နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်
အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် သတင်းချုပ် မထုတ်ဝေဖြစ်ခဲ့တာကြောင့် ဒီသတင်းချုပ်မှာ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက်နဲ့ ၁၅ ရက်တို့ နှစ်ရက်စာရဲ့ မြန်မာ့သတင်းထူးတွေကို ရဲရင့်ငယ် ဘလော့ဂ်က စုစည်းတင်ဆက်ပေးလိုက်ပါတယ်။
၁။ ကျားအင်းဆိပ်ကြီးမှာ တိုက်ပွဲပြင်းထန် — အရပ်သား သုံးဦး သေဆုံး
ကရင်ပြည်နယ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — ကရင်ပြည်နယ် ကျားအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်မှာ မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေအကြား တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး စစ်တပ်ရဲ့ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် အရပ်သား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံသတင်းတွေအရ သိရပါတယ်။
တိုက်ပွဲတွေဟာ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းက တခုန်တိုင်ကျေးရွာအုပ်စုထဲက ပူလိန်ရွာနဲ့ အဘိတ်ရွာအနီးမှာ စတင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး စစ်တပ်ဘက်က ဆုံးရှုံးမှု ကြီးမားပြီးနောက်မှာ အရပ်သားတွေကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ပူလိန်ရွာက ဆိုင်ကယ်စီးလာသူ တစ်ဦးနဲ့ ခရီးသွား နှစ်ဦး ပစ်သတ်ခံခဲ့ရပြီး ရာဘာခြံလုပ်သား တချို့နဲ့ ကားသမား နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
စစ်တပ်ရဲ့ ထိုးစစ်မှာ မုဒုံအခြေစိုက် အမြောက်တပ်ရင်း ၃၁၈ က စစ်သား ရာနဲ့ချီတဲ့ စစ်ကြောင်း သုံးကြောင်း ပါဝင်ခဲ့ပြီး လက်နက်ကြီးတွေနဲ့ ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်တာ၊ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေတာကြောင့် ပူလိန်ရွာသားတွေ ထွက်ပြေးနေရပြီး ခရီးသွားတွေဟာ အဘိတ်–ကျားအင်းဆိပ်ကြီးလမ်းပေါ်မှာ ပိတ်မိနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ်
၂။ စက်တင်ဘာလမှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ၆၅၀ — ကချင်ပြည်နယ် အထိဆုံး
အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — မြန်မာစစ်တပ်ဟာ စက်တင်ဘာလ ၂၀၂၆ အတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ၆၅၀ ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ကချင်ပြည်နယ်ဟာ အများဆုံး ထိခိုက်ခံခဲ့ရတယ်လို့ မြန်မာ ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးသုတေသနအဖွဲ့ (အမ်ဒီအက်စ်အိုင်) ရဲ့ အစီရင်ခံစာအရ သိရပါတယ်။
အမ်ဒီအက်စ်အိုင်ဟာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်စဉ် ၁၇၅ ခုကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး ကချင်ပြည်နယ်မှာ ဖြစ်စဉ် ၃၂ ခုရှိခဲ့ပေမယ့် တိုက်ခိုက်မှုအကြိမ်ရေ ၃၁၂ ကြိမ် — စုစုပေါင်းရဲ့ ၄၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့် — ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မကွေးတိုင်းနဲ့ ကရင်ပြည်နယ်က အရပ်သားနေရာတွေကိုလည်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပစ်မှတ်ထားခဲ့ပြီး အဲဒီဒေသတွေမှာ အရပ်သား ထိခိုက်သေဆုံးသူ ၃၅၉ ဦး ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
စစ်တပ်ဟာ လမ်းညွှန်မပါတဲ့ ဗုံးတွေ၊ ပေါင် ၂၅၀ နဲ့ ပေါင် ၃၀၀ ဗုံးတွေ၊ အစုလိုက်ဗုံးတွေကို သုံးခဲ့ပြီး အသေခံဒရုန်းတွေနဲ့ နေရာတစ်ခုတည်းကို ထပ်ခါထပ်ခါ ဗုံးကြဲတာတွေလည်း ပြုလုပ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စက်တင်ဘာလအတွင်း အရပ်သား ၁၆၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၂၄၉ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့လို့ သြဂုတ်လထက် နှစ်ဆခန့် များခဲ့တယ်လို့ အစီရင်ခံစာက ဆိုပါတယ်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (အဲန်ယူဂျီ) နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ အထူးဒေသ စစ်ဌာနချုပ်တစ်ခုကိုလည်း နေပြည်တော်နဲ့ မှော်ဘီ လေတပ်စခန်းတွေက တိုက်လေယာဉ်တွေနဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ရှိရှိ တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အမ်ဒီအက်စ်အိုင်က စစ်တပ်ရဲ့ ထောက်လှမ်းရေးအချက်အလက်အခြေပြု၊ အချိန်နဲ့တပြေးညီ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်နိုင်စွမ်း တိုးတက်လာတာဟာ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေအတွက် ကြီးမားတဲ့ လုံခြုံရေး စိန်ခေါ်မှုဖြစ်တယ်လို့ သတိပေးခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဒါ့အပြင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း (အေအေပီပီ) ရဲ့ အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက် နေ့စဉ်အစီရင်ခံစာအရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက လူ ၈၅၅၁ ဦး သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး ၃၂၁၈၂ ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကာ ၁၅၀၇၃ ဦးဟာ ထိန်းသိမ်းခံနေရဆဲဖြစ်ပြီး ၇၇၃၂ ဦးကိုတော့ အတည်ပြုဖို့ ကျန်နေသေးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်ကနေ အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်အထိ မကွေးတိုင်းမှာ လူ ၁၁၇ ဦး — အမျိုးသမီး ၄၃ ဦး၊ အမျိုးသား ၇၄ ဦး၊ အသက် ၁၈ နှစ်အောက် ကလေး ၁၉ ဦး အပါအဝင် — သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး အဲဒီထဲက ၅၇ ဦးဟာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့တာဖြစ်လို့ သေဆုံးရတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေထဲမှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုက အများဆုံးဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မကွေးတိုင်းမှာ အတည်မပြုနိုင်သေးတဲ့ အရပ်သား သေဆုံးမှု ၁၅၀ ခန့် ရှိသေးတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ် (အမ်ဒီအက်စ်အိုင်)၊ အေအေပီပီ
၃။ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ၁၁၅ ကြိမ်ကျော် — လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုက ၆၅ ရာခိုင်နှုန်း
အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် (ဘီအဲန်အိုင် သတင်း) — ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံမှာ အရပ်သား ၁၀ ဦးနဲ့အထက် သေဆုံးတဲ့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်စဉ် ၁၁၅ ခုကျော် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လူ ၂၃၂၄ ဦးကျော် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့တယ်လို့ မြန်မာ မဟာဗျူဟာနှင့် မူဝါဒလေ့လာရေးအဖွဲ့ (အိုင်အက်စ်ပီ-မြန်မာ) ရဲ့ အချက်အလက်တွေအရ သိရပါတယ်။ သေဆုံးသူတွေရဲ့ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ဟာ စစ်အာဏာပိုင်တွေရဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တိုက်ရိုက် သေဆုံးခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်က ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောက်တော်မြို့ အင်းဒီးဈေးနဲ့ ကိစပနဒီ တံတားကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့လို့ အရပ်သား ၅၀ ဦး သေဆုံးပြီး ၅၇ ဦးကျော် ဒဏ်ရာရခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်ဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ မှတ်တမ်းတင်ခံခဲ့ရသမျှ အကြီးမားဆုံး အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထိခိုက်သေဆုံးမှု ဖြစ်စဉ်ဖြစ်တယ်လို့ အိုင်အက်စ်ပီ-မြန်မာက သတ်မှတ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကချင်၊ ရခိုင်နဲ့ ကရင် စစ်မျက်နှာတွေမှာ စစ်တပ်ရဲ့ အကြီးစား ထိုးစစ်တွေ ပြင်းထန်လာနေပြီး မြေပြင်မှာ အရှုံးပေါ်နေတာကြောင့် အာဏာပိုင်တွေဟာ စစ်ရေးနဲ့ မသက်ဆိုင်တဲ့ နေရာတွေကို လေကြောင်းနဲ့ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကို ပိုမို အားကိုးလာတယ်လို့ စောင့်ကြည့်သူတွေက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရင်းမြစ်: ဘီအဲန်အိုင် သတင်း (အိုင်အက်စ်ပီ-မြန်မာ)၊ အဲန်ဒီ-ဗားမား
