အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ပြောင်းလဲသွားသော အင်အားချိန်ခွင်လျှာ — စစ်တပ်၊ PDF နှင့် တိုင်းရင်းသားတပ်များ
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ အာဏာသိမ်းမှုမတိုင်ခင်က စစ်တပ်ဟာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (EAO) တွေကို နယ်စပ်နဲ့ တောင်တန်းဒေသတွေမှာ ထိန်းထားနိုင်ခဲ့တယ်။ တိုက်ပွဲတွေ ရှိပေမဲ့ နယ်မြေအပြောင်းအလဲ ကြီးကြီးမားမား မရှိခဲ့ဘူး။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အခြေအနေ ပြောင်းသွားတယ်။ အင်အားသစ် တစ်ခု ပေါ်လာတယ် — ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) တွေ။ PDF တွေက စစ်တပ်ကို အညာ (စစ်ကိုင်း၊ မကွေး) မှာပါ မျက်နှာစာသစ် ဖွင့်ခိုင်းလိုက်ပြီး၊ စစ်တပ်ရဲ့ အင်အားကို နေရာအနှံ့ ဖြန့်သုံးရအောင် လုပ်လိုက်တယ်။ အဲဒီအချိန်မှာပဲ ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA)၊ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA)၊ ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KNLA) တို့အပါအဝင် တိုင်းရင်းသားတပ်တွေက နယ်မြေတွေ ပြန်ရလာကြတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဇာတ်လမ်းက တစ်ဖက်တည်း မဟုတ်ဘူး။ PDF တွေကို EAO တွေက လေ့ကျင့်ပေး၊ လက်နက်ပေး၊ ခိုလှုံခွင့်ပေးခဲ့တာလည်း ရှိတယ်။ PDF ရဲ့ ကျေးဇူးကို မမေ့သင့်သလို၊ EAO တွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း လျှော့တွက်လို့ မရဘူး။ ဒီဆောင်းပါးမှာ အာဏာမသိမ်းခင်နဲ့ အခုကို အင်အားနဲ့ နယ်မြေစိုးမိုးမှု နှစ်ဖက်လုံးက နှိုင်းယှဉ်ပြမယ်။ ကိန်းဂဏန်းအားလုံး ခန့်မှန်းချက်တွေသာ ဖြစ်ပြီး၊ ရင်းမြစ်ကို တွဲပြထားတယ်။
အာဏာမသိမ်းခင် အခြေအနေ
အာဏာမသိမ်းခင်က စစ်တပ်ရဲ့ စာရွက်ပေါ် အင်အားက ကြီးမားတယ်။ Lowy Institute ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၂၁ အစောပိုင်းမှာ စစ်တပ် စုစုပေါင်း လူအင်အား ၃၀၀,၀၀၀–၃၅၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် ရှိပြီး၊ တိုက်ခိုက်ရေးသားက ၁၀၀,၀၀၀–၁၂၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် ရှိတယ်။ CIA World Factbook ကတော့ ၃၀၀,၀၀၀–၄၀၀,၀၀၀ ကြား ခန့်မှန်းထားတယ်။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန် ငြိမ်းချမ်းရေးအင်စတီကျု (USIP) က ၂၀၂၃ မှာ ပြန်သုံးသပ်ရာမှာ အာဏာမသိမ်းခင်ကတည်းက အမှန်တကယ် လူအင်အားက ၂၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်သာ ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ်။ စာရွက်ပေါ် အင်အားနဲ့ အမှန်တကယ် အင်အားက ကွာတယ် — ဒါကို သတိထားရမယ်။
တစ်ဖက်မှာလည်း EAO တွေက အားနည်းနေတာ မဟုတ်ဘူး။ ၂၀၂၁ မတ်လမှာ Reuters ကို ကိုးကားပြီး ထုတ်ပြန်တဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ EAO အားလုံးပေါင်း လူအင်အား ၇၅,၀၀၀ ဝန်းကျင် ရှိတယ်။ Asialink ကတော့ ၈၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် ခန့်မှန်းတယ်။ အကြီးဆုံးက ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSA) — ပုံမှန် တပ်သား ၃၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် ရှိပြီး၊ ကြားနေအဖွဲ့ ဖြစ်တယ်။ ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) က ၂၀၂၀ နှောင်းပိုင်း အပစ်ရပ်ချိန်မှာ ၁၀,၀၀၀–၁၅,၀၀၀ ဝန်းကျင် (TNI)၊ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) က ၁၀,၀၀၀ ကျော် (IISS)၊ ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KNLA) က ၁၅,၀၀၀ ဝန်းကျင် (ISP-Myanmar) လို့ ခန့်မှန်းကြတယ် — ဒါပေမဲ့ KNLA အတွက် ၅,၀၀၀ ဆိုတဲ့ ခန့်မှန်းချက်လည်း ရှိလို့၊ ရင်းမြစ်တွေ ကွဲနေတယ်။ တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) နဲ့ ရှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ (RCSS) က ၈,၀၀၀–၁၀,၀၀၀ စီ၊ မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) နဲ့ ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (SSPP) က ၃,၀၀၀–၄,၀၀၀ စီ၊ အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (NDAA၊ မိုင်းလား) က ၄,၀၀၀–၅,၀၀၀၊ ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော် (CNA) က ၂၅၀–၅၀၀ ဝန်းကျင် ရှိတယ် (Journal of Contemporary Asia, ၂၀၂၁)။
