နောက်ဆုံးရ

ICJ စီရင်ချက်မှာ အနိုင်ရသူ ရှိလား

ရဲရင့်ငယ် — ၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆

AI နဲ့ ဖန်တီးထားတဲ့ ပုံ — တရားမျှတမှု ချိန်ခွင်

၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁၉ — အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) က မြန်မာနိုင်ငံ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်တယ်လို့ ၉ မဲနဲ့ ၆ မဲ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။ ဒါက တရားရုံး သမိုင်း ၈၀ မှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်တယ်လို့ ပထမဆုံး ဆုံးဖြတ်ခဲ့တဲ့ အမိန့်ဖြစ်တယ်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ကလည်း အဲဒီနေ့မှာပဲ ထုတ်ပြန်ချက်ထုတ်ပြီး စီရင်ချက်ကို ကြိုဆိုတယ်၊ ရိုဟင်ဂျာ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်နဲ့ ပြန်လာရေးကို ထပ်အတည်ပြုတယ်။

ဒီနေ့ ကျွန်တော် Facebook မှာ ပို့စ်တစ်ခု တင်ခဲ့တယ် — "အေအေမှာလဲ မအလကျေးဇူးတွေများသား" တဲ့။ မင်းအောင်လှိုင်က ရိုဟင်ဂျာတွေကို နှင်ထုတ်ပေးတယ်၊ မြို့နယ်တွေကို ပြန်ပေးတယ်၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး၊ ရေနံ၊ ဓါတ်ငွေ့ အကုန်ပေးတယ် — အဲဒါကြောင့် မင်းအောင်လှိုင်ကို လျှော့မတွက်နဲ့တဲ့။ ဒါက သရော်စာ ဖြစ်ပေမဲ့ အမှန်တရားတစ်ခု ပါနေတယ် — AA ရဲ့ အနိုင်ရမှုတွေက မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေကနေ လာတာ။

ဒါပေမဲ့ မေးစရာ ရှိတယ် — ဒီဖြစ်စဉ်တစ်ခုလုံးမှာ အနိုင်ရသူ ရှိလား။ တစ်ယောက်ချင်း ကြည့်ကြည့်ရအောင်။

မင်းအောင်လှိုင် — အရှုံးသမား

စီရင်ချက်က သူ့စစ်ဆင်ရေးကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုလို့ တရားဝင် ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ် — ၂၀၁၇ ရှင်းလင်းရေးစစ်ဆင်ရေးမှာ လူပေါင်း ၁၀,၀၀၀ လောက် သတ်ခံရတယ်၊ ရခိုင်မြောက်ပိုင်းက ရိုဟင်ဂျာ ၈၁၅,၀၀၀ လောက် ပစ်မှတ်ထားခံရတယ်။ သူ့ရဲ့ အကွက်တွေက သူ့ကိုယ်သူ ပြန်ထိတာ — ၂၀၂၁ မှာ အမေစုကို ဖြုတ်ပြီး အာဏာသိမ်းလိုက်တော့ တိုင်းပြည်တစ်ခုလုံး စစ်ဖြစ်တယ်၊ ရခိုင်မှာ AA က မြို့နယ် ၁၄ ခု ယူသွားတယ်၊ သည်ဟိတ်မှာ ခုခံပေးမယ့် အရပ်သားမျက်နှာလည်း မရှိတော့ဘူး။ အခုတော့ စီရင်ချက်က သူ့အပေါ် တည့်တည့်ကျတယ်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်တရားရုံး (ICC) မှာ သူ့ကို ဖမ်းဝရမ်း ထုတ်ဖို့ လျှောက်ထားတာလည်း ဆိုင်းငံ့ဆဲ ဖြစ်နေတယ်။

အမေစု — အရှုံးသမား

၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာ၊ သည်ဟိတ်မှာ သူကိုယ်တိုင် မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကနေ တရားရင်ဆိုင်ခဲ့တယ် — လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု မဟုတ်ဘူး၊ ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘူး၊ အာဆာ (ARSA) တိုက်ခိုက်မှုကို စစ်တပ်က တုံ့ပြန်ခဲ့တာပဲလို့ ခုခံခဲ့တယ်။ အခု တရားရုံးက ဆန့်ကျင်ဘက် ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။ သူ ခုခံပေးခဲ့တဲ့ စစ်တပ်ကပဲ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ မှာ သူ့ကို ဖမ်းခဲ့တယ် — အခုတော့ သူက အကျဉ်းကျနေတယ်၊ စကားပြောခွင့်တောင် မရှိဘူး။

