ဆန်ရင်းနာနာဖွတ် — ချစ်လို့ ဝေဖန်တာ
နိုင်ဖို့ဆိုတာ စစ်မြေပြင်တစ်ခုတည်း မဟုတ်
မြန်မာတော်လှန်ရေးရဲ့ နောက်တစ်ဆင့်က စစ်မြေပြင်မှာမဟုတ်ဘဲ ညီညွတ်မှုရဲ့ စမ်းသပ်မှုမှာ ဖြစ်လာတယ်။
အဓိကသဘောတရား
ခက်ခဲတဲ့အမှန်တရားက ဒီလိုဖြစ်တယ်—တော်လှန်ရေးဘက်မှာ စိတ်ဓာတ်နဲ့ လူအင်အား မရှားဘူး။ ဒါပေမယ့် လေကြောင်းကာကွယ်ရေး၊ လက်နက်ကြီး၊ ခဲယမ်းဖြည့်တင်းရေး၊ တစ်နိုင်ငံလုံးအဆင့် အမိန့်ပေးစနစ်နဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ ထောက်ခံမှု မရှိဘူး။ NUG ဟာ တပ်ရင်းတွေလိုသမျှ အခြေခံလက်နက်ရဲ့ ၁/၅–၁/၆ ခန့်ပဲ ဖြည့်နိုင်တယ်။ အင်အားအကြီးဆုံး EAO တွေကလည်း NUG ရဲ့ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီစီမံကိန်းအောက် အလိုအလျောက် ဝင်မယ့်တပ်တွေ မဟုတ်ဘူး။ ဒီကွာဟချက်တွေ မပိတ်နိုင်ရင် “အဆုံးအဖြတ်အောင်ပွဲ” ဆိုတာ ဆန္ဒပဲရှိပြီး စွမ်းရည်မရှိတဲ့ ကြွေးကြော်သံ ဖြစ်နေမယ်။
အဓိကကိန်းဂဏန်းများ
- ၃၅၆ — NUG က ဖော်ပြထားသည့် PDF တပ်ရင်းအရေအတွက် (NUG ကိုယ်တိုင်ထုတ်ပြန်ချက်)
- ၁,၂၀၀+ — နိုင်ငံတဝန်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ (ACLED ၏ ပြန့်ကျဲမှုတိုင်းတာချက်)
- ၁ / ၅ – ၁ / ၆ — အခြေခံလက်နက်လိုအပ်ချက် ဖြည့်ဆည်းထားနိုင်မှု (NUG MOD အတွင်းရေးမှူး)
- ၁၄–၁၅ / ၁၇ — AA ထိန်းချုပ်ထားသည်ဟု အရင်းအမြစ်အလိုက် ခန့်မှန်းသည့် ရခိုင်မြို့နယ်များ
01 — NUG / PDF အတွက် အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်မယ့် အခြေအနေ ၅ ခု
ဤစာရင်းသည် တိုက်ခိုက်ရေးနည်းဗျူဟာ မဟုတ်ပါ။ သုတေသနရင်းမြစ်များက အစဉ်မပြတ် ထောက်ပြနေတဲ့ စနစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကွာဟချက်တွေ ဖြစ်တယ်။
၁။ လေကြောင်းနှင့် ဒရုန်းဒဏ် လျှော့ချနိုင်ရေး (အကြီးဆုံးကွာဟချက်)
စစ်ကောင်စီရဲ့ လေတပ်ဟာ တပ်မတော်ဘက်ရဲ့ အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်တဲ့ အားသာချက်အဖြစ် ဆက်ရှိနေတယ်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ၂,၁၆၅ ကြိမ်ဟာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ၁,၇၁၆ ကြိမ်ထက် မြင့်ခဲ့တယ်။ တော်လှန်ရေးဘက်မှာ တစ်နိုင်ငံလုံးဖုံးလွှမ်းတဲ့ လေကြောင်း/ဒရုန်းကာကွယ်ရေးစနစ် မရှိသေးဘူး။
၂။ ခဲယမ်း၊ လက်နက်နှင့် ဖြည့်တင်းရေး (ဘဏ္ဍာရေးဖိအား)
