ရခိုင်အရေးနှင့် ရိုဟင်ဂျာများ — ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်နေတဲ့ သမိုင်း
ရဲရင့်ငယ် သုံးသပ်ချက်
ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ဒီနေ့ ဖြစ်ပျက်နေတာတွေကို ကြည့်ရင် မေးခွန်းတစ်ခု ပေါ်လာတယ်။ ဒါဟာ အသစ်အဆန်း တစ်ခုလား၊ ဒါမှမဟုတ် အရင်က ဖြစ်ခဲ့ဖူးတာရဲ့ ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်နေမှုလား။
၁။ လက်ရှိ ရခိုင်အခြေအနေ
ရခိုင်တပ်တော် (AA) ဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်ရဲ့ အများစုကို ထိန်းချုပ်ထားတယ်လို့ သတင်းတွေက ဆိုပါတယ်။ စစ်တွေမြို့ကတော့ စစ်ကောင်စီလက်ထဲမှာ ကျန်နေတဲ့ အဓိကမြို့ ဖြစ်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်တွေအနီးမှာ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေပြီး အရပ်သားတွေ ထိခိုက်သေဆုံးမှုတွေ ရှိနေတယ်လို့ သတင်းရင်းမြစ်တွေက ဖော်ပြနေပါတယ်။
၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်က ကျောက်တော်မြို့ စျေးအနီးမှာ စစ်တပ်လေယာဉ်က ဗုံးကြဲခဲ့မှုဟာ ရခိုင်မှာ လတ်တလော အဆိုးရွားဆုံး အရပ်သားထိခိုက်မှုတွေထဲက တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သေဆုံးသူ ငါးဆယ်ဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ငါးဆယ့်ရှစ်ဦး ရှိတယ်လို့ ရခိုင်တပ်တော် (AA) နဲ့ ဒေသခံ ကယ်ဆယ်ရေးသမားတွေက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ရိုက်တာသတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံးကလည်း ဒီတိုက်ခိုက်မှုအပေါ် စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်လို့ ရိုက်တာက ဆိုပါတယ်။ လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်အဖွဲ့ ဖော်တီဖိုင်း ရိုက်စ်ကတော့ ဒီတိုက်ခိုက်မှုဟာ စစ်ရာဇဝတ်မှု ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ သုံးသပ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ရင်းမြစ်: Reuters, Fortify Rights, ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးရုံး (OHCHR)
၂။ ရခိုင်တပ်တော် (AA) ရဲ့ ရိုဟင်ဂျာအပေါ် ကျူးလွန်မှုများ — မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အချက်အလက်များ
ရခိုင်တပ်တော် (AA) က ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေကို နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းတွေက မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။
ဟိုယာဆီရီ သတ်ဖြတ်မှု (၂၀၂၄ မေ): လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်အဖွဲ့ (HRW) ရဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ အစီရင်ခံစာအရ ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၂ ရက်က ဘူးသီးတောင်မြို့နယ် ဟိုယာဆီရီရွာမှာ ရခိုင်တပ်တော် (AA) က ရိုဟင်ဂျာ အရပ်သား တစ်ရာ့ခုနစ်ဆယ်ကျော် (ကလေးငယ် ကိုးဆယ်ခန့် အပါအဝင်) ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါဟာ စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေ ဖြစ်တယ်လို့ HRW က သုံးသပ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မြေယာသိမ်းယူမှုများ: ဂါးဒီးယန်းသတင်းစာရဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁ ရက် စုံစမ်းဖော်ထုတ်ချက်အရ ရခိုင်တပ်တော် (AA) ဟာ ရိုဟင်ဂျာရွာ နှစ်ဆယ့်သုံးရွာက လယ်ယာမြေ ဟက်တာ ရှစ်ရာ ကို သိမ်းယူပြီး ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းတွေ၊ စစ်စခန်းတွေ တည်ဆောက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂ သုတေသနကိုလည်း ကိုးကားထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ထိန်းသိမ်းရေးစခန်း ဆယ်ခုခန့် ရှိပြီး အဆောက်အအုံ တစ်ရာ့နှစ်ဆယ်ခန့် ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ကုလသမဂ္ဂ အစီရင်ခံစာများ: ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးရုံး (OHCHR) ရဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ အစီရင်ခံစာအရ ရခိုင်တပ်တော် (AA) ဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် "ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်နဲ့ စနစ်တကျ" ချိုးဖောက်မှုတွေ ကျူးလွန်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မတရားဖမ်းဆီးမှု၊ နှိပ်စက်မှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု၊ အတင်းအလုပ်ခိုင်းစေမှု၊ မြေယာသိမ်းယူမှုတွေ ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လွတ်လပ်တဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး ယန္တရား (IIMM) ကလည်း ရခိုင်တပ်တော် (AA) အဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့ ပြစ်မှုတွေကို စစ်ဆေးနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ရခိုင်တပ်တော် (AA) ရဲ့ တုံ့ပြန်ချက်: ရခိုင်တပ်တော် (AA) ဘက်ကတော့ ဒီစွပ်စွဲချက်တွေကို ငြင်းဆိုထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်ရေးပစ်မှတ်တွေကိုသာ တိုက်ခိုက်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး အရပ်သားတွေကို ရည်ရွယ်ပြီး မတိုက်ခိုက်ခဲ့ဘူးလို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မှတ်ချက်: နိုင်ငံတကာ တရားရုံးတစ်ခုခုက ရခိုင်တပ်တော် (AA) ကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု (genocide) နဲ့ တရားစွဲဆိုထားခြင်း မရှိသေးပါဘူး။ ဒါက တရားရုံးတွေက ဆုံးဖြတ်ရမယ့် ကိစ္စ ဖြစ်ပါတယ်။
ရင်းမြစ်: Human Rights Watch, Fortify Rights, The Guardian, ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးရုံး (OHCHR), မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လွတ်လပ်တဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး ယန္တရား (IIMM)
၃။ သမိုင်းအဆက်အစပ် — ၂၀၁၅-၂၀၂၁ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) အစိုးရခေတ်
၂၀၁၅ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) အစိုးရ အုပ်ချုပ်ခဲ့တဲ့ ကာလကို ပြန်ကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။
၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံရဲ့ စစ်တပ်လွတ်လပ်မှု: ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်ဟာ အရပ်သားအစိုးရရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာ အပြည့်အဝ မရှိခဲ့ပါဘူး။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာနတွေကို တပ်မတော်က ခန့်အပ်တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေက ဦးဆောင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဟာ သမ္မတထက် သီးခြားရပ်တည်ပြီး တပ်မတော်ကို လွတ်လပ်စွာ ကွပ်ကဲနိုင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
၂၀၁၆-၂၀၁၇ ရခိုင်အရေးအခင်း: အာရကန် ရိုဟင်ဂျာ ကယ်ဆယ်ရေးတပ်မတော် (ARSA) က ရဲစခန်းတွေကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် စစ်တပ်က "နယ်မြေရှင်းလင်းရေး" စစ်ဆင်ရေးတွေ လုပ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီစစ်ဆင်ရေးတွေမှာ အရပ်သားထိခိုက်မှုတွေ အကြီးအကျယ် ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