AA — မြေပြင်မှာ အနိုင်ရသူ

ရခိုင်ပြည်နယ် ၁၇ မြို့နယ်ထဲက ၁၄ မြို့နယ်လောက် (၉၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်) ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) က ထိန်းထားတယ်။ စစ်ကောင်စီ လက်ထဲမှာ စစ်တွေ၊ ကျောက်ဖြူ၊ မာန်အောင် သုံးမြို့ပဲ ကျန်တယ်။ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးက အခွန်၊ အိန္ဒိယ ယာဉ်ပိုင်ရှင်အသင်းနဲ့ သဘောတူညီချက်တွေအထိ AA လက်ထဲမှာ ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ စီရင်ချက်က ပြန်လာရေးကို အမိန့်ပေးထားတော့ အဲဒီဖိအားက အခု AA ပေါ် ကျလာမယ် — ပြန်လာရေးကို AA က လက်ခံမလား၊ ဘယ်လို လက်ခံမလဲဆိုတာ မဖြေရှင်းရသေးတဲ့ မေးခွန်းပဲ။

ရိုဟင်ဂျာ — တရားဥပဒေအရ အနိုင်ရသူ

ဒါက သမိုင်းဝင် အောင်ပွဲပဲ — နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်တယ်လို့ ICJ က ပထမဆုံး ဆုံးဖြတ်ခဲ့တာ၊ ရိုဟင်ဂျာတွေဟာ သီးခြားလူမျိုးစုလို့ အသိအမှတ်ပြုခံရတာ၊ ပြန်လာခွင့်နဲ့ လျော်ကြေးပေးရမယ်လို့ အမိန့်ပေးတာ။ ဒါပေမဲ့ ဘယ်သူမှ မပြန်ရသေးဘူး — ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှာ ဒုက္ခသည် ၁,၂၀၈,၀၁၈ ဦး (၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၃၁ စာရင်း) ကျန်နေတုန်း။ စစ်ဖြစ်နေတဲ့အချိန်မှာ ပြန်လာရေးက စကားလုံးထဲမှာပဲ ရှိနေတုန်း။

NUG — စာရွက်ပေါ် အနိုင်ရ

NUG ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်က နိုင်ငံတကာမှာ ယုံကြည်မှု တက်စေတယ် — စီရင်ချက်ကို ကြိုဆိုတယ်၊ ၂၀၂၁ ဇွန် ၃ မူဝါဒအတိုင်း နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို ထပ်အတည်ပြုတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြည်တွင်း ထောက်ခံမှု ဆုံးရှုံးရတယ် — ထုတ်ပြန်ချက်အောက်က haha reaction တွေက သက်သေပဲ။ ပြီးတော့ လက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်စွမ်း NUG မှာ မရှိဘူး — ရခိုင်ကို AA ထိန်းထားတယ်။

အဖြေက ဒီလိုပဲ — အနိုင်ရတာ သမိုင်းမှတ်တမ်းနဲ့ တရားဥပဒေပဲ။ လူတွေအနေနဲ့ ဘယ်သူမှ မနိုင်သေးဘူး။ စီရင်ချက်က အမှန်တရားကို မှတ်တမ်းတင်ပေးလိုက်တယ် — အဲဒီအမှန်တရားကို အသက်ဝင်လာအောင် လုပ်ရမယ့်အလုပ်က ရှေ့မှာ ကျန်နေတုန်း။

ရင်းမြစ်များ — Independent Investigative Mechanism for Myanmar (ICJ — The Gambia v. Myanmar)၊ NUG ထုတ်ပြန်ချက် (နိုဝင်ဘာ ၁၉၊ ၂၀၂၆)၊ OHCHR — Volker Türk ထုတ်ပြန်ချက်၊ ICJ စီရင်ချက် ဆောင်းပါး၊ ရိုဟင်ဂျာသမိုင်း ဆောင်းပါး

မျှဝေရန် — Facebook · X · Telegram ·

မှတ်ချက်များ

Post a Comment