မအလ ငှားထားတဲ့ အမေရိကန် လော်ဘီတွေ — ဘယ်လောက်ပေးလဲ၊ ဘာလုပ်ဖို့လဲ၊ ဘာဖြစ်လာမလဲ
ရဲရင့်ငယ် — ၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆
မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ စစ်ကောင်စီက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ လော်ဘီတွေ ငှားထားတာ တစ်နှစ်ကျော်ရှိပြီ။ ငွေဘယ်လောက် ပေးထားလဲ၊ ဘာလုပ်ဖို့ ငှားတာလဲ၊ ဘာတွေ ဖြစ်လာပြီလဲ — အမေရိကန်တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက နိုင်ငံခြား ကိုယ်စားလှယ် မှတ်ပုံတင်ရေးအက်ဥပဒေ (Foreign Agents Registration Act — FARA) အရ ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ စာတမ်းတွေမှာ အကုန် ပေါ်နေပါတယ်။
သိထားရမှာက စုစုပေါင်း ငွေပမာဏပါ — DCI Group ကို တစ်နှစ် ဒေါ်လာ ၃ သန်း၊ McKeon Group ကို ၆ လ ဒေါ်လာ ၃၆၀,၀၀၀။ နှစ်ခုပေါင်း ပထမတစ်နှစ်မှာ ဒေါ်လာ ၃.၃၆ သန်း သုံးထားတယ်။ ရော်ဂျာ စတုန်းရဲ့ တစ်လ ဒေါ်လာ ၅၀,၀၀၀ က DCI စာချုပ်ထဲက ပေးတာ ဖြစ်လို့ သီးခြား ထပ်ပေါင်းစရာ မလိုပါဘူး။
DCI Group — တစ်နှစ် ဒေါ်လာ ၃ သန်း
ဝါရှင်တန် K Street က DCI Group AZ, LLC ကို စစ်ကောင်စီရဲ့ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Information) က ငှားထားတာပါ။ Justice For Myanmar ရဲ့ အဆိုအရ စာချုပ်ကို ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၄ ရက်မှာ ချုပ်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၃၁ ရက်မှာ စတင်အသက်ဝင်တယ် — အဲဒီနေ့မှာပဲ ပထမအရစ် ဒေါ်လာ ၁.၅ သန်း ပေးရတယ်။ FARA စာတမ်းကို ၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၁ ရက်မှာ တင်ခဲ့တယ် — အဲဒါက နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (SAC) ကို ဖျက်သိမ်းပြီး နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကော်မရှင် (SSPC) အဖြစ် အမည်ပြောင်းတဲ့ နောက်တစ်နေ့ပါ။
စာချုပ်မှာ DCI ရဲ့ လုပ်ငန်းက "မြန်မာပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံနဲ့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့ကြား ဆက်ဆံရေး ပြန်လည် တည်ဆောက်ခြင်း၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ သဘာဝ သယံဇာတနဲ့ လူသားချင်း စာနာမှု အကူအညီတို့ကို အဓိကထားခြင်း" လို့ ရေးထားပါတယ်။ အမေရိကန် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ FARA အစီရင်ခံစာအရ DCI က ၂၀၂၅ စက်တင်ဘာ ၃၀ မှာ ဆုံးတဲ့ ၆ လအတွင်း ဒေါ်လာ ၁,၅၀၀,၀၀၀ ရခဲ့ပြီး၊ အဲဒီကာလမှာ "ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး လုပ်ငန်းများ — ဖော်ပြထားခြင်း မရှိ" ပါတယ်။