၄။ ငါးပြီကျွန်း အာရက္ခတပ်တော် အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်
ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — အာရက္ခတပ်တော် (အေအေ) ဟာ ရခိုင်ပြည်နယ် ဝိရာထနီ (ပေါက်တော) မြို့နယ်ထဲက ငါးပြီကျွန်းကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီလို့ သိရပါတယ်။ စစ်တပ်ဟာ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်ကစပြီး ရေတပ်သင်္ဘော ကိုး စီး၊ လက်နက်ကြီးတွေနဲ့ လေယာဉ်တွေကို သုံးကာ ကျွန်းကို ပြန်သိမ်းဖို့ အကြီးစား ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပေမယ့် မအောင်မြင်ဘဲ ဆုံးရှုံးမှု ကြီးမားစွာနဲ့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက်ကတည်းက တိုက်ပွဲတွေ ငြိမ်သက်သွားခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် အထိ အေအေဟာ ကျွန်းကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ထားတယ်လို့ ဒေသခံသတင်းတွေအရ သိရပါတယ်။ ငါးပြီကျွန်းဟာ စစ်တွေ၊ ပေါက်တောနဲ့ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်တွေရဲ့ နယ်စပ်နားမှာ တည်ရှိပြီး စစ်တွေ ရွှေမင်းဂန် ရေတပ်စခန်းနဲ့ တစ်မိုင်ခွဲခန့်သာ ဝေးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်တပ်က ငါးပြီကျွန်းကို အာရုံစိုက်တိုက်ခိုက်နေချိန်မှာ အေအေဟာ စစ်တွေမြို့နယ်ထဲက စစ်တပ် လုံခြုံရေး စခန်းငယ်တွေကိုလည်း ဆက်လက် သိမ်းပိုက်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် မနက်ပိုင်းမှာတော့ စစ်တွေအနီးမှာ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်ပစ်ခတ်သံတွေနဲ့ တိုက်လေယာဉ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်လက် ရှိခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ်
၅။ ဗန်းမော်မှာ ကချင်နှစ်ခြင်း ဘုရားကျောင်းနဲ့ နေအိမ်များ မီးရှို့
ကချင်ပြည်နယ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — ကချင်ပြည်နယ် ဗန်းမော်မြို့နယ် သုံးမိုင်ရွာ ရွှေပြည်သာရပ်ကွက်ထဲက ကချင်နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်အဖွဲ့ချုပ် (ကေဘီစီ) ဘုရားကျောင်းနဲ့ အရပ်သားနေအိမ်တချို့ကို စစ်တပ်က မီးရှို့ခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံသတင်းတွေအရ သိရပါတယ်။
အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက်မှာ စစ်တပ်ဟာ နမ့်ဖာနောင်ဘက်ကို ဒရုန်းနဲ့ လက်နက်ကြီးတိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြုလုပ်ပြီးနောက် သုံးမိုင်ရွာထဲကို ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီး ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ကေအိုင်အေ) နဲ့ မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက် ညနေ သုံးနာရီခွဲခန့်မှာ ဆုံးရှုံးမှုနဲ့ ရင်ဆိုင်ရပြီးနောက် ဆုတ်ခွာသွားတဲ့ စစ်ကြောင်းဟာ ဆုတ်ခွာရာလမ်းမှာ ကေဘီစီ ဘုရားကျောင်းနဲ့ နေအိမ်တချို့ကို မီးရှို့ခဲ့တယ်လို့ စွပ်စွဲခံခဲ့ရတယ်လို့ သိရပါတယ်။ အဲဒီတပ်တွေဟာ ခြေမြန်တပ်မ ၃၃ နဲ့ ၈၈ လက်အောက်က တပ်ရင်းတွေဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကချင်ပြည်နယ်မှာ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပြီး စစ်တပ်ဟာ စစ်အင်အားကို ဆက်လက် ဖြည့်တင်းနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ်
၆။ အမ်းမှာ တရုတ်ကုမ္ပဏီကား တိုက်ခိုက်ခံရ — ပြင်ဆင်ထားတဲ့ အချက်အလက်
ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — ရခိုင်ပြည်နယ် အမ်းမြို့နယ် အမ်း–ပဒန်းလမ်းပေါ်မှာ တရုတ်ကုမ္ပဏီကားတစ်စီး တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်စဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြင်ဆင်ထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ တိုက်ခိုက်မှုဟာ အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက်က စဉ့်ခေါင်းတိုင်ရွာနဲ့ တောင်ဇောက်ရွာကြား လမ်းပေါ်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ကားထဲမှာ တရုတ် အမျိုးသား ရေနံကုမ္ပဏီ (စီအဲန်ပီစီ) ရဲ့ ဝန်ထမ်း တရုတ်နိုင်ငံသား ချင်ကျဲ့ အပါအဝင် လူ သုံးဦး လိုက်ပါလာခဲ့ပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ မရှိပေမယ့် ကားပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အစောပိုင်းမှာ ဖော်ပြခဲ့တဲ့ ရက်စွဲနဲ့ အသေးစိတ်အချက်တွေထက် ဒီအချက်တွေက ပိုမို တိကျတယ်လို့ အမ်စီဒီအမ်က ဖော်ပြခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ တရုတ်အာဏာပိုင်တွေဟာ တရုတ်ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ကားတွေကို မတိုက်ခိုက်ဖို့ အာရက္ခတပ်တော် (အေအေ) နဲ့ မြန်မာစစ်အာဏာပိုင်တွေကို ကြိုတင် သတိပေးထားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီသတင်းဟာ အမ်စီဒီအမ် တစ်ခုတည်းရဲ့ ဖော်ပြချက်ဖြစ်ပြီး သီးခြား အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ် (တစ်ခုတည်းသော သတင်းရင်းမြစ်)
၇။ ရှမ်းနီတပ်မတော် စစ်သား သုံးဦး ကချင်တပ်မတော်ထံ လက်နက်နဲ့ ခိုလှုံ
အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — စစ်တပ်ဘက်ကို ရပ်တည်နေတဲ့ ရှမ်းနီ အမျိုးသားတပ်မတော် (အက်စ်အဲန်အေ) က စစ်သား သုံးဦးဟာ လက်နက်တွေနဲ့အတူ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ကေအိုင်အေ) ထံ ခိုလှုံခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
အဲဒီစစ်သားတွေဟာ အက်စ်အဲန်အေ တပ်မဟာ ၈၉၁၊ တပ်ရင်း ၄ က တပ်သားတွေဖြစ်ပြီး အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက်မှာ ကေအိုင်အေ တပ်မဟာ ၉၊ တပ်ရင်း ၂၆ ထံ ဆက်သွယ်အလင်းဝင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကေအိုင်အေဟာ ခိုလှုံလာသူ တစ်ဦးစီကို ကျပ်သန်း ၂၀ စီ ချီးမြှင့်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အက်စ်အဲန်အေဟာ အရင်က တော်လှန်ရေးလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်မှာ စစ်တပ်ဘက်ကို ရပ်တည်ပြီး တခြား တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကေအိုင်အေဟာ တခြားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဝင်တွေကို ခိုလှုံဖို့ တရားဝင် လှုံ့ဆော်ချက် မထုတ်ပြန်ထားပေမယ့် မိမိဆန္ဒအလျောက် ဆက်သွယ်အလင်းဝင်လာသူတွေကို ငွေကြေးဆုချီးမြှင့်မှု၊ နေထိုင်ရေးနဲ့ စားသောက်ရေး အကူအညီတွေ ပေးတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ်
၈။ ဟင်္သာတမှာ မီးလောင်မှု — မူဆယ်မှာ ကားဗုံးပေါက်ကွဲ
