စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၁၆: အာဏာသိမ်းပြီး တပ်တွင်း သန့်စင်မှုများ — ယုံကြည်ရဆုံးလက်ထောက်များ ကျဆုံးမှု

စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၁၆: အာဏာသိမ်းပြီး တပ်တွင်း သန့်စင်မှုများ — ယုံကြည်ရဆုံးလက်ထောက်များ ကျဆုံးမှု

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆

အပိုင်း ၁၅: https://www.yeyintnge.net/2026/11/blog-post_13.html

အပိုင်း ၁၆ ကို ဆက်လက် တင်ပြပါမယ်။

အပိုင်း ၁၅ ရဲ့ အဆုံးမှာ ချန်ခဲ့တယ် — အချုပ်အနှောင်တွင် သေဆုံးမှုများ မည်မျှရှိသည်ကို သိပြီးနောက်၊ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် တပ်အတွင်းမှာပါ မင်းအောင်လှိုင်က သူ၏ ယုံကြည်ရဆုံး လက်ထောက်များကိုပါ မည်သို့ သန့်စင်ဖယ်ရှားခဲ့သည်ကို ဆက်လက် တင်ပြပါမည် ဟု။ ဤအပိုင်းက ထိုအကြောင်းအရာကိုပင် တင်ပြသည်။

၂၀၂၃ စက်တင်ဘာ သန့်စင်မှု — ယုံကြည်ရဆုံးနှစ်ဦး ဖယ်ရှားခံရခြင်း

၂၀၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (State Administration Council, SAC) အဖွဲ့ဝင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုးမြင့်ထွန်း — စစ်တက္ကသိုလ် (Defence Services Academy, DSA) အပတ်စဉ် ၃၀၊ တပ်မတော် စစ်ဦးစီးချုပ် (တပ်မတော် ကြည်းတပ်၏ စစ်ဦးစီးချုပ်)၊ မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင် (Myanmar Investment Commission, MIC) ဥက္ကဋ္ဌ — နှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးထွဋ်တို့ကို "အာဏာနှင့် အခွင့်ထူးများ အလွဲသုံးစားလုပ်မှု" အတွက် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (SAC) မှ ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။ နှစ်ဦးစလုံးကို မင်းအောင်လှိုင်၏ ယုံကြည်ရဆုံး လက်ထောက်များအဖြစ် ကျယ်ပြန့်စွာ ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး — အာဏာသိမ်းမတိုင်မီ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ညှိနှိုင်းရန် စေလွှတ်ခံရသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်သည်။

မိုးမြင့်ထွန်းကို စက်တင်ဘာ အစောပိုင်းတွင် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး နေပြည်တော်တွင် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့် စစ်ဆေးခံနေရသည် — စီးပွားရေးသမားများထံမှ လာဘ်ငွေ ဒေါ်လာ သန်းချီ ရယူခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံရသည်။ သူ့ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (SAC) မှ ထုတ်ပယ်ခြင်းနှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင် (MIC) ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံခြားငွေ ကြီးကြပ်ရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ကုန်သွယ်မှုနှင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု ချောမွေ့စေရေး ဗဟိုကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးများမှလည်း ဖယ်ရှားခဲ့သည်။

၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်တွင် မိုးမြင့်ထွန်းနှင့် သူ၏ လက်ထောက် ဗိုလ်မှူးချုပ် ရန်နောင်စိုး — မိုးမြင့်ထွန်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သော ကော်မတီတစ်ခု၏ ပူးတွဲအတွင်းရေးမှူး — တို့အား စစ်ခုံရုံး (စစ်တပ်အတွင်း တရားစီရင်သည့် တရားရုံး) က သစ္စာဖောက်မှု (နိုင်ငံတော်ကို သစ္စာဖောက်ခြင်း — အပြင်းထန်ဆုံး ပြစ်မှုတစ်ခု)၊ လာဘ်စားမှု၊ နိုင်ငံခြားငွေ တရားမဝင်ကိုင်ဆောင်မှုနှင့် စစ်စည်းကမ်း ချိုးဖောက်မှုတို့အတွက် တစ်သက်တစ်ကျွန်း (မြန်မာဥပဒေအရ နှစ် ၂၀ နှင့် ညီမျှသော ပြစ်ဒဏ်) ချမှတ်ခဲ့သည် — အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက ထိုအဆင့်ရှိ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများအပေါ် ပထမဆုံး ထိုသို့သော ပြစ်ဒဏ် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံပိုင်သတင်းက ဤပြစ်ဒဏ်ကို အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။

၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၀ ရက်တွင် စိုးထွဋ်ကို စစ်ခုံရုံးက လာဘ်စားမှုဖြင့် ပြစ်မှုထင်ရှားပြီး ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။

ဝိရောဓိ — မိသားစုစီးပွားရေး တံခါးစောင့်ကိုယ်တိုင် သန့်စင်ခံရခြင်း

Fulcrum ၏ ဆန်းစစ်ချက်အရ မိုးမြင့်ထွန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင် (MIC) ဥက္ကဋ္ဌအနေဖြင့် မင်းအောင်လှိုင်၏ သားသမီးများ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို အတည်ပြုပေးခဲ့သူ ဖြစ်သည် — ဆိုလိုသည်မှာ မိသားစုစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ချောမွေ့စေခဲ့သော စစ်အစိုးရ၏ ထိပ်တန်း စီးပွားရေးတံခါးစောင့်ကိုယ်တိုင် အဂတိမှုဖြင့် သန့်စင်ခံရခြင်း ဖြစ်သည်။