NUG MOD အဆိုအရ တပ်ရင်းတစ်ရင်းရဲ့ အခြေခံလက်နက်တင်ပဲ အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်သန်းကျော် ကုန်ကျပြီး၊ လက်နက်ကြီးနဲ့ စစ်ဆင်ရေးခဲယမ်း မပါသေးဘူး။ ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ်ရဲ့ ၆၀% ခန့်ကို ခဲယမ်းဝယ်ယူမှုနဲ့ ထုတ်လုပ်မှုအတွက် သုံးနေရတယ်။
၃။ ပေါင်းစည်းထားတဲ့ မဟာဗျူဟာအမိန့်ပေးစနစ် (ညှိနှိုင်းခြင်းထက် ကျော်လွန်ရန်)
နယ်မြေအလိုက် ပူးပေါင်းတိုက်ပွဲတွေ ရှိပေမယ့် စစ်ဆင်ရေးအဆင့်ညှိနှိုင်းမှုကနေ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာအမိန့်ပေးစနစ်ဆီ မရောက်သေးဘူး။ အဖွဲ့ပေါင်း ၁,၂၀၀ ကျော်ရှိတဲ့ ပြန့်ကျဲမှုကို မဖြေရှင်းနိုင်ရင် အောင်မြင်မှုတွေဟာ ဒေသတစ်ခုချင်းစီမှာသာ ရပ်တန့်နိုင်တယ်။
၄။ EAO များနဲ့ နိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက် (စစ်ရေးထက် နက်ရှိုင်း)
ဘုံရန်သူကို တိုက်ဖို့ ပူးပေါင်းနိုင်တာနဲ့ နောက်နေ့နိုင်ငံတည်ဆောက်ပုံကို သဘောတူတာ မတူဘူး။ ဖက်ဒရယ်၊ အချိုးမညီဖက်ဒရယ်၊ ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းတို့အပေါ် သဘောတူညီချက် မရသေးရင် စစ်ကောင်စီနောက်ပိုင်းမှာ အာဏာလစ်ဟာမှုနဲ့ နယ်မြေပဋိပက္ခ ဖြစ်နိုင်တယ်။
၅။ နိုင်ငံတကာဖိအားနှင့် ရေရှည်ပံ့ပိုးမှု (ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်)
တော်လှန်ရေးဘက်ကို သေစေနိုင်သော စစ်ရေးအကူအညီပေးတဲ့ နိုင်ငံ မရှိသေးဘူး။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် စစ်ကောင်စီမှာ တရုတ်၊ ရုရှားတို့ရဲ့ လက်နက်နဲ့ သံတမန်အကာအကွယ် ရှိတယ်။ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှု၊ လေယာဉ်ဆီကန့်သတ်မှုနဲ့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုကို ထိရောက်အောင် ဆက်စပ်နိုင်မှသာ ဖိအားအပြောင်းအလဲ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။
တော်လှန်ရေးဘက် အားသာချက်
- ကျယ်ပြန့်သောနယ်မြေဖိအား — NUG အဆိုအရ မြို့နယ် ၆၁% မှာ စစ်ကောင်စီက အပြည့်အဝမထိန်းချုပ်နိုင်ဘူး; လွတ်လပ်စွာအတည်ပြုနိုင်မှုက တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာရှိတယ်။
- ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးကွန်ယက် — မြို့နယ် ၁၈၃ ခုတွင် အုပ်ချုပ်ရေးရှိကြောင်း NUG က ဆိုတယ်။
- ဒေသခံအခြေပြု ခံနိုင်ရည် — PDF၊ LDF နဲ့ EAO များကြောင့် တစ်နိုင်ငံလုံး ပဋိပက္ခဖိအား ဆက်ရှိနေတယ်။
စစ်ကောင်စီဘက် အားသာချက်
- လေတပ်နှင့် ဒရုန်း — လေကြောင်းထိုးစစ်၊ ပါရာမော်တာနှင့် လက်နက်တပ်ဒရုန်းများကို အဆင့်မြှင့်သုံးနိုင်တယ်။
