MNDAA နောက်က တရုတ် — ၁၀၂၇ ကို ဘယ်သူ တွန်းခဲ့သလဲ၊ ဘယ်သူ ဘရိတ်အုပ်ခဲ့သလဲ
ရဲရင့်ငယ် — ၁၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆
ပထမပိုင်း "၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး — ကိုးကန့်သမိုင်းအစကနေ ရမခကျဆုံးမှုအထိ" ကို ဒီမှာ ဖတ်ပါ။
ပထမပိုင်းမှာ တင်ပြခဲ့တယ် — ရမခကျတာ တရုတ်တပ်တွေ တိုက်ရိုက်ဝင်တိုက်လို့ မဟုတ်ဘူးလို့။ ဒါပေမယ့် မေးခွန်း ကျန်သေးတယ်။ ဒါဆို MNDAA ရဲ့ အနောက်မှာ တရုတ် လုံးဝ မရှိဖူးလား။ ၂၀၁၅ မှာ လောက်ကိုင်တောင် မသိမ်းနိုင်ခဲ့တဲ့ တပ်ဖွဲ့ဟာ ၂၀၂၃–၂၄ မှာ လားရှိုးထိ ဘယ်လို ရောက်သွားတာလဲ။ ဒီမေးခွန်းရဲ့ အဖြေဟာ မြန်မာ့တော်လှန်ရေးရဲ့ အနာဂတ်နဲ့ပါ ဆိုင်တယ်။
၂၀၁၅ နဲ့ ၂၀၂၃ — ဘာကွာသွားသလဲ
၂၀၁၅ ဖေဖော်ဝါရီမှာ MNDAA ကိုးကန့်ကို ထိုးစစ်ဆင်တယ်၊ ပျက်ကွက်တယ်။ ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာမှာ စတင်တဲ့ ၁၀၂၇ ကတော့ လောက်ကိုင်သိမ်း၊ လားရှိုးသိမ်း၊ ရမခသိမ်းအထိ ဖြစ်သွားတယ်။ ရှစ်နှစ်အတွင်း ဘာတွေ ပြောင်းသွားသလဲ။
ပထမ — လက်နက်။ ၂၀၁၅ တုန်းက MNDAA ဟာ တပ်အင်အားရော လက်နက်အရပါ ချို့တဲ့တယ်။ ၂၀၁၅ အပြီး UWSA (ဝ တပ်ဖွဲ့) ရဲ့ လက်နက်ထောက်ပံ့လမ်းကြောင်းကနေ ပြန်လည်တပ်ဆင်ခဲ့တယ်။ MNDAA ကိုယ်တိုင် UWSA က လက်နက်တွေ ရခဲ့တယ်လို့ ဝန်ခံထားတယ် (RFA, 2024)။
ဒုတိယ — ဒရုန်း။ ၂၀၁၅ မှာ ဒရုန်းစစ်ပွဲ မရှိသေးဘူး။ ၂၀၂၃ မှာတော့ သုံးဖွဲ့မဟာမိတ်ဟာ တရုတ်ဈေးကွက်က အရပ်သုံး လယ်ယာဒရုန်းတွေ လအတော်ကြာ အများအပြား ဝယ်စုခဲ့ပြီး၊ ဗုံး အလုံးနှစ်သောင်းကျော် ကြဲချတဲ့ "ဒရုန်းစစ်တပ်" ဖြစ်လာတယ် (LSE, 2026)။
တတိယ — စစ်ကောင်စီ အင်အားချည့်နဲ့မှု။ ၂၀၁၅ မှာ တပ်မတော်ဟာ ကိုးကန့်တစ်ခုတည်းကို အာရုံစိုက်နိုင်တယ်။ ၂၀၂၃ မှာတော့ တစ်နိုင်ငံလုံး PDF တွေ၊ EAO တွေနဲ့ မျက်နှာစာပေါင်းများစွာ ဖွင့်ထားရတယ်။ လားရှိုးကို ကူညီဖို့ တပ်မ မပို့နိုင်ဘူး။
စတုတ္ထ — တရုတ်ရဲ့ သဘောထား။ ဒါဟာ အရေးအကြီးဆုံးအချက်။ ၂၀၁၅ မှာ တရုတ်က MNDAA ကို ထောက်ခံတာ မရှိဘူး။ ၂၀၂၃ မှာတော့ "၁၀/၂၀" လူသတ်မှုအပြီး လိမ်လည်ဂိုဏ်းတွေ ချေမှုန်းဖို့ တရုတ် မီးစိမ်းပြခဲ့တယ်။
