နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက်

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက်

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက်

အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်တစ်ရက် (ဗုဒ္ဓဟူးနေ့) မြန်မာသတင်းချုပ်ကို တင်ပြလိုက်ပါတယ်။ ဒီနေ့မှာ ဂျပန် အထူးကိုယ်စားလှယ် ဆာဆာကာဝ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့သလို၊ မကွေးတိုင်း မြိုင်မြို့နယ် ရေနံခွင်ဒေသမှာ စစ်ကောင်စီရဲ့ ထိုးစစ်ကြောင့် ထောင်နဲ့ချီတဲ့ ဒေသခံတွေ ထွက်ပြေးနေရပါတယ်။ ပလက်ဝ၊ ဘုတလင်၊ စဉ့်ကူးတို့မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်ဖြစ်နေပြီး၊ ကင်မ် အဲရစ်က The Times ကို ဘုရင်ရဲ့ စာအုပ်လက်ဆောင်နဲ့ပတ်သက်ပြီး တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

လျှို့ဝှက်ဆွေးနွေးမှုနဲ့ သုံးဖက်ကစားကွက် — ဆက်စပ်ဆောင်းပါးထုပ်ပိုး

မနေ့က ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ လျှို့ဝှက်ဆွေးနွေးမှု ဆန်းစစ်ချက် ဆောင်းပါးထုပ်ပိုးကို ဒီမှာ စုစည်းဖော်ပြလိုက်ပါတယ်။ အချုပ်အားဖြင့် — မင်းအောင်လှိုင်ဟာ တရုတ်၊ ရုရှား၊ အမေရိကန် သုံးဖက်အကြား ဟက်ဂျင်း (hedging) ကစားနေပြီး ဘက်ပြောင်းနေတာ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆန်းစစ်ထားပါတယ်။ ဝါရှင်တန် အလိုချင်ဆုံး ရှားပါးသတ္တုက စစ်ကောင်စီလက်ထဲမှာ မရှိဘဲ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ချစ်ဝှီ–ပန်ဝါ ဒေသမှာ ရှိတယ်။ အတည်ပြုမှတ်တမ်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ သုံးသန်းတန် ဝါရှင်တန် လှုံ့ဆော်ရေးစာချုပ်နဲ့ ရှားပါးသတ္တုတူးဖော်မှုရဲ့ အဆိပ်အတောက်က ကုတ်၊ ဆိုင် မြစ်တွေကတစ်ဆင့် ထိုင်းဘက်ကို စီးဝင်နေတာတွေ ပါဝင်တယ်။

• လျှို့ဝှက်ဆွေးနွေးမှုနဲ့ သုံးဖက်ကစားကွက် — မင်းအောင်လှိုင် ဘယ်ဘက် ယိမ်းမလဲ (မြန်မာ ဆန်းစစ်ချက်)
• တိုကျို လျှို့ဝှက်ပွဲ ဝန်းကျင်က မှတ်တမ်း — အမည်တွေ၊ ရက်စွဲတွေ၊ ဒေါ်လာ သန်းချီ lobby (မြန်မာ မှတ်တမ်း၊ ကချင် မြေရှားမြေပုံနှင့် ထိုင်းဘက် အဆိပ်မြစ်အကြောင်း ပါဝင်)
• Secret Talks and a Three-Way Game — Which Way Will Min Aung Hlaing Lean? (English analysis)
• The Record Around the Tokyo Secret Meeting — Names, Dates and a Million-Dollar Lobby (English record)

ကင်မ် အဲရစ် — ဘုရင်ရဲ့ စာအုပ်လက်ဆောင်ကို ကျေးဇူးတင်ပေမဲ့ စစ်ကောင်စီကို အခွင့်မပေးသင့်

