ခရိုနီဖခင်ကြီး 'ဆရာကျောင်း' ဦးအောင်ကိုဝင်း
၁။ မြန်မာ့စီးပွားရေးလောကမှာ "ဆရာကျောင်း" လို့ လူသိများတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကတော့ ဦးအောင်ကိုဝင်း ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အကြီးဆုံး ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တွေထဲက တစ်ခုဖြစ်တဲ့ ကမ္ဘောဇဘဏ် (KBZ Bank) ကို တည်ထောင်ခဲ့သူ၊ KBZ လုပ်ငန်းစုကြီးရဲ့ ဖခင်ကြီးအဖြစ် ကျော်ကြားသူပါ။
၂။ ဦးအောင်ကိုဝင်းကို ၁၉၆၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့မှာ မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှာ ဓာတုဗေဒအထူးပြုနဲ့ ဘွဲ့ရခဲ့ပါတယ်။ စီးပွားရေးလောကထဲ မဝင်ခင်က ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့မှာ ကျောင်းဆရာအဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့လို့ "ဆရာကျောင်း" ဆိုတဲ့ အမည်ပြောင်ရခဲ့တာပါ။
၃။ ကျောင်းဆရာဘဝကနေ ကျူရှင်သင်ကြားမှု၊ ကုန်သွယ်မှုနဲ့ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းတွေဘက် ခြေလှမ်းစိုက်လာခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ နောက်ပိုင်းမှာ စီးပွားရေးလောကထဲ အပြည့်အဝ ဝင်ရောက်လာပါတယ်။ ရိုက်တာသတင်းဌာနရဲ့ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အထူးအစီရင်ခံစာအရ၊ အဲဒီအချိန်က ကျောက်စိမ်းတူးဖော်ရာဒေသမှာ စစ်တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေးနဲ့ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုကနေ ကျောက်စိမ်း၊ ကျောက်မျက် လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေ ရရှိခဲ့ပြီး ချမ်းသာလာခဲ့တာပါ။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှာ အမေရိကန်သံတမန်တွေနဲ့ တွေ့ဆုံစဉ် မောင်အေးက ကျောက်စိမ်းလုပ်ပိုင်ခွင့်တွေ ပေးခဲ့ပြီး နှစ်ယောက်စလုံး ယနေ့ထိ ရင်းနှီးနေဆဲဖြစ်ကြောင်း သူကိုယ်တိုင် ဝန်ခံခဲ့တယ်လို့ ရိုက်တာက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
၄။ ရိုက်တာရဲ့ အစီရင်ခံစာမှာပဲ၊ ကမ္ဘောဇဘဏ်ရဲ့ အဆောက်အအုံတွေမှာ သူဟာ အငြိမ်းစားအာဏာရှင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေနဲ့အတူ ကျောက်စိမ်းတုံးတွေ စစ်ဆေးနေတဲ့ ဓာတ်ပုံတွေ ချိတ်ဆွဲထားတယ်လို့ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဧရာဝတီသတင်းဌာနကလည်း သူဟာ စစ်အစိုးရ ဒုတိယအကြီးအကဲ မောင်အေးနဲ့ အထူးရင်းနှီးသူဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီရင်းနှီးမှုကနေတဆင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ တစ်ရှိန်ထိုး တိုးချဲ့လာနိုင်ခဲ့တယ်လို့ ၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့ ဆောင်းပါးမှာ ရေးသားခဲ့ပါတယ်။
၅။ ၁၉၉၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့မှာ သူဟာ ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့မှာ ကမ္ဘောဇဘဏ်လီမိတက်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေနှောင်းပိုင်းမှာ မိသားစုလိုက် ရန်ကုန်ကို ပြောင်းရွှေ့ပြီး ဘဏ်လုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့ခဲ့ရာ၊ ၂၀၁၇ ခုနှစ်ဝန်းကျင်မှာ ဘဏ်ခွဲ ၄၈၅ ခုကျော် ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှာ မေဖလားဝါးဘဏ်နဲ့ အာရှဓနဘဏ်တို့ လိုင်စင်အသိမ်းခံရပြီးနောက် KBZ ဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အအောင်မြင်ဆုံး ပုဂ္ဂလိကဘဏ်အဖြစ် ထင်ရှားလာခဲ့ပါတယ်။