- နိုင်ငံပိုင် လက်နက်ဖြည့်တင်းမှု — ကိုယ်ပိုင်ကာကွယ်ရေးစက်ရုံ၊ နိုင်ငံခြားဝယ်ယူရေးနဲ့ ဘဏ်လမ်းကြောင်းရှိတယ်။
- တပ်သားစုဆောင်းရေး — ၂၀၂၄ ကစပြီး အနည်းဆုံး ၆၀,၀၀၀–၈၀,၀၀၀ အထိ စုဆောင်းခဲ့တယ်လို့ IISS ခန့်မှန်း; ရင်းမြစ်အလိုက် အရေအတွက်ကွာတယ်။
ဂဏန်းသတိပေးချက် — စစ်အင်အား၊ သေဆုံးမှုနဲ့ ငွေကြေးစုစုပေါင်းများကို လွတ်လပ်စွာ စာရင်းစစ်နိုင်ခြင်း မရှိဘူး။ NUG၊ SAC သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှုနီးစပ်အဖွဲ့များရဲ့ ကိန်းဂဏန်းကို ထိုရင်းမြစ်၏ အဆိုအဖြစ်သာ ဖတ်ရမယ်။
02 — SCEF — အဖွဲ့အသစ်လား၊ တကယ့် ပူးတွဲအမိန့်ပေးစနစ်လား
Steering Council for the Emergence of a Federal Democratic Union ကို ၂၀၂၆ မတ် ၃၀ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့တယ်။ NUG နဲ့ နီးကပ်တဲ့ EAO အုပ်စုကို စစ်ရေး-နိုင်ငံရေး ပူးတွဲဆုံးဖြတ်ရေးအတွက် ပြန်လည်စုစည်းဖို့ ကြိုးပမ်းမှုဖြစ်တယ်။
ဘာကြောင့် ပေါ်လာသလဲ
၂၀၂၅ နှစ်ကုန်မှာ KNU၊ CNF၊ KNPP နဲ့ CRPH တို့ NUCC ကနေ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး အရင်ပြည်ထောင်စုဖော်ဆောင်ရေးယန္တရားရဲ့ ယုံကြည်မှုနဲ့ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကွာဟချက်ကို ထင်ရှားစေတယ်။ SCEF က EAO များကို သူတို့ထိန်းချုပ်ဒေသအတွင်း စစ်ဆင်ရေးအာဏာပေးထားတဲ့ ပူးတွဲကောင်စီပုံစံနဲ့ အဲဒီကွာဟချက်ကို ဖြည့်ဖို့ ရည်ရွယ်တယ်။
SCEF ပါဝင်သူများ: NUG၊ KIO / KIA၊ KNU၊ CNF၊ KNPP
SCEF အောင်မြင်ရေး စမ်းသပ်ချက် ၅ ခု
- တကယ့် ပူးတွဲအမိန့်ပေးစနစ် — အဖွဲ့ ၁,၂၀၀ ကျော်ကြား “ညှိနှိုင်းတယ်” ဆိုတဲ့ အဆင့်ထက် ကျော်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်၊ တာဝန်နှင့် တုံ့ပြန်မှုကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပေါင်းစည်းရမယ်။
- အင်အားအကြီးဆုံး EAO များပါဝင်မှု — AA၊ MNDAA နဲ့ TNLA တို့ SCEF အဖွဲ့ဝင် မဟုတ်ဘူး။ သူတို့မပါရင် SCEF ဟာ NUG နီးစပ်မဟာမိတ်ဝိုင်းသာ ဖြစ်နေမယ်။
- နိုင်ငံတည်ဆောက်ပုံ သဘောတူညီချက် — ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီအပေါ် ဘုံသဘောရှိပေမယ့် AA က ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းအဆင့် တောင်းဆိုထားတယ်။ ဒီကွာဟချက်ကို ဖုံးကွယ်မထားဘဲ စာချုပ်ရေးရာအဖြစ် ဖြေရှင်းရမယ်။