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ သား ကင်မ် အဲရစ်က အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ်ရက်မှာ The Times သတင်းစာနဲ့ အင်တာဗျူးမှာ ဗြိတိန် ချားစ်ဘုရင်ရဲ့ စာအုပ်လက်ဆောင်ကို ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပေမဲ့၊ စစ်ကောင်စီကို ရွေးချယ်ထုတ်ဖော်မှုတွေနဲ့ ပုံမှန်အခြေအနေ ယောင်ဆောင်/နိုင်ငံတကာ တရားဝင်မှု ရယူခွင့် မပေးသင့်ဘူးလို့ တုံ့ပြန်ခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ သူ့အမေရဲ့ အခြေခံ လူ့အခွင့်အရေးတွေ ဆက်လက် ချိုးဖောက်ခံနေရတုန်းပဲလို့လည်း ဆိုပါတယ်။

စာအုပ်ပေးပို့မှုကို ထုတ်ဖော်တဲ့ အချိန်ကိုင်တွယ်မှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး သူက သံသယရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ် — စုထားပြီး အကျိုးရှိချိန်မှာ ထုတ်သုံးတာဖြစ်ပြီး၊ မင်းအောင်လှိုင်ကို "သနားကြင်နာတတ်တဲ့ ထိန်းသိမ်းသူ" ပုံရိပ် ဖန်တီးပေးနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဗားမား ကမ်ပိန်း ယူကေ (Burma Campaign UK) ရဲ့ မတ် ဖာမာနာ (Mark Farmaner) ကတော့ စစ်တပ်ဟာ နှစ်နာရီခွဲတိုင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ တစ်ကြိမ် လုပ်နေပြီး၊ ကလေးတစ်ဦးဟာ နှစ်ဆယ့်ကိုးနာရီတိုင်း ပျမ်းမျှ သေဆုံးနေရတယ်လို့ ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဗြိတိန်ရဲ့ အမြင့်ဆုံး သံတမန်ကြိုးပမ်းမှုဟာ စာအုပ်နှစ်အုပ် ညှိနှိုင်းရရှိမှုသာ ဖြစ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ တစ်ကိုးကိုးဝန်းကျင်နှစ်တွေတုန်းက ဒေါ်စုကိုယ်တိုင် ဗြိတိသျှသံရုံးကို ပစ္စည်းတွေ မပို့ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ဖူးတယ်လို့ ဆိုပါတယ် — စစ်တပ်က ဝါဒဖြန့်ဖို့ အသုံးချခံရလို့ပါပဲ။ ဘတ်ကင်ဟမ် နန်းတော်ကတော့ မှတ်ချက်ပေးဖို့ ငြင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကင်မ် အဲရစ်ဟာ ဧပြီလ ၂၀၂၆ ကတည်းက "အသက်ရှင်ကြောင်း သက်သေပြ" (Proof of Life) လှုပ်ရှားမှုကို လုပ်ဆောင်နေပြီး၊ ဇွန်လမှာ "၈၁ အတွက် ၈၁" (81 for 81) စိန်ခေါ်မှုကို လုပ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အမေအသက်ရှင်ကြောင်း သက်သေပြဖို့က အဓိက တောင်းဆိုချက်ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံး ရည်မှန်းချက်က ချက်ချင်း ခြွင်းချက်မရှိ လွှတ်ပေးရေးပဲလို့ ဆိုပါတယ်။ ဘုရင်ပေးပို့ခဲ့တာက စာအုပ်နှစ်အုပ်နဲ့ ဘုရင်ရဲ့ အလုံပိတ် စာတစ်စောင် ဖြစ်တယ်။ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက ကင်မ် အဲရစ် အမေ့ဆီ စာတွေပို့ခဲ့ပေမဲ့ မိသားစုစာတစ်စောင်မှ မရောက်ခဲ့ဘဲ၊ လွန်ခဲ့တဲ့ သုံးနှစ်နီးပါးက ဆင်ဆာဖြတ်ထားတဲ့ ပြန်စာတစ်စောင်သာ ရရှိခဲ့ဖူးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဂျပန် အထူးကိုယ်စားလှယ် ဆာဆာကာဝ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့ဆုံ