ဧရာဝတီတိုင်း၊ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — ဧရာဝတီတိုင်း ဟင်္သာတမြို့မှာ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် မနက် အစောပိုင်းက မီးအကြီးစား လောင်ခဲ့လို့ ပစ္စည်း ဆုံးရှုံးမှု ကျပ်သန်း ၄၀၀ ကျော် ရှိခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ မီးဟာ မနက် သုံးနာရီ ငါးဆယ်ခန့်မှာ မြစ်ကမ်းနားက ပြည့်စုံဖြိုး ဆန်ကုန်သည်ဂိုထောင်မှာ စတင်လောင်ခဲ့ပြီး မီးသတ်ကား ၁၀ စီးခန့် ရောက်ရှိငြှိမ်းသတ်ခဲ့လို့ မနက် ငါးနာရီ လေးဆယ်ခန့်မှာ မီးငြိမ်းသွားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အာဏာပိုင်တွေက မီးလောင်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းကို လျှပ်စစ်ရှော့ဖြစ်တာလို့ သတ်မှတ်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဂိုထောင် ၁၀ လုံးနဲ့ အလုပ်သမား နေအိမ် ၁၁ လုံး ပျက်စီးခဲ့ပေမယ့် ထိခိုက်သေဆုံးသူ မရှိခဲ့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ဂိုထောင်ပိုင်ရှင် ဦးကျော်လင်းမောင်ကိုတော့ မီးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပေါ့ဆမှုနဲ့ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၂၈၅ နဲ့ အမှုဖွင့်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။
သီးခြားဖြစ်စဉ်တစ်ခုအနေနဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း မူဆယ်မြို့ အလယ်မှာ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်က ကားဗုံးပေါက်ကွဲခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဈေးရပ်ကွက်နဲ့ တောင်ရပ်ကွက်ကြား နာရီစင်အနီးမှာ ရပ်ထားတဲ့ ခရီးသည်တင်ကားထဲကို ဆိုင်ကယ်စီး အမျိုးသား နှစ်ဦးက ဗုံးတစ်လုံး ပစ်ထည့်ခဲ့လို့ ကားပျက်စီးသွားခဲ့ပေမယ့် ကားထဲမှာ လူမရှိတာကြောင့် ထိခိုက်သူ မရှိခဲ့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ဖြစ်စဉ်ရဲ့ အခြေအနေအမှန်ကို မသိရသေးဘဲ ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းတွေအကြား အငြင်းပွားမှုကြောင့် ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ဒေသခံတချို့က ယူဆခဲ့ကြတယ်လို့ သိရပါတယ်။ မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်နယ်က မြို့နယ်တော်တော်များများကို စစ်အာဏာပိုင်တွေ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပေမယ့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့ မူဆယ်ကိုတော့ ဆက်လက် ထိန်းချုပ်ထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မူဆယ်မှာ လုယက်မှု၊ လူပြန်ပေးဆွဲမှုတွေနဲ့ စစ်တပ်နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ ကွန်ရက်တွေနဲ့ ချိတ်ဆက်နေတဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းတွေ ရှိနေတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ်
၉။ ဝန်ဇင် အွန်လိုင်း တက္ကသိုလ် ဘွဲ့နှင်းသဘင် — ဘွဲ့ရ ၁၁၁ ဦး
အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (အဲန်ယူဂျီ) ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက အသိအမှတ်ပြုထားတဲ့ တော်လှန်ရေး ပညာရေးအဖွဲ့အစည်း ဝန်ဇင် အွန်လိုင်း တက္ကသိုလ်ဟာ အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်က တတိယအကြိမ် ဘွဲ့နှင်းသဘင်ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး ကျောင်းသား ၁၁၁ ဦးကို ဘွဲ့နဲ့ ဒီပလိုမာတွေ ပေးအပ်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ပေးအပ်ခဲ့တဲ့ ဘွဲ့တွေမှာ ဒီပလိုမာ ၁၉ ခု၊ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ၅၄ ခု၊ သိပ္ပံဘွဲ့ ၁၇ ခု၊ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ဂုဏ်ထူး) ၆ ခု၊ သိပ္ပံဘွဲ့ (ဂုဏ်ထူး) ၁၁ ခု၊ ဝိဇ္ဇာ မဟာဘွဲ့ ၁ ခုနဲ့ သိပ္ပံ မဟာဘွဲ့ ၃ ခု ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အခမ်းအနားကို အဲန်ယူဂျီ ဝန်ကြီးချုပ် မန်းဝင်းခိုင်သန်း၊ ပညာရေးဝန်ကြီး ဂျာထွဲပန်၊ ဒုဝန်ကြီး ဒေါက်တာ မာငိုင်ဆန်င၊ မန္တလေးတိုင်း ကြားကာလ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးမြင့်အောင်မိုးနဲ့ မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေ တက်ရောက်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အခမ်းအနားကို နွေဦးတော်လှန်ရေးနဲ့ ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေး တိုက်ပွဲမှာ ကျဆုံးသူတွေအတွက် စက္ကန့် ၂၀ ခန့် ငြိမ်သက်ခြင်းနဲ့ စတင်ခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးချုပ်က အဖွင့်အမှာစကား ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးရဲ့ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာ ဇော်ဝေစိုးရဲ့ ဂုဏ်ပြုသဝဏ်လွှာကိုလည်း ဖတ်ကြားခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဝန်ဇင် အွန်လိုင်း တက္ကသိုလ်ဟာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ ပထမအကြိမ် ဘွဲ့နှင်းသဘင်မှာ ၃၂ ဦး၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ ၃၂ ဦး ပေးအပ်ခဲ့ပြီး အခုအကြိမ်နဲ့ဆိုရင် ဘွဲ့ရစုစုပေါင်း ၁၇၅ ဦး ရှိသွားပြီလို့ ဆိုပါတယ်။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ်
၁၀။ လန်ဒန်မှာ မြန်မာအရေး ဆန္ဒပြ — မလေးရှားသံရုံးနဲ့ စစ်သံမှူးရုံးရှေ့
လန်ဒန်၊ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — အင်္ဂလန်မှာ နေထိုင်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေဟာ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှု အကျပ်အတည်းအတွက် နိုင်ငံတကာက ပိုမို ပြတ်ပြတ်သားသား ဆောင်ရွက်ဖို့ တောင်းဆိုပြီး လန်ဒန်က မလေးရှားသံရုံးနဲ့ မြန်မာစစ်သံမှူးရုံးရှေ့မှာ ဆန္ဒပြခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
မြန်မာ ညီညွတ်ရေး လှုပ်ရှားမှုက စီစဉ်တဲ့ ဆန္ဒပြပွဲကို အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကနေ နေ့လယ် ၁၂ နာရီအထိ မလေးရှားသံရုံးရှေ့မှာ ကျင်းပခဲ့ပြီး အဲဒီနောက် နေ့လယ် ၁၂ နာရီခွဲကနေ ၂ နာရီအထိ စစ်သံမှူးရုံးရှေ့မှာ ဆက်လက် ကျင်းပခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မလေးရှားသံရုံးရှေ့မှာ ဆန္ဒပြသူတွေဟာ မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ အသံကို နားထောင်ပြီး စစ်အာဏာပိုင်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ရပ်တန့်ဖို့ မလေးရှားအစိုးရကို တောင်းဆိုခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (အာဆီယံ) အနေနဲ့လည်း မြန်မာ့ အကျပ်အတည်းကို ပိုမို ထိရောက်စွာ ကိုင်တွယ်ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ စစ်သံမှူးရုံးရှေ့မှာတော့ စစ်အာဏာပိုင်တွေရဲ့ စီစဉ်ထားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ တရားမဝင် လွှတ်တော်လို့ သူတို့ သတ်မှတ်တဲ့ အစီအစဉ်ကို လက်မခံဘူးလို့ ကြေညာခဲ့ပြီး အဓမ္မ စစ်သားစုဆောင်းမှု၊ အပြစ်မဲ့ အရပ်သားတွေကို သတ်ဖြတ်မှု၊ ကျောင်းတွေ၊ ဆေးရုံတွေ၊ ဆေးခန်းတွေနဲ့ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံတွေကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကို ရပ်တန့်ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒေါ် အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအားလုံးကို ချက်ချင်း လွှတ်ပေးဖို့၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု၊ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေနဲ့ အကျဉ်းသားတွေကို အခြေခံ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု မပေးတာတွေကို ရပ်တန့်ဖို့လည်း တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ် (မြန်မာ ညီညွတ်ရေး လှုပ်ရှားမှု)