၆။ KBZ လုပ်ငန်းစုဟာ ဘဏ်လုပ်ငန်းတစ်ခုတည်းမဟုတ်ပါဘူး။ လေကြောင်းလိုင်း (Air KBZ နဲ့ Myanmar Airways International)၊ အာမခံလုပ်ငန်း (KBZ MS General Insurance၊ KBZ Life)၊ ကျောက်စိမ်း၊ ကျောက်မျက်၊ သတ္တုတွင်း၊ စက်သုံးဆီ၊ ဆောက်လုပ်ရေး၊ အိမ်ခြံမြေ၊ ဟိုတယ်၊ ခရီးသွား၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနဲ့ ဘောလုံးအသင်း (ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း) တို့အထိ စီးပွားရေးနယ်ပယ် အနှံ့ ခြေဆန့်ထားတဲ့ မြန်မာ့ထိပ်တန်း လုပ်ငန်းစုကြီးတစ်ခုပါ။
၇။ မိသားစုအကြောင်းပြောရရင်၊ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်နန်းသန်းထွေးဟာ ကျောင်းဆရာမဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး စစ်အစိုးရအဖွဲ့ အရာရှိဟောင်း ဦးဝင်းမြင့်ရဲ့ တူမတော်သူဖြစ်တယ်လို့ အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ သမီး သုံးဦး (နန်းလိုင်ခမ်း၊ နန်းခမ်းနောင့်၊ နန်းမိုဟွမ်) ထွန်းကားပြီး၊ သမီးနှစ်ဦးဟာ KBZ ဘဏ်ရဲ့ ဒုတိယအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်တွေအဖြစ် တာဝန်ယူထားပါတယ်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှာ စစ်ကောင်စီက ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မြင့်နိုင်ကို မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်ရဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ သူဟာ ဦးအောင်ကိုဝင်းရဲ့ ယောက်ဖတော်သူဖြစ်တယ်လို့ ဧရာဝတီက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
၈။ အများအမြင်မှာတော့ သူဟာ ဘာသာတရား ကိုင်းရှိုင်းသူ၊ အလှူအတန်း ရက်ရောသူအဖြစ် လူသိများပါတယ်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရေဘေးကယ်ဆယ်ရေးအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃.၆ သန်းကျော် လှူဒါန်းခဲ့ပြီး၊ သူ့သမီးတွေ ဦးဆောင်တဲ့ ကမ္ဘောဇ အနာဂတ် အလင်းတန်း မြန်မာဖောင်ဒေးရှင်းဟာ ၂၀၀၈ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီအထိ ငွေကျပ် ၁၅၂ ဘီလီယံကျော် လှူဒါန်းခဲ့တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီမှာ ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးဝယ်ဖို့ ငွေကျပ် ၃ ဘီလီယံ လှူခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၀–၂၀၂၁ ကိုဗစ်ကာလအတွင်း လှူဒါန်းငွေစုစုပေါင်း ငွေကျပ် ၁၄.၂ ဘီလီယံကျော် ရှိခဲ့ပါတယ်။
၉။ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆုတွေအနေနဲ့ သရေစည်သူဘွဲ့၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့၊ စည်သူဘွဲ့တို့ ရရှိထားပြီး၊ ၂၀၁၁–၂၀၁၂ ကနေ ၂၀၁၇–၂၀၁၈ စည်းကြပ်နှစ်အထိ ခုနှစ်နှစ်ဆက်တိုက် တစ်နိုင်ငံလုံး ဝင်ငွေခွန်အများဆုံး ထမ်းဆောင်မှုအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတရဲ့ အထူးဂုဏ်ထူးဆောင်ဆုကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ ရရှိခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီမှာ နိုင်ငံတော်အတွက် ထမ်းဆောင်မှုတွေကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အမြင့်ဆုံးဂုဏ်ပြုဆုကို ချီးမြှင့်ခံရတယ်လို့ ဧရာဝတီက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
၁၀။ ဒါပေမဲ့ သူ့ရဲ့ စစ်တပ်နဲ့ ရင်းနှီးမှုကြောင့်ပဲ နိုင်ငံတကာ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရဖူးပါတယ်။ ဥရောပသမဂ္ဂဟာ ၂၀၁၀ ခုနှစ် မေလမှာ ထုတ်ပြန်တဲ့ စည်းမျဉ်းအမှတ် ၄၁၁/၂၀၁၀ နဲ့ "Aung Ko Win a.k.a. Saya Kyaung" ဆိုပြီး သူ့ကို ပိတ်ဆို့စာရင်းထဲ ထည့်သွင်းခဲ့ပါတယ်။ စာရင်းမှာ ဇနီးနဲ့ သမီးဖြစ်သူအပြင် ကမ္ဘောဇဘဏ်၊ မြန်မာဘီလီယံဂရု၊ နိလယောမ၊ အရှေ့ယောမကုမ္ပဏီတွေနဲ့ ကမ္ဘောဇဘောလုံးအသင်းတို့လည်း ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ ဩစတြေးလျအစိုးရကလည်း ၂၀၀၇ ခုနှစ်ကတည်းက သူနဲ့ဆက်စပ်တဲ့ ငွေကြေးအရေးယူမှုတွေ ချမှတ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ အဲဒီပိတ်ဆို့မှုတွေ ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရပြီး၊ လက်ရှိမှာ သူ့ကို နိုင်ငံတကာက ကိုယ်ပိုင်အမည်နဲ့ ပိတ်ဆို့ထားတယ်ဆိုတဲ့ အတည်ပြုနိုင်တဲ့ အထောက်အထားတော့ မတွေ့ရသေးပါဘူး။
