ရဲရင့်ငယ် — ၁၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆
မလေးရှား အစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံသားတွေကို စစ်အစိုးရနဲ့ ညှိပြီး ပြန်ပို့နေပါတယ်။ ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်မှာ ပထမအသုတ် ၁,၄၇၆ ဦး ပြန်ပို့ခံရပြီး၊ အဲဒီထဲက ရခိုင်လူမျိုး ၄၀၀ ကျော်ကို ရန်ကုန်မှာ စစ်အစိုးရက ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာ ပြန်ပို့မှု အခြေအနေ၊ ရန်ကုန်မှာ ထိန်းထားတဲ့ ရခိုင်တွေရဲ့ အခြေအနေ၊ UNHCR မှတ်ပုံတင်နဲ့ တတိယနိုင်ငံ သွားနိုင်တဲ့ လမ်းတွေ လက်ရှိအခြေအနေကို အချက်အလက်နဲ့တကွ ဖော်ပြထားပါတယ်။ UNHCR အကြောင်း အခြေခံ လမ်းညွှန် (ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ အိန္ဒိယ) ကို ဒီမှာ ဖတ်နိုင်ပါတယ်။
၁။ စက်တင်ဘာ ၂၉ ပြန်ပို့မှု
၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်မှာ မလေးရှားက မြန်မာနိုင်ငံသား ၁,၄၇၆ ဦးကို ပြန်ပို့ခဲ့ပါတယ်။ အမျိုးသား ၁,၃၇၀၊ အမျိုးသမီး ၇၉၊ ယောက်ျားလေး ၂၀၊ မိန်းကလေး ၇ ဦး — အသက် ၈ နှစ်ကနေ ၆၀ အထိ ပါဝင်ပါတယ်။ မလေးရှားက လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ထိန်းသိမ်းစခန်း ၁၄ ခုကနေ ခေါ်ထုတ်ပြီး လူမွတ် (Lumut) ရေတပ်စခန်းကနေ မြန်မာ ရေတပ်သင်္ဘော ၃ စီး (ဆေးရုံသင်္ဘော တစ်စီး အပါအဝင်) နဲ့ ပို့ဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၄ ရက်မှာ ရန်ကုန် သီလဝါ ဆိပ်ကမ်းကို ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ လူ ၅,၀၀၀ အထိ ပြန်ပို့မယ့် အစီအစဉ်ရဲ့ ပထမအဆင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ပြန်ပို့မယ့် နာမည်စာရင်းကို မြန်မာဘက်က ရွေးချယ်ပြီး ၂၀၂၆ သြဂုတ် ၁၃ ရက် သံတမန်စာနဲ့ မလေးရှားကို ပေးပို့ခဲ့ပါတယ်။ မလေးရှား ဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါ အီဗရာဟင် (Anwar Ibrahim) က ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၂၉ ရက်မှာ မြန်မာဘက်က ပထမအသုတ် လူ ၅,၀၀၀ လက်ခံဖို့ သဘောတူထားတယ်လို့ ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကလည်း ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၇–၈ ရက်မှာ မလေးရှားကို လာရောက်ခဲ့ပြီး ပြန်ပို့မှုအကြောင်း ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေက ဆိုပါတယ်။
၂။ ရန်ကုန်မှာ ထိန်းထားတဲ့ ရခိုင်တွေ
ပြန်ပို့ခံရသူ ၁,၄၇၆ ဦးထဲမှာ ရခိုင်လူမျိုး ၄၂၉ ဦးလောက် ပါဝင်တယ်လို့ DVB၊ နာရင်ဂျာရာ (Narinjara) နဲ့ Burma News International (BNI) တို့က ဖော်ပြပါတယ်။ ရန်ကုန်ရောက်တာနဲ့ သူတို့ကို သန်လျင် (သံဃာ့ဗိမာန် ဝင်း) နဲ့ လှိုင်သာယာက ယာယီ ထိန်းသိမ်းစခန်းတွေမှာ အစောင့်အကြပ်နဲ့ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ပါတယ်။ BNI က ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၉ ရက်မှာ ရခိုင် ၂၂၀ ဦးကို စစ်ဆေးမေးမြန်းဖို့ ထိန်းထားတယ်လို့ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ထိန်းသိမ်းထားတာ ၂၄ ရက်အကြာ၊ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်က စပြီး လွှတ်ပေးနေပါတယ် — မှတ်ပုံတင် (NRC) စစ်ဆေးပြီး မိသားစု (သို့) အာမခံသူ လာရောက်ခေါ်ယူမှ လွှတ်ပေးတာပါ။