၁၁။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်ကို မြန်မာ အရပ်ဘက် ကိုယ်စားလှယ်တွေ တောင်းဆို — ဘန်ကောက်မှာ တွေ့ဆုံ
ဘန်ကောက်၊ အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက် (ပရိုဂရက်ဆစ် ဗွိုက်) — မြန်မာ အရပ်ဘက် အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဟာ ဒီအပတ်မှာ ဘန်ကောက်မှာ ကျင်းပတဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (အိုင်အမ်အက်ဖ်) – ကမ္ဘာ့ဘဏ် နှစ်ပတ်လည် အစည်းအဝေးတွေမှာ ပါဝင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီကို အခြေကနေ တည်ဆောက်နေတဲ့ ဒီမိုကရေစီနဲ့ တိုင်းရင်းသား အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ကမ္ဘာ့ဘဏ်က ထိတွေ့ဆက်ဆံဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်က အရပ်ဘက် အဖွဲ့အစည်းများ တွေ့ဆုံပွဲမှာ ပရိုဂရက်ဆစ် ဗွိုက် တည်ထောင်သူနဲ့ ယာယီ အမှုဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး ခင်ဥမ္မာဟာ ကမ္ဘာ့ဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌ အဂျေး ဘန်ဂါကို မြန်မာစီမံကိန်းတွေမှာ ဒီမိုကရေစီ အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေကို ဘာကြောင့် မချိတ်ဆက်ရသလဲလို့ တိုက်ရိုက် မေးမြန်းခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဟာ ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့ အမှုဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးတွေနဲ့လည်း တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့ ရန်ပုံငွေတွေ — ထောက်ပံ့ငွေ၊ ယုံကြည်စာရင်းရန်ပုံငွေ၊ သက်သာတဲ့ ချေးငွေတွေဖြစ်စေ — စစ်အာဏာပိုင်တွေ ထိန်းချုပ်တဲ့ စနစ်တွေကနေ မဖြတ်သန်းဖို့၊ မြန်မာ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ဖွင့်လှစ်တဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေ ပြုလုပ်ဖို့နဲ့ အကူအညီတွေ ပစ်မှတ်ပြည်သူတွေဆီ ရောက်ရှိဖို့ လွတ်လပ်တဲ့ ပြင်ပ စောင့်ကြည့်သူတွေကို ခန့်ထားဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ကရီအေးတစ် ဟုမ်းရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး ရွှေရွှေစိန်လတ်၊ မြန်မာ လူ့အခွင့်အရေး မှတ်တမ်းတင်ကွန်ရက် (အဲန်ဒီ-ဗားမား) ရဲ့ ညှိနှိုင်းရေးမှူး ဟန်ကြီးနဲ့ ဉာဏ်လင်းသစ် အန်နလီတီကာရဲ့ အစီအစဉ်မန်နေဂျာ အီးတီတို့လည်း ပါဝင်ပြောကြားခဲ့ပြီး အီးတီက စစ်တပ်ဟာ ကျောင်းတွေနဲ့ ဆေးခန်းတွေကို ဗုံးကြဲနေသလို လူငယ် တစ်သိန်းကျော်ကို အဓမ္မ စစ်သားစုဆောင်းခံခဲ့ရတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရင်းမြစ်: ပရိုဂရက်ဆစ် ဗွိုက်
၁၂။ ထိုင်းမှာ အွန်လိုင်း လိမ်လည်မှု နှိမ်နင်းရေး — ၃၉ ဦး ဖမ်းဆီး၊ ဘတ် သန်း ၅၀၀ ကျော် သိမ်း
ဘန်ကောက်၊ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် (ထိုင်း စီးပွားရေး သတင်း) — ထိုင်းအာဏာပိုင်တွေဟာ နိုင်ငံဖြတ်ကျော် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လိမ်လည်မှုနဲ့ ငွေကြေးခဝါချမှု ကွန်ရက်တစ်ခုကို ပစ်မှတ်ထားတဲ့ အကြီးစား စစ်ဆင်ရေးမှာ လူ ၃၉ ဦးကို ဖမ်းဆီးပြီး ဘတ် သန်း ၅၀၀ ကျော်တန် ပစ္စည်းတွေကို သိမ်းဆည်းခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
"အန်တီ-စကမ်း မေထရစ်" လို့ အမည်ပေးထားတဲ့ စစ်ဆင်ရေးမှာ ပြည်နယ် ၁၁ ခုက နေရာ ၂၇ ခုကို တစ်ပြိုင်တည်း ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးခံရသူတွေထဲမှာ ထိုင်းနိုင်ငံသား ၃၀ ဦး၊ တရုတ်နိုင်ငံသား ၈ ဦးနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား ၁ ဦး ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီအဖွဲ့ဟာ "အီးတီအို တီအိပ်ချ်" လို့ ခေါ်တဲ့ အတုအယောင် စတော့ရှယ်ယာ ရောင်းဝယ်ရေး အက်ပ်ကနေ မြင့်မားတဲ့ အမြတ်အစွန်းတွေ ရမယ်လို့ မက်လုံးပေးပြီး လူမှုကွန်ရက်နဲ့ မက်ဆေ့ချ်တွေကနေ သားကောင်တွေကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သားကောင် ၇၄ ဦးကျော်က ဘတ် သန်း ၁၇၃ ကျော် ဆုံးရှုံးခဲ့တယ်လို့ တိုင်ကြားခဲ့ကြတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ရရှိလာတဲ့ ငွေတွေကို ဘဏ်အကောင့်တွေ၊ တရားမဝင် ငွေလွှဲလမ်းကြောင်းတွေနဲ့ ခရစ်တိုငွေကြေး — ယူအက်စ်ဒီတီ အပါအဝင် — တွေကနေ ခဝါချခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုဟာ ထိုင်း အထူးအခွင့်အရေး ဗီဇာ ကိုင်ဆောင်သူတွေရဲ့ သံသယဖြစ်ဖွယ် ငွေလွှဲမှုတွေကို ဆိုက်ဘာ လိမ်လည်မှု တိုက်ဖျက်ရေးစင်တာက တွေ့ရှိပြီးနောက် စတင်ခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရင်းမြစ်: ထိုင်း စီးပွားရေး သတင်း
၁၃။ ကျိုက်ထိုမှာ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား နှစ်ဦးသေဆုံး
မွန်ပြည်နယ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — မွန်ပြည်နယ် ကျိုက်ထိုမြို့နယ် ငှက်ပျောတောကျေးရွာအုပ်စုကို အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းမှာ စစ်တပ်က ဒရုန်းနဲ့ သုံးကြိမ် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့လို့ အရပ်သား နှစ်ဦး — အမျိုးသား တစ်ဦးနဲ့ အမျိုးသမီး တစ်ဦး — သေဆုံးပြီး အမျိုးသား သုံးဦး ဒဏ်ရာရကာ နေအိမ် သုံးလုံး ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ကျိုက်ထိုအခြေစိုက် အမှတ် ၄၄ ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်က တပ်တွေဟာ တစ်စုံတစ်ရာ ရန်စမှုမရှိဘဲ တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေက ဆိုပါတယ်။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ်
၁၄။ မကွေးတိုင်း မင်းဒုန်းမှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု — အရပ်သား တစ်ဦးသေ၊ အိမ် နှစ်လုံးပျက်
မကွေးတိုင်း၊ အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — မကွေးတိုင်း မင်းဒုန်းမြို့နယ်က မဲဇလီရွာကို အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းမှာ စစ်တပ်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုပြုလုပ်ခဲ့လို့ အရပ်သား တစ်ဦး သေဆုံးပြီး နေအိမ် နှစ်လုံး ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ သရက်ခရိုင် တပ်ရင်း (၄) ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ သိရပါတယ်။ သရက်အခြေစိုက် ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ အမှတ် ၁၂ (ကာပစ-၁၂) က ပါရာမော်တာ လေယာဉ် နှစ်စီးဟာ ဗုံး ရှစ်လုံး ကြဲချခဲ့ပြီး အသက် လေးဆယ်အရွယ် ဦးစည်သူ သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
သရက်ခရိုင် တပ်ရင်း (၄) ကတော့ စစ်တပ်ဟာ စစ်ရေးအရ အရေးမပါတဲ့ အရပ်သားနေထိုင်ရာဒေသတွေကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပစ်မှတ်ထားပြီး နေ့စဉ်နီးပါး စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေ ကျူးလွန်နေတယ်လို့ စွပ်စွဲခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ၈ ရက်ကလည်း မင်းဒုန်းမြို့နယ်မှာ နောက်ထပ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့လို့ ကလေးတစ်ဦးနဲ့ သက်ကြီးရွယ်အိုတစ်ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သား သုံးဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မင်းဒုန်းမြို့နယ် အနောက်ဘက်ကနေ ရခိုင်ရိုးမဘက်ကို ချီတက်ဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းတွေကို တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေက တိုက်ခိုက်နေပြီး စစ်တပ်ဘက်က ဆုံးရှုံးမှု ကြီးမားနေတယ်လို့ သတင်းတွေက ဆိုပါတယ်။ အရပ်သားတွေကို တိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ အဲဒီအရှုံးတွေကို လက်တုံ့ပြန်တဲ့ သဘောဖြစ်တယ်လို့ တော်လှန်ရေးဘက်က စွပ်စွဲခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ် (သရက်ခရိုင် တပ်ရင်း ၄)