အရေးကြီးတဲ့ အချက်က — အာဏာမသိမ်းခင်ကတည်းက EAO တွေက နယ်မြေတွေ ထိန်းထားပြီးသား ဖြစ်တယ်။ BTI Country Report ၂၀၂၆ ရဲ့ ပြန်သုံးသပ်ချက်အရ အာဏာမသိမ်းခင်ကတည်းက မြန်မာ့မြေဧရိယာ သုံးပုံတစ်ပုံလောက်ကို EAO ၂၀ ကျော်က ထိန်းထားခဲ့တယ်။ ACLED ရဲ့ သုံးသပ်ချက်အရ ၂၀၂၁ မတိုင်ခင်က စစ်တပ်နဲ့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေ ကြား နယ်မြေအပြောင်းအလဲ ဆိုတာ ရှားတယ် — စစ်တပ်ရဲ့ ကွဲပြားအောင်လုပ်ပြီး အုပ်ချုပ်တဲ့ နည်းလမ်းက နိုင်ငံအများစုကို ထိန်းထားနိုင်ခဲ့ပြီး၊ တိုက်ပွဲအများစုက တိုင်းရင်းသားပြည်နယ်နဲ့ နယ်စပ်ဒေသတွေမှာသာ ဖြစ်ခဲ့တယ်။
AA အကြောင်း တစ်ချက် ရှင်းဖို့ လိုတယ်။ တချို့က AA ကို စစ်တပ်က ရိုးမတောင်တန်းပေါ် ပုန်းအောင်းနေရအောင် ဖိထားခဲ့တယ်လို့ ပြောကြတယ်။ အထောက်အထားတွေက ဆန့်ကျင်ဘက် ပြတယ်။ ၂၀၁၈–၂၀၂၀ AA–စစ်တပ် စစ်ပွဲက ဗဟိုအစိုးရရဲ့ ရခိုင်ထိန်းချုပ်မှုကို အားနည်းသွားစေခဲ့တယ် (ICG, ၂၀၂၀၊ ၂၀၂၂)။ ၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာ အပစ်ရပ်ချိန်မှာ AA က ရခိုင်မြောက်/အလယ်နဲ့ ပလက်ဝ (ချင်းတောင်) နောက်တန်းစခန်းတွေကို ကိုင်ထားပြီးသား ဖြစ်တယ်။ အပစ်ရပ်ကာလမှာတောင် အုပ်ချုပ်ရေးကို ချဲ့ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၁ အလယ်လောက်မှာ ရခိုင်ရဲ့ သုံးပုံနှစ်ပုံလောက်ကို ထိန်းတယ်လို့ AA က ဆိုတယ် (Stimson, ၂၀၂၃)။ စစ်တပ်က ၂၀၁၉–၂၀၂၀ မှာ AA ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိုးခဲ့ပေမဲ့ နေရာကနေ မဖယ်နိုင်ခဲ့ဘူး။ ရိုးမတောင်တန်းက AA ရဲ့ လှောင်အိမ် မဟုတ်ဘူး — ရခိုင်နဲ့ အညာကြားက အတားအဆီးပါ။
PDF တွေ ပေါ်လာခြင်း
၂၀၂၁ မေ ၅ မှာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) က ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာတယ်။ စက်တင်ဘာ ၇ မှာ ခုခံစစ် ကြေညာတယ်။ စစချင်းမှာ NUG က ၂၀၂၁ ဇူလိုင်ကုန်မှာ PDF ၈,၀၀၀ ရှိမယ်လို့ မျှော်မှန်းခဲ့တယ်။ ၂၀၂၂ မေမှာ NUG က မြို့နယ် ၂၅၀ မှာ တပ်ဖွဲ့ ၂၅၇ ဖွဲ့ ရှိတယ်လို့ ဆိုတယ်။ ၂၀၂၂ စက်တင်ဘာမှာ တပ်ရင်း ၃၀၀ ကျော်၊ ၂၀၂၅ မှာ တပ်ရင်း ၃၆၀ ဝန်းကျင် ရှိတယ်လို့ NUG က ဆိုတယ်။
လွတ်လပ်တဲ့ ခန့်မှန်းချက်တွေက — ၂၀၂၂ နိုဝင်ဘာမှာ PDF ၆၅,၀၀၀ ဝန်းကျင် ရှိပြီး (USIP / The Irrawaddy)၊ အဲဒီထဲက စစ်လက်နက်အပြည့်အစုံ ကိုင်ဆောင်သူက ၂၀% သာရှိပြီး၊ ၄၀% လောက်က အိမ်လုပ် လက်နက်တွေ ကိုင်ထားတယ်။ ၂၀၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ခန့်မှန်းချက်အရ PDF ၁၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် ရှိတယ်။ ၂၀၂၅ မှာ တပ်ရင်းအရေအတွက်ကနေ တွက်ချက်ရင် ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် ရှိတယ် (Myanmar Peace Monitor)။ ဒါပေမဲ့ တပ်ရင်းအရေအတွက်ဟာ လူအင်အား အတိအကျ မဟုတ်ဘူး — တပ်ရင်းတော်တော်များများက အချိန်ပိုင်း၊ လက်နက်မပြည့်စုံတဲ့ အဖွဲ့တွေ ဖြစ်တယ်။
PDF တွေရဲ့ အရေးပါမှုက ကိန်းဂဏန်းထက် ပိုတယ်။ PDF တွေက စစ်ကိုင်း၊ မကွေး၊ ချင်း၊ ကရင်နီတို့မှာ ကျေးလက်ဒေသအများစုကို ထိန်းချုပ်ပြီး၊ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေ ဖွဲ့ခဲ့တယ်။ စစ်တပ်အတွက် ဒါက မျက်နှာစာသစ် — အာဏာမသိမ်းခင်က အညာမှာ စစ်တပ် အင်အားကြီးကြီးမားမား ထားခဲ့တာ မရှိဘူး။ အခု စစ်တပ်က အညာမှာပါ တိုက်ရတယ်။
စစ်တပ် အင်အားဖြန့်သုံးရတဲ့ အထောက်အထားတွေက ရှင်းတယ်။ ICG၊ CSIS၊ ISEAS တို့ရဲ့ သုံးသပ်ချက်တွေအရ စစ်တပ်က မျက်နှာစာများစွာမှာ တစ်ပြိုင်တည်း တိုက်နေရပြီး၊ ရှင်းလင်းထားတဲ့ နေရာတွေကို ဆက်ထိန်းထားနိုင်ခြင်း မရှိဘူး။ ဥပမာ — ၅၅ ခြေမြန်တပ်မကို ရှမ်းမြောက်ကို ပြန်ပို့ခဲ့ရတယ် (ISEAS, ၂၀၂၅)။ KIA က စစ်ကိုင်းက PDF တွေကို လက်နက်နဲ့ လေ့ကျင့်မှု ထောက်ပံ့ဖို့ အာရုံပြောင်းခဲ့ပြီး၊ AA က PDF ၃၀ ကျော်ကို လေ့ကျင့်ပေးခဲ့တယ် (Stimson, ၂၀၂၃)။ ဒါကြောင့် အကြောင်းအကျိုးက နှစ်ဖက်သွား — PDF တွေက စစ်တပ်ကို ဖြန့်သုံးခိုင်းသလို၊ EAO တွေကလည်း PDF တွေကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့တယ်။