- တရုတ်ရဲ့ ခွဲထုတ်ထိန်းချုပ်မှုကို စုပေါင်းတုံ့ပြန်မှု — တရုတ်က ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးဆောင်သက်သက် မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်နယ်စပ်နဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအကျိုးစီးပွားအတွက် EAO တစ်ဖွဲ့ချင်းကို နယ်စပ်ပိတ်ခြင်း၊ လျှပ်စစ်/ဆီ/ကုန်ပစ္စည်းဖြတ်ခြင်းနဲ့ ဖိအားပေးပြီး Operation 1027 ရဲ့ အကြီးဆုံးအောင်မြင်မှုကို ရပ်တန့်စေခဲ့တယ်။ ဘုံညှိနှိုင်းချက်မရှိရင် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ချင်းစီကို သီးခြားဖိအားပေးပြီး တော်လှန်ရေးတစ်ခုလုံးကို အပိုင်းပိုင်းခွဲနိုင်တယ်။
- ဘုံရန်ပုံငွေနှင့် ဖြည့်တင်းရေး — NUG ရဲ့ လက်ရှိဘဏ္ဍာရေးက အခြေခံလက်နက်လိုအပ်ချက် ၁/၅ မှ ၁/၆ ခန့်သာ ဖြည့်နိုင်တယ်။ ရန်ပုံငွေ၊ ဆေးဝါး၊ ဆက်သွယ်ရေးနဲ့ ထောက်ပံ့ရေးကို မျှဝေမယ့် စနစ် မရှိရင် စုပေါင်းအမိန့်ပေးမှုက စာရွက်ပေါ်မှာပဲ ကျန်မယ်။
SCEF နှင့် SRA
SCEF (၂၀၂၆ မတ်) — ထိပ်ပိုင်း နိုင်ငံရေး-စစ်ရေး ပူးတွဲကောင်စီ။ NUG နဲ့ KIO၊ KNU၊ CNF၊ KNPP တို့ကို စုစည်းပြီး ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုအတွက် ဆုံးဖြတ်ရေးယန္တရားတည်ဆောက်ဖို့ ရည်ရွယ်တယ်။ အဓိကစမ်းသပ်ချက်က အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်တဲ့ အင်အားကြီး EAO တွေကို ဆွဲဆောင်နိုင်မှု။
SRA (၂၀၂၅ ဒီဇင်ဘာ) — Spring Revolution Alliance ဟာ အဖွဲ့ ၁၉ ဖွဲ့ရဲ့ လက်တွေ့ညှိနှိုင်းမဟာမိတ်ဖြစ်ပြီး NUG အောက်က ပြန့်ကျဲမှုနဲ့ အားနည်းတဲ့ညှိနှိုင်းရေးကို တုံ့ပြန်ဖို့ ဖွဲ့ခဲ့တယ်။ SRA က တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကြား အောက်ခြေ/အလယ်အဆင့် ပူးပေါင်းမှုကို ဖြည့်ပြီး၊ SCEF က အထက်ပိုင်း နိုင်ငံရေး-စစ်ရေးညှိနှိုင်းမှုကို ရည်ရွယ်တယ်။ နှစ်ဖွဲ့ဟာ အစားထိုးမဟုတ်ဘဲ အဆင့်ကွဲပေမယ့် တာဝန်နယ်ပယ်မရှင်းရင် ထပ်တူအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
03 — EAO များ — “မဟာမိတ်” ဆိုတဲ့ စကားတစ်လုံးနဲ့ မလုံလောက်
စစ်ကောင်စီကို ဆန့်ကျင်တာ ဘုံဖြစ်ပေမယ့် နယ်မြေ၊ နိုင်ငံတည်ဆောက်ပုံနဲ့ ပြင်ပအင်အားကြီးနိုင်ငံတွေအပေါ် အကျိုးစီးပွားက မတူကြဘူး။
NUG နီးစပ် မဟာမိတ် — KNU • KIA • CNF • KNPP
PDF များကို လေ့ကျင့်၊ လက်နက်ပံ့ပိုးပြီး ပူးတွဲစစ်ဆင်ရေးများရှိတယ်။ သို့သော် KNU၊ CNF၊ KNPP တို့ NUCC က နုတ်ထွက်ခြင်းက လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအပေါ် မကျေနပ်မှုကို ပြတယ်။