၁၅။ အမ်း–မင်းဒုန်းလမ်း၊ စစ်တွေ–ပုဏ္ဏားကျွန်းမျက်နှာစာနဲ့ အင်းတော်–ဝန်းသို တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်
အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — ရခိုင်ပြည်နယ် အမ်း–မင်းဒုန်းလမ်းတစ်လျှောက်မှာ ပြီးခဲ့တဲ့ရက်တွေက မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ အာရက္ခတပ်တော် (အေအေ) တို့အကြား တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး စစ်တပ်ဘက်က ဆုံးရှုံးမှု ကြီးမားခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ၈ ရက်နဲ့ ၉ ရက်မှာ အေအေတပ်ဖွဲ့တွေဟာ မင်းဒုန်းမြို့နယ်ကနေ အမ်းမြို့နယ် တလိုင်းတောင်ဘက်ကို ချီတက်နေတဲ့ စစ်တပ် အမှတ် ၅၅ ခြေမြန်တပ်မရဲ့ စစ်ကြောင်းကို သဖန်းညောင်နဲ့ ကံကြိုရွာအနီးမှာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး စစ်တပ်သားတွေကို ဖမ်းဆီးကာ လက်နက်ခဲယမ်းတွေ သိမ်းဆည်းခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မင်းဒုန်း–သဖန်းညောင်ဒေသမှာ စစ်သား တစ်ထောင်ကျော် နေရာယူထားပြီး နောက်ထပ် ထိုးစစ်ဆင်ဖို့ ပြင်ဆင်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။
စစ်တွေ–ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်တွေမှာလည်း အေအေဟာ အမြင့်ကျွန်းနဲ့ ရွာချောင်းပြင်အနီးက စစ်တပ် စခန်းတွေကို ဆက်တိုက် သိမ်းပိုက်နေပြီး အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်နဲ့ ၁၁ ရက်မှာ အမြင့်ကျွန်းက နောက်ထပ် စခန်းငယ် နှစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့လို့ အဲဒီဒေသမှာ သိမ်းပိုက်ခဲ့တဲ့ စခန်းငယ် စုစုပေါင်း ကိုးခု ရှိသွားပြီလို့ သိရပါတယ်။ အေအေဟာ ရွာချောင်းပြင်အနီးက ဘန်ကာတွေကိုလည်း သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ရွှေမင်းဂန် ရေတပ်စခန်း၊ ကန်ကောကျွန်းက ခံစစ်နေရာတွေ၊ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်အနီးက စစ်တပ်စခန်းတွေနဲ့ ခြေလျင်တပ်ရင်း (၃၄၃) တို့ကို ဆက်လက် ထိုးစစ်ဆင်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
စစ်ကိုင်းတိုင်း အင်းတော်နဲ့ ဝန်းသိုမြို့နယ်ကြားမှာလည်း စစ်တပ်စစ်ကြောင်းတွေနဲ့ ပူးပေါင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေအကြား တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းထန်နေပြီး အင်းတော်မြို့နယ် မဲဇာရွာကနေ ထွက်လာတဲ့ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းဟာ အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက်မှာ ပ-အိုရွာနဲ့ တပ်လွင်ရွာတွေကို ရောက်ရှိခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက် မနက်ပိုင်းမှာ စစ်တပ်လေယာဉ်တွေဟာ တိုက်ပွဲမှာ မပါဝင်တဲ့ ကျောင်းကုန်းရွာကို ဗုံးကြဲခဲ့လို့ ကလေးတစ်ဦးနဲ့ အမျိုးသမီး သုံးဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းဟာ ဝန်းသိုဘက်ကို ချီတက်နေတာကြောင့် ကောလင်းခရိုင် တပ်ရင်း (၄) က ဒေသခံတွေကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနဲ့ ချီတက်လာတဲ့ စစ်ကြောင်းတွေကို အထူး သတိထားဖို့ သတိပေးခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒီသတင်းတွေဟာ တော်လှန်ရေးဘက်ရဲ့ ပြောဆိုချက်တွေဖြစ်ပြီး လွတ်လပ်စွာ အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ်
၁၆။ နောင်ချို နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ငါးဆယ်ခန့် ငွေညှစ်ခံ၊ အိုးဘိုထောင်ပို့
အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း နောင်ချိုမြို့နယ်က နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ငါးဆယ်ခန့်ကို စစ်အာဏာပိုင်တွေက မတရား အပြစ်ပေးစီရင်ပြီး မန္တလေး အိုးဘိုထောင်ကို ပို့ကာ ငွေညှစ်နေတယ်လို့ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ တရားမျှတမှုကွန်ရက် (ဂျေအဲန်ပီပီ) က စွပ်စွဲခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဂျေအဲန်ပီပီရဲ့ ပြောကြားချက်အရ အာဏာပိုင်တွေဟာ စစ်တပ်က ခန့်ထားတဲ့ ဆယ်အိမ်မှူး နောင်ငယ်ရဲ့ နေအိမ်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကို အကြောင်းပြပြီး ချိပ်ပိတ်ထားတဲ့ နေအိမ်ငါးဆယ့်လေးလုံးနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ငါးဆယ်ခန့်ကို တရားစွဲခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ နောင်ချိုမြို့နယ်တရားရုံးဟာ စစ်ခုံရုံးတွေနဲ့ တူတဲ့ အစုလိုက် တရားစီရင်မှုတွေ ပြုလုပ်ပြီး အကျဉ်းသားတွေကို မတရား အပြစ်ပေးစီရင်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
နောင်ချို ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းမှာ ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ အကျဉ်းသားတွေဆီကနေ ရဲစခန်းမှူး မျိုးညွန့်အောင်နဲ့ စစ်တပ်သားတွေဟာ ကျပ်သိန်းနဲ့ချီတဲ့ ငွေတွေကို တောင်းယူခဲ့ပြီး ငွေပေးပြီးနောက်မှာလည်း အကျဉ်းသားတွေကို မလွှတ်ပေးဘဲ ဆက်လက် အပြစ်ပေးစီရင်နေတယ်လို့ ဂျေအဲန်ပီပီက စွပ်စွဲခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေဟာ ပုဒ်မ ၅၀(ည) နဲ့ ၅၂(က) တို့နဲ့ ဆိုင်တဲ့ သင်္ကေတသဘော လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးတယ်လို့ ကြေညာနေချိန်မှာပဲ အဲဒီပုဒ်မတွေနဲ့ပဲ လူတွေကို ဆက်လက် တရားစွဲဆိုနေတာဟာ လှည့်ဖြားမှုဖြစ်တယ်လို့ အဖွဲ့က ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ထိခိုက်သူတွေအတွက် တရားမျှတမှု ရရှိဖို့ သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့တွေနဲ့ ဆက်လက် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့ ကတိပြုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ် (ဂျေအဲန်ပီပီ)
၁၇။ ကုလသမဂ္ဂမှာ မြန်မာကလေး လေးသန်းကိုးသိန်းကျော် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီလိုအပ်နေ
နယူးယောက်၊ အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ အမြဲတမ်း ကိုယ်စားလှယ် သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်မိုးထွန်းဟာ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်က နယူးယောက်မှာ ကျင်းပတဲ့ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ တတိယကော်မတီရဲ့ ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲမှာ မြန်မာကလေးသူငယ် လေးသန်းကိုးသိန်းကျော်ဟာ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ အရေးတကြီး လိုအပ်နေပြီး တစ်သန်းနှစ်သိန်းကျော်ဟာ အသက်ကယ်ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုတွေကနေ လုံးဝ ပြတ်တောက်နေတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
စစ်တပ်ရဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနဲ့ လက်နက်ကြီးတိုက်ခိုက်မှုတွေ ပိုများလာတာကြောင့် သန်းနဲ့ချီတဲ့ ကလေးတွေ အလွန် အကျပ်အတည်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပြီး စစ်တပ်ရဲ့ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ ကန့်သတ်မှုတွေကြောင့် ကလေး တစ်သန်းနှစ်သိန်းကျော်ဟာ အခြေခံ အသက်ကယ် ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဆေးကုသမှုတွေ မရရှိကြဘူးလို့ သံအမတ်ကြီးက ရှင်းပြခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မြန်မာစစ်အာဏာပိုင်တွေဟာ နေအိမ်တွေ၊ ကျေးရွာတွေ၊ ဆေးရုံတွေ၊ ကျောင်းတွေ၊ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံတွေ၊ ဈေးတွေနဲ့ စစ်ဘေးရှောင် စခန်းတွေ အပါအဝင် အရပ်သားနေရာတွေကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တိုက်ခိုက်နေတယ်လို့လည်း သူက စွပ်စွဲခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