တရုတ်ရဲ့ "မီးစိမ်း" — သက်သေများ
တရုတ်က ၁၀၂၇ ကို အမိန့်ပေးခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထား မရှိဘူး။ ဒါပေမယ့် "သဘောတူညီမှု" (tacit approval) ရှိခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ သုံးသပ်ချက်တွေက ခိုင်မာတယ် —
ဆိုလိုတာက — တရုတ်ဟာ စစ်တိုက်ဖို့ အမိန့်မပေးဘူး၊ ဒါပေမယ့် တိုက်ဖို့ ခွင့်ပြုခဲ့တယ်။ "၁၀/၂၀" မှာ တရုတ်နိုင်ငံသားတွေ အသတ်ခံရတာ၊ လိမ်လည်ဂိုဏ်းတွေ တရုတ်ကို ဒုက္ခပေးနေတာကို ရှင်းချင်တဲ့ တရုတ်အစိုးရရဲ့ အကျိုးစီးပွားနဲ့ MNDAA ရဲ့ ကိုးကန့်ပြန်သိမ်းလိုတဲ့ ဆန္ဒ တိုက်ဆိုင်သွားတာ ဖြစ်တယ်။
တရုတ်ရဲ့ "ဘရိတ်" — ဖိအားပေးနည်း ခုနစ်မျိုး
ဒါပေမယ့် တရုတ်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်ဟာ အကန့်အသတ်နဲ့ ဖြစ်တယ်။ ရမခကျပြီး MNDAA လားရှိုးကို ထိန်းချုပ်ထားတာ တရုတ်အတွက် "လွန်သွားပြီ" ဖြစ်တယ်။ ၂၀၂၄ ဩဂုတ်ကစပြီး တရုတ်ဟာ ဖိအားပေးနည်းတွေ တစ်ခုပြီးတစ်ခု ထုတ်သုံးတယ် —
၁။ နယ်စပ်ဂိတ်တွေ ပိတ်တာ။ ၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၁၇ ရက်မှာ ချင်းရွှေဟော်၊ ပန်ဆိုင်း၊ ကြင်စန်းကျော့၊ နောင်တောင်း ဂိတ်တွေ ပိတ်တယ်။ ဩဂုတ် ၂၄ ရက်မှာ UWSA ထိန်းချုပ်တဲ့ မန်ဟာ ဂိတ်ပါ ပိတ်တယ်။ အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်ကစပြီး ဂိတ် ၁၄ ခုထက် မနည်းကို အကန့်အသတ်မရှိ ပိတ်ထားလိုက်တယ်။ ဆန်၊ ဆေး၊ လောင်စာ၊ ကျည်အထိ ဖြတ်တောက်ခံရတယ်။
၂။ လျှပ်စစ်၊ အင်တာနက် ဖြတ်တာ။ နယ်စပ်ဒေသတွေမှာ တရုတ်က ပေးနေတဲ့ လျှပ်စစ်နဲ့ အင်တာနက်တွေ ဖြတ်တောက်ခံရတယ်။
၃။ ဒဏ်ရာရတွေကို ဆေးကုသခွင့် ပိတ်တာ။ တရုတ်ဘက်က ဆေးရုံတွေမှာ MNDAA ဒဏ်ရာရစစ်သားတွေ တက်ရောက်ကုသခွင့် ပိတ်ပင်ခံရတယ်။
၄။ သတိပေးစာတွေ။ ရွှေလီမြို့ လုံခြုံရေးကော်မတီက TNLA ကို ၂၀၂၄ ဩဂုတ် ၃၁ ရက်မှာ "ချက်ချင်းတိုက်ပွဲရပ်၊ မရပ်ရင် အကျိုးဆက်ခံရမယ်" လို့ စာပို့တယ်။ ရွှေလီ အမျိုးသားလုံခြုံရေးကော်မတီကလည်း အလားတူ သတိပေးတယ်။
၅။ ခေါင်းဆောင်ကို ဖမ်းထိန်းတာ။ ၂၀၂၄ အောက်တိုဘာနှောင်းပိုင်းမှာ ဖုန်တာရွှင်ကို "ဆေးကုသမှု" အကြောင်းပြပြီး ကူမင်းမှာ ထိန်းသိမ်းထားလိုက်တယ်။