ဂျပန် ပရဟိတသမား ယိုဟဲ ဆာဆာကာဝ (Yohei Sasakawa) ဟာ အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ်ရက် အင်္ဂါနေ့က နေပြည်တော်မှာ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့တယ်လို့ နိုင်ငံပိုင် Global New Light of Myanmar သတင်းစာက အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်တစ်ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ ဖော်ပြခဲ့တယ်လို့ ရွိုက်တာ သတင်းဌာန (Reuters) က ရေးသားခဲ့ပါတယ်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ သံတမန်အထီးကျန်မှုနောက် မြန်မာနဲ့ နိုင်ငံတကာ ပြန်လည်ထိတွေ့မှု အရှိန်မြင့်လာနေချိန်မှာ ဒီတွေ့ဆုံမှု ဖြစ်ခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

ယိုဟဲ ဆာဆာကာဝ (Yohei Sasakawa) — ဓာတ်ပုံ: Wikimedia Commons

ဆာဆာကာဝဟာ နိပွန် ဖောင်ဒေးရှင်း (Nippon Foundation) ရဲ့ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာ့အမျိုးသား ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးဆိုင်ရာ ဂျပန်အထူး ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တွေ့ဆုံမှုမှာ မြန်မာ့ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်အတွက် ဆာဆာကာဝရဲ့ အကူအညီပေးရေး အစီအစဉ်တွေနဲ့ ဖောင်ဒေးရှင်းက လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ထောက်ပံ့မှုတွေကို ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ သတင်းစာက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

ဆာဆာကာဝဟာ မြန်မာ့စစ်တပ်နဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေအကြား ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးရာမှာ နှစ်ရှည်လများ ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၂ မှာ မြန်မာ့စစ်တပ်နဲ့ ရခိုင့်တပ်တော် (AA) အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးခဲ့တယ်လို့ နိပွန် ဖောင်ဒေးရှင်းက ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးဟာ နောက်ပိုင်းမှာ ပြိုကွဲသွားပြီး တိုက်ပွဲတွေ ပြန်ဖြစ်နေတယ်လို့ ရွိုက်တာက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်ကလည်း မြန်မာနဲ့ ဒီလအတွင်း တိုကျိုမှာ ဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်ခဲ့ပြီးပြီလို့ ဆိုပါတယ်။ ဂျပန်ရဲ့ မြန်မာဆိုင်ရာ ယာယီကိုယ်စားလှယ်ဟာလည်း အောက်တိုဘာလမှာ မြန်မာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနဲ့ ပထမဆုံး လူသိရှင်ကြား တွေ့ဆုံမှုကို လုပ်ခဲ့ပြီး၊ စက်တင်ဘာလတုန်းက ဂျပန် အာဏာရပါတီ လွှတ်တော်အမတ် ဟီရိုမိချိ ဝါတာနာဘေ (Hiromichi Watanabe) နေပြည်တော်ကို လာရောက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဂျပန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကတော့ ဆာဆာကာဝရဲ့ ခရီးစဉ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး မှတ်ချက်ပေးဖို့ တောင်းဆိုမှုကို ချက်ချင်း တုံ့ပြန်ခဲ့ခြင်း မရှိဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

မကွေးတိုင်း မြိုင်မြို့နယ် ရေနံခွင်ဒေသမှာ စစ်ကောင်စီ ထိုးစစ်ပြင်း — ထောင်ချီ ထွက်ပြေး

လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားတဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်တွေဟာ မကွေးတိုင်း မြိုင်မြို့နယ်ထဲကို ဝင်ရောက်လာနေပြီး "အညာ ဒူဘိုင်း" လို့ အမည်ပေးထားတဲ့ ရေနံထွက်ဒေသကို သိမ်းပိုက်ဖို့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေတာကြောင့် ဒေသခံ ထောင်နဲ့ချီပြီး ထွက်ပြေးနေရတယ်လို့ ဧရာဝတီ သတင်းဌာန (The Irrawaddy) က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