(မှတ်ချက် — ကိန်းဂဏန်း နှစ်မျိုး ရှိပါတယ်။ DVB နဲ့ BNI က ထိန်းသိမ်းခံရသူ ၄၀၀ ကျော်လို့ ဖော်ပြပေမဲ့၊ မလေးရှား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုဟာမက် ဟာဆန် (Mohamad Hasan) က ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်မှာ လွှတ်ပေးဖို့ ကျန်နေသူ ၃၀၀ လောက်ပဲ ရှိတယ်လို့ ပါလီမန်မှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ရခိုင်ပြန်ပို့ခံရသူတွေ အားလုံး အခု လွတ်မြောက်ပြီလားဆိုတာကိုလည်း အတည်မပြုနိုင်သေးပါဘူး။)
တစ်ခုထပ် ပြောစရာ ရှိတာက — ချင်း လူမျိုး ၁၇၃ ဦး ပြန်ပို့ခံရသူတွေထဲ ပါတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းက ရင်းမြစ် တစ်ခုတည်းက လာတာဖြစ်ပြီး အတည်မပြုနိုင်သေးပါဘူး။
၃။ ဒုတိယအဆင့် — ၃,၅၂၄ ဦး
ဒုတိယအဆင့်အဖြစ် လူ ၃,၅၂၄ ဦး ထပ်ပြန်ပို့ဖို့ အတည်ပြုထားပြီး ဖြစ်ပါတယ် (ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး Fahmi Fadzil၊ ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်)။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက် အထိ ဒုတိယအသုတ် ထွက်ခွာသွားပြီလို့ သတင်းဌာနကြီးတွေ အတည်မပြုနိုင်သေးပါဘူး။ နိုဝင်ဘာ ၁၁ ရက် ပြန်ပို့တယ်ဆိုတဲ့ Facebook ပို့စ်တွေလည်း ရှိပေမဲ့ အတည်မပြုနိုင်ပါဘူး။ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်မှာ တရားရုံးချုပ် (High Court) က မလေးရှား ရှေ့နေများအသင်း (Malaysian Bar) ရဲ့ ပြန်ပို့မှု ရပ်ဆိုင်းရေး လျှောက်ထားမှုကို ပယ်ချခဲ့ပြီး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဆိုင်ဖူဒင် နာဆူရှင် အစ္စမေးလ် (Saifuddin Nasution Ismail) က အစိုးရက ဆက်လုပ်သွားမယ်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ တရားစီရင်ရေး ပြန်လည်သုံးသပ်မှု (judicial review) လျှောက်ထားခွင့် ကြားနာမှုကို ၂၀၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၈ ရက်မှာ လုပ်မှာပါ။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်မှာ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီကနေ အောက်တိုဘာအထိ မြန်မာနိုင်ငံသား ၁၂,၁၇၆ ဦး ပြန်ပို့ခဲ့ပြီးပြီလို့ ပြောပါတယ် — ဒါက လူ ၅,၀၀၀ အစီအစဉ်တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ ပုံမှန် ပြန်ပို့မှုတွေ အားလုံး ပါဝင်ပြီး၊ လူမျိုးစု အလိုက် မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံသားအဖြစ် အတည်ပြုထားတဲ့ အရေအတွက်ဖြစ်လို့ ရိုဟင်ဂျာ ဘယ်လောက် ပါလဲ မသိနိုင်ပါဘူး။ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက် အထိ မြန်မာနိုင်ငံသား ၁၁,၂၀၈ ဦး ထိန်းသိမ်းခံနေရဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ UNHCR က ဘာပြောလဲ
ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး (UNHCR) က ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်မှာ ပြန်ပို့မှုအပေါ် စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာကို ပြန်ပို့ခံရသူတွေ အန္တရာယ် ကြီးကြီးမားမား ရင်ဆိုင်ရနိုင်တဲ့ အချိန်မှာ ပြန်ပို့တာကို စိုးရိမ်တယ်၊ အဲဒီအထဲမှာ နိုင်ငံတကာ အကာအကွယ် လိုအပ်သူတွေ ပါနိုင်တယ်လို့ UNHCR ရဲ့ ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ လက်ထောက်မဟာမင်းကြီး အီဒမ် ဝိုဆော်နု (Edem Wosornu) က ပြောခဲ့ပါတယ်။ UNHCR က ပြန်ပို့ခံရသူတွေကို တွေ့ခွင့်မရခဲ့လို့ သူတို့ ကိုယ့်သဘောနဲ့ တကယ် ပြန်ချင်လား၊ အသိအမြင်နဲ့ ဆုံးဖြတ်တာလား အကဲဖြတ်လို့ မရခဲ့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ပြန်ပို့တာ မလုပ်ခင်ကလည်း UNHCR က သူ ပြန်ပို့မယ့် လူတွေကို ရွေးချယ်ရာမှာ မပါဝင်ဘူးလို့ ပြောခဲ့ပြီး၊ မြန်မာက ဒုက္ခသည်တွေ လုံခြုံပြီး ရေရှည်တည်တံ့အောင် ပြန်နိုင်တဲ့ အခြေအနေ မရှိသေးဘူးလို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ UNHCR က တစ်ဦးချင်း အကဲဖြတ်ဖို့၊ အကာအကွယ် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေကို လက်လှမ်းမီဖို့နဲ့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ နေရာကို အတင်းပြန်မပို့ရတဲ့ နိယာမ (non-refoulement) ကို လိုက်နာဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
၅။ မလေးရှား အစိုးရရဲ့ ပြောချက်
မလေးရှား အစိုးရကတော့ ပြန်ပို့မှုတွေက ကိုယ့်သဘောနဲ့ ပြန်တာ (voluntary return) ဖြစ်ပြီး ပြန်ပို့ခံရသူ ၁,၄၇၆ ဦးလုံး စာရွက်စာတမ်းမှာ လက်မှတ်ထိုးခဲ့ကြတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဆိုင်ဖူဒင် နာဆူရှင် အစ္စမေးလ် က ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက်မှာ ပါလီမန်ကို ဖြေကြားရာမှာ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခံရမယ်၊ အန္တရာယ် ရှိမယ်ဆိုတဲ့ ရှင်းလင်းတဲ့ သက်သေ (သို့) အန္တရာယ် ရှိရင် ဘယ်သူ့ကိုမှ မြန်မာကို ပြန်မပို့ဘူးလို့ ပြောခဲ့ပြီး၊ တစ်ဦးချင်း အကဲဖြတ်သွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အစိုးရက အဆင့်ဆင့် ဆက်လုပ်သွားမယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။
၆။ UNHCR မှတ်ပုံတင် — လက်ရှိအခြေအနေ
မလေးရှားမှာ UNHCR နဲ့ မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား အရေအတွက်က — ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ အကုန်မှာ ၁၉၃,၈၂၄ ဦး (ရိုဟင်ဂျာ ၁၂၆,၁၄၄၊ ချင်း ၁၅,၇၇၄၊ အခြား လူမျိုး ၃၃,၀၀၂)၊ ၂၀၂၆ ဇူလိုင် အကုန်မှာ ၂၀၁,၀၀၀ ကျော်။ ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက် အထိ ရိုဟင်ဂျာ မှတ်ပုံတင်ထားသူ ၁၃၃,၄၀၀ ဦး ရှိပါတယ်။