အခြား အရေးယူမှုများ

၂၀၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၂ — လေတပ်ဦးစီးချုပ် ဖယ်ရှားခံရခြင်း: လေတပ်ဦးစီးချုပ် (လေတပ်၏ အမြင့်ဆုံးတာဝန်ရှိသူ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ကျော် (စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၂၆) ကို ၂၀၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။ တရားဝင်အကြောင်းရင်း မကြေညာခဲ့ — စစ်အစိုးရ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက မောင်မောင်ကျော်သည် "တာဝန်ထမ်းဆောင်မှု ပြီးဆုံးခြင်း" ဖြစ်သည်ဟု ပြောခဲ့သည်။ သူ၏ နေရာကို လေတပ် စစ်ဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်က ဆက်ခံခဲ့သည်။ မောင်မောင်ကျော်သည် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (SAC) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆက်ရှိနေခဲ့သည်။

၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ — ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး အပြောင်းအလဲ: ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေးကို ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ သုံးတပ်လုံး၏ စစ်ဆင်ရေးများကို ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲသူ) ရာထူးမှ ဖယ်ရှားပြီး ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း (စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၃၅) ကို ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

ဒီအပိုင်းက ဘာကို ပြသလဲ

ဤအပိုင်းတွင် တင်ပြခဲ့သည်များကို အတူတကွ ကြည့်ပါက ပုံစံတစ်ခုက ပေါ်လာသည်။

ပထမ — သန့်စင်မှုသည် အဂတိတိုက်ဖျက်ရေးထက် သစ္စာခံမှု စမ်းသပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မိုးမြင့်ထွန်းနှင့် စိုးထွဋ်တို့ကို ဖယ်ရှားခဲ့သော်လည်း အဂတိစနစ်ကိုယ်တိုင် မပျက်ခဲ့ — မိုးမြင့်ထွန်းကိုယ်တိုင် မိသားစုစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို အတည်ပြုပေးခဲ့သူဖြစ်သည် (Fulcrum ၏ ဆန်းစစ်ချက်)။ အဂတိမှုဖြင့် စွဲချက်တင်ခြင်းသည် မည်သူ့ကိုမဆို မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို ဖယ်ရှားနိုင်သော လက်နက်တစ်ခု ဖြစ်နေသည်။

ဒုတိယ — အပြစ်ပေးမှုက အဆင့်မြင့်လာသည်။ ၂၀၂၂ တွင် လေတပ်ဦးစီးချုပ်ကို ရာထူးမှ ဖယ်ရှားရုံသာ ရှိခဲ့သော်လည်း၊ ၂၀၂၃ တွင် ထိပ်တန်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနှစ်ဦးကို တစ်သက်တစ်ကျွန်းနှင့် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည် — အာဏာသိမ်းပြီး နှစ်နှစ်ခွဲအကြာ ပထမဆုံး ဖြစ်သည်။ တပ်အတွင်း သန့်စင်မှုက ပြင်းထန်လာခြင်းသည် မင်းအောင်လှိုင်က သူ၏ အာဏာကို ထိန်းသိမ်းရန် မည်မျှ စိုးရိမ်နေသည်ကို ပြသည်။

တတိယ — ယုံကြည်ရဆုံးသူများပင် လုံခြုံမှု မရှိ။ အာဏာသိမ်းမတိုင်မီ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ညှိနှိုင်းရန် စေလွှတ်ခံရသူများ၊ မိသားစုစီးပွားရေးကို အတည်ပြုပေးခဲ့သူ — ထိုသူများကိုယ်တိုင် သန့်စင်ခံရသည်။ တပ်တွင်း ရာထူးအပြောင်းအလဲက စစ်ရှုံးမှုများနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေသည် — နောက်အပိုင်းတွင် ဆက်လက် တင်ပြပါမည်။

နောက်အပိုင်းမှာ: အခန်း ၁၇ — စစ်တိုင်းမှူးများ အလဲအလှယ် — စစ်ရှုံးမှုများ၏ အကျိုးဆက်။ တပ်တွင်း သန့်စင်မှုများ မည်သို့ရှိသည်ကို သိပြီးနောက်၊ စစ်ရှုံးမှုများကြောင့် စစ်တိုင်းမှူးများ မည်မျှ အကြိမ်ကြိမ် အလဲအလှယ် ခံခဲ့ရသည်ကို — ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး (၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၇ စတင်) နောက်ပိုင်း လောက်ကိုင်၊ လားရှိုး၊ အမ်း ကျဆုံးမှုများနှင့်အတူ — ဆက်လက် တင်ပြပါမည်။

ရင်းမြစ်များ

• ISP-Myanmar; Fulcrum (၂၀၂၃ စက်တင်ဘာ သန့်စင်မှု; မိသားစုစီးပွားရေး ဆန်းစစ်ချက်)
• Associated Press (AP); Global New Light of Myanmar (အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ စစ်ခုံရုံး ပြစ်ဒဏ်များ)
• Wikipedia (စိုးထွဋ် — နိုဝင်ဘာ ၁၀၊ ၂၀၂၃ ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ်; ကျော်စွာလင်း — ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ခန့်အပ်မှု)
• Radio Free Asia (RFA) (မိုးမြင့်ထွန်း ဖယ်ရှားခံရမှု၊ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃)
• Reuters; The Irrawaddy; Al Jazeera (မောင်မောင်ကျော်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂)

မျှဝေရန် — Facebook · X · Telegram ·