စစ်တပ်ရဲ့ လူအင်အား ယိုယွင်းမှုက ဂဏန်းနဲ့ ပေါ်လွင်တယ်။ USIP (၂၀၂၃ မေ) အရ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၂၀၂၃ မေလအထိ စစ်တပ်က အနည်းဆုံး ၂၁,၀၀၀ ကို ဆုံးရှုံးခဲ့တယ် (ကျဆုံး၊ ထွက်ပြေး၊ ဘက်ပြောင်းသွား) — စုစုပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်၊ တိုက်ခိုက်ရေးသား ၇၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် သာ ကျန်တယ်။ တပ်ရင်းတချို့က စာရွက်ပေါ် ၇၅၀ ရှိရမယ့်အစား ၁၅၀ အောက်သာ ကျန်တယ်။ ဘက်ပြောင်းသွားသူ ၁၄,၀၀၀ ဝန်းကျင် ရှိတယ်လို့ NUG က ခန့်မှန်းတယ် — ဒါက NUG ရဲ့ ခန့်မှန်းချက် ဖြစ်လို့ သတိထားဖတ်ရမယ်။ ၂၀၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ မှာ စစ်ကောင်စီက စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို အသက်သွင်းပြီး တစ်လ ၅,၀၀၀ နှုန်းနဲ့ စစ်သား စုဆောင်းတယ် — ပထမနှစ်မှာ ၆၀,၀၀၀ ရည်မှန်းတယ်။ ၂၀၂၅ နှောင်းပိုင်းအထိ ၇၀,၀၀၀–၈၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် စုဆောင်းမိတယ်လို့ ခန့်မှန်းကြတယ် (CHRO / Fighting Under the Drones) — ဒါပေမဲ့ PDF ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာတော့ ၁၃၅,၀၈၀ လို့ ဆိုတယ်။ ကိန်းဂဏန်း ကွဲနေတယ်။ စုဆောင်းခံရသူတွေထဲကလည်း တစ်လ ၄၀၀ ဝန်းကျင် ထွက်ပြေးတယ်လို့ ISP-Myanmar က ဆိုတယ် (၂၀၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ)။
ပုံ ၁ — စစ်အင်အား နှိုင်းယှဉ်ချက်: အာဏာမသိမ်းခင် နဲ့ အခု။ အပိုင်းအခြား (range) တွေသာ ပြထားသည် — အတိအကျ ကိန်းဂဏန်း မဟုတ်ပါ။
PDF အခု — အင်အားနဲ့ နယ်မြေ
PDF တွေက အခု မြန်မာ့စစ်ပွဲရဲ့ အဓိက မျက်နှာစာတစ်ခု ဖြစ်နေပြီ။ ကိန်းဂဏန်းကို ပြန်ကောက်ရင် — ၂၀၂၂ နိုဝင်ဘာမှာ ၆၅,၀၀၀ (USIP / The Irrawaddy)၊ ၂၀၂၄–၂၅ မှာ ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်။ တပ်ရင်း ၃၅၉ ရင်း (Myanmar Peace Monitor, ၂၀၂၅)။ ဒါ့အပြင် NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန (MOD) လက်အောက်မှာ မဟုတ်တဲ့ ဒေသခံ PDF (LPDF) တွေလည်း ရှိသေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်နက်အင်အားက လူအင်အားနဲ့ မလိုက်ဘူး — ၂၀၂၂ နိုဝင်ဘာ USIP ခန့်မှန်းချက်အရ စစ်သုံး လက်နက်အပြည့်အစုံ ကိုင်ဆောင်သူက ၂၀% ခန့်သာ ရှိပြီး၊ ၄၀% လောက်က အိမ်လုပ် လက်နက်တွေ ကိုင်ထားတယ်။
နယ်မြေအနေနဲ့ PDF တွေက စစ်ကိုင်း၊ မကွေး၊ ချင်းတို့မှာ ကျေးလက်အများစုကို ထိန်းထားပြီး၊ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေ ဖွဲ့ခဲ့တယ်။ ချင်းပြည်နယ်ရဲ့ ၈၀% ကျော်ကို ၂၀၂၄ အစမှာ တော်လှန်ရေးဘက်က ထိန်းထားတယ် (CSIS)။ ကရင်နီမှာ ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာမှာ ၈၀% ထိန်းတယ်လို့ KNDF က ဆိုတယ် (The Irrawaddy) — ဒါ KNDF ရဲ့ ပြောဆိုချက်ပါ။
ဒါပေမဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေကို ရှင်းရှင်း မြင်ဖို့ လိုတယ်။ မြို့ကြီးတွေ သိမ်းတာအများစုက EAO ဦးဆောင်တဲ့ / ပူးပေါင်း တိုက်ခိုက်မှုတွေ ဖြစ်တယ် — PDF တစ်ဖွဲ့တည်း သိမ်းတဲ့ မြို့ကြီး ရှားတယ်။ ၂၀၂၅–၂၆ မှာ စစ်တပ်က ထိုးစစ်နဲ့ မြို့တချို့ကို ပြန်သိမ်းသွားတယ် — ကနီ၊ ကောလင်း၊ ဒီပဲယင်း တို့ ဥပမာ။ PDF ရဲ့ အင်အားက ကျေးလက်နဲ့ နယ်မြေထိန်းချုပ်မှုမှာ ကြီးပေမဲ့၊ မြို့ပြ ခံစစ်နဲ့ လေကြောင်းကို ယှဉ်နိုင်ဖို့ လက်နက်နဲ့ အဖွဲ့အစည်း လိုနေသေးတယ်။
အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နယ်မြေပြောင်းလဲမှု
ပုံ ၃ — ပုံကြမ်း: အာဏာမသိမ်းခင် နဲ့ အခု နယ်မြေစိုးမိုးမှု အကြမ်းဖျင်း။ အတိအကျ နယ်နိမိတ် မဟုတ်ပါ။
AA — ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၇ Operation 1027 (MNDAA + TNLA + AA) နောက်ပိုင်း၊ AA က နိုဝင်ဘာ ၁၃ မှာ ရခိုင်ထိုးစစ်ကို စတယ်။ ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၁၄–၁၅ မှာ ပလက်ဝကို သိမ်းတယ်။ နောက် ပေါက်တော၊ မြောက်ဦး၊ ကျောက်တော်၊ မြေပုံ၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ရမ်းဗြဲ၊ ရသေ့တောင်၊ ဘူးသီးတောင်၊ သံတွဲ၊ တောင်ကုတ်၊ မောင်တော (၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၈ — ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်စပ် ၂၇၀ ကီလိုမီတာ အပြည့်ထိန်းချုပ်)၊ အမ်း — အနောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ် (၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀)၊ ဂွ (၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၉) တို့ကို ဆက်တိုက် သိမ်းတယ်။ ၂၀၂၄ နှောင်းပိုင်းမှာ ရခိုင် ၁၇ မြို့နယ်ထဲက ၁၄ မြို့နယ် + ပလက်ဝကို ထိန်းထားပြီး၊ ရခိုင်ရဲ့ ၉၀% ကျော်ကို ထိန်းတယ် (TNI / ISP-Myanmar)။ စစ်တပ်မှာ စစ်တွေ၊ ကျောက်ဖြူ၊ မာန်အောင် (ကျွန်း) သာကျန်တယ်။ AA ရဲ့ လူအင်အားကလည်း ကြီးလာတယ် — ၂၀၂၂ ဇန်နဝါရီမှာ ၃၀,၀၀၀ လို့ AA က ဆိုပြီး၊ ၂၀၂၄–၂၅ မှာ ၄၀,၀၀၀–၅၀,၀၀၀ လို့ ဆိုတယ်။ ဒါတွေ AA ကိုယ်တိုင် ပြောတဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေ ဖြစ်လို့ သတိထားရမယ်။
