက ဂရုမစိုက်လို့ မဟုတ်ဘူး — ပေကျင်းက သူ့လက်နက်တွေကို စကားနဲ့ မသုံးဘူး၊ နယ်စပ်ဂိတ်နဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေနဲ့ သုံးတာ။ စကား မထွက်တာကိုက သတိပေးချက် ဖြစ်နိုင်တယ်။

နောက်ဆုံး အနေနဲ့ မှတ်တမ်းအတိုင်း ရိုးရိုးသားသား ပြောရရင် — တိုကျို အခန်းထဲမှာ ဘယ်သူတွေ ထိုင်ခဲ့သလဲ၊ ဘာတွေ ကတိပေးခဲ့သလဲ ဆိုတာက ဒီနေ့ထိ လျှို့ဝှက်ချက် အဖြစ် ကျန်နေဆဲပါ။ ဒါပေမဲ့ အခန်း အပြင်ဘက်က မှတ်တမ်းတွေက ပြနေတာ ရှင်းတယ် — ဂျပန်က ကိုယ်ပိုင် လမ်းကြောင်း ပြေးနေတယ်၊ စစ်အစိုးရက ဒေါ်လာ သန်းချီပြီး ဝါရှင်တန်မှာ အသံ ဝယ်နေတယ်၊ စားပွဲပေါ်က အဓိက ပစ္စည်းက သူ့လက်ထဲ မရှိတဲ့ ကချင် မြေရှား ဖြစ်နေတယ်။ လျှို့ဝှက်ချက်က အခန်းထဲမှာပဲ ရှိတော့တယ် — ကျန်တာ အကုန် မြင်နေရပြီ။

ဆက်ဖတ်ရန် →