ရေနံတူးစင် (ပုံဥပမာ) — ဓာတ်ပုံ: Wikimedia Commons

တောင်ဘက် တစ်နာရီခန့်အကွာ ပခုက္ကူက ခြေလျင်တပ်မ (တပ်မ) က အားဖြည့်တပ်တွေဟာ ၂၀၂၂ ကတည်းက တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဒီဒေသကနေ အရေးပါတဲ့ ဝင်ငွေရလမ်းကို ဖြတ်တောက်ဖို့ ထိုးစစ်ဆင်နေတာလို့ ဆိုပါတယ်။ မေလ နှစ်ဆယ့်လေးရက်တုန်းက တပ်အင်အား တစ်ထောင်ပါ ထိုးစစ်နဲ့ တေးကြီးရွာက Well-2 ရေနံကွင်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက်၊ နောက်ဆုံး တွန်းအားကို အောက်တိုဘာလ တစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်မှာ စတင်ခဲ့ပြီး ပခုက္ကူမြို့နယ် ကမ္မမြို့ကို အားဖြည့်တပ်တွေ ရောက်ရှိလာကာ အနီးက အုန်းတောရွာကို ဂျိုင်ရိုကော့ပ်တာတွေနဲ့ ဗုံးကြဲခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီ တိုက်ခိုက်မှုမှာ ကလေးတွေအပါအဝင် လူငါးဦး သေဆုံးပြီး လေးဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရွာသားတွေ အလောင်းတွေ ပြန်ကောက်နေတုန်း ဒရုန်းတွေနဲ့ ထပ်တိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရွာသားတွေ ထွက်ပြေးခဲ့ရတယ်လို့လည်း မိုးမခ သတင်း (m.CDM) က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

တနင်္သာရီ ကမ်းလွန် ရေနံနှင့် ရုရှား၏ အခန်းကဏ္ဍ — အတည်ပြုချက်များ

တနင်္သာရီ ကမ်းလွန်ဒေသက စွမ်းအင်စီမံကိန်းတွေမှာ စစ်ကောင်စီက ဦးစားပေးလုပ်ဆောင်နေပြီး ရုရှားရဲ့ ပါဝင်မှုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အတည်ပြုထားတဲ့ အချက်တွေကို စုစည်းဖော်ပြလိုက်ပါတယ်။ ရွိုက်တာ သတင်းဌာန (၂၀၂၆ ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်) ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ ၂၀၂၆ ဇူလိုင်လကတည်းက စစ်တပ်ဟာ တပ်အင်အား ခုနစ်ရာခန့် ချထားပြီး ထားဝယ် အထူးစီးပွားရေးဇုန် ဧရိယာကို ရှင်းလင်းနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒုတိယ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် စိုးဝင်းရဲ့ လက်ထောက်ဖြစ်သူ ကျော်စွာလင်း (ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး) ဟာ ၂၀၂၆ ဇွန်လနှောင်းပိုင်းမှာ အဲဒီကို သွားရောက်ပြီး "မဟာဗျူဟာ စီမံကိန်းတွေ" ကာကွယ်ဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