၆။ UWSA ကို ဖိအားပေးတာ။ တရုတ်အထူးကိုယ်စားလှယ် တိန့်ရှီကျွင်း (Deng Xijun) က UWSA ကို တိုက်ရိုက်ပြောတယ် — "တရုတ်ဟာ မြန်မာစစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု အစိုးရပြိုလဲတာ၊ NUG တက်လာတာကို လက်မခံဘူး။ MNDAA ကို စားနပ်ရိက္ခာ၊ လောင်စာ၊ လက်နက် ထပ်မပေးနဲ့" (ISDP, 2026)။
၇။ စစ်ကောင်စီကို လက်နက်ပေးတာ။ ၂၀၂၄ ဩဂုတ်မှာ တရုတ်က စစ်ကောင်စီကို တိုက်လေယာဉ် ၆ စင်းအပါအဝင် စစ်လက်နက်တွေ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့တယ်။
ဒီဖိအားတွေရဲ့ ရလဒ်က — ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ အပစ်ရပ်၊ ၂၀၂၅ ဧပြီ ၂၁ ရက် လားရှိုးပြန်အပ်မှု။ တိန့်ရှီကျွင်းကိုယ်တိုင် လားရှိုးမှာ စောင့်ကြည့်အဖွဲ့နဲ့ ကြီးကြပ်တယ်။ TNLA ကလည်း ၂၀၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက် အပစ်ရပ်နဲ့ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ်က ဆုတ်ပေးရတယ်။
![]()
မူဆယ်-ရွှေလီ နယ်စပ်ဂိတ် — တရုတ်ရဲ့ ဖိအားပေးနည်းတွေထဲမှာ ဂိတ်ပိတ်တာဟာ အထိရောက်ဆုံး လက်နက်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့တယ် — ဓာတ်ပုံ: Shansoba / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
မင်းအောင်လှိုင်-တရုတ် ဆက်ဆံရေး — ချစ်ခြင်းမဟုတ်၊ အပေးအယူ
ဒီကိစ္စကြောင့် မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တရုတ်ကြား ဆက်ဆံရေး ဘယ်လို ရှိသလဲ။ အဖြေက ရှင်းတယ် — မဟာမိတ်မဟုတ်၊ အပေးအယူသမားတွေ။
တရုတ်ဘက်က ကြည့်ရင် — "မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှာ စစ်တပ်ဟာ အရေးအကြီးဆုံး အစိတ်အပိုင်း" (၂၀၂၄ ဩဂုတ် တရုတ်ကြေညာချက်)။ တရုတ် လိုချင်တာက နယ်စပ်တည်ငြိမ်မှု၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ BRI စီမံကိန်းတွေ (ကျောက်ဖြူဆိပ်ကမ်း၊ ပိုက်လိုင်းတွေ)၊ လိမ်လည်ဂိုဏ်းနှိမ်နင်းရေး။ ဒါတွေကို စစ်တပ်ကပဲ ပေးနိုင်တယ်လို့ တရုတ် ယူဆတယ်။ ဒါပေမယ့် မင်းအောင်လှိုင်ကို တရုတ် မယုံဘူး — လိမ်လည်ဂိုဏ်းတွေကို နှစ်ချီ ကာကွယ်ပေးခဲ့သူ၊ ၁၀/၂၀ မှာ တရုတ်နိုင်ငံသားတွေ သေမှ ခေါင်းငုံ့ခဲ့ရသူ။