KIA — ၂၀၂၄ မတ် ၇ မှာ Operation 0307 ကို စတယ်။ ပထမ ၂ လအတွင်း စစ်တပ် စခန်း ၇၀ ဝန်းကျင် သိမ်းတယ် (KIA ပြောကြားချက်၊ BNI Online)။ လွယ်ဂျယ် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့ (ဧပြီ ၉)၊ မိုးမောက် မြို့နယ် အပြည့် (ဩဂုတ် ၁၉)၊ ချီဖွေ/ပန်ဝါ သတ္တုရှားပါး ဒေသ (စက်တင်ဘာ–အောက်တိုဘာ) တို့ကို သိမ်းတယ်။ CSIS ရဲ့ သုံးသပ်ချက်အရ KIA ရဲ့ ရည်မှန်းချက်က ၂၀၁၁–၂၀၂၁ ကြား ဆုံးရှုံးခဲ့တဲ့ အခြေစိုက်စခန်းနဲ့ နယ်မြေတွေ ပြန်ရဖို့ ဖြစ်တယ် — ဆိုလိုတာ အများစုက အသစ် သိမ်းတာ မဟုတ်ဘူး၊ ပြန်သိမ်းတာပါ။ ဗန်းမော် (ကချင်ရဲ့ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့) ကို မသိမ်းနိုင်သေးဘူး။ ဖားကန့် ကျောက်စိမ်းဒေသကတော့ အငြင်းပွားနေ — နှစ်ဖက်လုံး အခွန်ကောက်နေပြီး၊ ရှေ့တန်းဖြစ်နေတယ်။ "KIA က ဖားကန့်ကို ထိန်းထားပြီ" လို့ အပြတ်ပြောလို့ မရဘူး။ ISP-Myanmar ရဲ့ စာရင်းအရ KIA က ၁၅,၀၀၀ ကျော် ရှိတယ်။
KNLA — မြဝတီက အထင်ရှားဆုံး ဥပမာ။ ၂၀၂၄ ဧပြီ ၁၁ မှာ KNLA က မြဝတီကို သိမ်းတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂ ပတ်တောင် မခံဘူး — ဧပြီ ၂၄ မှာ ပြန်ဆုတ်သွားပြီး၊ စစ်တပ်နဲ့ သဘောတူထားတဲ့ ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော် (KNA) ရဲ့ အကူအညီနဲ့ စစ်တပ်က မြို့ကို ပြန်ရသွားတယ် (CSIS / Reuters)။ မြဝတီကို KNLA ထိန်းထားတဲ့ နယ်မြေအဖြစ် စာရင်းသွင်းလို့ မရဘူး။ KNLA ရဲ့ အောင်ပွဲတွေက မြို့သိမ်းတာထက် ကျေးလက်/အခြေစိုက်စခန်း သိမ်းတာနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေး ချဲ့တာမှာ ပိုများတယ်။ ဒါပေမဲ့ AA/KIA လို ရက်စွဲတပ် မြို့နယ်စာရင်း အတိအကျ မရှိဘူး — ဒါက အချက်အလက် ကွက်လပ်ပါ။ ISP-Myanmar က KNU လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ (KNLA + KNDO ပေါင်း) ကို ၁၅,၀၀၀ ကျော်လို့ စာရင်းပြုစုထားတယ်။
ရှမ်းမြောက် — MNDAA နဲ့ TNLA။ MNDAA က အာဏာမသိမ်းခင် ၃,၀၀၀–၄,၀၀၀ ကနေ အခု ၆,၀၀၀–၁၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် ဖြစ်လာတယ် (HDFF / AFP / ISP)။ ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၅ မှာ လောက်ကိုင်ကို ပြန်ရတယ်။ ၂၀၂၄ ဩဂုတ်မှာ လားရှိုးနဲ့ အရှေ့မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်ကို သိမ်းတယ်။ ဒါပေမဲ့ တရုတ်ဖိအားနဲ့ ၂၀၂၅ ဧပြီ ၂၁–၂၃ မှာ လားရှိုးမြို့ပြကို စစ်တပ်ကို ပြန်ပေးလိုက်ရတယ် — မြို့ပတ်လည် ကျေးလက်ဒေသတွေကိုတော့ ဆက်ထိန်းထားတယ်လို့ ဆိုတယ်။ ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီကတည်းက တရုတ်ကြားဝင် အပစ်ရပ်ရှိတယ်။ ၂၀၂၆ မတ်မှာ ကွတ်ခိုင်ကို TNLA လက်ကနေ သိမ်းတယ် — ညီနောင်မဟာမိတ်တွေ အချင်းချင်း တိုက်တဲ့ ဖြစ်ရပ်။
TNLA က အာဏာမသိမ်းခင် ၈,၀၀၀–၁၀,၀၀၀၊ အခု ၈,၀၀၀–၁၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် (ISP)။ ၂၀၂၄ နှစ်ကုန်မှာ မြို့ ၁၃ မြို့အထိ ရခဲ့တယ် — ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ နောင်ချို၊ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် အပါအဝင်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၅ မှာ စစ်တပ် ထိုးစစ်နဲ့ နောင်ချို (ဇူလိုင်)၊ ကျောက်မဲ (စက်တင်ဘာ/အောက်တိုဘာ)၊ သီပေါ (အောက်တိုဘာ) တို့ကို ပြန်ဆုံးရှုံးတယ်။ မိုးကုတ်နဲ့ မိုးမိတ်ကို တရုတ်ကြားဝင် အပစ်ရပ် (၂၀၂၅ အောက်တိုဘာ) နဲ့ နိုဝင်ဘာ ၃၀–ဒီဇင်ဘာ ၁ မှာ ပြန်ပေးလိုက်ရတယ်။ ၂၀၂၆ ဧပြီအထိ မြို့ ၆ မြို့ ကျန်ပြီး၊ ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA လက်ထဲ ဆုံးရှုံးလိုက်ရတယ်။
UWSA၊ RCSS၊ SSPP — ဒီသုံးဖွဲ့ကို "တော်လှန်ရေးအဖွဲ့" လို့ မှားမခေါ်ဖို့ အရေးကြီးတယ်။ UWSA က မြန်မာ့အကြီးဆုံး EAO — ပုံမှန် တပ်သား ၃၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် + အရန် ၁၀,၀၀၀–၂၀,၀၀၀ ရှိတယ် (ISP ရဲ့ ၄၅,၀၀၀ ကျော်က အမြင့်ဆုံးဘက်က ခန့်မှန်းချက်)။ UWSA က ကြားနေ — ၁၉၈၉ ကတည်းက နှစ်ဖက် အပစ်ရပ်ရှိပြီး၊ အာဏာသိမ်းမှုကို မဝေဖန်သလို NUG နဲ့လည်း မပူးပေါင်းဘူး။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၅–၁၀ မှာ ဟိုပန်နဲ့ ပန်လုံကို တစ်ချက်မှ မပစ်ဘဲ ရသွားတယ်။ ၂၀၂၄ ဇူလိုင်မှာ တန့်ယန်းကို စစ်တပ်ရဲ့ သဘောတူညီချက်နဲ့ ဝင်တယ်။ လားရှိုးကိုလည်း ၂၀၂၄ ဇူလိုင် နှောင်းပိုင်းမှာ ကာကွယ်ရေးအနေနဲ့ ဝင်တယ်။ UWSA က တရုတ်ရဲ့ အဓိက ဖိအားပေးလမ်းကြောင်း ဖြစ်တယ် — တရုတ်ဖိအားကို လိုက်နာရင်း ကိုယ်တိုင် နယ်မြေရသွားတဲ့ ဝိရောဓိပါ။