အင်အားကြီး၊ သီးခြားလမ်းကြောင်း — AA • MNDAA • TNLA
Operation 1027 ရဲ့ အဓိကအင်အား။ တရုတ်ဖိအားနဲ့ MNDAA/TNLA ဆုတ်ခွာခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ မတ်မှာ MNDAA–TNLA က Kutkai အတွက် တိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် 3BHA က ပြိုကွဲနေတာ ထင်ရှားတယ်။
တရုတ်နဲ့ အနီးကပ်၊ ကြားနေ — UWSA
လက်နက်အင်အားအကောင်းဆုံး EAO ဖြစ်ပေမယ့် ၁၉၈၉ ကတည်းက စစ်ကောင်စီနဲ့ တိုက်ရိုက်ပဋိပက္ခ ရှောင်တယ်။ ၂၀၂၅ ဩဂုတ်တွင် တရုတ်ဖိအားအောက် EAO အကူအညီရပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့တယ်။
ကိုယ်ပိုင်ဖက်ဒရယ်ယူနစ် — Kawthoolei
KNU က ၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ တွင် Kawthoolei Charter ကို အတည်ပြုပြီး KCC/KGC အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား တည်ဆောက်နေတယ်။ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုထဲ ဝင်မယ်ဆိုပေမယ့် ကိုယ်ပိုင်စည်းမျဉ်းနဲ့ ဝင်လိုတာကို ပြတယ်။
ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာတည်ဆောက်မှု — Ta'ang • Kokang • Kachin
Ta’ang Land Council၊ MNDAA အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ KIA ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေဟာ စစ်မပြီးခင်ကတည်းက အုပ်ချုပ်ရေးအချက်အလက်တွေ ဖန်တီးနေကြတယ်။ နယ်နိမိတ်မရှင်းလင်းမှုက နောက်ပိုင်းပဋိပက္ခ ဖြစ်စေနိုင်တယ်။
အဓိက သဘောထားကွာဟချက် — ဖက်ဒရယ် vs ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း
NUG ရဲ့ Federal Democracy Charter မှာ ပြည်ထောင်စုဖက်ဒရယ်ပုံစံ၊ AA ကတော့ Wa ပုံစံ ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းအဆင့် အာဏာကို ရည်မှန်းတယ်။ “Confederation” ဆိုတဲ့စကားဟာ ပူးတွဲသဘောတူညီချက်တွေထဲ မပါသေးဘူး။ IISS ရဲ့ သုံးသပ်ချက်အရ AA၊ TNLA နဲ့ MNDAA တို့ဟာ ကျယ်ပြန့်တဲ့ မဟာမိတ်တည်ဆောက်ရေးနဲ့ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီထက် ကိုယ်ပိုင်နယ်မြေကို အာဏာရှင်ဆန်ဆန် စုစည်းထိန်းချုပ်ရေးကို ပိုစိတ်ဝင်စားတယ်။ စစ်ကောင်စီကို တိုက်နေခြင်းတစ်ခုတည်းက ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ ဖြစ်ကြောင်း မသက်သေပြဘူး။
Operation 1027 — အနိုင်ရပြီးနောက် ဘာကြောင့် ပြန်လှည့်သလဲ
- ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၇ — 3BHA ထိုးစစ် စတင်။ တစ်နှစ်အတွင်း မြောက်ရှမ်းမှာ မြို့ ၂၄–၂၈ မြို့အထိ စစ်ကောင်စီဆုံးရှုံးခဲ့ကြောင်း အရင်းမြစ်အလိုက် ဖော်ပြတယ်။
- ၂၀၂၄ ဇူလိုင် — လားရှိုးနှင့် ပထမဆုံးတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်။ MNDAA က လားရှိုးကို သိမ်းပြီး စစ်တပ်သမိုင်းမှာ ပထမဆုံး ဒေသဆိုင်ရာစစ်ဌာနချုပ် ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်လာတယ်။
- ၂၀၂၅ ဧပြီ — တရုတ်ဖိအားအောက် ပြန်လွှဲ။ MNDAA က အပစ်ရပ်ပြီး လားရှိုးကို စစ်ကောင်စီထံ ပြန်လွှဲပေးတယ်။ ယင်းက စစ်ကောင်စီစစ်မြေပြင်ပြန်သိမ်းမှုထက် တရုတ်ရဲ့ ကန့်သတ်မှုအင်အားကို ပိုပြတယ်။
- ၂၀၂၅ အောက်တိုဘာ — TNLA အပစ်ရပ်နှင့် မြို့များပြန်ပေး။ တရုတ်ကြားဝင်မှုနဲ့ TNLA က Nawnghkio၊ Kyaukme၊ Hsipaw၊ Mogok၊ Momeik တို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့တယ်။
- ၂၀၂၆ မတ် — MNDAA–TNLA အချင်းချင်းတိုက်ပွဲ။ Kutkai ကို MNDAA က သိမ်းပြီး TNLA အင်အား ၁၀၀ ခန့် ဖမ်းဆီး/ပျောက်ဆုံးခဲ့တယ်လို့ ACLED မှတ်တမ်းတင်; မတ် ၂၁ အပစ်ရပ်ပြီး Kutkai ကို MNDAA ထိန်းထားတယ်။
04 — AA — စစ်ကောင်စီနောက်ပိုင်းမှာ ဘယ်နေရာမှာ ရပ်မလဲ
AA ဟာ တော်လှန်ရေးထဲက အင်အားအကြီးဆုံး တစ်ဖွဲ့ဖြစ်ပြီး “NUG အောက်က မဟာမိတ်” ထက် “ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံရေးအာဏာရှိတဲ့ မိတ်ဖက်” အဖြစ် စဉ်းစားရမယ်။
ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း အနည်းဆုံး — AA ရဲ့ အများပြည်သူရှေ့ ထုတ်ဖော်ထားတဲ့ ရည်မှန်းချက်ဟာ ခွဲထွက်ရေးမဟုတ်ကြောင်း ပြောထားပေမယ့် ဖက်ဒရယ်ထက် အာဏာပိုရှိတဲ့ Wa ပုံစံကို ၂၀၁၉ ကတည်းက တောင်းဆိုလာတာဖြစ်တယ်။ နောက်ဆုံးရည်ရွယ်ချက်ကိုတော့ မဟာဗျူဟာအရ မရှင်းလင်းထားဆဲ။
မြေပြင်မှာ အစိုးရတစ်ရပ်လို လည်ပတ်နေပြီ
ULA အောက်က Arakan People's Revolutionary Government က ဒေသအုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားရေး၊ ရဲလုပ်ငန်းနဲ့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကို လည်ပတ်နေတယ်။ ရခိုင် ၁၇ မြို့နယ်အနက် ၁၄–၁၅ မြို့နယ်ကို ထိန်းချုပ်ထားတယ်လို့ အရင်းအမြစ်ကွဲပြားစွာ ခန့်မှန်းတယ်။
NUG နဲ့ “ဆက်ဆံရေးကောင်း” ပေမယ့် အမြင်မတူ