မင်းအောင်လှိုင်ဘက်က ကြည့်ရင် — တရုတ်ကို မုန်းပေမယ့် မှီခိုနေရသူ။ တရုတ်က နယ်စပ်ဂိတ်ပိတ်ရင် စစ်ကောင်စီရဲ့ ကုန်သွယ်ရေးဝင်ငွေ ထိတယ်။ တရုတ်က လက်နက်ပေးရင် စစ်ကောင်စီ အသက်ရှူချောင်တယ်။ ဒါကြောင့် မင်းအောင်လှိုင်ဟာ တခြားရွေးချယ်စရာတွေ ရှာတယ် — ၂၀၂၅ ကတည်းက ဝါရှင်တန် lobbying ကုမ္ပဏီ DCI Group ငှားတယ်၊ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာမှာ အမေရိကန်နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှုတွေ စတင်တယ် (ရိုက်တာ)။ ဒါဟာ ပေကျင်းကို ပြတဲ့ "ငါ့မှာ တခြားလမ်းရှိတယ်" ကတ် ဖြစ်တယ်။
ဒါပေမယ့် လက်တွေ့ကတော့ — တရုတ်က ကြိုးကိုင်ထားတယ်။ လားရှိုးကို မင်းအောင်လှိုင် တိုက်ယူခဲ့တာ မဟုတ်၊ တရုတ် ပြန်အပ်ခိုင်းလို့ ရတာ။ ဒါဟာ နှစ်ဖက်လုံးကို တရုတ်က ပြသလိုက်တဲ့ သင်ခန်းစာ — "ငါမရှိဘဲ ဘယ်သူမှ အနိုင်မရဘူး။"
NUG/PDF နဲ့ ပြည်သူ — အားကိုးခဲ့ရတဲ့ ၁၀၂၇
၁၀၂၇ ဟာ တော်လှန်ရေးဘက်မှာ မျှော်လင့်ချက်လှိုင်း ထသွားစေခဲ့တယ်။ အချက်အလက်တွေ ကြည့်မယ် —
NUG ကို မတိုင်ပင်ဘဲ စခဲ့တယ်။ IISS ရဲ့ စုံစမ်းချက်အရ ညီနောင်သုံးဖွဲ့ဟာ ထိုးစစ်မစခင် NUG ကို တိုင်ပင်ခဲ့တာ မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် NUG က ချက်ချင်း ကြိုဆိုတယ် — ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်မှာပဲ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မယ်လို့ ကြေညာတယ်။ "တော်လှန်ရေး ရက် ၁,၀၀၀ ပြည့်ပြီ၊ အမှောင်ထုကို ကျော်လွန်ပြီ၊ အရုဏ်သစ်ရောက်လာပြီ" လို့ NUG က ဆိုတယ်။
တစ်နိုင်ငံလုံး ကူးစက်သွားတယ်။ ၁၀၂၇ ရဲ့ လှုံ့ဆော်မှုနဲ့ — နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်မှာ KIA, AA, PDF တွေ ကောလင်းကို သိမ်းတယ် (အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အလယ်ပိုင်းမှာ ပထမဆုံးကျတဲ့ မြို့)။ ကရင်နီမှာ KNDF ရဲ့ ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး။ ၂၀၂၄ ဇွန် ၂၇ ရက်မှာ NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက "ရှမ်းမန်း" စစ်ဆင်ရေး ကြေညာပြီး ၁၀၂၇ ဒုတိယအဆင့်နဲ့ ချိတ်ဆက်တယ်။ ၂၀၂၄ ဩဂုတ် ၆ ရက် အစည်းအဝေးမှာ ဝန်ကြီးချုပ် မန်းဝင်းခိုင်သန်းက ရမခကျဆုံးမှုကို "တော်လှန်ရေးအတွက် ကြီးမားတဲ့ အောင်ပွဲ" လို့ ချီးကျူးတယ်။