RCSS/SSA-တောင် က NCA လက်မှတ်ထိုးအဖွဲ့ — အာဏာသိမ်းကတည်းက စစ်တပ်နဲ့ တိုက်ပွဲကြီး မဖြစ်ဘူး၊ စစ်ကောင်စီရဲ့ NSPNC နဲ့ ဆွေးနွေးနေတုန်း၊ TNLA/SSPP နဲ့သာ တိုက်နေတယ်။ ရှမ်းမြောက်ကို ၂၀၁၈–၂၀၂၂ မှာ ဆုံးရှုံးပြီး၊ အခု ရှမ်းတောင်/ရှမ်းအရှေ့မှာ ရှိတယ်။ SSPP/SSA-မြောက် က FPNCC အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ပေမဲ့ Northern Alliance အဖွဲ့ဝင် မဟုတ်ဘူး၊ NUG ဘက်လည်း မဟုတ်ဘူး။ ၂၀၂၄ မေ ၃ မှာ တော်လှန်ရေးဘက် ဝင်မယ်လို့ ကြေညာပြီး မေ ၅ မှာ ပြန်ရုပ်သိမ်းသွားတယ်။ ၂၀၂၄ ဇူလိုင်မှာ မိုင်းရယ်နဲ့ ဟိုယာမှာ စစ်တပ်နဲ့ သဘောတူညီချက်အရ MNDAA/TNLA ဝင်လာတာ တားဖို့ တပ်ချထားတယ်။
NDAA (မိုင်းလား) က ၃,၀၀၀–၅,၀၀၀ ဝန်းကျင်၊ နယ်မြေ မပြောင်းဘူး — မိုင်းလား/စီလူ/နမ့်ပန် (အထူးဒေသ ၄)။ အပစ်ရပ်အဖွဲ့ပဲ။ တည်ထောင်သူ ဆိုင်းလျှံ ၂၀၂၄ ဩဂုတ် ၈ မှာ ကွယ်လွန်ပြီး သား ထိန်လင်း ဆက်ခံတယ်။
KNDF — ကရင်နီမှာ ၂၀၂၁ မေ ၃၁ မှာ ဖွဲ့ခဲ့တဲ့ အဖွဲ့သစ်။ အာဏာမသိမ်းခင်က မရှိခဲ့ဘူး။ အခု စာရင်းဝင် ၇,၀၀၀–၁၀,၀၀၀ ရှိပေမဲ့ လက်နက်အပြည့်အစုံ ကိုင်သူက ၂,၀၀၀–၃,၀၀၀ သာ ရှိတယ် (၂၀၂၄ အလယ်)။ ၂၀၂၃ ဇွန် ၂၄ မှာ မယ်စဲ့မြို့ကို သိမ်းတယ်။ Operation 1111 (၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၁) မှာ ဒီးမော့ဆို၊ မော်ချီး၊ ရှားဒေါ၊ ရွာသစ်၊ မိုးဗြဲ တို့ကို သိမ်းတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၅ မှာ မိုးဗြဲ (ဇွန် ၃၀–ဇူလိုင် ၆) နဲ့ ဒီးမော့ဆို မြို့ (ဩဂုတ် ၁၉–၂၀) ကို စစ်တပ်က ပြန်သိမ်းသွားတယ်။ KNDF ကို ၁၉၅၇ ကတည်းက ရှိတဲ့ ကရင်နီတပ်မတော် (KA) နဲ့ ရောထွေးလို့ မရဘူး။
CNF/CNA — ချင်း။ အာဏာမသိမ်းခင် ၂၅၀–၅၀၀ သာ ရှိခဲ့တဲ့ အဖွဲ့ငယ်က အခု ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အမာခံ ၁,၅၀၀ ဝန်းကျင် ရှိတဲ့ အဖွဲ့ ဖြစ်လာတယ်။ NUG နဲ့ ပူးပေါင်းရေး သဘောတူညီချက် လက်မှတ်ထိုးတဲ့ ပထမဆုံး EAO (၂၀၂၁ မေ)။ ကိုယ်ပိုင် အောင်ပွဲတွေက ရီခါဒါ (၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၃)၊ လိုင်လန်ပီ၊ Operation Jericho (၂၀၂၄ နိုဝင်ဘာ–ဒီဇင်ဘာ — သန့်လန်နဲ့ တိမိတ် လွင်ပြင်)။ သတိထားရမှာက — မင်းတပ်၊ ဖလမ်း၊ မတူပီ၊ ကန်ပက်လက်တို့က ချင်းညီနောင် (CB) ရဲ့ သိမ်းပိုက်မှုတွေ၊ CNF/CNA ရဲ့ မဟုတ်ဘူး။ ဖလမ်းကို စစ်တပ်က ၂၀၂၆ ဧပြီ ၂၅ မှာ ပြန်သိမ်းသွားတယ်။ ချင်းတော်လှန်ရေးက နှစ်ခြမ်းကွဲနေတယ် — CNF ဦးဆောင်တဲ့ ချင်းလန်းကောင်စီနဲ့ ချင်းညီနောင် (၂၀၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၃၀ ဖွဲ့)။
PDF/LPDF တွေရဲ့ နယ်မြေထိန်းချုပ်မှုကို အပေါ်က "PDF အခု — အင်အားနဲ့ နယ်မြေ" အပိုင်းမှာ အသေးစိတ် ဖော်ပြထားပြီ။ ဒီမှာ အဓိက မှတ်ရမှာက — PDF နယ်မြေတွေက EAO နယ်မြေတွေနဲ့ ထပ်နေသလို၊ စစ်တပ်က ပြန်သိမ်းတဲ့ မြို့တွေလည်း ရှိတယ်။
၂၀၂၅–၂၆ ရဲ့ ပုံက တစ်ဖက်သတ် မဟုတ်တော့ဘူး။ စစ်ကောင်စီက စစ်သားသစ် စုဆောင်းမှု + လေကြောင်း + မြို့ပြ ခံစစ်တွေနဲ့ မြို့တချို့ကို ပြန်သိမ်းနိုင်ခဲ့တယ် (RSIS, ၂၀၂၅ — "မဟာဗျူဟာ တန့်နေမှု")။ စစ်တပ်က မြို့ကြီးအားလုံး၊ လေကြောင်း အသာစီးနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေး အမာခံကို ဆက်ထိန်းထားတယ်။
နယ်မြေစိုးမိုးမှု ခန့်မှန်းချက်များ
ဘယ်သူက ဘယ်လောက် ထိန်းထားလဲ — ဒီမေးခွန်းရဲ့ အဖြေက ဘယ်နည်းစနစ်နဲ့ တိုင်းသလဲ ဆိုတာပေါ် မူတည်တယ်။ ဒါကြောင့် ဒီမှာ နည်းစနစ် တစ်ခုတည်းကို သုံးမယ် — SAC-M (မြန်မာဆိုင်ရာ အထူးအကြံပေးကောင်စီ) ရဲ့ ၂၀၂၄ မေ အပ်ဒိတ်။
SAC-M ၂၀၂၄ အရ — စစ်တပ် တည်ငြိမ်ထိန်းချုပ်မှု: မြေဧရိယာ ၁၄%၊ လူဦးရေ ၃၂%။ ခုခံရေး ၉၀% ကျော် ထိန်းချုပ်မှု: မြေဧရိယာ ၃၄%၊ လူဦးရေ ၁၂%။ ကျန် မြေဧရိယာ ၅၂% နဲ့ လူဦးရေ ၅၆% က တိုက်ပွဲဖြစ် / ရောထွေးနေတဲ့ နယ်မြေတွေ။ "ခုခံရေး" ဆိုတာ NUG + EAO ပေါင်းပါ။ မြေဧရိယာ ခန့်မှန်းချက်က လူဦးရေနဲ့ မတူဘူး — ခုခံရေး ထိန်းထားတဲ့ နယ်မြေအများစုက လူနည်းတဲ့ တောင်တန်း/တောတွေ ဖြစ်လို့ (New Mandala)။
ပုံ ၂ — နယ်မြေစိုးမိုးမှု: SAC-M ၂၀၂၄ မေ အပ်ဒိတ် (တစ်နည်းစနစ်တည်း)။
အခြား ခန့်မှန်းချက်တွေကို သီးခြား စာရင်းအဖြစ် ဖော်ပြမယ် — ရောမထားဘူး။ SAC-M ၂၀၂၂ စက်တင်ဘာ — စစ်တပ် တည်ငြိမ် ၁၇%၊ ခုခံရေး ထိရောက် ၅၂%။ BBC စုံစမ်းချက် ၂၀၂၄ နှောင်းပိုင်း — စစ်တပ် ၂၁%၊ ခုခံရေး ၄၂% (တစ်ဆင့်ခံရင်းမြစ်ကတဆင့် ကိုးကား၊ BBC ရဲ့ မူလနည်းစနစ်ကို တိုက်ရိုက် မစစ်ဆေးရသေး)။ ISP-Myanmar ၂၀၂၅–၂၆ — EAO + PDF က ဧရိယာ ၃၇.၈၄% ထိန်းထား။ BTI ၂၀၂၆ — စစ်တပ် ~၃၀% သာ ထိန်းထား။ ဒီခန့်မှန်းချက်တွေက နည်းစနစ်၊ ခုနှစ်၊ "ထိန်းချုပ်မှု" အဓိပ္ပာယ် မတူကြလို့ တစ်ခုတည်း လမ်းကြောင်းအဖြစ် ဆွဲလို့ မရဘူး။