နယ်စည်းမခြား ဆရာဝန်များအဖွဲ့ (MSF) ရဲ့ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ စစ်တမ်းအရ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၅ ရက်ကနေ စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်အထိ ပထမတစ်လအတွင်းမှာပဲ အကြမ်းဖက်မှုကြောင့် ရိုဟင်ဂျာ အနည်းဆုံး ခြောက်ထောင့်ခုနစ်ရာ သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီအထဲမှာ အသက် ငါးနှစ်အောက် ကလေးငယ် ခုနစ်ရာသုံးဆယ် ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သေဆုံးသူတွေရဲ့ ခြောက်ဆယ့်ကိုးရာခိုင်နှုန်းဟာ သေနတ်ပစ်သတ်ခံရတာဖြစ်ပြီး ကိုးရာခိုင်နှုန်းက မီးရှို့သတ်ခံရတာ၊ ငါးရာခိုင်နှုန်းက ရိုက်နှက်သတ်ဖြတ်ခံရတာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ MSF က ဒါဟာ အနည်းဆုံးခန့်မှန်းချက်ဖြစ်ပြီး တကယ့်အရေအတွက်က ပိုများနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး (UNHCR) ရဲ့ အဆိုအရ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၅ ရက်နောက်ပိုင်း ရိုဟင်ဂျာ ခုနစ်သိန်းခန့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို ထွက်ပြေးခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်ကုန်မှာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည် စုစုပေါင်း ကိုးသိန်းသုံးသောင်းကျော် ရှိသွားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အရပ်သားအစိုးရက စစ်တပ်ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း မရှိခဲ့ဘူးလို့ သုံးသပ်သူတွေက ဆိုပါတယ်။
နိုင်ငံတကာ တရားရုံး (ICJ) မှာ ခုခံချေပမှု: ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ နယ်သာလန်နိုင်ငံ သဲဟိတ်မြို့က နိုင်ငံတကာ တရားရုံး (ICJ) မှာ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စား ခုခံချေပခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုနဲ့ တရားစွဲဆိုခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီခုခံချေပမှုကြောင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ နိုင်ငံတကာ ဂုဏ်သိက္ခာ အကြီးအကျယ် ထိခိုက်ခဲ့တယ်လို့ သုံးသပ်သူတွေက ဆိုပါတယ်။
ကမ္ဘာက ခွဲမမြင်ခဲ့မှု: ဒီကာလမှာ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက တပ်မတော်နဲ့ အရပ်သားအစိုးရကို ခွဲခြားမမြင်ခဲ့ဘူးလို့ သုံးသပ်သူတွေက ထောက်ပြပါတယ်။ မီဒီယာတွေက "မြန်မာ" ဆိုပြီး တစ်သားတည်း ဖော်ပြကြပြီး ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံက စစ်တပ်ကို အရပ်သားအစိုးရနဲ့ သီးခြားရပ်တည်ခွင့် ပေးထားတယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကို လူအများစု သတိမထားမိခဲ့ကြဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ရလဒ်အနေနဲ့ စစ်တပ်က ကျူးလွန်တဲ့ အမှုတွေအတွက် အပြစ်ဒဏ်ခံရတာက စစ်တပ်မဟုတ်ဘဲ အရပ်သားအစိုးရနဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖြစ်သွားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ရင်းမြစ်: ကုလသမဂ္ဂ၊ Reuters၊ ICJ မှတ်တမ်းများ
၄။ သုံးသပ်ချက်
*(ဒီအပိုင်းက သတင်းအချက်အလက်မဟုတ်ဘဲ သုံးသပ်ချက်ဖြစ်ပါတယ်)*
အထက်က အချက်အလက်တွေကို တွဲကြည့်ရင် ပုံစံတစ်ခု ပေါ်လာတယ်။ ၂၀၁၆-၂၀၁၇ တုန်းကရော၊ ဒီနေ့ ၂၀၂၆ မှာရော — လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေ (အဲဒီတုန်းက တပ်မတော်၊ ဒီနေ့ ရခိုင်တပ်တော်) ဟာ အရပ်သားတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုတွေ ကျူးလွန်နေပြီး ဘယ်အရပ်သားအာဏာပိုင်ကမှ ထိထိရောက်ရောက် တားဆီးနိုင်ခြင်း မရှိဘူး။