၂၀၂၆ မတ် ၃၁ မှာ ဆုံးတဲ့ နောက် ၆ လအတွင်းလည်း နောက် ဒေါ်လာ ၁.၅ သန်း ထပ်ရခဲ့တယ်။ အဲဒီငွေတွေထဲက တစ်လ ဒေါ်လာ ၄၀,၀၀၀ ကနေ ၈၀,၀၀၀ အထိကို DCI ရဲ့ အကြီးတန်း အကြံပေး ဒေါက် ဒါဗင်ပို့ (Doug Davenport) ရဲ့ Davenport Ventures ကို လစဉ် ပေးခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၆ မတ် ၃၁ ရက်မှာတော့ စတုန်းရဲ့ ကုမ္ပဏီ Drake Ventures LLC ကို ဒေါ်လာ ၅၀,၀၀၀ ချက် တစ်စောင် ပေးခဲ့တယ်။ မြန်မာအကောင့်ကို DCI ဒါရိုက်တာ အာဒမ် ရှော (Adam Shaw) နဲ့ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ကယ်လီ လော့ဗ် (Kelly Love) တို့က ၂၀၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်ကတည်းက ကိုင်တွယ်ခဲ့ပြီး၊ စတုန်းက ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ ရက်ကတည်းက မြန်မာအတွက် အလုပ်တွေ စတင် လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ်။
DCI က မြန်မာစစ်အစိုးရအတွက် ဒါ ပထမအကြိမ် မဟုတ်ပါဘူး — ၂၀၀၂ မှာ သန်းရွှေအစိုးရအတွက် ဒေါ်လာ ၃၄၈,၀၀၀ နဲ့ လော်ဘီလုပ်ခဲ့ဖူးတယ်၊ မအောင်မြင်ခဲ့ပါဘူး။
အခုနောက်ဆုံး လှုပ်ရှားမှုက ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၉ ရက် — DCI က ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ကိုယ်စား သတင်းလွှာ တစ်စောင် ထုတ်ပြီး၊ အမေရိကန်အနေနဲ့ မြန်မာကို "အရေးပါတဲ့ သတ္တုတွင်း ဦးစားပေး" အဖြစ် သတ်မှတ်ဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့တယ်။
ရော်ဂျာ စတုန်း — တစ်လ ဒေါ်လာ ၅၀,၀၀၀
ရော်ဂျာ စတုန်း။ Photo: Gage Skidmore, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
ရော်ဂျာ စတုန်းက သမ္မတ ထရန့်ရဲ့ နှစ်ရှည်လများ မိတ်ဆွေ၊ အကြံပေးပါ။ ၂၀၁၉ မှာ ရုရှားစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တရားရုံးကို ဟန့်တားမှု၊ လိမ်လည်ထွက်ဆိုမှုနဲ့ သက်သေကို ခြိမ်းခြောက်မှုတွေနဲ့ ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး၊ ၂၀၂၀ မှာ ထရန့်က လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးခဲ့တယ်။
သူ့ FARA စာတမ်းကို ၂၀၂၆ ဧပြီ ၂၉ ရက်မှာ တင်ခဲ့တယ် — မှတ်ပုံတင်အမှတ် ၆၂၇၈၊ နိုင်ငံခြား အဓိကအဖွဲ့က မြန်မာပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ DCI Group ကနေတစ်ဆင့်။ လစာက တစ်လ ဒေါ်လာ ၅၀,၀၀၀ ပါ။ သူကိုယ်တိုင်ကတော့ "မြန်မာနဲ့ အမေရိကန်ကြား ဆက်ဆံရေး ပြန်လည် တည်ဆောက်ဖို့ ကူညီနေတာ" လို့ ဆိုပါတယ်။