၂၀၂၆ ဩဂုတ်လ ပူတင်–မင်းအောင်လှိုင် တွေ့ဆုံမှုမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနဲ့ ရေနံ-ဓာတ်ငွေ့ဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာတွေ လက်မှတ်ထိုးခဲ့ပြီး၊ ရုရှားရဲ့ RC-Investments ရန်ပုံငွေနဲ့ မြန်မာ လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနအကြား ရေရှည် LNG ထောက်ပံ့ရေးဆိုင်ရာ ပရိုတိုကောတစ်ရပ် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့တယ်လို့ ကရင်မလင် ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ပါရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ပူတင်က တောင်ပိုင်း မြန်မာမှာ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံနဲ့ ရေနံချက်စက်ရုံ တည်ဆောက်ရေးကို "စဉ်းစားနေဆဲ" ဖြစ်ပြီး၊ ရုရှား ကုမ္ပဏီတွေဟာ ကမ်းလွန် ဟိုက်ဒရိုကာဗွန် ရှာဖွေထုတ်လုပ်ရေးမှာ "ပါဝင်ရန် အသင့်" ဖြစ်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း တစ်ခု တည်ဆောက်ရေးကိုလည်း "ဆွေးနွေးခဲ့" တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်ကတော့ ဩဂုတ်လ ၁၇–၁၉ ရက် ခရီးစဉ်အတွင်း စာချုပ် တစ်ဆယ့်နှစ်ခု လက်မှတ်ထိုးခဲ့တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ရုရှားနဲ့ မြန်မာဟာ ထားဝယ် အထူးစီးပွားရေးဇုန်မှာ ဆိပ်ကမ်း၊ ကျောက်မီးသွေးဓာတ်အားပေးစက်ရုံနဲ့ ရေနံချက်စက်ရုံ တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လက်မှတ်ထိုးခဲ့ပေမဲ့ ရေနံချက်စက်ရုံမှာ နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက် မရှိသေးဘူးလို့ ရွိုက်တာက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ မူရင်း စာရွက်စာတမ်းတွေမှာ အမည်တပ် ဖော်ပြခံရတဲ့ တစ်ခုတည်းသော ရုရှား ရေနံကုမ္ပဏီက Zarubezhneft ပဲ ဖြစ်ပြီး Rosneft နာမည် မပါဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ မြန်မာ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန (၂၀၂၆ ဇွန်) က တနင်္သာရီ ရေနက်ပိုင်းမှာ ကိုးဆယ့်ငါး ထရီလီယံ ကုဗပေ (၉၅ TCF) ခန့် ရှိနိုင်တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပေမဲ့ ဒါဟာ P90 အဆင့် မျှော်မှန်းချက်သာ ဖြစ်ပြီး သက်သေပြထားတဲ့ အရန်ပမာဏ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ် — စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်နိုင်ဖို့ နောက်ထပ် တူးဖော်စူးစမ်းမှုတွေ လိုအပ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ Block M-15 (ကမ်းလွန် တနင်္သာရီ) ရဲ့ လုပ်ကိုင်သူက ရုရှား ကုမ္ပဏီ မဟုတ်ဘဲ Canadian Foresight Group (CFG) ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ထိုင်းသို့ ဓာတ်ငွေ့ရောင်းချမှု — ရတနာစာချုပ် ၂၀၂၈ မှာ သက်တမ်းကုန်