၂၀၁၅-၂၀၂၁ ကာလမှာ အရပ်သားအစိုးရက စစ်တပ်ကို ထိန်းချုပ်လို့ မရခဲ့ဘူး — ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံက အဲဒီလို ထိန်းချုပ်မှုကို မပေးထားခဲ့ဘူး။ စစ်တပ်လုပ်တဲ့ အမှုအတွက် အပြစ်တင်ခံရတာက အရပ်သားအစိုးရနဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖြစ်သွားတယ်။
ဒီနေ့ ရခိုင်မှာ ရခိုင်တပ်တော် (AA) က အလားတူ အခြေအနေမှာ ရှိနေတယ် — သူတို့ ထိန်းချုပ်တဲ့ နယ်မြေမှာ ဘယ်အရပ်သားအာဏာပိုင်ကမှ သူတို့ကို စစ်ဆေးနိုင်စွမ်း မရှိဘူး။
မေးခွန်းက ဒါပဲ — လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခု အာဏာရလာတိုင်း ရိုဟင်ဂျာတွေ ဘာကြောင့် အမြဲ ခံရတာလဲ။ တပ်မတော်ခေတ်တုန်းကရော၊ ရခိုင်တပ်တော် (AA) ခေတ်မှာရော အဖြေက အတူတူပဲ ဖြစ်နေတယ်။ ပြဿနာက လူတစ်စု ဒါမှမဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတည်းရဲ့ ပြဿနာ မဟုတ်ဘဲ — လက်နက်ကိုင်အာဏာကို ဘယ်သူမှ စစ်ဆေးလို့ မရတဲ့ စနစ်ရဲ့ ပြဿနာ ဖြစ်နေတယ်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ အခြေအနေကို ပြန်ကြည့်ရင် — သူမဟာ အကြမ်းမဖက်ရေးကို တစ်သက်လုံး ကျင့်သုံးခဲ့သူဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ICJ မှာ ခုခံချေပခဲ့တာက နိုင်ငံတော်ကို တရားစွဲဆိုခံရလို့ နိုင်ငံ့ကိုယ်စားပြုအနေနဲ့ ထွက်ရတာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်တပ်ကို အပြစ်တင်လို့ မရခဲ့ဘူး — ပြည်တွင်းမှာ စစ်တပ်ရဲ့ လက်အောက်မှာ ရှိနေလို့ပဲ။ ဘယ်ရွှေ့ရွှေ့ အခြေအနေဆိုးသွားမယ့် အနေအထား ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ရင်းမြစ်များ: Reuters, Fortify Rights, MSF, UNHCR, The Guardian, Human Rights Watch, ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးရုံး (OHCHR), မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လွတ်လပ်တဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး ယန္တရား (IIMM)
English Version
Rakhine and the Rohingya — History Repeating Itself
An analysis by Ye Yint Nge
Looking at what is happening in Rakhine State today, one question arises: is this something new, or is it a repetition of what has happened before?
1. The Current Situation in Rakhine
The Arakan Army (AA) now controls most of Rakhine State, according to news reports. Sittwe remains the main town still in the hands of the military council. Fighting continues near Sittwe, with civilian casualties reported by local sources.
On September 28, 2026, a military airstrike near the market in Kyauktaw was one of the worst recent civilian casualty incidents in Rakhine, according to reports. Fifty people were killed and 58 injured, the AA and local rescue workers said, as reported by Reuters. The UN Human Rights Office also expressed alarm over the attack, Reuters reported. Fortify Rights assessed that the strike may constitute a war crime.
Sources: Reuters, Fortify Rights, UN Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR)
2. Documented Abuses Against the Rohingya by the Arakan Army
International organizations have documented allegations that the Arakan Army has committed abuses against the Rohingya.
The Hoyyar Siri Massacre (May 2024): According to Human Rights Watch's May 2026 report, on May 2, 2024, the Arakan Army killed more than 170 Rohingya civilians — including around 90 children — in Hoyyar Siri village, Buthidaung Township. HRW assessed these acts as war crimes.