မှတ်ချက် တစ်ခု — Al Jazeera ရဲ့ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၉ ရှင်းလင်းချက်မှာ စတုန်းကို တစ်လ ဒေါ်လာ ၂၅၀,၀၀၀ နဲ့ ငှားထားတယ်လို့ ဖော်ပြထားပေမဲ့၊ FARA မှာ တင်ထားတဲ့ စာတမ်းကိုယ်တိုင်က ဒေါ်လာ ၅၀,၀၀၀ လို့ ဆိုထားပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာ တင်ထားတဲ့ စာတမ်းကိန်းဂဏန်းကို သုံးထားပါတယ်။
စတုန်းက မြန်မာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး — FARA စာတမ်းတွေအရ ဘဟားမားက တစ်လ ဒေါ်လာ ၁၂၅,၀၀၀၊ ဟေတီက တစ်လ ဒေါ်လာ ၆၅,၀၀၀ ပေးနေပြီး၊ နိုင်ဂျီးရီးယားနဲ့ ဒေါ်လာ ၉ သန်း စာချုပ်လည်း ရှိတယ်လို့ ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၉ ရက်က FARA စာတမ်းတွေကို ပြသတဲ့ ဗီဒီယိုတစ်ခု ဖော်ပြခဲ့တယ်။
McKeon Group — ၆ လ ဒေါ်လာ ၃၆၀,၀၀၀
ဟောင်းဝပ် "ဘက်ခ်" မက်ကီယွန် — ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် ကွန်ဂရက်အမတ်ဟောင်း၊ McKeon Group ကို သားဖြစ်သူနဲ့ အတူ ပူးတွဲ တည်ထောင်သူ။ မြန်မာအကောင့်ကို ကုမ္ပဏီ ဥက္ကဋ္ဌ ဟောင်းဝပ် မက်ကီယွန်က ဦးဆောင်တယ်။ Photo: Public domain (အမေရိကန် ကွန်ဂရက် တရားဝင် ဓာတ်ပုံ), Wikimedia Commons
ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ် အလက်ဇန်းဒရီးယားက McKeon Group, Inc. ကိုတော့ ဝါရှင်တန်က စစ်ကောင်စီ ထိန်းချုပ်တဲ့ မြန်မာသံရုံးက ငှားထားတာပါ။ စာချုပ်ကို ၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၁ ရက်မှာ ချုပ်ခဲ့ပြီး ၆ လ၊ စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၃၆၀,၀၀၀ (တစ်လ ဒေါ်လာ ၆၀,၀၀၀)။ ပထမအရစ် ဒေါ်လာ ၁၈၀,၀၀၀ ကို စာချုပ်ချုပ်တဲ့နေ့မှာပဲ ပေးခဲ့တယ်။ FARA စာတမ်းကို ၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၂၂ ရက်မှာ တင်ခဲ့တယ်။
လုပ်ငန်းက "သံရုံးနဲ့ အမေရိကန် အစိုးရတို့ကြား သံတမန် ဆက်ဆံရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး" — အဓိကက အမေရိကန် ကွန်ဂရက်နဲ့ အစိုးရအဖွဲ့ (နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန) ကို ဦးတည်တာပါ။ အမေရိကန် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အစီရင်ခံစာအရ McKeon Group က "နိုင်ငံခြား အဓိကအဖွဲ့၊ အိမ်ဖြူတော်နဲ့ လွှတ်တော် ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ အတွင်းပိုင်း အစည်းအဝေးတွေ ကျင်းပခဲ့တယ်" လို့ ဖော်ပြထားပြီး၊ ၂၀၂၅ နိုဝင်ဘာ ၃၀ မှာ ဆုံးတဲ့ ၆ လအတွင်း ဒေါ်လာ ၃၆၀,၀၀၀ ရခဲ့တယ်။
မြန်မာအကောင့်ကို ကုမ္ပဏီ ဥက္ကဋ္ဌ ဟောင်းဝပ် မက်ကီယွန်က ဦးဆောင်တယ်။ သူက သူ့အဖေ ကွန်ဂရက်အမတ်ဟောင်း ဟောင်းဝပ် "ဘက်ခ်" မက်ကီယွန်နဲ့အတူ ကုမ္ပဏီကို ပူးတွဲ တည်ထောင်ခဲ့တာပါ။ ဆော်ဒီအာရေဗျက ကုမ္ပဏီရဲ့ နှစ်ရှည် ဖောက်သည်တစ်ဦးပါ။ ၆ လ စာချုပ်က ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်မှာ ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး၊ သက်တမ်းတိုးခဲ့သလားဆိုတာ အများပြည်သူ မြင်နိုင်တဲ့ စာတမ်းတွေမှာ မတွေ့ရသေးပါဘူး။