AA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက NUG နဲ့ ဆက်ဆံရေးကောင်းတယ်လို့ ဆိုပြီး ၂၀၂၆ မေ ၁၆ တွင် အွန်လိုင်းဆွေးနွေးမှုရှိခဲ့တယ်။ သို့သော် ၎င်းက ဘုံရန်သူကို ဆန့်ကျင်တဲ့ လက်တွေ့ပူးပေါင်းမှုဖြစ်ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ သဘောတူညီမှု မဟုတ်သေးဘူး။
ရိုဟင်ဂျာအရေးက အပြင်းဆုံး စမ်းသပ်ချက်
AA က လူမျိုးစုအားလုံးကို ကာကွယ်မယ်လို့ ဆိုပြီး Rohingya အချို့ APRG လုပ်ငန်းများထဲ ပါဝင်ကြောင်း TNI က ဖော်ပြတယ်။ တစ်ဖက်မှာ AA ခေါင်းဆောင်က “Rohingya” လူမျိုးအမည်ကို ငြင်းပယ်ထားပြီး HRW က ၂၀၂၆ မေတွင် အစုလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စွပ်စွဲချက် ထုတ်ခဲ့တယ်; AA က ငြင်းဆိုထားပြီး လွတ်လပ်စွာအဆုံးအဖြတ် မချနိုင်သေးဘူး။ နိုင်ငံသားအခွင့်အရေး၊ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ ပြန်လာရေးနဲ့ တရားမျှတမှုအပေါ် ဖြေရှင်းချက် မရှိရင် AA အုပ်ချုပ်ရေးရဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အသိအမှတ်ပြုမှုကို တားဆီးနိုင်တယ်။
NUG နှင့် AA နိုင်ငံရေးအမြင် နှိုင်းယှဉ်ချက်
- နိုင်ငံတည်ဆောက်ပုံ — NUG: Federal Democratic Union / AA: Wa ပုံစံ ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းအဆင့်
- လက်နက်ကိုင်တပ် — NUG: အရပ်သားအုပ်ချုပ်မှုအောက် ဖက်ဒရယ်တပ်မတော် / AA: အာမခံချက်မရှိဘဲ AA ကို ဖျက်သိမ်း/ပေါင်းစည်းဖို့ မလွယ်
- နိုင်ငံရေးအယူဝါဒ — NUG: လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီ / AA: Way of Rakhita အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး
- လုပ်ငန်းစဉ် — NUG: NUCC / AFTA / SCEF စတဲ့ ပူးတွဲမူဘောင် / AA: တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံရေး၊ ကိုယ်ပိုင်ပြင်ပဆက်ဆံမှု
05 — စစ်ကောင်စီနောက်ပိုင်း — ဖြစ်နိုင်ခြေ ၃ မျိုး
အနာဂတ်ခန့်မှန်းချက်မဟုတ်ဘဲ IDEA၊ ISP-Myanmar၊ Crisis Group နှင့် Lowy တို့မှာ ထပ်ခါတလဲလဲ ပေါ်လာတဲ့ လမ်းကြောင်းများကို စုစည်းထားခြင်း ဖြစ်တယ်။
I — စစ်တပ်အားကောင်း၊ တော်လှန်ရေးကွဲ
စစ်ကောင်စီက ရွေးကောက်ပွဲအမည်ခံစနစ်၊ နှစ်ဖက်အပစ်ရပ်နှင့် ပြင်ပအသိအမှတ်ပြုမှုကို သုံးပြီး နိုင်ငံရေးအာဏာကို တဖြည်းဖြည်း ပြန်စုစည်းနိုင်တယ်။ Crisis Group က နီးကပ်ကာလလမ်းကြောင်းကို “transition မဟုတ်ဘဲ military consolidation” လို့ သတ်မှတ်တယ်။
II — ရှည်လျားတဲ့ အပြန်အလှန်မနိုင်သေးမှု (အများဆုံးယူဆထားတဲ့ အခြေခံလမ်းကြောင်း)