သတိထားရမယ့် ကန့်သတ်ချက်တွေ — မြို့ကို သိမ်းခြင်းနဲ့ မြို့နယ်ကို ထိန်းခြင်းဟာ အတူတူ မဟုတ်ဘူး။ "ခုခံရေး ထိန်းချုပ်မှု" ဆိုတာလည်း အာဏာတစ်ခု မဟုတ်ဘူး — ကွဲပြားတဲ့ အဖွဲ့တွေ စုနေတဲ့ အကွက်အကွက် ဖြစ်တယ် (ချင်းကွဲတာ၊ ရှမ်းမြောက် အဖွဲ့ချင်းတိုက်တာ ဥပမာ)။ NUG ရဲ့ ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ ခန့်မှန်းချက်အရ NUG က မြို့နယ် ၉၅ မြို့နယ် အပြည့်ထိန်းပြီး စစ်တပ်က ၁၀၇ မြို့နယ် ထိန်းတယ် — ဒါ NUG ရဲ့ ခန့်မှန်းချက် ဖြစ်တယ်။
NCA နဲ့ SCEF
စစ်ရေး အင်အားအပြင် နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်း နှစ်ခုလည်း ပြိုင်နေတယ် — NCA နဲ့ SCEF။
NCA (တစ်နိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်) ကို ၂၀၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၅ မှာ လက်မှတ်ထိုးခဲ့တယ် — အစမှာ EAO ၈ ဖွဲ့၊ ၂၀၁၈ မှာ ၂ ဖွဲ့ ထပ်တိုးပြီး စုစုပေါင်း ၁၀ ဖွဲ့။ NCA ရဲ့ ဘောင်က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ — NCA ဆွေးနွေးသဘောတူချက်တွေကို ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ လွှတ်တော်မှာ အတည်ပြုချက်ယူရမယ်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် လက်မှတ်ထိုးအဖွဲ့ အများစု ထွက်ခွာသွားပြီ။ KNU အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ပဒိုစောတာဒိုမူးက NCA မရှိတော့ဘူးလို့ ဆိုတယ် — စစ်တပ်က NCA ရဲ့ နှလုံးသားဖြစ်တဲ့ အခန်း(၁) အခြေခံမူ (နိုင်ငံရေးပြဿနာကို စစ်ရေးနဲ့မဖြေရှင်းဘဲ နိုင်ငံရေးနည်းနဲ့ ဖြေရှင်းမယ့် နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု) ကို နင်းခြေဖျက်ဆီးလိုက်လို့ပဲ (People's Spring, ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၅)။ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ-စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး (NMSP-AD) ရဲ့ နိုင်ဗညားမွန်က စစ်အုပ်စုဟာ NCA ကို သုံးပြီး တရားဝင်မှုရရေး၊ တော်လှန်ရေးတပ်တွေကို သွေးခွဲရေး လုပ်နေတယ်လို့ ဆိုတယ် — NCA အခြေခံတဲ့ ဆွေးနွေးပွဲကို လက်ခံလိုက်ရင် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံကို လက်ခံပြီးသား ဖြစ်သွားမယ်၊ စစ်အုပ်စုကို တရားဝင်အစိုးရအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုပြီးသား ဖြစ်သွားမယ်၊ တစ်ဖွဲ့ချင်းဆွေးနွေးရင် အချင်းချင်း ကွဲသွားမယ် — "တစ်ချက်ခုတ် သုံးချက်ပြတ်" တဲ့။ RCSS ကိုယ်စားလှယ် ဗိုလ်မှူးကြီး စိုင်းငင်းကတောင် ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၅၊ NCA ၁၁ နှစ်ပြည့်ပွဲမှာ အာဏာသိမ်းချိန်ကစ၍ NCA အကောင်အထည်ဖော်မှု ရပ်ဆိုင်းသွားပြီး လူထုယုံကြည်မှု လျော့နည်းလာကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
မင်းအောင်လှိုင် ကိုယ်တိုင်လည်း အဲဒီပွဲမှာ ဗီဒီယို မိန့်ခွန်း ပြောခဲ့တယ်။ အဲဒီ မိန့်ခွန်းကို ကြည့်တဲ့ ကျနော့် အမြင်အရ — သူက NUG/PDF တွေကို NCA ထဲ ထည့်သွင်းမှာ မဟုတ်ဘူး။ "အလင်းဝင်ဖို့" သာ ဖိတ်ခေါ်တယ်။ ဒါက ဗမာချင်း တန်းတူ ဆွေးနွေးမယ့် ကမ်းလှမ်းချက် မဟုတ်ဘူး — လက်နက်ချပြီး သူ့လမ်းကြောင်းထဲ ဝင်လာဖို့ ဖိတ်ခေါ်တာပဲ ဖြစ်တယ်။ တစ်ခုသတိထားရမှာက — ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ မိန့်ခွန်း စာသား (GNLM / MOI) မှာ "အလင်းဝင်" ဆိုတဲ့ စကားလုံး၊ ဒါမှမဟုတ် NUG/PDF ကို NCA က ထုတ်ပယ်ကြောင်း အတိအကျ ဖော်ပြချက် မတွေ့ရဘူး။ ဒါကြောင့် ဒီအချက်က ဗီဒီယို မိန့်ခွန်းကို ကြည့်တဲ့ ကျနော့် ဖတ်ရှုချက်/သုံးသပ်ချက်သာ ဖြစ်ပြီး၊ အတည်ပြုပြီးသား တိုက်ရိုက် ကိုးကားချက် မဟုတ်ဘူး။
ကျနော့် သုံးသပ်ချက်အရ — NCA လမ်းကြောင်းက EAO တွေကို တစ်ဖွဲ့ချင်း ဖိတ်ခေါ်ပြီး NUG ကို ဖယ်ထုတ်ထားသလို၊ မင်းအောင်လှိုင်က NUG ကို တစ်ခါမှ တန်းတူ ဆွေးနွေးဖက် အဖြစ် မဆက်ဆံခဲ့ဘူး။ ဒါကြောင့် သူက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် / NUG နဲ့ ဆွေးနွေးဖို့ ဖြစ်လာမယ်ဆိုရင် နောက်ဆုံး ထွက်ပေါက် ပိတ်သွားမှ၊ သူကိုယ်တိုင် လိုချင်မှ သာ ဖြစ်လိမ့်မယ်။
နောက်တစ်ခုက — NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန (MOD) လက်အောက် PDF ရဲ့ အင်အားက အခု မသေးဘူး။ ဆွေးနွေးမှု မရှိရင် တိုက်ပွဲက ဆက်ဖြစ်နေမှာပဲ။ ဒါဆိုရင် ဘယ်သူက "အလင်းဝင်မှာလဲ"။
