အာဆီယံ — မြန်မာ့နိုင်ငံရေး ကိုယ်စားပြုမှု ဆက်လက် ကန့်သတ်၊ တိုးတက်မှုရှိရင် အဆင့်ဆင့် ပြန်ဖွင့်မည်
ရဲရင့်ငယ် — ၁၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆
မနီလာ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှာ အာဆီယံ ခေါင်းဆောင်တွေက မြန်မာ့အရေး အချက် ၅ ချက် သဘောတူညီချက် (Five-Point Consensus, 5PC) အကောင်အထည်ဖော်မှု တိုးတက်မှု မလုံလောက်သေးကြောင်း သုံးသပ်ပြီး မြန်မာ့ နိုင်ငံရေး ကိုယ်စားပြုမှုကို ထိပ်သီးအစည်းအဝေးနဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အစည်းအဝေးတွေမှာ ဆက်လက် ကန့်သတ်ထားဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ တိုးတက်မှု ခိုင်မာရင်တော့ အဆင့်ဆင့် ပြန်ဖွင့်ပေးနိုင်တယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ပါဝင်ပါတယ်။
ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို ၄၉ ကြိမ်မြောက် အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး (မနီလာ) မှာ နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်က အတည်ပြုခဲ့တာပါ။ အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများအသင်း (Association of Southeast Asian Nations, ASEAN) ရဲ့ တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။
ဘာဆုံးဖြတ်ခဲ့လဲ
ခေါင်းဆောင်တွေက 5PC အကောင်အထည်ဖော်မှု တိုးတက်မှု မလုံလောက်ဘူးလို့ သုံးသပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မာကို ထိပ်သီးအစည်းအဝေးနဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အစည်းအဝေးတွေမှာ နိုင်ငံရေးအရ ကိုယ်စားမပြုစေဘဲ ဆက်လက် ကန့်သတ်ထားမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ပါ စာသားအရ — Reuters က ဖော်ပြတဲ့ အတိုင်း — "မြန်မာဘက်က 5PC အကောင်အထည်ဖော်မှုမှာ တည်တံ့ပြီး ခိုင်မာတဲ့ တိုးတက်မှု ရှိလာရင် အာဆီယံက မြန်မာ့ နိုင်ငံရေး ကိုယ်စားပြုမှုကို အဆင့်ဆင့် ပြန်ဖွင့်ပေးဖို့ စဉ်းစားနိုင်ပါတယ်" လို့ ပါဝင်ပါတယ်။ တခြား ကဏ္ဍဝန်ကြီး အစည်းအဝေးတွေမှာတော့ မြန်မာရဲ့ ပါဝင်မှုကို အဆင့်အားလုံးမှာ ကန့်သတ်မထားပါဘူး။
အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ
ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အားလုံး — တပ်မတော်၊ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့နဲ့ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေ — အရပ်သားတွေနဲ့ အရပ်သား အဆောက်အအုံတွေကို ခွဲခြားမရတဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ချက်ချင်း ရပ်တန့်ဖို့၊ အလွန်အကျွံ ထိန်းသိမ်းဖို့နဲ့ တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး တည်တံ့အောင် လုပ်ဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီတွေ — အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အထောက်အပံ့ အဆင့် ၂ (Phase 2, Life-Sustaining) — ကို နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရသူတွေဆီ ခွဲခြားမှုမရှိ တိုက်ရိုက် ရောက်ရှိရမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ပြင်ပ မိတ်ဖက်တွေနဲ့ ကုလသမဂ္ဂက ငွေကြေး အထောက်အပံ့ တိုးမြှင့်ပေးဖို့လည်း တောင်းဆိုထားပါတယ်။
နှစ်နိုင်ငံ ဆွေးနွေးမှု လမ်းဖွင့်ပေးခြင်း
အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံချင်းစီက အာဆီယံ ဥက္ကဋ္ဌနဲ့ ညှိနှိုင်းပြီး သက်ဆိုင်သူ အားလုံးနဲ့ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု (constructive engagement) လုပ်ဆောင်ဖို့ကို ဆုံးဖြတ်ချက်က အားပေးထားပါတယ်။ ဒါက ထိုင်းနိုင်ငံက နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်က တောင်းဆိုခဲ့တဲ့ မြန်မာ့ ခေါင်းဆောင်တွေ တက်ရောက်ခွင့် ပိတ်ပင်မှု လျှော့ချရေး တောင်းဆိုချက်ကို — ကန့်သတ်မှုကို ဆက်ထားရင်း — တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း တုံ့ပြန်တဲ့ သဘောလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
အာဆီယံ အထူးသံတမန် (Special Envoy — အာဆီယံက မြန်မာ့အရေးအတွက် ခန့်အပ်ထားတဲ့ အထူးကိုယ်စားလှယ်) လာဇာရိုရဲ့ နေပြည်တော်ခရီးစဉ်တွေ (၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီနဲ့ အောက်တိုဘာ) နဲ့ အောက်တိုဘာလကုန်ပိုင်းက AHA Centre (အာဆီယံ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ ညှိနှိုင်းရေးစင်တာ — ASEAN Coordinating Centre for Humanitarian Assistance) ရဲ့ စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး ခရီးစဉ်တို့ကို ဆုံးဖြတ်ချက်က ကြိုဆိုထားပါတယ်။ အကူအညီကို အိမ်ထောင်စု ၁၁,၀၀၀ ကျော်ဆီ ဖြန့်ဝေပေးခဲ့ပြီး အဲဒီထဲမှာ အခုမှ အသစ်ရောက်ရှိတဲ့ ဦးစားပေး မြို့နယ် ၄ ခု ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မြန်မာဘက်က ဘာပြောခဲ့လဲ
ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ မြန်မာဘက်က ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ တည်ငြိမ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆက်သွယ်လာတာကို မှတ်သားထားပါတယ် — အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ အဆင့် ၃ ဆင့် ပြီးစီးကြောင်းနဲ့ စက်တင်ဘာမှာ မြန်မာ့ အာဆီယံရေးရာ ကော်မတီ ဖွဲ့စည်းကြောင်း ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါက မြန်မာဘက်က ပြောကြားချက်ကို ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ မှတ်သားထားတာဖြစ်ပြီး လွတ်လပ်တဲ့ အတည်ပြုချက် မဟုတ်ပါဘူး။
ဘာဆက်ဖြစ်မလဲ
နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတွေကို အလွတ်သဘော ဆွေးနွေးမှုတွေကနေ အပြုသဘောနဲ့ မူဝါဒအရ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု ဆက်လုပ်ဖို့ တာဝန်ပေးထားပြီး တိုးတက်မှုကို စောင့်ကြည့်ကာ နောက် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှာ အစီရင်ခံဖို့ ညွှန်ကြားထားပါတယ်။ အာဆီယံ အထူးသံတမန်နဲ့ ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ရဲ့ အထူးသံတမန် (Julie Bishop) တို့ အနီးကပ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့လည်း ပါဝင်ပါတယ်။
ရင်းမြစ်များ: ASEAN — https://asean.org/asean-leaders-review-and-decision-on-the-implementation-of-the-five-point-consensus-4/ (ဆုံးဖြတ်ချက်ပါ စာသား အသေးစိတ်ကို Reuters နဲ့ ANI တို့က ကိုးကားဖော်ပြထားပါတယ်)

မှတ်ချက်များ
Post a Comment