စစ်တပ်က မြို့ကြီး၊ လယ်ပြင်နှင့် အဓိကလမ်းကြောင်းကို ကိုင်ထားပြီး တော်လှန်ရေးက နယ်စပ်နှင့် ဒေသအများစုကို ထိန်းထားမယ့် ပုံစံ။
III — ပေါင်းစည်းသော တော်လှန်ရေး၊ စေ့စပ်ထားတဲ့ ပြည်ထောင်စု
EAO–PDF ပူးပေါင်းအမိန့်ပေးမှုနဲ့ အောက်ခြေမှ အုပ်ချုပ်ရေးက အားကောင်းလာရင် အချိုးမညီဖက်ဒရယ် သို့မဟုတ် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းဆန်တဲ့ သဘောတူညီချက် ရနိုင်တယ်။ သို့သော် နယ်နိမိတ်၊ သယံဇာတဝေမျှမှုနဲ့ တပ်ဖွဲ့ပေါင်းစည်းမှုက အခက်ဆုံးဖြစ်မယ်။
ပွင့်နေသေးတဲ့ မေးခွန်းများ
- တပ်ဖွဲ့အင်အား — SAC ကို ၁၃၀,၀၀၀ မှ ၃၅၀,၀၀၀ အထိ ခန့်မှန်းချက်ကွာတယ်; PDF ၁၀၀,၀၀၀ ခန့်ဆိုတာလည်း အပြည့်အဝလက်နက်တပ်ထားသူ မဟုတ်နိုင်ဘူး။
- ငွေကြေး — ၂၀၂၃ နောက်ပိုင်း NUG စုဆောင်းငွေများကို လွတ်လပ်စွာစာရင်းစစ်ထားတဲ့ စုစုပေါင်း မရှိဘူး။
- AA ရည်မှန်းချက် — ခွဲထွက်ရေး၊ ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း သို့မဟုတ် ဖက်ဒရယ်အတွင်း ပါဝင်မှုတို့ထဲက နောက်ဆုံးအဆင့်ကို မရှင်းလင်းထားသေးဘူး။
- SCEF / SRA — အသစ်ဖွဲ့ထားတဲ့ အဖွဲ့တွေဖြစ်လို့ တကယ့်ပူးတွဲအမိန့်ပေးစွမ်းရည်ရှိမရှိ စောင့်ကြည့်ရမယ်။
- လေကြောင်းကာကွယ်ရေး — EAO အချို့မှာ လက်ကိုင်စနစ်ရှိကြောင်း သုံးသပ်ချက်ရှိပေမယ့် ယုံကြည်ရတဲ့ အရေအတွက်စာရင်းမရှိဘူး။
- ရိုဟင်ဂျာအပေါ် စွပ်စွဲချက် — HRW အစီရင်ခံစာနဲ့ AA ငြင်းဆိုမှု နှစ်ခုစလုံး မှတ်တမ်းတင်ထားပေမယ့် ဤသုတေသနက တရားဝင်အဆုံးအဖြတ် မပေးနိုင်ဘူး။
06 — ရင်းမြစ်များနှင့် နည်းလမ်း
အောက်ပါလင့်ခ်များသည် ဤဆန်းစစ်ချက်၏ အဓိကအဆိုများကို ပံ့ပိုးထားတဲ့ စာတမ်း၊ သတင်းအစီရင်ခံစာနှင့် မူဝါဒဆန်းစစ်ချက်များ ဖြစ်တယ်။
စစ်ရေးအခြေအနေ၊ NUG / PDF နှင့် တရုတ်
EAO၊ ဖက်ဒရယ်အနာဂတ်နှင့် အာဏာခွဲဝေမှု
AA၊ Arakan အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ရိုဟင်ဂျာအရေး
နည်းလမ်း — အချက်အလက်များကို ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၈ ရက်တွင် ရယူထားတဲ့ မူဝါဒစာတမ်း၊ သတင်းဌာနနဲ့ လွတ်လပ်ဆန်းစစ်ချက်များဖြင့် အပြန်အလှန် စိစစ်ထားတယ်။ အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ထုတ်ပြန်ချက်ကို လွတ်လပ်စွာအတည်ပြုထားသလို မပြထားဘဲ “အဆိုအရ” ဟု သတ်မှတ်ထားတယ်။ အတည်မပြုနိုင်တဲ့ အင်အား၊ သေဆုံးမှုနဲ့ ငွေကြေးကိန်းဂဏန်းများကို အကန့်အသတ်နဲ့ ဖော်ပြထားတယ်။
မူရင်းသုံးသပ်ချက် အပြည့်အစုံကို ဤနေရာတွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။