ဘာလုပ်ဖို့လဲ — ရည်ရွယ်ချက်
လော်ဘီတွေရဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်က သုံးခုပါ။ ပထမ — တရားဝင်မှု။ ၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ရွေးကောက်ပွဲအပြီး နာရီပိုင်းအတွင်း ပေါ်လာတဲ့ MyanmarDemocracyNow.com ဆိုတဲ့ ဝဘ်ဆိုက်က အဲဒီရွေးကောက်ပွဲကို "ငြိမ်းချမ်းစွာ အာဏာလွှဲပြောင်းမှု" လို့ ခေါ်ခဲ့ပြီး၊ စာမျက်နှာအောက်ခြေမှာ FARA ထုတ်ဖော်ချက် ပါဝင်ခဲ့တယ်။ ဒုတိယ — သဘာဝ သယံဇာတ၊ အထူးသဖြင့် ရှားပါးမြေသတ္တု။ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမေရိကန် ပေါင်းစပ် နိုင်ငံဗျူဟာ (Integrated Country Strategy — ICS) က အမေရိကန် ကုမ္ပဏီတွေအတွက် ဒေါ်လာ ၅ သန်းကျော်တန် စီးပွားရေး/ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု သဘောတူညီချက် အနည်းဆုံး သုံးခု ရယူဖို့ ရည်မှန်းထားတယ် — DCI ရဲ့ နိုဝင်ဘာ ၉ သတင်းလွှာက အဲဒီပန်းတိုင်ကို "နှိမ့်လွန်းတယ်" လို့ ပြောပြီး ပိုမြန်မြန် လုပ်ဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့တယ်။ တတိယ — နောက်ဆုံးပန်းတိုင်က ဒဏ်ခတ်အရေးအခွင့် ဖြေလျှော့မှု ပါ။
နေပြည်တော်နဲ့ တိုကျို တွေ့ဆုံမှုတွေ — လော်ဘီတွေကြောင့်လား
ဒါက အရေးကြီးဆုံး မေးခွန်းပါ။ အမေရိကန် အရာရှိတွေနဲ့ မအလဘက်က လူတွေ တွေ့ခဲ့တာ — နေပြည်တော်မှာ တစ်ကြိမ်၊ ဂျပန်မှာ တစ်ကြိမ် — အဲဒါ လော်ဘီတွေရဲ့ တွန်းအားကြောင့် ဖြစ်တာလား။
အရင် အချိန်ဇယားကို ရှင်းအောင် ပြောရမယ် — တကယ်တော့ ဂျပန်မှာ တစ်ကြိမ်မဟုတ်၊ နှစ်ကြိမ် တွေ့ခဲ့တယ်။ ၂၀၂၆ ဇွန်မှာ တိုကျိုမှာ ပထမအကြိမ် တွေ့ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၅–၁၆ မှာ နေပြည်တော်မှာ တွေ့ခဲ့တယ်၊ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၇–၈ (အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက်သတင်းမတိုင်မီ ရက်သတ္တပတ်) မှာ တိုကျိုမှာ ထပ်တွေ့ခဲ့တယ်။
နေပြည်တော် တွေ့ဆုံမှုမှာ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ထောက်လှမ်းရေး အကြီးအကဲ မိုက်ကယ် ဗန့်စ် (Michael Vance, Assistant Secretary of State for Intelligence and Research) က မအလနဲ့ တွေ့ခဲ့တယ် — ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အမေရိကန် အရာရှိ အဆင့်အမြင့်ဆုံး တွေ့ဆုံမှုပါ။ အကြောင်းရင်းက အမေရိကန် စီးပွားရေးသမား အာဒမ် ကက်စတီလို (Adam Castillo) ကို လွှတ်ပေးဖို့ — သူ့ကို ၂၀၂၆ ဇွန်မှာ ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ ဖမ်းခဲ့ပြီး၊ စက်တင်ဘာ ၁၆ ညနေမှာ လွှတ်ပေးခဲ့တယ်။ ရိုက်တာ သတင်းအရ မအလဘက်က တောင်းဆိုခဲ့တာ တစ်ခုတည်းပါ — "အမေရိကန် အစိုးရနဲ့ သင့်တော်တဲ့ အဆင့်မှာ တရားဝင် ဆက်ဆံရေး ရှိဖို့"။