မြန်မာကလေးတွေဟာ သေဆုံးမှုအန္တရာယ်သာမက မိသားစုနဲ့ ကွဲကွာမှု၊ နေအိမ်နဲ့ ကျောင်းတွေ ပျက်စီးမှု၊ အစားအစာ ပြတ်လပ်မှုနဲ့ ဆေးကုသမှု မရှိမှုတွေနဲ့လည်း ရင်ဆိုင်နေရတယ်လို့ သံအမတ်ကြီးက အလေးပေး ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သာမန်ကလေးတစ်ဦးအတွက် ဟမ်ဘာဂါတစ်လုံးဟာ သာမန်အစားအစာဖြစ်ပေမယ့် စစ်ဘေးရှောင်စခန်းတွေမှာ ရောက်နေတဲ့ မြန်မာကလေးတွေအတွက် ဇိမ်ခံပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်နေပြီလို့ ဥပမာပေးပြီး သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ စစ်ရာဇဝတ်မှုနဲ့ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်တွေကို တာဝန်ခံရမယ်လို့လည်း သူက တောင်းဆိုခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ တာဝန်ခံမှု ယန္တရားတွေကို ထိထိရောက်ရောက် အသုံးပြုဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ်
၁၈။ အာရှိုချင်း ကာကွယ်ရေးတပ် အမည်ပြောင်း — အာရှိုအမျိုးသားအဖွဲ့ / အာရှိုအမျိုးသားတပ်မတော် ဖြစ်
အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — နွေဦးတော်လှန်ရေးကာလမှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့ အာရှိုချင်း ကာကွယ်ရေးတပ် (အေစီဒီအက်ဖ်) ဟာ အာရှိုအမျိုးသားအဖွဲ့ / အာရှိုအမျိုးသားတပ်မတော် (အေအဲန်အို / အေအဲန်အေ) လို့ တရားဝင် အမည်ပြောင်းလိုက်ပြီလို့ သိရပါတယ်။ အေစီဒီအက်ဖ်ကို စစ်အာဏာသိမ်းမှုနဲ့ နောက်ဆက်တွဲ နွေဦးတော်လှန်ရေးကို တုံ့ပြန်တဲ့အနေနဲ့ နှစ်ထောင့်နှစ်ဆယ့်တစ် ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်မှာ စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့တာဖြစ်ပြီး အဖွဲ့ရဲ့ စစ်ရေးညီလာခံကို စက်တင်ဘာ ၂၀ ရက်ကနေ ၂၄ ရက်အထိ ကျင်းပပြီးနောက် အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်မှာ အမည်သစ် ကြေညာခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အဖွဲ့ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ အမည်ပြောင်းခြင်းဟာ "အာရှိုလန်း" လို့ ခေါ်တဲ့ ကိုယ်ပိုင် အာရှိုနယ်မြေ ထူထောင်ရေး၊ အာရှိုလူမျိုးတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် အာမခံချက်၊ နိုင်ငံရေးနဲ့ လူမျိုးရေး တန်းတူမှုအပေါ် အခြေခံတဲ့ ဒီမိုကရေစီ ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေး၊ အာဏာရှင်စနစ် အမျိုးမျိုးကို အမြစ်ပြတ် ဖယ်ရှားရေးနဲ့ အာရှိုအမျိုးသား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်မှုကို အားကောင်းလာစေရေး စတဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေကို ထင်ဟပ်တာဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
အမည်ပြောင်းခြင်းဟာ မူလ ရည်မှန်းချက်တွေကနေ သွေဖည်သွားတာ မဟုတ်ဘဲ အဖွဲ့ရဲ့ တာဝန်တွေ၊ လုပ်ငန်းနယ်ပယ်နဲ့ အာရှိုလူမျိုးနဲ့ ပြည်သူလူထုရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ကိုယ်စားပြုပြီး ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်စွမ်းကို ချဲ့ထွင်ဖို့ ရည်ရွယ်တာဖြစ်တယ်လို့ အဖွဲ့က အလေးပေး ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အေစီဒီအက်ဖ် အမည်နဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့ လက်ရှိ ဆက်ဆံရေးတွေ၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု သဘောတူညီချက်တွေနဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေဟာ ဆက်လက် တည်ရှိနေမှာဖြစ်ပြီး အနာဂတ် တရားဝင် စာပေးစာယူမှုတွေမှာ အမည်သစ်ကို သုံးဖို့ အဖွဲ့က တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အမည်ဟောင်း၊ တံဆိပ်၊ အလံနဲ့ တရားဝင် တံဆိပ်တုံးတွေကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီး အေအဲန်အို / အေအဲန်အေ ကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ တံဆိပ်သစ်၊ အလံနဲ့ တံဆိပ်တုံးတွေကို မိတ်ဆက်သွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ်
၁၉။ ဘန်ကောက် လူကုန်ကူးမှု — ကလေး ဆယ်ဦး ကယ်ဆယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံသား ခုနစ်ဦးပါ
ဘန်ကောက်၊ အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက် (အမ်စီဒီအမ်) — ထိုင်းအာဏာပိုင်တွေဟာ ဘန်ကောက်မှာ ကလေးတွေကို တရားမဝင် သယ်ဆောင်လာပြီး လမ်းပေါ်မှာ ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့ လူကုန်ကူးမှု လုပ်ငန်းတစ်ခုကို ဝင်ရောက် စီးနင်းခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံသား ခုနစ်ဦး အပါအဝင် ကလေး ဆယ်ဦးကို ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့တယ်လို့ ထိုင်းသတင်းတွေအရ သိရပါတယ်။
အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက် နံနက်စောစောမှာ ထိုင်း ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနရဲ့ အထူးစစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့ (ဒီအိုပီအေ စဝေ့တ်) ဟာ ဘန်ကောက် ရမ်ခမ်ဟန်းဆိုင် ၁၂၂ လမ်းက နေအိမ်တစ်လုံးကို ဝင်ရောက် စီးနင်းခဲ့ပြီး သံသယရှိသူ လေးဦးကို ဖမ်းဆီးကာ လူကုန်ကူးမှု၊ တရားမဝင် ချုပ်နှောင်မှုနဲ့ အတင်းအဓမ္မ အလုပ်ခိုင်းစေမှုတို့ဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စုံစမ်းစစ်ဆေးချက်အရ သံသယရှိသူတွေဟာ မဲဆောက်အနီးက တရားမဝင် နယ်စပ်လမ်းတွေကနေ အမျိုးသမီးနဲ့ ကလေးတွေကို ထိုင်းနိုင်ငံထဲ သယ်ဆောင်လာပြီး ညနေကနေ မနက် သုံးနာရီ၊ လေးနာရီအထိ ခေါင်ဆန်လမ်းနဲ့ နောင်ချန်လမ်းတို့မှာ ပန်းနဲ့ အအေးတွေ ရောင်းခိုင်းခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဒီစစ်ဆင်ရေးဟာ အဲဒီနေအိမ်ကနေ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ခဲ့တဲ့ မြန်မာအမျိုးသမီးတစ်ဦးရဲ့ တိုင်ကြားချက်အရ ပြုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး သူမဟာ အတင်းအဓမ္မ အလုပ်ခိုင်းစေမှု၊ ကိုယ်ထိလက်ရောက် အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ မုဒိမ်းမှုတို့ကို ခံခဲ့ရတယ်လို့ ထိုင်း မိုင်ထုံ အဖွဲ့ကို ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အိမ်နီးချင်းတွေကလည်း အဲဒီနေအိမ်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ် လုပ်ဆောင်မှုတွေကို သတင်းပေးခဲ့တာကြောင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုနဲ့ ဖမ်းဆီးမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ကယ်ဆယ်ခဲ့တဲ့ မြန်မာကလေးတွေကို နွန်ထဘူရီခရိုင်က လူငယ်စောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာတစ်ခုကို ယာယီ ပို့ဆောင်ထားပြီး ထိုင်းအာဏာပိုင်တွေဟာ သူတို့ရဲ့ မိသားစုတွေကို ရှာဖွေဆက်သွယ်ဖို့ ဆက်လက် ကြိုးစားနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ရင်းမြစ်: အမ်စီဒီအမ် (ထိုင်းသတင်း)
၂၀။ တရုတ် တရားရုံး — ကိုးကန့် ဝေမိသားစု ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းက သုံးဦးကို သေဒဏ်ချ
