သမ္မတကို တရားစွဲလို့ရလား — Jack Smith ပုံကနေ ပြဌာန်းချက်နဲ့ ဥပမာများ
ရဲရင့်ငယ် — ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆
Facebook မှာ ပြန့်နေတဲ့ ပုံတစ်ပုံက "ဒီမိုကရက်တွေက Jack Smith ကို ငှားပြီး Trump မိသားစုဝင်အားလုံးကို ထောင်ချမယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီအဆိုက သတင်းအဖြစ် အတည်ပြုထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီပုံက မေးခွန်းတစ်ခု ထွက်ပေါ်စေပါတယ် — သမ္မတကို တရားစွဲလို့ တကယ်ရလား၊ ဘယ်သူက စွဲနိုင်လဲ၊ ဘယ်လိုပြဌာန်းချက်တွေက ကာကွယ်ထားလဲ။
ပုံရဲ့ ဇာတ်လမ်း
ပုံကို Raza Samo ဆိုသူက ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၈ ရက် နေ့လယ် ၁:၀၉ မှာ Facebook မှာ တင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီပုံဟာ နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်ကတည်းက နိုင်ငံရေးစာမျက်နှာ အများအပြားမှာ ပြန့်နေတာပါ။ ပုံပေါ်က စာကြီးက "ဒီမိုကရက်တွေက အထူးရှေ့နေ Jack Smith ကို ငှားပြီး Trump မိသားစုဝင်အားလုံးကို အဂတိလိုက်စားမှုနဲ့ ထောင်ချမယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။
သတိထားစရာက ပို့စ်ရဲ့ စာသားကိုယ်တိုင်က ပုံပေါ်ကစာလောက် မပြတ်သားပါဘူး။ ဒီမိုကရက်တွေ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေ ပြင်ဆင်နေတယ်လို့ပဲ ရေးပြီး၊ Smith အကြောင်းကိုတော့ "သူ ပါဝင်လာသည်ဖြစ်စေ၊ မပါဝင်သည်ဖြစ်စေ၊ အဓိကက သက်သေနဲ့ အမှန်တရားပဲ" လို့ ရေးထားပါတယ်။ ငှားမယ်ဆိုတဲ့ အစီအစဉ်ကို စာသားထဲမှာ မပြောထားပါဘူး။ ဒီမိုကရက်တွေက Jack Smith ကို ငှားမယ်လို့ ယုံကြည်ရတဲ့ သတင်းဌာန ဘယ်တစ်ခုကမှ ဖော်ပြထားတာ မရှိပါဘူး။
မှန်နေတဲ့ နောက်ခံအချက်ကတော့ ဒီမိုကရက်တွေက ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ လွှတ်တော် နှစ်ရပ်လုံး အနိုင်ရထားပြီး၊ လွှတ်တော်သစ်က ၂၀၂၇ ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်မှာ စမယ်။ Jamie Raskin နဲ့ Robert Garcia လို ဒီမိုကရက်ခေါင်းဆောင်တွေက Trump မိသားစုရဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ၊ ခရစ်တိုငွေကြေးလုပ်ငန်းတွေ၊ အစိုးရစာချုပ်တွေ၊ Epstein ဖိုင်တွေကို ကြီးကြပ်စစ်ဆေးမှု (oversight) နဲ့ ဆင့်ခေါ်စာ (subpoena) သုံးပြီး စစ်မယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။ ဒါက လွှတ်တော်ရဲ့ စစ်ဆေးမှုပါ၊ ရာဇဝတ်မှုနဲ့ တရားစွဲတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။
လာမယ့်နှစ် စစ်ဆေးမယ့် ကိစ္စတွေ — Ossoff ရဲ့ သတိပေးချက်