ပြည်သူက ငွေထည့်တယ်။ ISP-Myanmar ရဲ့ မှတ်တမ်းအရ ဗမာအရပ်သားအဖွဲ့တွေက MNDAA ကို ကျပ် သိန်း ၅,၀၀၀ (သန်း ၅၀၀) လှူဒါန်းခဲ့တယ်။ ဗမာ-ကိုးကန့် သမိုင်းအရ ဒါဟာ ထူးခြားတဲ့ ယုံကြည်မှု ပြယုဂ် ဖြစ်တယ်။
ပြီးတော့ စိတ်ပျက်မှုလည်း ရောက်လာတယ်။ ၂၀၂၄ စက်တင်ဘာမှာ MNDAA က ကြေညာတယ် — "နယ်မြေထပ်မချဲ့ဘူး၊ တရုတ်-မြန်မာကို ဆန့်ကျင်တဲ့ နိုင်ငံခြားအင်အားစုတွေနဲ့ မပူးပေါင်းဘူး၊ တရုတ်လမ်းညွှန်မှုအောက် အပစ်ရပ်ဖို့ အသင့်" (NIDS)။ ဒါဟာ NUG နဲ့ ပူးပေါင်းမှု ရပ်ဆိုင်းကြောင်း အချက်ပြမှု ဖြစ်တယ်။ ၂၀၂၅ ဧပြီ လားရှိုးပြန်အပ်မှုအပြီး တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေကြားမှာ "ရောထွေးတဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေ" ရှိခဲ့တယ် (Moe Maka)။
သင်ခန်းစာ
၁၀၂၇ က သင်ပေးသွားတဲ့ သင်ခန်းစာ သုံးခု ရှိတယ်။
ပထမ — တရုတ်မရှိဘဲ MNDAA လားရှိုးထိ မရောက်နိုင်ဘူး။ ဒါပေမယ့် "တရုတ်က တိုက်ခိုင်းလို့" မဟုတ်ဘူး။ တရုတ်က ခွင့်ပြုခဲ့လို့၊ လက်နက်လမ်းကြောင်း ဖွင့်ပေးထားလို့၊ ပြီးတော့ ကိုယ်တိုင် ဘရိတ်အုပ်နိုင်တဲ့ ကြိုးကို ကိုင်ထားလို့။
ဒုတိယ — မင်းအောင်လှိုင်ဟာ တရုတ်ရဲ့ အကျဉ်းသား ဖြစ်နေပြီ။ လားရှိုးကို တိုက်ယူတာ မဟုတ်၊ အပ်ခံရတာ။ သူ့အာဏာ တည်ဖို့ ပေကျင်းမျက်နှာ ကြည့်နေရသူ။
တတိယ — တော်လှန်ရေးရဲ့ အောင်ပွဲကို ပေကျင်းရဲ့ စိတ်အခြေအနေပေါ် ပုံအပ်လို့ မရဘူး။ ၁၀၂၇ ဟာ ပြည်သူကို မျှော်လင့်ချက် ပေးခဲ့တယ် — ဒါပေမယ့် အဲဒီမျှော်လင့်ချက်ရဲ့ သော့ဟာ နောက်ဆုံး တရုတ်လက်ထဲမှာ ရှိနေခဲ့တယ်။ MNDAA က "NUG နဲ့ မပူးပေါင်းဘူး" လို့ ကြေညာတဲ့အချိန်မှာ၊ လားရှိုးကို ပြန်အပ်တဲ့အချိန်မှာ ဒါကို ရှင်းရှင်းမြင်ရတယ်။ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးတဲ့ တော်လှန်ရေးသာ ရေရှည်မှာ ယုံကြည်ရမယ့် လမ်း ဖြစ်တယ်။

မှတ်ချက်များ
Post a Comment