တိုကျို အောက်တိုဘာ တွေ့ဆုံမှုကိုလည်း မိုက်ကယ် ဗန့်စ်ပဲ ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန် အရာရှိ ၁၂ ဦးကျော် ပါဝင်ခဲ့တယ်။ မြန်မာဘက်က ဘယ်သူ ပါဝင်ခဲ့လဲ၊ ဘာတွေ ဆွေးနွေးခဲ့လဲ — ရိုက်တာတောင် အတည်မပြုနိုင်ခဲ့ပါဘူး။ သဘောတူညီချက်၊ ဒဏ်ခတ်အရေးအခွင့် အပြောင်းအလဲ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မူဘောင် ဘာမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်း မရှိပါဘူး။
အဖြေကို တိုက်ရိုက် ပြောရရင် — လော်ဘီတွေကြောင့် တိုက်ရိုက်ဖြစ်တယ်လို့ သက်သေပြနိုင်တဲ့ အထောက်အထား မရှိပါဘူး။ အချိန်ဇယားက ကိုက်ညီတယ် (လော်ဘီတွေ ၂၀၂၅ ဇူလိုင်–ဩဂုတ်မှာ ငှားတယ်၊ တွေ့ဆုံမှုတွေ ၂၀၂၆ မှာ ဖြစ်တယ်)၊ ဒါပေမဲ့ ဘယ် FARA စာတမ်းမှာမှ၊ ဘယ် သတင်းမှာမှ DCI၊ McKeon ဒါမှမဟုတ် စတုန်းက ဗန့်စ်ရဲ့ တွေ့ဆုံမှုတွေကို စီစဉ်ပေးခဲ့တယ်လို့ မဖော်ပြထားပါဘူး။
တွေ့ဆုံမှုတွေ ဖြစ်လာရတဲ့ အဓိက တွန်းအားက သုံးခုပါ။ ပထမ — ကက်စတီလို အဖမ်းခံရမှု ကိုယ်တိုင်က တံခါးဖွင့်ပေးခဲ့တယ်။ သူ အဖမ်းမခံရခင် ဒုသမ္မတ ဂျေဒီ ဗန့်စ်ရုံးက ဝန်ထမ်းတွေကို ကိုယ်တိုင် လော်ဘီလုပ်ခဲ့ဖူးတယ် — ဒဏ်ခတ်အရေးအခွင့်တွေ မအောင်မြင်ဘူး၊ မြန်မာကို တရုတ်ဆီက ဆွဲထုတ်ဖို့ ဆက်ဆံရေးဖွင့်သင့်တယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်။ (မှတ်ချက် — မိုက်ကယ် ဗန့်စ် နဲ့ ဒုသမ္မတ ဂျေဒီ ဗန့်စ်တို့က လူနှစ်ဦး ကွဲပြားပါတယ်။) ဒုတိယ — ထရန့် အစိုးရကိုယ်တိုင်ရဲ့ အကျိုးစီးပွား — အမေရိကန်တွေကို ဒေါ်လာ ဘီလီယံချီ လိမ်ထားတဲ့ ကျားဖြန့်စခန်းတွေ နှိမ်နင်းဖို့နဲ့၊ တရုတ်နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်ဖို့ ရှားပါးမြေသတ္တု ရယူဖို့။ တတိယ — မအလကိုယ်တိုင် ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၉ ရက်မှာ ထရန့်ထံ ချီးမွမ်းစာ ရေးခဲ့တာ၊ ပြီးတော့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၃၁ မှာ အတည်ပြုခဲ့တဲ့ ICS ဗျူဟာ။
လော်ဘီတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍက နောက်ခံ တွန်းအားပါ — McKeon Group က အိမ်ဖြူတော်နဲ့ လွှတ်တော် ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ တွေ့ခဲ့တယ်လို့ FARA အစီရင်ခံစာမှာ ပါတယ်၊ DCI ကလည်း နိုဝင်ဘာ ၉ မှာ ရှားပါးမြေသတ္တု သတင်းလွှာ ထုတ်ပြီး အများပြည်သူ့ရှေ့မှာ အဲဒီလမ်းကြောင်းကို တွန်းခဲ့တယ်။ တံခါးဖွင့်ပေးတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပေမဲ့၊ တွေ့ဆုံမှုတွေကို သူတို့ စီစဉ်ပေးခဲ့တယ်လို့ ပြောလို့ မရပါဘူး။