Land Seizures: According to The Guardian's October 1, 2026 investigation, the Arakan Army seized 800 hectares of farmland from 23 Rohingya villages and built detention camps and military installations on the land, citing UN research. There are reportedly around 10 detention camps comprising some 120 buildings.
UN Reports: According to the UN Human Rights Office (OHCHR) August 2026 report, the Arakan Army committed "widespread and systematic" violations against the Rohingya, including arbitrary detention, torture, sexual violence, forced labor, and land seizures. The Independent Investigative Mechanism for Myanmar (IIMM) is also investigating alleged crimes by AA members.
The AA's Response: The Arakan Army has denied these allegations, saying it targeted only military objectives and did not deliberately attack civilians.
Note: No international court has charged the Arakan Army with genocide. That determination rests with the courts.
Sources: Human Rights Watch, Fortify Rights, The Guardian, UN Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR), Independent Investigative Mechanism for Myanmar (IIMM)
3. Historical Context — The NLD Government Era, 2015–2021
It is necessary to look back at the period from 2015 to 2021, when the National League for Democracy (NLD) government was in power.
Military Independence Under the 2008 Constitution: Under the 2008 Constitution, the Tatmadaw was not fully under civilian government control. The defense, home affairs, and border affairs ministries were headed by military appointees. The Commander-in-Chief stood apart from the president and commanded the armed forces independently.
The 2016–2017 Rakhine Crisis: After the Arakan Rohingya Salvation Army (ARSA) attacked police stations, the military conducted "clearance operations." These operations caused massive civilian harm.
According to a December 2017 mortality survey by Médecins Sans Frontières (MSF), at least 6,700 Rohingya were killed by violence in the first month alone (August 25 to September 24, 2017), including at least 730 children under the age of five. Of those killed, 69% died by gunshots, 9% were burned to death in their homes, and 5% were beaten to death. MSF said this was a conservative estimate and the true toll was likely higher.
The UN Refugee Agency (UNHCR) reported that some 700,000 Rohingya fled to Bangladesh after August 25, 2017. By the end of 2017, the total Rohingya refugee population in Bangladesh exceeded 930,000.
Analysts say the civilian government had no power to restrain the military's actions.
Defense at the ICJ: In December 2019, Daw Aung San Suu Kyi defended Myanmar at the International Court of Justice (ICJ) in The Hague, Netherlands, after The Gambia filed a genocide case against Myanmar. Analysts say this defense severely damaged her international reputation.
The World's Failure to Distinguish: During this period, the international community failed to distinguish between the military and the civilian government, analysts point out. Media outlets spoke of "Myanmar" as a single entity, and most people were unaware that the 2008 Constitution gave the military a standing independent of the civilian government. As a result, it was the civilian government and Daw Aung San Suu Kyi — not the military — who bore the blame for crimes committed by the military.
Sources: United Nations, Reuters, ICJ records, MSF, UNHCR
4. Analysis
(This section is analysis, not news reporting.)
Looking at the facts above together, a pattern emerges. In 2016–2017 and again today in 2026, armed organizations — then the Tatmadaw, now the Arakan Army — have committed violence against civilians, and no civilian authority has been able to effectively stop them.
During 2015–2021, the civilian government could not control the military; the 2008 Constitution did not provide for such control. It was the civilian government and Daw Aung San Suu Kyi who were blamed for what the military did.
Today in Rakhine, the Arakan Army is in a similar position — no civilian authority in the territory it controls can hold it accountable.
The question is this: why is it that whenever an armed organization comes to power, the Rohingya always suffer? The answer is the same in the Tatmadaw era and in the AA era. The problem is not one group or one organization — it is a system in which no one can check armed power.
Looking again at Daw Aung San Suu Kyi's situation: she was someone who practiced non-violence her entire life. Her defense at the ICJ was undertaken as the representative of a state that had been sued. But she could not blame the military — she was under its power at home. It was a position in which any move made things worse.