၁၁။ ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း သူ့လုပ်ငန်းစုဟာ စစ်ကောင်စီနဲ့ အဆင်မပြေမှုတွေ ကြုံတွေ့လာရပါတယ်။ မြန်မာနောင်သတင်းဌာန (Myanmar Now) က ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့မှာ ကမ္ဘောဇမိသားစု လုပ်ပိုင်ခွင့်ရထားတဲ့ မြေဧက နှစ်သောင်းကျော်ကို စစ်ကောင်စီက သိမ်းဆည်းခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
၁၂။ ဒါ့အပြင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်နေ့မှာ သမီးဖြစ်သူ နန်းလိုင်ခမ်းဟာ ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်မှာ သံသယရှိသူအဖြစ် စစ်ဆေးခံခဲ့ရတယ်လို့ RFA မြန်မာပိုင်းက သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်ကောင်စီဘက်ကတော့ သူမကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားခြင်း မရှိဘူးလို့ Eleven Media Group ကနေတစ်ဆင့် ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
၁၃။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ဧရာဝတီက KBZ အုပ်စုနဲ့ ပြည်တွင်းအခွန်ဦးစီးဌာနတို့ကြား ဝင်ငွေခွန်အငြင်းပွားမှုအကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ စစ်ကောင်စီလက်ထက်မှာ ခရိုနီကြီးတွေအပေါ် အခွန်ဖိအားပေးတာဟာ လုပ်ငန်းရှင်တွေကို ထိန်းချုပ်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် သုံးနေတယ်လို့ လေ့လာသူတွေက သုံးသပ်ကြပါတယ်။
၁၄။ ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် KBZPay အပါအဝင် ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တွေရဲ့ မိုဘိုင်းငွေကြေးအကောင့်တွေဟာ အာဏာပိုင်တွေရဲ့ အမိန့်နဲ့ ပိတ်သိမ်း၊ အေးခဲခံခဲ့ရတယ်လို့ RFA က ၂၀၂၁ နဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွေမှာ သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ စစ်ကောင်စီရဲ့ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တွေအပေါ် ထိန်းချုပ်မှုကို ပြသနေပေမဲ့၊ ဦးအောင်ကိုဝင်းကိုယ်တိုင် ဒီအမိန့်တွေ ချမှတ်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားတော့ မရှိပါဘူး။
၁၅။ သတိထားရမယ့် အချက်တစ်ခုကတော့၊ အင်တာနက်ပေါ်မှာ သူဟာ ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှုကို နောက်ကွယ်ကနေ ကြိုးကိုင်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေ ပျံ့နှံ့နေပေမဲ့၊ ယုံကြည်ရတဲ့ သတင်းရင်းမြစ်တွေမှာ ဒါကို အတည်ပြုနိုင်တဲ့ အထောက်အထား မတွေ့ရသေးပါဘူး။ ဒီဆောင်းပါးမှာ အတည်မပြုနိုင်တဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေကို ထည့်သွင်းထားခြင်း မရှိပါဘူး။
၁၆။ ခြုံပြောရရင် ဦးအောင်ကိုဝင်း — "ဆရာကျောင်း" ဟာ တောင်ကြီးက ကျောင်းဆရာဘဝမှ စတင်ပြီး စစ်အစိုးရခေတ်ရဲ့ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေနဲ့ ရင်းနှီးမှုကို အရင်းပြုကာ မြန်မာ့အကြီးဆုံး စီးပွားရေးအင်ပါယာတွေထဲက တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ ခရိုနီကြီးတစ်ဦးပါ။ စစ်တပ်-စီးပွားရေး ဆက်နွှယ်မှုရဲ့ သင်္ကေတအဖြစ် ယနေ့ထိ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် ရပ်တည်နေဆဲဖြစ်ပါတယ်။
In Myanmar's business world, the man widely known as "Saya Kyaung" is Aung Ko Win. He is the founder of Kanbawza Bank (KBZ Bank), one of Myanmar's largest private banks, and the patriarch of the KBZ business empire.