ဘာတွေ ဖြစ်လာပြီလဲ
တွေ့ဆုံမှုတွေနောက် ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၉ ရက်မှာ အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက Pegasus Worldwide Logistics ကို ဒဏ်ခတ်စာရင်းက ဖြုတ်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အခြေအနေ အကြီးကြီး မပြောင်းလဲသေးပါဘူး — ထရန့်က ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်မှာ မြန်မာစစ်အစိုးရကို ဒဏ်ခတ်တဲ့ အမိန့်အမှတ် ၁၄၀၁၄ ကို တစ်နှစ် သက်တမ်းတိုးခဲ့တယ်၊ မအလကိုယ်တိုင်လည်း ဒဏ်ခတ်စာရင်းမှာ ဆက်ရှိနေတယ်။ BRAVE Burma Act က ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်မှာ အောက်လွှတ်တော်ကို ဖြတ်ခဲ့ပြီး အထက်လွှတ်တော်မှာ ဆက်ရှိနေတယ်။
ဝေဖန်မှုတွေလည်း ထွက်နေတယ် — Justice For Myanmar က ၂၀၂၆ မေ ၇ ရက်မှာ ဒီလော်ဘီ စာချုပ်ကို ဒဏ်ခတ်အရေးအခွင့် ကွက်လပ်ကို အသုံးချမှု၊ သဘာဝ သယံဇာတက ရတဲ့ ငွေနဲ့ အကြမ်းဖက်မှု ထောက်ပံ့မှုလို့ ရှုတ်ချခဲ့တယ်။ အမေရိကန် နိုင်ငံတကာ ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့် ကော်မရှင် (USCIRF) က ၂၀၂၆ မတ် နှစ်ပတ်လည် အစီရင်ခံစာမှာ ကွန်ဂရက်ကို ဘာသာရေး အထူးစိုးရိမ်ရတဲ့ နိုင်ငံတွေကို အမေရိကန် လော်ဘီငှားခွင့် ပိတ်ဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့တယ်။ ကွန်ဂရက်အမတ်ဟောင်း ဖရန့် ဝုလ်ဖ်ကလည်း ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်မှာ ဒီစာချုပ်ကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့တယ်။
သုံးသပ်ချက် — ဘာဆက်ဖြစ်နိုင်လဲ
မအလ အလိုချင်ဆုံး အရာက ဒဏ်ခတ်အရေးအခွင့် ဖြေလျှော့မှုပါ — ဒါက အခက်ဆုံးပါ။ လော်ဘီတွေက တံခါးဖွင့်ပေးနိုင်ပေမဲ့၊ ဒဏ်ခတ်အရေးအခွင့်ကို ရုပ်သိမ်းတာ ဒါမှမဟုတ် တရားဝင်မှု ပေးတာကို သူတို့ လုပ်ပေးလို့ မရပါဘူး။ ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဒီမိုကရက်တွေက လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး အနိုင်ရခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၇ ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်ကစပြီး စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးနဲ့ ဆင့်ခေါ်ရေး အာဏာ ရလာမှာပါ — FARA စာတမ်းတွေကို ပိုပြီး စိစစ်လာနိုင်တယ်။