ဖူကျန့်၊ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် (ရှင်ဟွာ) — တရုတ်နိုင်ငံ ဖူကျန့်ပြည်နယ်က တရားရုံးတွေဟာ ကိုးကန့်ဒေသက ဝေမိသားစု ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းရဲ့ ပထမအကြိမ် စီရင်ချက်တွေကို အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက်မှာ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင် ဝေဟွိုက်ရင် (ဝေစန်း) အပါအဝင် သုံးဦးကို သေဒဏ်ချမှတ်ခဲ့တယ်လို့ တရုတ် အစိုးရ သတင်းဌာန ရှင်ဟွာက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ နောက်ထပ် သုံးဦးကို တစ်သက်တစ်ကျွန်း ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ပြီး ငါးဆယ့်ငါးဦးကို နှစ်ဆယ့်လေးနှစ်အထိ ထောင်ဒဏ်တွေ ချမှတ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
နှစ်ထောင့်တစ်ဆယ့်ကိုး ခုနှစ်ကစပြီး အဲဒီဂိုဏ်းဟာ မိသားစုရဲ့ သြဇာနဲ့ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေကို အသုံးပြုပြီး ကိုးကန့်ရဲ့ အဓိကမြို့ဖြစ်တဲ့ လောက်ကိုင်မှာ လိမ်လည်မှု စခန်းတွေ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဝင်ရောက်လာတဲ့ ငွေကြေးသမားတွေကို လက်နက်ကိုင် အကာအကွယ်ပေးကာ တယ်လီကွန်း လိမ်လည်မှု၊ ကာစီနို၊ ငွေညှစ်မှု၊ ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်းနဲ့ မူးယစ်ဆေးဝါး ကုန်သွယ်မှုတွေ လုပ်ကိုင်ခဲ့တယ်လို့ တရားရုံးတွေက ဆိုပါတယ်။ လောင်းကစားနဲ့ လိမ်လည်မှုတွေနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ ငွေတွေဟာ ယွမ် တစ်ဆယ့်နှစ်ဘီလီယံ နှစ်ရာသန်းကျော် (အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံ ခုနစ်ရာသန်းကျော်) ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။
အဲဒီဂိုဏ်းဟာ လိမ်လည်မှုဂိုဏ်းတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး အမိန့်ကို မနာခံတဲ့ လိမ်လည်မှု လုပ်သားတွေကို သတ်ခဲ့လို့ တရုတ်နိုင်ငံသား နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး သေဒဏ်ချမှတ်ခံရတဲ့ နောက်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ချင်တာဝေးဟာလည်း သူ့လက်အောက်က လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံသား နောက်ထပ် နှစ်ဦးကို သတ်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ လောက်ကိုင်မှာ ကာစီနို လုပ်ကိုင်ပြီး မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ ဒေသခံ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့တစ်ခုကို ထိန်းချုပ်ခဲ့တဲ့ ဝေဟွိုက်ရင်ကို မြန်မာရဲတပ်ဖွဲ့က နှစ်ထောင့်နှစ်ဆယ့်လေး ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှာ တရုတ်နိုင်ငံကို လွှဲပြောင်းပေးခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ တရုတ် ဗဟိုရုပ်သံဌာန (စီစီတီဗွီ) က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဝေမိသားစုဟာ နှစ်ထောင့်နှစ်ဆယ့်သုံး ခုနှစ်မှာ တရုတ်နိုင်ငံက စတင်ခဲ့တဲ့ နယ်စပ်ဖြတ် လိမ်လည်မှု နှိမ်နင်းရေးမှာ ပစ်မှတ်ထားခံရတဲ့ ကိုးကန့်ရဲ့ "မိသားစုလေးစု" ထဲက တစ်စုဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံဟာ မင်းမိသားစုဝင် တစ်ဆယ့်တစ်ဦးကို ဇန်နဝါရီလမှာ၊ ပိုင်မိသားစုဝင် လေးဦးကို ဖေဖော်ဝါရီလမှာ သေဒဏ်စီရင်ခဲ့ပြီးဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရင်းမြစ်: ရှင်ဟွာ (အေဂျီဘီမှတစ်ဆင့်)
၂၁။ ပြည်ပအလုပ်သမား သုံးရာကျော် ပြည်ပပြန်မထွက်ရ — အခွန်နဲ့ ငွေလွှဲစည်းမျဉ်းတွေ တင်းကျပ်
အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် (ဧရာဝတီ) — ပြီးခဲ့တဲ့ သုံးပတ်အတွင်းမှာ အလုပ်သမားညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနဟာ ပြည်ပ အလုပ်အကိုင်တွေကို ပြန်သွားဖို့ ကြိုးစားတဲ့ မြန်မာ ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမား သုံးရာကျော်ကို တားဆီးခဲ့တယ်လို့ ဧရာဝတီသတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ အကြောင်းရင်းကတော့ ဝင်ငွေခွန် နှစ်ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ တရားဝင် လမ်းကြောင်းကနေ ဝင်ငွေရဲ့ နှစ်ဆယ့်ငါးရာခိုင်နှုန်းကို ပြန်လွှဲဖို့ ဆိုတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကို မလိုက်နာလို့ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒီအစီအမံတွေဟာ ပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ အရင်းအနှီး ပြည်ပထွက်ခွာမှုနဲ့ စီးပွားရေး မတည်ငြိမ်မှုတွေကြားမှာ နိုင်ငံခြားငွေရရှိဖို့ ကြိုးစားတဲ့ ပိုကျယ်ပြန့်တဲ့ ကြိုးပမ်းမှုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မေလကစပြီး ခွင့်ပြန်လာတဲ့ အလုပ်သမားတွေဟာ သူတို့ အလုပ်လုပ်တဲ့ နိုင်ငံတွေက မြန်မာသံရုံး ဒါမှမဟုတ် ကောင်စစ်ဝန်ရုံးတွေက ထောက်ခံစာတွေ ရယူရပြီး အလုပ်ရှင်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်နဲ့ အခွန်နဲ့ ငွေလွှဲ စည်းမျဉ်းတွေကို လိုက်နာတယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားတွေနဲ့ ထောက်ခံရတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ပြည်ပကို ပြန်မထွက်ခင်မှာလည်း အဲဒီအထောက်အထားတွေကို ထပ်မံ ပြသရပြီး စင်ကာပူနဲ့ မလေးရှားက အလုပ်သမား အများအပြားဟာ ပြန်လှည့်ခံခဲ့ရပြီး ပြန်လည် လျှောက်ထားရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စင်ကာပူက အလုပ်သမားတစ်ဦးကတော့ အိမ်ပြန်ချင်ကြပေမယ့် အများစုက အိမ်ပြန်ဖို့ မဝံ့ရဲကြဘူးလို့ ပြောကြားခဲ့ပြီး သံရုံးထောက်ခံစာ ရယူဖို့ ခက်ခဲသလို မြန်မာနိုင်ငံထဲမှာ ပိတ်မိနေနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်လည်း ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အလုပ်သမား အများစုဟာ စစ်အာဏာပိုင်တွေရဲ့ ဘဏ်တွေထက် ငွေလဲနှုန်းပိုကောင်းပြီး အဆင်ပြေတဲ့ တရားမဝင် ငွေလွှဲလမ်းကြောင်းတွေကို ပိုနှစ်သက်ကြတယ်လို့ သိရပါတယ်။
အလုပ်သမားဝန်ကြီးအသစ် မောင်မြင့်ကတော့ ငွေလွှဲစုဆောင်းရေးကို "အဓိက တာဝန်" တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဲဒီပေးဆောင်မှုတွေကို အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားအတွက် "လှူဒါန်းမှု" တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ငွေလွှဲ အထောက်အထားတွေ တင်ပြဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့လို့ ပြည်ပ အလုပ်အကိုင် အေဂျင်စီ တစ်ရာကျော်ဟာ အလုပ်သမား စုဆောင်းခွင့် ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရပြီး အခြားအေဂျင်စီတွေလည်း လိုင်စင် ရုပ်သိမ်းမှုနဲ့ ဒဏ်ကြေးတွေ ရင်ဆိုင်နေရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကျွမ်းကျင်သူတွေကတော့ ပို့ကုန်ကနေ ဝင်တဲ့ နိုင်ငံခြားငွေ ကျဆင်းလာတာနဲ့အမျှ ကန့်သတ်မှုတွေ ပိုမို တင်းကျပ်လာနိုင်တယ်လို့ သတိပေးခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားတွေရဲ့ ငွေလွှဲတွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံထဲက မိသားစု သန်းနဲ့ချီအတွက် အရေးကြီးတဲ့ အသက်သွေးကြော ဖြစ်ပြီး နှစ်ထောင့်နှစ်ဆယ့်ငါး ခုနှစ်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ငါးဘီလီယံ ခြောက်ရာသန်းကျော်အထိ ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ရင်းမြစ်: ဧရာဝတီ (အာဆီယံနောင်း မှတစ်ဆင့်)
၂၂။ ပြည်ပသတင်းမီဒီယာတွေကို အင်တာပိုလ်ကနေ တရားစွဲဖို့ ကြိုးစားမှု — အိုင်အက်ဖ်ဂျေ ရှုတ်ချ (နောက်ဆက်တွဲ)