SCEF (ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေးဦးဆောင်ကောင်စီ) က တစ်ဖက်က လမ်းကြောင်း။ KNU၊ CNF၊ NUG၊ KIO၊ ကရင်နီပြည် IEC၊ CRPH တို့ သဘောတူညီချက်နဲ့ ၂၀၂၆ မတ် ၃၀ မှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့တယ်။ ရည်မှန်းချက်က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံကို ဖျက်သိမ်းရေး၊ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေး၊ အရပ်သားအစိုးရအောက်မှာ နိုင်ငံရေးကင်းတဲ့ စစ်တပ်၊ အသွင်ကူးပြောင်းရေး တရားမျှတမှုတို့ ဖြစ်တယ်။ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၅ မှာ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ ၁၉ ဖွဲ့ ပါဝင်တဲ့ နွေဦးတော်လှန်ရေးမဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစု (SRA) နဲ့ ဒုတိယအကြိမ် တွေ့ဆုံခဲ့တယ် — နိုင်ငံတော်ယာယီသမ္မတ ဒူဝါလရှီးလ၊ ပဒိုစောတာဒိုမူး၊ SRA အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ကိုဆောင်းခ တို့ တက်ရောက်ခဲ့တယ် (People's Spring, ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၆)။ SCEF ဟာ ရခိုင်၊ ပအိုဝ်း၊ မွန် တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေနဲ့လည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေး ဆွေးနွေးနေတယ်။
နှိုင်းယှဉ်ချက် ရှင်းတယ်။ NCA က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ ဘောင်ထဲက လမ်းကြောင်း — စစ်တပ်ကို နိုင်ငံရေးအင်အားအဖြစ် ဆက်ထားတယ်၊ စစ်အုပ်စုက ဦးဆောင်ပြီး တစ်ဖွဲ့ချင်း ဖိတ်ခေါ်တယ်။ SCEF က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံကို ဖျက်သိမ်းမယ့် လမ်းကြောင်း — စစ်တပ်ကို အရပ်သားအုပ်ချုပ်မှုအောက် ထားမယ်၊ တော်လှန်ရေးဘက်က စုပေါင်း ဦးဆောင်မယ်။ နှစ်ခုလုံးက "ငြိမ်းချမ်းရေး" ကို ပြောပေမဲ့၊ ငြိမ်းချမ်းရေးရဲ့ အခြေခံကို လုံးဝ ကွဲပြားစွာ သတ်မှတ်တယ်။
အချုပ်အားဖြင့် — အာဏာမသိမ်းခင်က စစ်တပ်က အင်အားနဲ့ နယ်မြေမှာ သာခဲ့ပေမဲ့၊ အဲဒါက အပြည့်အဝ စိုးမိုးမှု မဟုတ်ခဲ့ဘူး။ EAO တွေက နယ်စပ်မှာ အမြစ်တွယ်ပြီးသား ဖြစ်တယ်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် PDF တွေ ပေါ်လာတာက စစ်တပ်ကို မျက်နှာစာသစ် ဖွင့်ခိုင်းပြီး အင်အားဖြန့်သုံးခိုင်းတယ် — အဲဒါက EAO တွေကို နယ်မြေပြန်ရစေတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေထဲက တစ်ခုပါ။ ဒါပေမဲ့ EAO တွေကလည်း PDF တွေကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့တယ်။ နယ်မြေအများစုကို ခုခံရေးဘက်က ရထားပေမဲ့၊ ၂၀၂၅–၂၆ မှာ စစ်တပ်က ပြန်သိမ်းနေတာတွေလည်း ရှိတယ်။ စစ်ပွဲက မပြီးသေးဘူး — အင်အားချိန်ခွင်လျှာက ဆက်ရွေ့နေတုန်းပဲ။ PDF ရဲ့ ကျေးဇူးကို မမေ့သင့်သလို၊ ဒီတိုက်ပွဲက တစ်ဖွဲ့တည်းနဲ့ နိုင်တာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာကိုလည်း မမေ့သင့်ဘူး။
Sources
SAC-M, "Briefing Paper: Effective Control in Myanmar," 5 Sep 2022 — https://specialadvisorycouncil.org/2022/09/statement-briefing-effective-control-myanmar/
SAC-M, "Effective Control in Myanmar: 2024 Update," May 2024 — https://specialadvisorycouncil.org/wp-content/uploads/2024/05/SAC-M-Effective-Control-in-Myanmar-2024-Update-ENGLISH.pdf
USIP, Ye Myo Hein, "Myanmar's Military Is Smaller Than Commonly Thought — and Shrinking Fast," 4 May 2023 — https://www.usip.org/publications/2023/05/myanmars-military-smaller-commonly-thought-and-shrinking-fast
Lowy Institute, Andrew Selth, "Myanmar's military numbers" — https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/myanmar-s-military-numbers
ICG, "An Avoidable War: Politics and Armed Conflict in Myanmar's Rakhine State," Asia Report No. 307, 9 June 2020 — https://www.crisisgroup.org/sites/default/files/307-rakhine-an-avoidable-war_0.pdf
ICG, "Avoiding a Return to War in Myanmar's Rakhine State," Asia Report No. 325, 1 June 2022 — https://www.crisisgroup.org/sites/default/files/325-myanmar-rakhine-state.pdf
Stimson Center, "Understanding the Arakan Army," 2023 — https://www.stimson.org/2023/understanding-the-arakan-army/
Stimson Center, "The Arakan Axis: Insurgency Intensifies in Southwest Myanmar," 2025 — https://www.stimson.org/2025/the-arakan-axis-insurgency-intensifies-in-southwest-myanmar/
