အမေရိကန်က စစ်ကောင်စီနဲ့ စားပွဲထိုင်ပြီ — Rare Earth လုပွဲနဲ့ တရုတ်ရဲ့ အလှည့်
Reuters သတင်းဌာနက အောက်တိုဘာ ၈ ရက်နေ့မှာ သီးသန့်သတင်းတစ်ပုဒ် ဖော်ပြခဲ့တယ်။ Trump အစိုးရဟာ မြန်မာစစ်ကောင်စီနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှု စတင်နေပြီလို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက အမေရိကန်က စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေကို အထီးကျန်အောင် လုပ်ခဲ့တဲ့မူဝါဒကို ပြောင်းပြန်လှန်လိုက်တာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ထောက်လှမ်းရေးနဲ့ သုတေသနရေးရာ လက်ထောက်ဝန်ကြီး Michael Vance ဟာ ဒီဆက်ဆံရေးမှာ အဓိကအခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စက်တင်ဘာ ၁၅–၁၆ ရက်နေ့တွေမှာ နေပြည်တော်မှာ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့တယ်လို့ Reuters က ဖော်ပြပါတယ်။
ဆင်ခြေက Scam Center၊ တကယ့်အကြောင်းက သတ္တု
တရားဝင်အကြောင်းပြချက်ကတော့ အမေရိကန်တွေကို ပစ်မှတ်ထားတဲ့ အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်း (KK Park လို scam center) တွေကို ပိတ်ဖို့ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် စားပွဲပေါ်မှာ တကယ်တင်ထားတာက နောက်တစ်ခု ရှိတယ် — Rare Earth သတ္တုတွင်းတွေဖြစ်တယ်လို့ သတင်းရင်းမြစ်တွေက ဆိုပါတယ်။
အမေရိကန်ဟာ တရုတ်ဆီကနေ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ကို ကွဲပြားအောင် လုပ်ချင်နေတယ်။ မြန်မာ့မြေရှားသတ္တုတွေဟာ လျှပ်စစ်ကား၊ လေအားတာဘိုင်တွေမှာ သုံးတဲ့ အလေးချိန်မြင့် rare earth တွေ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဝါရှင်တန်မှာ အဆိုပြုချက် နှစ်ခု ရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တစ်ခုက မြန်မာအမေရိကန်စီးပွားရေးအသင်းရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း Adam Castillo တင်ပြတာ — စစ်ကောင်စီနဲ့ သဘောတူညီမှုရအောင် လုပ်ဖို့ဖြစ်တယ်။ နောက်တစ်ခုက Sean Turnell အကြံပေးတာ — သတ္တုတွင်းဒေသအများစုကို ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ (KIO/KIA) နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံဖို့ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ပန်ဝါဒေသက သတ္တုတွင်းဗဟိုချက်ဖြစ်ပြီး KIA ထိန်းချုပ်နယ်မြေထဲမှာ ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း မကြာသေးခင်က မြန်မာအဖွဲ့အစည်းအချို့အပေါ် ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေ ရုတ်သိမ်းခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
တရုတ်က ဘာလုပ်မလဲ