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သတင်းသမားများအဖွဲ့ချုပ် (အိုင်အက်ဖ်ဂျေ) ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ပြည်ပရောက် မြန်မာသတင်းမီဒီယာ ငါးခုကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်ရဲအဖွဲ့ (အင်တာပိုလ်) ကနေ တရားစွဲဖို့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ကြိုးစားမှုကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သတင်းသမားများအဖွဲ့ချုပ် (အိုင်အက်ဖ်ဂျေ) နဲ့ ပြည်ပရောက် မြန်မာသတင်းသမားများ ကွန်ရက် (အိတ်ဇိုင်း-အမ်ဂျေအဲန်) တို့က ရှုတ်ချခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ စစ်ကောင်စီရဲ့ ပြည်ထဲရေးဒုဝန်ကြီး မင်းသူဟာ အောက်တိုဘာ ၆ ရက်က မြန်မာနောက်၊ ခေတ်သစ်၊ ဧရာဝတီ၊ မိဇ္ဈိမာနဲ့ ဒီဗွီဘီ သတင်းဌာနတွေကို အင်တာပိုလ် ရက်ဒ်နိုးတစ်စ် ထုတ်ပြန်ဖို့ တောင်းဆိုထားတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တာဖြစ်ပြီး ဒီသတင်းကို မနေ့က သတင်းချုပ်မှာ ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်ပါတယ်။
အိုင်အက်ဖ်ဂျေရဲ့ ပြောကြားချက်အရ အင်တာပိုလ်ရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေက နိုင်ငံရေးကိစ္စတွေမှာ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် တားမြစ်ထားပြီး အာဏာရှင်အစိုးရတွေက အဖွဲ့ကို အသုံးချတာကို ကာကွယ်ဖို့ အကာအကွယ်တွေ ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ နှစ်ထောင့်နှစ်ဆယ့်တစ် ခုနှစ်ကစပြီး သတင်းသမား အနည်းဆုံး ခုနစ်ဦး သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး စက်တင်ဘာလအထိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အကျိုးအမြတ်မယူသော ဥပဒေဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနရဲ့ မှတ်တမ်းအရ သတင်းသမား နှစ်ရာ့နှစ်ဆယ့်ခုနစ်ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကာ တစ်ရာကို စုစုပေါင်း ငါးရာ့ လေးဆယ့်ကိုး နှစ် ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ပြီး သြဂုတ်လအထိ သတင်းသမား နှစ်ဆယ်ဟာ ထောင်ထဲမှာ ရှိနေဆဲဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ စစ်အာဏာပိုင်တွေဟာ ပြည်ပထွက်ပြေးသွားတဲ့ အတိုက်အခံပုဂ္ဂိုလ် တစ်ထောင့်သုံးရာကျော်ရဲ့ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်တွေကို ရုပ်သိမ်းခဲ့တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ ပြည်ပရောက် သတင်းသမားတွေဟာ တရားဝင် စာရွက်စာတမ်း မရှိဘဲ ဒါမှမဟုတ် ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမား စာရွက်စာတမ်းတွေနဲ့ နေထိုင်နေရလို့ မတရား ပစ်မှတ်ထားခံရမှုနဲ့ ဥပဒေကို အလွဲသုံးစားလုပ်မှုတွေကို ခံနေရတယ်လို့ အိတ်ဇိုင်း-အမ်ဂျေအဲန်က ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရင်းမြစ်: အိုင်အက်ဖ်ဂျေ
၂၃။ အခြားသတင်းတိုများ
မမြ ဆည် အောက်ပိုင်း လူ သုံးထောင်ကျော် ရွှေ့ပြောင်း (နောက်ဆက်တွဲ): ဧရာဝတီတိုင်း မြန်အောင်မြို့နယ်က မမြ ဆည်ရဲ့ ဘောင် ထပ်မံ ပျက်စီးမှုကြောင့် ဆည်ကျိုးနိုင်ခြေ စိုးရိမ်ရတာကြောင့် ဆည်အောက်ပိုင်းက ရွာ နှစ်ဆယ်က ဒေသခံ သုံးထောင်ကျော်ကို စနေနေ့ကစပြီး ရွှေ့ပြောင်းခဲ့တယ်လို့ ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ (ဒီဗွီဘီ) က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဆည်ဘောင်ပျက်စီးမှုအကြောင်း မနေ့က သတင်းချုပ်မှာ ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်ပါတယ်။
အပူကြောင့် ဆေးရုံတင် — မူဆယ်မှာ လူငယ် နှစ်ဦး ရေနစ်: အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းမှာ ရန်ကုန်တိုင်း မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ဗေဘီနောင် မော်တော်ယာဉ် အစိတ်အပိုင်းဈေးမှာ အသက် ခြောက်ဆယ်အရွယ် ဦးစိုးဝင်း အပူကြောင့် လဲကျခဲ့ပြီး အင်းစိန်ဆေးရုံကို ပို့ဆောင်ခဲ့ရာ လေဖြတ်ထားတာကို တွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ပဲခူးတိုင်း တောင်ငူမှာလည်း အသက် ခြောက်ဆယ်ကျော် အမျိုးသားတစ်ဦး ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ရှေ့မှာ သတိလစ်သွားခဲ့ပြီး တောင်ငူဆေးရုံကို ပို့ဆောင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သီးခြားဖြစ်စဉ်တစ်ခုအနေနဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း မူဆယ်မြို့နယ် ကြင်ဆန်းကျော့ နယ်စပ်ဂိတ်နဲ့ ပန်ဆိုင်းကြားက ရေပြာအိုင် (ဘလူးလိခ်) မှာ အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက်က ရေကူးနေတဲ့ အသက် တစ်ဆယ့်ရှစ်နှစ်နဲ့ အသက် နှစ်ဆယ်အရွယ် လူငယ် နှစ်ဦး ရေနစ်သေဆုံးခဲ့ပြီး သူတို့ရဲ့ ရုပ်အလောင်းတွေကို အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက် မနက်ပိုင်းမှာ ဆယ်ယူရရှိခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒေသခံတွေကတော့ အဲဒီအိုင်ဟာ ရေနက်ပြီး ရေအောက် ချောက်တွေ ရှိတာကြောင့် အလွန် အန္တရာယ်များတယ်လို့ သတိပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ခရစ်ကတ် — မြန်မာ မွန်ဂိုလီးယားကို အနိုင်ရ: အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက်က မလေးရှားနိုင်ငံ ဘာဂျီမှာ ကျင်းပတဲ့ အိုင်စီစီ အမျိုးသား တီ၂၀ ကမ္ဘာ့ဖလား အာရှ ခြေစစ်ပွဲမှာ မြန်မာ ခရစ်ကတ်အသင်းဟာ မွန်ဂိုလီးယားအသင်းကို ကိုးဝစ်ကက်အသာဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရင်းမြစ်: ဒီဗွီဘီ၊ အမ်စီဒီအမ်၊ ခဲလ်နောင်း
ရင်းမြစ်များ
အမ်စီဒီအမ် (အောက်တိုဘာ ၁၅၊ ၂၀၂၆) — https://moemaka.net/eng/2026/10/october-15-2026-m-cdm-domestic-news/
နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း (အေအေပီပီ)၊ အောက်တိုဘာ ၁၅၊ ၂၀၂၆ — https://aappb.org/daily-15-12-26/
ဘီအဲန်အိုင် သတင်း / အဲန်ဒီ-ဗားမား (အိုင်အက်စ်ပီ-မြန်မာ အချက်အလက်) — https://ndburma.org/blog/blog-single-author-full/
ပရိုဂရက်ဆစ် ဗွိုက်၊ အောက်တိုဘာ ၁၅၊ ၂၀၂၆ — https://progressivevoicemyanmar.org/2026/10/15/myanmar-civil-society-presses-world-bank-to-engage-democratic-and-ethnic-governance-actors-and-open-dialogue-at-2026-annual-meetings
ထိုင်း စီးပွားရေး သတင်း — https://www.thailand-business-news.com/china/334263-thailand-police-arrest-39-in-major-cross-border-scam-crackdown-seize-thb500-million-in-assets
ASEAN NOW — Myanmar workers blocked from returning abroad (ဧရာဝတီမှတစ်ဆင့်)
IFJ — Myanmar: Junta attempts to file international criminal cases against five exiled media outlets
Khel Now — Myanmar vs Mongolia, ICC Men's T20 World Cup Asia Sub Regional Qualifier A
ဓာတ်ပုံ မှတ်ချက်: ကျေးရွာပုံ (ဗက်တီးဇီ အခမဲ့ ဓာတ်ပုံ — ဖြစ်စဉ်ပုံမဟုတ်၊ သရုပ်ဖော်ပုံ)၊ စစ်တွေပုံ (ဝီကီမီဒီယာ ကွန်းမန်း၊ စီစီ-ဘိုင်�-အက်စ်အေ လိုင်စင်၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် မှတ်တမ်းပုံ)၊ ဆန္ဒပြပုံ (ဝီကီမီဒီယာ ကွန်းမန်း၊ အများပြည်သူ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် လှည်းတန်း ဆန္ဒပြပုံ — ဖြစ်စဉ်ပုံမဟုတ်၊ သရုပ်ဖော်ပုံ)၊ ဘွဲ့နှင်းပုံ (ဝီကီမီဒီယာ ကွန်းမန်း၊ စီစီ ဘိုင်အက်စ်အေ ၄.၀ လိုင်စင် — သရုပ်ဖော်ပုံ)။
ဓာတ်ပုံများ: MPA (အေအေ သတင်းဌာန ဓာတ်ပုံ — လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပျက်စီးသွားသော နေအိမ်၊ ပုံအညွှန်း)၊ ယူနီဆက် မြန်မာ (စစ်ဘေးသင့် ကလေးများ)၊ Voice of Myanmar News (ပြည်ပ အလုပ်သမားများ)