TNI, "The Arakan Army's Struggle for Regional Sovereignty" — https://www.tni.org/en/article/the-arakan-armys-struggle-for-regional-sovereignty
TNI, "When the United League of Arakan Controls Western Myanmar," 2025 — https://www.tni.org/en/article/when-the-united-league-of-arakan-controls-western-myanmar
IISS Myanmar Conflict Map — Rakhine, Kachin (Oct 2023), Operation 1027 (Nov 2023), Southeast Myanmar, Northwest Myanmar analyses — https://myanmar.iiss.org
CSIS, "Update on the Armed Resistance in Myanmar's Kachin State," 2024; "Myanmar's Precipice," 2023–24; "Junta Recapture of Myawaddy," Apr 2024; "Trouble Among the Chin of Myanmar" — https://www.csis.org
Reuters, "Myanmar rebel group says it withdraws from key town on Thai border," 24 Apr 2024 — https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-rebel-group-says-it-withdraws-key-town-thai-border-2024-04-24/
ISEAS Perspective 2025/18, "Kachin's New Approach"; ISEAS Perspective 2025/97, "Beaten but Not Broken: The Tatmadaw Adapts After Operation 1027"; ISEAS Perspective 2026/51, "The Karenni Model" — https://www.iseas.edu.sg
ACLED, "Between cooperation and competition: The struggle of resistance groups in Myanmar" — https://acleddata.com/report/between-cooperation-and-competition-struggle-resistance-groups-myanmar
ISP-Myanmar profiles: ULA, KIO, KNU, MNDAA, TNLA, RCSS, SSPP, UWSP, NDAA, KNDF — https://ispmyanmar.com
ISP-Myanmar, "State of Myanmar: Annual Strategic Review and Foresight 2025–2026" — https://ispmyanmar.com/som2026/
BTI Country Report 2026, Myanmar — https://bti-project.org/en/reports/country-report/MMR
RSIS, "Myanmar" CTTA review (2025); RSIS, "Conscription in Myanmar: Is the Military Junta Losing Control?" — https://rsis.edu.sg
UN News, "Myanmar: Mandatory conscription shows junta's 'desperation'," Feb 2024 — https://news.un.org/en/story/2024/02/1146802
UN OHCHR / Special Rapporteur infographic, 27 Jan 2023 — https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/countries/mm/2023-01-27/infographic-sr-myanmar-2023-01-31.pdf
UK House of Commons Library, CDP-2023-0082 (USIP Nov 2022 PDF figures) — https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cdp-2023-0082/
Myanmar Peace Monitor, "Four Years On: How Far Has 'People's Defensive War' Come?"; "Examining the Coordinated Resistance Surge…" — https://mmpeacemonitor.org
Asialink, "Military manpower has become a critical factor for Myanmar's junta" — https://asialink.unimelb.edu.au/diplomacy/article/military-manpower-critical-factor-myanmar-junta/
Journal of Contemporary Asia (2021), "Pretending to be States" (EAO strength baseline) — https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00472336.2021.1905865
New Mandala, "Myanmar and the perils of prediction" — https://www.newmandala.org/myanmar-and-the-perils-of-prediction/
People's Spring (Facebook), 15 Oct 2026 — NMSP-AD, KNU and RCSS statements on the NCA 11th anniversary
GNLM (English translation) and MOI ceremony report, 15 Oct 2026 — Min Aung Hlaing's NCA 11th-anniversary video message (published speech text; the "အလင်းဝင်" wording and any explicit NUG/PDF exclusion were not found in the published text — see the caveat in the NCA vs SCEF section)
People's Spring (Facebook), 16 Oct 2026 — SCEF–SRA second meeting, 15 Oct 2026
Wikipedia, "Steering Council for the Emergence of a Federal Democratic Union (SCEF)" — https://en.wikipedia.org/wiki/Steering_Council_for_the_Emergence_of_a_Federal_Democratic_Union
Wikipedia, "Nationwide Ceasefire Agreement" — https://en.wikipedia.org/wiki/Nationwide_Ceasefire_Agreement
မှတ်ချက်များ
Post a Comment