အရေးကြီးတဲ့ အချက်က — ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၂၃ ရက်မှာ မလေးရှား အစိုးရအဖွဲ့ (Cabinet) က UNHCR ကို မှတ်ပုံတင်အသစ် ယာယီ ရပ်ဆိုင်းဖို့ ညွှန်ကြားခဲ့ပါတယ်။ အစိုးရရဲ့ ကိုယ်ပိုင် DPP စနစ်နဲ့ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းနေလို့ပါ။ ပြန်စမယ့် ရက် မကြေညာသေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ UNHCR ရဲ့ Help ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ My Services နဲ့ မိသားစု ထည့်သွင်းတဲ့ ဖောင်တွေ ရှိနေသေးပြီး ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်မှာ စစ်ကြည့်တော့ အသုံးပြုနိုင်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အမှန်တကယ် မှတ်ပုံတင် လက်ခံနေလား၊ ဘယ်လောက် မြန်မလဲ ဆိုတာ မသေချာပါဘူး — ဖောင်တင်ထားပြီး စောင့်ရမယ့် အခြေအနေပါ။ UNHCR က စောင့်ရတာ ကြာတတ်တယ်လို့ပဲ ပြောထားပါတယ်။ ၂၀၂၆ မှာ ၂၀၂၂ နဲ့ အရင်ကတည်းက စောင့်နေတဲ့ အမှုဟောင်းတွေ၊ မိသားစု ထည့်သွင်းမှုတွေနဲ့ အရေးပေါ် ဆေးကုသမှု/အကာအကွယ် လိုအပ်တဲ့ အမှုတွေကို ဦးစားပေး လုပ်နေပါတယ်။
၇။ မိသားစု ထည့်နည်း — မှတ်ပုံတင်ပြီးသူက ဇနီးနဲ့ ကလေးတွေ ထည့်ချင်ရင်
မလေးရှားမှာ ရောက်နေတဲ့ မြန်မာတစ်ဦးက သူ့ကို UNHCR မှတ်ပုံတင်ပြီးသား ဖြစ်ပေမဲ့ သူ့ဇနီးနဲ့ ကလေး ၂ ယောက် မှတ်ပုံမတင်ရသေးလို့ ဘယ်လို လုပ်ရမလဲ မေးလာပါတယ်။ UNHCR ရဲ့ တရားဝင် လုပ်ထုံးအရ လုပ်ရမှာက —
- မှတ်ပုံတင်ပြီးသား မိသားစုဝင်က UNHCR Help ဝက်ဘ်ဆိုက်က "Requesting Family Inclusion" (မိသားစု ထည့်သွင်းရေး တောင်းခံမှု) ဖောင်ကို တင်ရပါမယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ Registration Group နံပါတ် ထည့်ပေးရပါမယ်။
- ထည့်လို့ရတဲ့ သူတွေက မလေးရှားမှာ လက်ရှိ ရောက်နေတဲ့ ဇနီး (သို့) ခင်ပွန်း၊ အသက် ၁၈ နှစ် အောက် ကလေးတွေ (မွေးကင်းစ အပါအဝင်)၊ အသက် ၆၀ အထက် မိဘတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
- UNHCR က ဆက်သွယ်ပြီး ချိန်းဆိုချက် ပေးပါမယ်။ တောင်းခံတဲ့ ရက်စွဲနဲ့ အကာအကွယ် လိုအပ်မှု အလိုက် စီစဉ်ပါတယ်။ ချိန်းဆိုချက် မရဘဲ ရုံးကို သွားမပြပါနဲ့ — ဝင်ခွင့် မရပါဘူး။
- ချိန်းဆိုတဲ့နေ့မှာ ပတ်စပို့၊ လက်ထပ်စာချုပ်၊ ကလေး မွေးစာရင်း၊ မိသားစု စာရင်း/မှတ်ပုံတင်၊ White Card (ယာယီ မှတ်ပုံတင်ကတ်)၊ ဆေးစာရွက်တွေ ရှိသမျှ ယူသွားပါ။ စာရွက်စာတမ်း သက်တမ်း ကုန်နေတာ၊ ပျက်စီးနေတာလည်း အသုံးဝင်ပါတယ်။ စာရွက် မရှိတာနဲ့ လျှောက်လို့ မရဘူးလို့ မဆိုလိုပါဘူး။
UNHCR ရုံး — 570 Jalan Bukit Petaling, 50460 Kuala Lumpur (ချိန်းဆိုချက်နဲ့သာ)။ ဖုန်း +60 3 2118 4800။ ဖမ်းဆီး/ထိန်းသိမ်းခံရရင် ဆက်သွယ်ရမယ့် ဖုန်း +60 12 630 5060။ ဝက်ဘ်ဆိုက် — help.unhcr.org/malaysia။
၈။ DPP စနစ်
မလေးရှား အစိုးရက ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်မှာ ဒုက္ခသည် မှတ်ပုံတင်စာရွက် (Dokumen Pendaftaran Pelarian, DPP) စနစ်ကို စတင်ခဲ့ပါတယ်။ အစိုးရက DPP ကိုပဲ ဒုက္ခသည်တွေကို စီမံခန့်ခွဲတဲ့ တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းနဲ့ အသိအမှတ်ပြုတဲ့ စာရွက်စာတမ်းအဖြစ် သတ်မှတ်မယ်လို့ ပြောထားပြီး၊ UNHCR ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို တတိယနိုင်ငံ ပြန်လည်နေရာချထားရေးနဲ့သာ ကန့်သတ်မယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ပထမအဆင့်က ထိန်းသိမ်းစခန်းထဲက လူတွေ (၄,၀၀၀ လောက်) အတွက်ပဲ ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ဇွန်လအထိ ၇၈ ဦးပဲ အတည်ပြုခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒုတိယအဆင့် (ထိန်းသိမ်းစခန်း ပြင်ပက UNHCR ကတ်ကိုင်ဆောင်သူတွေ) က မကြာခင် စမယ်လို့ ပြောထားပေမဲ့ စမယ့် ရက်၊ လုပ်ထုံးတွေ မထုတ်ပြန်သေးပါဘူး။ အစိုးရက ၂၀၂၆ မှာ ၆,၀၀၀၊ ၂၀၂၇ မှာ ၂၀,၀၀၀ DPP လုပ်ဖို့ ရည်မှန်းထားပါတယ်။ အရေးကြီးတာက — DPP က တရားဝင် နေထိုင်ခွင့် (သို့) အမြဲတမ်း နေထိုင်ခွင့် မပေးပါဘူး။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးက DPP ကိုင်ဆောင်သူတိုင်းရဲ့ အဆုံးသတ်က ပြန်ပို့ခံရတာ၊ တတိယနိုင်ငံ ရောက်တာ (သို့) နှင်ထုတ်ခံရတာ သုံးမျိုးထဲက တစ်မျိုးပဲ ဖြစ်မယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။ DPP မှတ်ပုံတင်တာက UNHCR မိသားစု ထည့်သွင်းမှုကို အစားထိုးတာ (သို့) အကူအညီ ဖြစ်စေတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ စည်းမျဉ်း မရှိပါဘူး — သီးခြား အစိုးရစနစ် တစ်ခုပါ။ ထိန်းသိမ်းစခန်း ပြင်ပကနေ DPP မှတ်ပုံတင်ပေးမယ်ဆိုပြီး ပိုက်ဆံ တောင်းတဲ့သူတွေ ရှိရင် လိမ်လည်မှုပါ။
၉။ တတိယနိုင်ငံ — လက်ရှိအခြေအနေ
မလေးရှားကနေ တတိယနိုင်ငံ ပြန်လည်နေရာချထားရေး (resettlement) က တော်တော် ကျဆင်းသွားပါပြီ။ ၂၀၂၄ မှာ ၈,၉၂၅ ဦး ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၅ မှာ ပြန်လည်နေရာချထားရေး ၁,၃၆၅ ဦး (အခြားလမ်းတွေနဲ့ ၁,၀၁၇ ဦး ထပ်ပေါင်း စုစုပေါင်း ၂,၃၈၂ ဦး)၊ ၂၀၂၆ ပထမ ၃ လမှာ ၃၂၃ ဦး (အခြားလမ်း ၂၂၆ ဦး) ပဲ ရှိပါတယ်။ ၂၀၂၆ တစ်နှစ်လုံး ၁,၄၀၀ လောက်ပဲ ထွက်ရမယ် မျှော်မှန်းထားပါတယ်။ မှတ်ပုံတင်ထားသူ ၁% အောက်ပဲ ပြန်လည်နေရာချထားရေး ရနိုင်မယ်လို့ UNHCR က ပြောပါတယ်။ ၂၀၂၅ မှာ ပြန်လည်နေရာချထားရေး လိုအပ်သူ ၂၅,၀၈၀ ဦး စစ်ဆေးခဲ့ပေမဲ့ နေရာ ၁,၈၀၀ လောက်ပဲ အတည်ပြုခဲ့ရပါတယ်။
အမေရိကန် — အမေရိကန် ဒုက္ခသည် လက်ခံရေး အစီအစဉ် (USRAP) က ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီကတည်းက ရပ်ဆိုင်းထားပြီး အခု နိုဝင်ဘာအထိ ဆက်ရပ်ထားတုန်းပါ။ ၂၀၂၇ ဘဏ္ဍာနှစ် လက်ခံဦးရေ ၁၇,၅၀၀ ရှိပေမဲ့ အများစုက တောင်အာဖရိကက အာဖရိကန်နွယ်ဖွား (Afrikaner) တွေအတွက် ဖြစ်ပါတယ်။
ကနေဒါ — ကနေဒါ အစိုးရ ကူညီတဲ့ ဒုက္ခသည် (GAR) နေရာ ၂၀၂၆ မှာ ၁၃,၂၅၀ (ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ရည်မှန်းချက်)၊ ပုဂ္ဂလိက စပွန်ဆာ (PSR) ၁၆,၀၀၀။ ငါးဦးအဖွဲ့ စပွန်ဆာ (Groups of Five) နဲ့ Community Sponsor အသစ် လျှောက်ထားမှုတွေ ၂၀၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်အထိ ရပ်ဆိုင်းထားပါတယ်။ Sponsorship Agreement Holder တွေ မထိခိုက်ပါဘူး။ Blended Visa Office-Referred (BVOR) လမ်း ရှိနေပါသေးတယ်။