နောက်တစ်ခု စောင့်ကြည့်ရမှာက DCI ရဲ့ နောက် FARA စာတမ်း — ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၃၀ မှာ ဆုံးတဲ့ ကာလအတွက် စာတမ်းက ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ–ဒီဇင်ဘာမှာ တင်ရမှာပါ။ အဲဒီစာတမ်းမှာ စတုန်းက ဒုတိယနှစ်ဝက်မှာ ဘာတွေ လုပ်ခဲ့လဲ၊ "The Myanmar Review" ဆိုတဲ့ Substack က DCI/စတုန်းနဲ့ ဆိုင်သလား ဆိုတာ ပေါ်လာနိုင်တယ် — အခုအထိ အဲဒါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သက်သေ မရှိပါဘူး။
ရှားပါးမြေသတ္တု မျှော်လင့်ချက်ကလည်း အလှမ်းဝေးတယ် — အဓိက သတ္တုတွင်းတွေ (ပန်ဝါ၊ ချီဖွေ) က ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) ထိန်းချုပ်တဲ့ နယ်မြေမှာ ရှိတယ်၊ KIA က ၂၀၂၄ အောက်တိုဘာမှာ သိမ်းထားခဲ့တာ။ မြန်မာက တရုတ်ရဲ့ ရှားပါးမြေသတ္တု တင်သွင်းမှုရဲ့ ၅၂.၈% ကို ထောက်ပံ့နေပြီး၊ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် တရုတ်ဆီ ဒေါ်လာ ၃.၆ ဘီလီယံဖိုး တင်ပို့ခဲ့တယ် — အဲဒီငွေက မအလဆီ မရောက်ဘဲ KIA နဲ့ တရုတ်ကြားမှာ လည်ပတ်နေတယ်။
ခြုံပြောရရင် လော်ဘီတွေက မအလကို ဝါရှင်တန်မှာ အသံထွက်ခွင့် ပေးထားတယ်၊ တွေ့ဆုံမှုတွေအတွက် နောက်ခံ ဖန်တီးပေးထားတယ်။ ဒါပေမဲ့ တွေ့ဆုံမှုတွေ ဖြစ်လာတာ၊ ဆက်ဖြစ်လာမလားဆိုတာ အမေရိကန် အစိုးရကိုယ်တိုင်ရဲ့ အကျိုးစီးပွား — ကျားဖြန့်နှိမ်နင်းရေးနဲ့ ရှားပါးမြေသတ္တု — ပေါ်မှာ မူတည်တယ်။ ဒဏ်ခတ်အရေးအခွင့် ဖြေလျှော့မှုနဲ့ တရားဝင်မှုဆိုတဲ့ နောက်ဆုံးပန်းတိုင်ကတော့ လော်ဘီ ဒေါ်လာ သန်းချီနဲ့တောင် ဝယ်လို့ မရသေးပါဘူး။
ရှင်းလင်းချက် — အာဒမ် ကက်စတီလိုက စစ်ကောင်စီ ငှားထားတဲ့ လော်ဘီ မဟုတ်ပါဘူး။ သူက အမေရိကန် ကုန်သည်ကြီးများအသင်း (AmCham) မြန်မာ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း၊ ထရန့်ထောက်ခံသူ တစ်ဦးအနေနဲ့ ကိုယ်ပိုင် အမြင်နဲ့ ဒုသမ္မတရုံးက ဝန်ထမ်းတွေကို လော်ဘီလုပ်ခဲ့တာပါ။
ရင်းမြစ်များ
https://www.aph.gov.au/DocumentStore.ashx?id=42be220a-c22b-4ca3-aca0-f4f58a7e5604&subId=785564
https://www.justice.gov/media/1467011/dl?inline
https://efile.fara.gov/docs/6278-Short-Form-20260429-12.pdf
https://efile.fara.gov/docs/6278-Exhibit-AB-20250801-29.pdf
https://efile.fara.gov/docs/6278-Supplemental-Statement-20260531-23.pdf
https://mailchi.mp/frontiermyanmar.net/us-talks-with-mah?e=45b3a53cea
https://asiadaily.org/news/14002/
https://www.rohingyarefugee.news/p/myanmars-3-million-influence-campaign
https://www.state.gov/wp-content/uploads/2026/10/ICS_U.S._Mission_to_Burma_20260831-Public.pdf