ထိုင်းနိုင်ငံကို ဓာတ်ငွေ့ရောင်းချတဲ့ စာချုပ်တွေထဲက ရတနာ (Yadana) ဓာတ်ငွေ့ရောင်းချရေး စာချုပ်ဟာ ၁၉၉၈ ဇူလိုင်ကနေ အနှစ် သုံးဆယ် သက်တမ်းရှိပြီး ၂၀၂၈ ဇူလိုင် လကုန်မှာ သက်တမ်းကုန်ဆုံးမယ်လို့ Frontier Myanmar Energy Monitor က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ထိုင်း PTTEP ကုမ္ပဏီက ခြောက်ဆယ့်နှစ် ဒသမ ကိုး ခြောက် သုံး ရာခိုင်နှုန်း၊ မြန်မာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း (MOGE) က သုံးဆယ့်ခုနစ် ရာခိုင်နှုန်း ပိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ထိုင်းကို ပို့တဲ့ ပမာဏက ၂၀၂၁ မှာ တစ်ရက် ကုဗပေ သန်း လေးရာသုံးဆယ့်လေး (434 mmscfd) ကနေ ၂၀၂၆ မေလမှာ သန်း တစ်ရာ့ငါးဆယ်ခန့်အထိ ကျဆင်းသွားပြီး၊ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာအထိ သက်တမ်းတိုး လက်မှတ်ထိုးထားတာ မရှိသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ PTTEP ရဲ့ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်က ၂၀၂၃ မှာ ရတနာ (၂၀၂၈ ကုန်) နဲ့ ဇောတိက (နောက် အနှစ် နှစ်ဆယ်ခန့် ကျန်) စာချုပ်နှစ်ခုစလုံးကို သက်တမ်းတိုးဖို့ ကြိုးစားနိုင်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ရွိုက်တာက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ သက်တမ်းတိုးဖို့ အဆင့်တွေအနေနဲ့ ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ SET တင်ပြချက် (၂၀၂၅ မှာ ရတနာ တွင်းအသစ် တစ်တွင်း)၊ ၂၀၂၅ ဧပြီ MOGE နဲ့ မူကြမ်း သဘောတူစာချွန်၊ ၂၀၂၅ အောက်တိုဘာ ဝန်ကြီးအဆင့် တွေ့ဆုံမှုနဲ့ ၂၀၂၆ မေ ပိုက်လိုင်းလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ တွေ့ဆုံမှုတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ပြင်ဆင်ချက် တစ်ခု — ရည်ဂွန် (Yetagun) ကွင်းဟာ ၂၀၂၈ သက်တမ်းကုန်ကွင်း မဟုတ်ပါဘူး။ ထုတ်လုပ်မှု ၂၀၂၁ ဧပြီမှာ ရပ်သွားပြီးသား ဖြစ်တယ်။ ဇောတိက ကွင်းကတော့ နောက် အနှစ် နှစ်ဆယ်ခန့် သက်တမ်းကျန်သေးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၂၈ ကို ရည်မှန်းထားတဲ့ ထိုင်းဆက်စပ် ထောက်ပံ့မှုအသစ်တွေအနေနဲ့ Block M10 (မင်းရဲသူ) — ၂၀၂၅ မေ နှစ်ဆယ့်ကိုးရက်မှာ MOGE နဲ့ Gulf Petroleum Myanmar အကြား ထုတ်လုပ်မှု ခွဲဝေရေး စာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး ၂၀၂၈ မှာ ပထမဆုံး ဓာတ်ငွေ့ထုတ်ဖို့ ရည်မှန်းထားတယ်။ Block M3 (အောင်စင်္ကာ) — PTTEP က ၂၀၂၆ ဧပြီမှာ နောက်ဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဆုံးဖြတ်ချက် ချခဲ့ပြီး ၂၀၂၈ မှာ ပထမဆုံး ဓာတ်ငွေ့ထွက်ဖို့ ရှိကာ ပြည်တွင်းဈေးကွက်အတွက် ရည်ရွယ်ထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သုံးသပ်သူတွေရဲ့ အမြင်အရ ဘန်ကောက်ဟာ ကြီးမားတဲ့ သက်တမ်းတိုးညှိနှိုင်းမှုထက် ကျဆင်းမှုကို စီမံခန့်ခွဲနေတာဖြစ်ပြီး၊ LNG က တကယ့် အစားထိုးနည်းလမ်းဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်ကောင်စီအတွက်တော့ ထိုင်းဆက်စပ် ဓာတ်ငွေ့ဟာ အရေးပါတဲ့ နိုင်ငံခြားငွေ ဝင်ငွေရလမ်း ဖြစ်နေဆဲမို့ ဘန်ကောက်မှာ တိတ်တဆိတ် ဖိအားပေးနိုင်စွမ်း ရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ — ပလက်ဝ၊ ဘုတလင်၊ စဉ့်ကူး၊ မြင်းမူ

ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့နယ်မှာ စစ်တပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား ကိုးဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဒီဗွီဘီ သတင်းဌာန (DVB) က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ မိုးမခ သတင်း (m.CDM) ရဲ့ အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ်ရက် သတင်းအရတော့ အောက်တိုဘာလ တစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်မှာ ပလက်ဝမြို့နယ် ချောင်းဆုံရွာ ဆိပ်ကမ်းအနီး စက်လှေဆိပ်ကို စစ်လေယာဉ်တွေက ဗုံးကြဲခဲ့ရာမှာ ကလေးတစ်ဦးအပါအဝင် အရပ်သား နှစ်ဆယ်ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး ဗုံး အလုံးနှစ်ဆယ်ခန့် ကြဲချခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အောက်တိုဘာလ တစ်ဆယ့်ကိုးရက်မှာလည်း နောက်ထပ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ လူစီးယာဉ်တွေ၊ ကုန်သည်တွေနဲ့ အလုပ်သမားတွေ စီးနင်းတဲ့ ယာဉ်တွေကိုလည်း လေယာဉ်တွေက ပစ်ခတ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ (သေဆုံးသူ အရေအတွက်မှာ ရင်းမြစ်နှစ်ခုအကြား ကွာခြားမှု ရှိပါတယ်။)

စစ်ကိုင်းတိုင်း ဘုတလင်မြို့နယ် ကွမ်းခြံကျေးရွာကို ဗုံးကြဲခဲ့ရာမှာ အမျိုးသမီး ခြောက်ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဒီဗွီဘီက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ မန္တလေးတိုင်း စဉ့်ကူမြို့နယ်မှာ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အမျိုးသားတစ်ဦးနဲ့ အမျိုးသမီး နှစ်ဦး သေဆုံးပြီး အသက် ငါးနှစ်အရွယ် ကလေးတစ်ဦးအပါအဝင် အမျိုးသမီး လေးဦး ပြင်းထန် ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ စစ်ကိုင်းတိုင်း မြင်းမူမြို့နယ်မှာ အမြောက်ပစ်ခတ်မှုကြောင့် အမျိုးသမီး သုံးဦး ဒဏ်ရာရပြီး ဘုန်းကြီးကျောင်း၊ နေအိမ်တွေနဲ့ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်တွေ ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ရခိုင်ရှေ့တန်းမှာ စစ်မှုထမ်းများ သတ်သေမှု — ဖမ်းဆီးခံရသူများ ထွက်ဆို

ရခိုင်ရှေ့တန်းမှာ စစ်မှုထမ်းတပ်သားတွေ သတ်သေမှုတွေ ရှိနေတယ်လို့ ဖမ်းဆီးခံရသူတွေက ထွက်ဆိုခဲ့တယ်လို့ ဒီဗွီဘီ သတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မြန်မာဘက်ကို ပို့မယ့် တစ်ပတ်ရစ် အက်ပဲလ် (Apple) ဖုန်း အလုံး တစ်ထောင်ကို မဲဆောက်မှာ ဖမ်းဆီးခဲ့တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

စီးပွားရေး — အထည်ချုပ်စက်ရုံပိတ်သိမ်းမှုနဲ့ စားအုန်းဆီခွဲတမ်း

အထည်ချုပ်စက်ရုံတွေ ပိတ်သိမ်းမှုကြောင့် အလုပ်သမား တစ်သောင်းခန့် အလုပ်ဆုံးရှုံးနိုင်တယ်လို့ ဒီဗွီဘီ သတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ရန်ကုန်မှာ စားအုန်းဆီခွဲတမ်း တစ်အိမ်ထောင် သုံးပိဿာ မရဘူးဆိုတဲ့ ကိစ္စကို လွှတ်တော်မှာ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