သြစတြေးလျ — ၂၀၂၅ မှာ မလေးရှားကနေ အများဆုံး တင်ပြခံရတဲ့ နိုင်ငံ ဖြစ်ပါတယ်။ သြစတြေးလျမှာ နေတဲ့သူက တိုက်ရိုက် စပွန်ဆာ လုပ်နိုင်တဲ့ Special Humanitarian Programme (SHP) ရှိပါတယ်။
ယူကေ — ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်မှာ လမ်းသစ် သုံးခု ကြေညာခဲ့ပါတယ် — Named Community Sponsorship (အသိုင်းအဝိုင်း စပွန်ဆာ)၊ Refugee Study (ဒုက္ခသည် ပညာသင်လမ်း)၊ Refugee Work (ဒုက္ခသည် အလုပ်လမ်း)။ မလေးရှား အပါအဝင် နိုင်ငံ ၇ နိုင်ငံက ဒုက္ခသည်တွေ လျှောက်နိုင်ပါတယ်။ စပွန်ဆာနဲ့ ပညာသင်လမ်း လျှောက်ထားမှု အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်က စဖွင့်ပါပြီ။ အလုပ်လမ်းက ၂၀၂၇ နွေဦးမှာ ဖွင့်မယ်။ ပထမအသုတ် ရောက်ရှိမှုက ၂၀၂၇ ဆောင်းဦးမှာ မျှော်မှန်းထားပါတယ်။ အရေးကြီးတဲ့ အချက် — လျှောက်ထားသူက ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၁ ရက် မတိုင်ခင် အဲဒီနိုင်ငံမှာ ရောက်ရှိနေပြီး UNHCR (သို့) အာဏာပိုင်တွေနဲ့ မှတ်ပုံတင်ပြီးသူ ဖြစ်ရပါမယ်။ အောက်တိုဘာ ၁ ရက်နောက် မှတ်ပုံတင်သူတွေ ဒီလမ်း သုံးလို့ မရပါဘူး။ UNHCR က ဒုက္ခသည် အခြေအနေကို အတည်ပြုပေးရုံပဲ — လူရွေးတာ မလုပ်ပါဘူး။ တစ်နှစ် ဦးရေ ကန့်သတ်ချက် မထုတ်ပြန်သေးပါဘူး။ မိသားစုဝင် ဘယ်သူတွေ ပါဝင်နိုင်လဲ ဆိုတာလည်း မထုတ်ပြန်သေးပါဘူး။
အရေးကြီးတာက — UNHCR ပြန်လည်နေရာချထားရေးကို ကိုယ်တိုင် လျှောက်လို့ မရပါဘူး။ UNHCR က သူ့ဟာသူ အကာအကွယ် လိုအပ်မှုအလိုက် ရွေးချယ်တာပါ။ ကနေဒါ PSR၊ သြစတြေးလျ SHP၊ ယူကေ စပွန်ဆာလမ်းတွေလို အခြားလမ်းတွေကိုတော့ တတိယနိုင်ငံမှာ ရှိတဲ့ မိသားစု (သို့) စပွန်ဆာကနေ တိုက်ရိုက် လျှောက်နိုင်ပါတယ်။ အချိန်ကာလကတော့ လပေါင်းများစွာကနေ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာနိုင်ပြီး UNHCR က "ခန့်မှန်းရ ခက်တယ်" လို့ပဲ ပြောပါတယ်။
၁၀။ အန္တရာယ်နဲ့ သတိပေးချက်
မလေးရှားက ၁၉၅၁ ဒုက္ခသည် သဘောတူစာချုပ် (Refugee Convention) မှာ လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ နိုင်ငံ မဟုတ်သလို ပြည်တွင်း ဒုက္ခသည် ဥပဒေလည်း မရှိပါဘူး။ တရားမဝင် ဝင်ရောက်နေထိုင်တာ ရာဇဝတ်မှု ဖြစ်ပါတယ်။ ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ ကာလ ကန့်သတ်ချက် မရှိပါဘူး။ UNHCR ကို ထိန်းသိမ်းစခန်းတွေ ဝင်ခွင့် ၂၀၁၉ သြဂုတ်ကတည်းက ပိတ်ထားပါတယ်။ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီကနေ စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက်အထိ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး စစ်ဆေးမှု ၉,၇၀၀ ကျော် လုပ်ခဲ့ပြီး၊ ထိန်းသိမ်းစခန်းတွေမှာ လူ ၂၁,၀၀၀ ကျော် ရှိနေပါတယ်။
UNHCR ကတ် ကိုင်ထားတာနဲ့ တရားဝင် နေထိုင်ခွင့် ရတာမဟုတ်ပါဘူး။ အလုပ်လုပ်ခွင့်လည်း မရပါဘူး။ ဖမ်းဆီးခံရမှာ ကာကွယ်ပေးတာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ လက်တွေ့မှာ ကတ်ကိုင်ဆောင်သူတွေလည်း ဖမ်းခံရပြီး ကတ် စစ်ဆေးဖို့ ၁၄ ရက်လောက် ထိန်းသိမ်းခံရတတ်ပါတယ်။ မှတ်ပုံမတင်ရသေးသူတွေက အန္တရာယ် အများဆုံးပါ — ဖမ်းဆီးခံရတာ၊ အချိန်အကန့်အသတ်မရှိ ထိန်းသိမ်းခံရတာ၊ ပြန်ပို့ခံရတဲ့ အစီအစဉ်ထဲ ပါသွားတာတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