တရုတ်ဟာ လက်ရှိမှာ မြန်မာ့သတ္တုတွေရဲ့ အဓိကဝယ်ယူသူဖြစ်တယ်လို့ Reuters က ဖော်ပြပါတယ်။ အမေရိကန်ပါဝင်လာတာကို စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုအဖြစ် မြင်နိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒါဆို တရုတ် ဘာလုပ်မလဲ။ အဖြေတိုတိုပြောရရင် — ကိုရီးယားစစ်ပွဲလို proxy စစ်ပွဲ ဖြစ်မှာမဟုတ်ဘူး။
တရုတ်ရဲ့ အနီလိုင်းသုံးခု ရှိတယ်။ ယူနန်နယ်စပ်နားမှာ အမေရိကန်စစ်ရေး ဒါမှမဟုတ် ထောက်လှမ်းရေး ခြေကုပ်မရှိစေရ၊ ပိုက်လိုင်း–ကျောက်ဖြူဆိပ်ကမ်း–သတ္တုကွင်းဆက်ကို ကာကွယ်ရ၊ နယ်စပ်တည်ငြိမ်ရေး ထိန်းရမယ်။
တရုတ်က လက်နက်ပေးဖို့ မလိုဘူး — ပေးပြီးသား။ UWSA ဆိုတာ တရုတ်လက်နက်တိုက်နီးပါးပဲ။ MNDAA၊ TNLA၊ KIA တို့လည်း တရုတ်လမ်းကြောင်းက လက်နက်ရနေတာ ကြာပြီ။ မေးခွန်းက "ပေးမပေး" မဟုတ်ဘူး၊ "ကြိုးလျှော့ပေးမပေး" ပဲ။
Operation 1027 တုန်းက သက်သေပြပြီးသား — MNDAA ကို လားရှိုးပြန်ပေးခိုင်း၊ TNLA ကို မြို့တွေက ဆုတ်ခိုင်း၊ UWSA ကို EAO အကူအညီရပ်ခိုင်းတာ အားလုံး တရုတ်လက်ချက်။ အမေရိကန် ဝင်လာရင် တရုတ်လုပ်မှာက လက်နက်အသစ်ပေးတာ မဟုတ်ဘူး၊ ကြိုးလျှော့ပေးတာပဲ။ စျေးသက်သာ၊ ငြင်းလို့ရ၊ ပြန်ထိန်းလို့ရတယ်။
Thermostat သီအိုရီ
ISEAS ရဲ့ သုံးသပ်ချက်အရ တရုတ်ဟာ proxy စပွန်ဆာလုပ်နေတာ မဟုတ်ဘဲ risk management လုပ်နေတာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်ပွဲရဲ့ အပူချိန်ထိန်းကိရိယာလိုပဲ — လိုအပ်ရင် အပူပေးလိုက်၊ လိုအပ်ရင် အအေးခံလိုက်။
တရုတ်က စစ်ကောင်စီပြုတ်ကျစေချင်တာလည်း မဟုတ်ဘူး။ အားနည်းပြီး သူ့ကိုမှီခိုနေတဲ့ စစ်ကောင်စီက သူ့အတွက် အကောင်းဆုံးအခြေအနေ။ EAO တွေ အရမ်းအားကောင်းသွားရင်လည်း သူ့အတွက် ပြဿနာပဲ — KIA က အခုကတည်းက အမေရိကန်ရဲ့ သတ္တုကမ်းလှမ်းမှုကို နားထောင်နေပြီ။
ဒါကြောင့် တရုတ်လုပ်မှာက နှစ်ဖက်လုံးကို တစ်ပြိုင်တည်း ညှပ်တာ — စစ်ကောင်စီကို "ငါမကူရင် မင်းပြုတ်မယ်" လို့ သတိပေး၊ EAO တွေကို "အမေရိကန်နဲ့ပေါင်းရင် နယ်စပ်ပိတ်၊ လျှပ်စစ်ဖြတ်" လို့ ခြိမ်းခြောက်။ ဘယ်သူမှ ဝါရှင်တန်ဘက် မယိုင်ရဲအောင် လုပ်တာ။
ကိုရီးယား ၁၉၅၀ တုန်းက တရုတ်က စစ်သား သုံးသန်းကို ယာလူးမြစ်ဖြတ်ပြီး ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပို့ခဲ့တာ။ မြန်မာမှာ PLA တပ်ကို အဲလိုပို့မှာမဟုတ်ဘူး — အမေရိကန်နဲ့ တိုက်ရိုက်ထိပ်တိုက်တွေ့မှာကို ဘေဂျင်းက အသေကြောက်တယ်။
စားပွဲပေါ်က အသားတုံး
ဒီပုံထဲက သရော်စာက အမှန်တရားကို ဖမ်းထားတယ်။ အမေရိကန်က သတ္တုလိုချင်လို့ ဝင်လာတာ၊ တရုတ်က သတ္တုလမ်းကြောင်း လက်ထဲမှာရှိလို့ ပြန်ပိတ်တာ။ စစ်ကောင်စီက ရောင်းစားဖို့ ထိုင်နေတာ။ မြန်မာပြည်သူတွေကတော့ စားပွဲပေါ်တင်ထားတဲ့ အသားတုံးပဲ — စားပွဲထိုင်သူ မဟုတ်ဘူး။
ရင်းမြစ် — Reuters (အောက်တိုဘာ ၈၊ ၂၀၂၆), CSIS, ISEAS 2026/49
မှတ်ချက်များ
Post a Comment