အခြားသတင်းတိုများ

• ရုရှားနဲ့ စစ်ကောင်စီတို့ရဲ့ စစ်ရေးနဲ့ အာကာသဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ ပိုမိုတိုးချဲ့လာနေတယ်လို့ အမ်ပီအေ သတင်း (MPA) က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
• ထိုင်း ချင်းမိုင်ဘူတာမှာ ဖမ်းခံရတဲ့ မြန်မာ နှစ်ဆယ့်ခုနစ်ဦးဟာ ပွဲစားတွေက အလုပ်ရှာပေးမယ်ဆိုပြီး ငွေသိန်းချီယူပြီး ခေါ်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်တယ်လို့ အမ်ပီအေက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
• ပဲခူးတိုင်း ရွှေကျင် ခမရ ၃၅၀ တပ်ပိုင်မြေမှာ ယာယီတပ်ရင်းမှူးက ရွှေတူးပြီး အိတ်ထဲထည့်နေလို့ အောက်ခြေအဆင့်တွေ ဒေါသထွက်နေတယ်လို့ အမ်ပီအေက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
• ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်မှာ မုန်တိုင်းဖြစ်နိုင်တဲ့ အလားအလာတွေ ရှိနေတယ်လို့ အမ်ပီအေက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
• စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေဟာ သာသနာ့အလံကို ကားပေါ်တင်ပြီး စစ်ရေးသတင်းလိုက်ယူနေတယ်လို့ အမ်ပီအေက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
• ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့မှာ တန်ဆောင်တိုင်ပွဲတော် တေးသီချင်းပြိုင်ပွဲအတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ထားတဲ့ သီချင်းတွေကို အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်တစ်ရက် နေ့လယ်ပိုင်းက ပဏာမ ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာလ နှစ်ဆယ့်နှစ်ရက်မှာ အပြီးသတ် ရွေးချယ်မယ်လို့ ကမ္ဘောဇတိုင်း သတင်းက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

ရင်းမြစ်များ

• Reuters — Japan envoy Sasakawa meets Myanmar's Min Aung Hlaing, state media says (Oct 21, 2026): reuters.com
• The Irrawaddy (via VIF Neighbourhood News Digest, Oct 21, 2026) — Thousands Flee as Regime Troops Push Into Myanmar's Oil Hub: vifindia.org
• DVB Digital ညနေ ၃ နာရီ သတင်း (၂၁ ရက် အောက်တိုဘာလ ၂၀၂၆): youtube.com
• DVB Digital ည ၇ နာရီ သတင်း (၂၁ ရက် အောက်တိုဘာလ ၂၀၂၆): youtube.com
• MPA 7 AM News Update (October 21, 2026): youtube.com
• m.CDM Domestic News (October 20, 2026): moemaka.net
• တန်ဆောင်တိုင် တေးသီချင်းပြိုင်ပွဲ ပဏာမ ရွေးချယ် (ကမ္ဘောဇတိုင်း၊ အောက်တိုဘာ ၂၁): kbztainews.com
• Reuters — Myanmar military offensive targets land Russia-backed port project (Aug 21, 2026): reuters.com
• Reuters — Russia signs memorandum to build port, oil refinery in Myanmar (Feb 23, 2025): reuters.com
• Kremlin — talks with Min Aung Hlaing (Aug 18, 2026): en.kremlin.ru
• Frontier Myanmar Energy Monitor — PTTEP reports 2024 production, Yadana/Zawtika: energy.frontiermyanmar.com
• Reuters — Thai oil firm PTTEP may seek extension of Myanmar gas fields (Oct 3, 2023): reuters.com
• The Times (Oct 20, 2026) — Kim Aris interview on King Charles's book delivery (paywalled; cross-verified via RFA reporting)
• လျှို့ဝှက်ဆွေးနွေးမှု ဆောင်းပါးထုပ်ပိုး — မြန်မာ ဆန်းစစ်ချက် | မြန်မာ မှတ်တမ်း | English analysis | English record

မျှဝေရန် — Facebook · X · Telegram ·