သတိပေးချက် — UNHCR ဝန်ဆောင်မှု အားလုံး အခမဲ့ ဖြစ်ပါတယ်။ မှတ်ပုံတင်တာ၊ စာရွက်စာတမ်း၊ အမှု ဆောင်ရွက်တာ၊ ပြန်လည်နေရာချထားရေး — ဘာအတွက်မှ ပိုက်ဆံ မပေးရပါဘူး။ ပိုက်ဆံ တောင်းတဲ့သူတိုင်း လိမ်လည်သူပါ။ UNHCR ဖုန်းနံပါတ် အတုတွေလည်း ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာ ပျံ့နေပါတယ်။
မသေချာသေးတဲ့ အချက်များ
- ဒုတိယအဆင့် ၃,၅၂၄ ဦး နိုဝင်ဘာမှာ ထွက်ခွာသွားပြီလား — သတင်းဌာနကြီးတွေ အတည်မပြုနိုင်သေးပါဘူး။
- ရန်ကုန်မှာ ထိန်းထားတဲ့ ရခိုင်တွေ အားလုံး လွတ်ပြီလား၊ အတိအကျ ဘယ်လောက် ထိန်းထားခဲ့လဲ — ၃၀၀ နဲ့ ၄၀၀ ကျော် ကိန်းဂဏန်း နှစ်မျိုး ရှိပါတယ်။
- ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၂၃ ရက် မှတ်ပုံတင် ရပ်ဆိုင်းပြီးနောက် မိသားစု ထည့်သွင်းမှု ချိန်းဆိုချက်တွေ အခု ထုတ်ပေးနေလား၊ ဘယ်လောက် စောင့်ရမလဲ — UNHCR က ဇူလိုင်နောက်ပိုင်း အချက်အလက် မထုတ်ပြန်သေးပါဘူး။
- ၂၀၂၆ မှာ နိုင်ငံအလိုက် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ထွက်ခွာသူ အရေအတွက် — ထုတ်ပြန်ထားတာ မရှိသေးပါဘူး။
- ယူကေ လမ်းသစ် — တစ်နှစ် ဦးရေ ကန့်သတ်ချက်၊ မိသားစုဝင် သတ်မှတ်ချက်၊ အောက်တိုဘာ ၁ ရက်နောက် မှတ်ပုံတင်တဲ့ မိသားစုဝင်တွေ ပါဝင်နိုင်လား — မထုတ်ပြန်သေးပါဘူး။
- DPP ဒုတိယအဆင့် UNHCR ကတ်ကိုင်ဆောင်သူတွေအတွက် ဘယ်လို လုပ်မလဲ — စမယ့် ရက်၊ လုပ်ထုံး မထုတ်ပြန်သေးပါဘူး။
ရင်းမြစ်များ
https://bworldonline.com/world/2026/09/29/782937/malaysia-begins-sending-home-myanmar-refugees-despite-safety-concerns/ — Reuters (စက်တင်ဘာ ၂၉ ပြန်ပို့မှု)
http://www.globalsecurity.org/wmd/library/news/myanmar/2026/myanmar-260930-unnews01.htm — UN News (UNHCR စိုးရိမ်ချက်)
https://www.humanrightsresearch.org/post/malaysia-s-repatriation-of-myanmar-nationals-raises-protection-concerns — Human Rights Research Center
https://www.scoop.my/news/299669/another-3524-myanmar-refugees-set-for-voluntary-return-after-first-repatriation-phase-fahmi/ — Scoop (ဒုတိယအဆင့် ၃,၅၂၄ ဦး)
https://klse.i3investor.com/web/blog/detail/ceomorningbrief/2026-10-30-story-h502516984-Malaysia_to_Proceed_With_Myanmar_Refugee_Repatriation_8212_Saifuddin — The Edge (တရားရုံး အောက်တိုဘာ ၂၉)
https://www.bangsar.net.my/malaysia-repatriated-12176-myanmar-citizens-this-year-says-home-ministry/ — Bernama/Malay Mail (၁၂,၁၇၆ ဦး ပြန်ပို့မှု)
https://www.businesstoday.com.my/2026/11/17/govt-says-133400-rohingyas-registered-under-unhcr-in-malaysia/ — BusinessToday (ရိုဟင်ဂျာ ၁၃၃,၄၀၀ မှတ်ပုံတင်မှု)
https://unityrightsnetwork.org/post/myanmar-military-holds-over-400-rakhine-deportees-from-malaysia-in-yangon-custody — Unity Rights Network (ရခိုင် ၄၀၀ ကျော် ထိန်းသိမ်းမှု)