Aung Ko Win was born on 11 November 1961 and graduated from the University of Mandalay with a degree in chemistry. Before entering the business world, he worked as a schoolteacher in Taunggyi, Shan State, which earned him the nickname "Saya Kyaung" (Teacher Kyaung).
From teaching, he moved into tuition classes, trade, and mining, and after 1988 he entered the business world full-time. According to a 2012 Reuters special report, a close friendship with Vice Senior General Maung Aye, then a regional commander in the jade-mining region, brought him jade and gem mining licenses and made him wealthy. Reuters reported that he himself admitted, in a 2008 meeting with American diplomats, that Maung Aye had granted him the jade licenses and that the two remained close friends to this day.
The same Reuters report noted that the walls of Kanbawza Bank's buildings display photos of him inspecting jade boulders together with the retired dictator Senior General Than Shwe. The Irrawaddy likewise wrote, in a 26 September 2022 article, that he was exceptionally close to the military government's deputy chief Maung Aye, and that this closeness let his businesses expand rapidly.
On 1 July 1994, he founded Kanbawza Bank Limited in Taunggyi, Shan State. By the late 1990s the family had moved to Yangon and expanded the banking business, growing to more than 485 branches by around 2017. After Mayflower Bank and Asia Wealth Bank lost their licenses in 2005, KBZ emerged as Myanmar's most successful private bank.
The KBZ group is far more than a bank. It is one of Myanmar's top conglomerates, spanning airlines (Air KBZ and Myanmar Airways International), insurance (KBZ MS General Insurance, KBZ Life), jade, gems, mining, fuel, construction, real estate, hotels, travel, agriculture, manufacturing, and a football club (Kanbawza FC).
On the family side, his wife Nan Than Htwe is a former schoolteacher and, according to English-language Wikipedia, the niece of a former State Peace and Development Council official, U Win Myint. He has three daughters — Nang Lang Kham, Nang Kham Noung, and Nang Mo Hom — two of whom serve as deputy chief executive officers of KBZ Bank. In August 2022, the junta appointed Brigadier General Zaw Myint Naing as vice-governor of the Central Bank of Myanmar; The Irrawaddy reported that he is Aung Ko Win's brother-in-law.
In the public eye, he is known as a devout Buddhist and a generous donor. He donated over 3.6 million US dollars to the 2015 flood relief effort, and his daughters' Brighter Future Myanmar Foundation reported donating more than 152 billion kyats between 2008 and January 2019. In January 2021, he donated 3 billion kyats toward buying COVID-19 vaccines, bringing his total COVID-period donations in 2020–2021 to over 14.2 billion kyats.
His honors include the Sithu, Wunna Kyaw Htin, and Thiri Pyanchi titles, and in 2019 he received a special presidential award for being the country's top income-tax payer for seven consecutive assessment years from 2011–2012 to 2017–2018. In January 2021, The Irrawaddy reported, he was awarded Myanmar's highest honor for his services to the country.
Yet those same military ties once drew international sanctions against him. In May 2010, the European Union listed "Aung Ko Win a.k.a. Saya Kyaung" under Regulation 411/2010. The list also covered his wife and daughter, along with Kanbawza Bank, Myanmar Billion Group, Nilayoma, East Yoma companies, and Kanbawza FC. The Australian government likewise imposed financial measures linked to him starting in 2007. Those sanctions were later lifted, and no verified evidence has been found of an international sanctions listing against him in his own name today.
After the 2021 military coup, his empire began to clash with the junta. Myanmar Now reported on 7 July 2022 that the junta had seized more than 20,000 acres of land held by the Kanbawza family.
On 10 May 2022, RFA Burmese reported that his daughter Nang Lang Kham had been stopped and questioned as a suspect at Yangon International Airport. The junta denied, via Eleven Media Group, that she had been arrested or detained.
On 30 September 2022, The Irrawaddy reported an income-tax dispute between the KBZ group and the Internal Revenue Department. Analysts say that under the junta, pressuring top cronies over taxes is used as a way to control business owners.
RFA reported in 2021 and 2023 that mobile money accounts at private banks, including KBZPay, were shut down or frozen on the authorities' orders. That shows the junta's control over private banks, though there is no evidence that Aung Ko Win personally issued those orders.
One caution: claims circulate online that he pulled the strings behind the 2021 coup, but no trustworthy news source has produced evidence to confirm that. This article leaves out allegations that cannot be verified.
In short, Aung Ko Win — "Saya Kyaung" — rose from a schoolteacher in Taunggyi to build one of Myanmar's biggest business empires on the back of friendships with the military government's generals. He remains a controversial figure to this day, a symbol of the military–business nexus.
မှတ်ချက်များ
Post a Comment