https://www.bnionline.net/en/news/over-200-rakhine-deportees-malaysia-detained-interrogation-yangon — Burma News International (အောက်တိုဘာ ၉)
https://www.bnionline.net/en/news/myanmar-junta-begins-releasing-over-400-arakanese-deportees-held-yangon — Burma News International (အောက်တိုဘာ ၂၈ လွှတ်ပေးမှု)
https://www.unhcr.org/my/591bf07c4 — UNHCR Malaysia (မှတ်ပုံတင် ကိန်းဂဏန်း)
https://help.unhcr.org/malaysia/contact-us/ — UNHCR Malaysia Help (ဆက်သွယ်ရန်)
https://help.unhcr.org/malaysia/registration-and-documentation/registering-your-child/ — UNHCR Malaysia Help (မိသားစု ထည့်သွင်းမှု)
https://help.unhcr.org/malaysia/faqs/resettlement/ — UNHCR Malaysia Help (ပြန်လည်နေရာချထားရေး)
https://help.unhcr.org/malaysia/solutions/other-ways-to-move-to-a-third-country/ — UNHCR Malaysia Help (တတိယနိုင်ငံ အခြားလမ်းများ)
https://help.unhcr.org/malaysia/fraud-corruption-and-exploitation/ — UNHCR Malaysia Help (လိမ်လည်မှု သတိပေးချက်)
https://text.hrw.org/news/2026/05/04/malaysia-new-refugee-registration-system-raises-concerns — Human Rights Watch (DPP စနစ်)
https://www.fortifyrights.org/foreword/fwd-mly-2026-11-02/ — Fortify Rights
https://theleaders-online.com/zahid-says-second-phase-of-refugee-registration-programme-could-roll-out-soon-for-unhcr-cardholders/ — The Leaders Online (DPP ဒုတိယအဆင့်)
https://klse.i3investor.com/web/blog/detail/ceomorningbrief/2026-07-24-story-h502283330-Malaysia_Told_UNHCR_to_Stop_Registering_Refugees_for_Now_8212_Deputy_Min — The Edge (မှတ်ပုံတင် ရပ်ဆိုင်းမှု၊ ဇူလိုင် ၂၃)
https://www.gov.uk/government/publications/policy-guidance-refugee-sponsorship-routes/named-community-sponsorship-refugee-study-and-refugee-work-routes-policy-guidance-accessible-version — GOV.UK (ယူကေ စပွန်ဆာလမ်းသစ်)
https://www.unhcr.org/sites/default/files/2026-06/unhcr-annual-results-report-2025-malaysia.pdf — UNHCR Annual Results Report 2025 Malaysia
https://www.unhcr.org/my/sites/en-my/files/2026-05/Jan%20-%20March%202026_Progress%20Report_UNHCR_V5.1%20_compressed.pdf — UNHCR Progress Report Jan–Mar 2026 Malaysia
https://zomipress.com/unhcr-town-hall-meeting-in-malaysia-updates-refugee-community-on-registration-resettlement-dpp-and-digital-transition/ — ZomiPress (UNHCR Town Hall၊ မတ် ၁၂)
https://asiadaily.org/news/16153/ — Asia Daily (ပါလီမန် ဖြေကြားချက်၊ အောက်တိုဘာ ၂၁)
https://www.ilo.org/sites/default/files/2026-10/GB358-INS-17-EN.pdf — ILO Governing Body GB.358/INS/17