လွှတ်တော်သစ်မှာ စစ်ဆေးမယ့် ကိစ္စတွေရဲ့ ဥပမာကို ဂျော်ဂျီယာ အထက်လွှတ်တော်အမတ် Jon Ossoff က Morrow မြို့မှာ ကျင်းပတဲ့ မဲဆွယ်စုဝေးပွဲတစ်ခုမှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။ "ဒီကိစ္စတွေမှာ ပါဝင်ပတ်သက်နေသူတွေဟာ လာမယ့်နှစ်မှာ ကွန်ဂရက်ရှေ့မှာ လက်ယာလက်ကို မြှောက်ပြီး အမှန်တရားကိုပဲ ထွက်ဆိုပါမယ်လို့ ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုရလိမ့်မယ်" လို့ သူက သတိပေးခဲ့ပါတယ်။ သူက ဒါကို "အမေရိကန်သမိုင်းမှာ တစ်ခါမှ မကြုံဖူးတဲ့ အကျင့်ပျက်ခြစားမှု ပြကွက်" လို့ ခေါ်ပြီး၊ "သူတို့ဟာ သူတို့ကိုယ်တိုင် ရွံရှာတယ်လို့ ဟန်ဆောင်ပြနေတဲ့ အထက်တန်းစား လူတန်းစားတွေ အစစ်ပါပဲ" လို့လည်း ပြောခဲ့ပါတယ်။
သူ စွပ်စွဲတဲ့ ကိစ္စတွေထဲက အကြီးဆုံးက ရုရှား ရေနံကုမ္ပဏီ Lukoil ရဲ့ နိုင်ငံခြား ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ ရောင်းချရေးပါ။ Lukoil ဟာ ရုရှားရဲ့ အကြီးဆုံး ပုဂ္ဂလိက ရေနံကုမ္ပဏီဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်မှာ အမေရိကန်က ပိတ်ဆို့ခဲ့ပြီးနောက် နိုင်ငံခြားက ပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံးကို ရောင်းချဖို့ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီပိုင်ဆိုင်မှုတွေမှာ ကင်မရွန်း၊ အီရတ်၊ အီဂျစ်၊ နိုင်ဂျီးရီးယား၊ မက္ကဆီကိုက ရေနံကွင်းတွေ၊ နယ်သာလန်၊ ဘူလ်ဂေးရီးယား၊ ရိုမေးနီးယားက သန့်စက်ရုံတွေ၊ နယူးဂျာစီနဲ့ ဥရောပတလွှားက ဓာတ်ဆီဆိုင်တွေ ပါဝင်ပြီး တန်ဖိုး ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၂၀ ခန့် ရှိတယ်လို့ Lukoil ကိုယ်တိုင်က ပြောပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ၉ ရက်မှာလည်း Trump က Putin နဲ့ ရုရှားဒီဇယ်ကို အမေရိကန်နဲ့ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်ထဲ သွင်းဖို့ သဘောတူညီချက် ကြေညာခဲ့ပါတယ်။
New York Times ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ၊ Putin ကိုယ်တိုင်က ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၅ ရက်မှာ မော်စကိုမှာ Witkoff နဲ့ Kushner တို့ကို တွေ့ဆုံစဉ် ဒီရောင်းချမှုကို အပြီးသတ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ အဝယ်ဘက်မှာ ဦးဆောင်နေတာက Los Angeles Dodgers အသင်းရဲ့ ပူးတွဲပိုင်ရှင် Todd Boehly ဦးဆောင်တဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး၊ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုက ရှိတ် တာနွန် ဘင် ဇာရတ် အယ်လ် နာဟန် ရဲ့ International Holding Company နဲ့ ကာတာက Al-Khayyat မိသားစုတို့ ပါဝင်ပါတယ်။ အမေရိကန် အစိုးရဘက်ကတော့ International Development Finance Corporation (DFC) က ငွေမထည့်ဘဲ ရှယ်ယာ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း ခန့် ယူမယ်လို့ ဆိုပါတယ် — အရှေ့အလယ်ပိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ စုစုပေါင်း ရှယ်ယာ ထက်ဝက်ကျော် ကိုင်မယ်လို့ Times က ဖော်ပြပါတယ်။ အစိုးရအရာရှိတစ်ဦးက Witkoff နဲ့ Kushner တို့ဟာ အမေရိကန်အတွက် "ပမာဏများတဲ့ ကြိုတင်ငွေပေးချေမှုနဲ့ အမြတ်ဝေစု" ကို ညှိနှိုင်းပေးခဲ့တယ်လို့ Times ကို ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီရောင်းချမှုဟာ အတည်ပြုပြီးသား မဟုတ်သေးပါဘူး — အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဌာန (OFAC) ရဲ့ ခွင့်ပြုချက် လိုအပ်ပါတယ်။ Times ကိုယ်တိုင်ကလည်း Kushner နဲ့ Witkoff တို့ ကိုယ်တိုင် ဒီအရောင်းအဝယ်ကနေ အကျိုးအမြတ် ရမယ်ဆိုတဲ့ သက်သေ မတွေ့ဘူးလို့ ရေးထားပါတယ်။ Witkoff ရဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူကလည်း သူက လစာမယူဘဲ လုပ်နေပြီး၊ ဒီကိစ္စမှာ အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခ မရှိသလို ငွေကြေးအကျိုးအမြတ်လည်း မရှိဘူးလို့ ပြောပါတယ်။
ဒုတိယကိစ္စက World Liberty Financial ပါ။ Tahnoon နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ Aryam Investment 1 ကုမ္ပဏီက ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက် — Trump ကျမ်းသစ္စာ မကျိန်ဆိုခင် ၄ ရက်အလို — မှာ World Liberty ရဲ့ ၄၉ ရာခိုင်နှုန်းကို ဒေါ်လာ သန်း ၅၀၀ နဲ့ ဝယ်ယူဖို့ သဘောတူခဲ့ပါတယ်။ ဒါနဲ့ သီးခြားအနေနဲ့၊ Tahnoon ဥက္ကဋ္ဌလုပ်တဲ့ MGX ရန်ပုံငွေက ၂၀၂၅ မေလမှာ Binance မှာ ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ပြီး World Liberty ရဲ့ USD1 တည်ငြိမ်ငွေကြေး (stablecoin) နဲ့ ပေးချေခဲ့ပါတယ် — ဒါက Trump မိသားစုကို တိုက်ရိုက်ပေးတဲ့ ငွေမဟုတ်ပါဘူး။ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်မှာတော့ Circle ကုမ္ပဏီရဲ့ ရှယ်ယာရှင်တစ်ဦးက ဒီအရောင်းအဝယ်တွေဟာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ နိုင်ငံခြားအစိုးရထံက အကျိုးအမြတ် ယူခွင့် တားမြစ်ချက် (emoluments clause) ကို ချိုးဖောက်တယ်ဆိုပြီး ဖက်ဒရယ်တရားရုံးမှာ တရားစွဲခဲ့ပါတယ်။ World Liberty က အပြစ်မရှိဘူးလို့ ငြင်းဆိုထားပြီး၊ ကွန်ဂရက်က အကျင့်ပျက်ခြစားမှု ရှိတယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ထားတာ မရှိသေးပါဘူး။
တတိယကိစ္စက ကာဇက်စတန်က tungsten (သတ္တု) မိုင်းပါ။ Cove Capital ကုမ္ပဏီက Northern Katpar နဲ့ Upper Kairakty သိုက်တွေကို တူးဖော်ခွင့် ရခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန် Export-Import Bank က ဒေါ်လာ သန်း ၉၀၀ အထိ၊ DFC က ဒေါ်လာ သန်း ၇၀၀ အထိ — စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၁.၆ ဘီလီယံအထိ — ထောက်ပံ့ပေးဖို့ စိတ်ဝင်စားကြောင်း ပြသခဲ့ပါတယ်။ Donald Trump Jr. နဲ့ Eric Trump တို့ဟာ ၂၀၂၅ အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက်မှာ Skyline ကုမ္ပဏီမှာ ရှယ်ယာ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဒေါ်လာ သန်း ၂၀ နဲ့ ဝယ်ယူခဲ့ပါတယ် — အဲဒီနောက် ၆ ရက်အကြာ၊ နိုဝင်ဘာ ၆ ရက်မှာမှ ကာဇက်စတန်က အမေရိကန်နဲ့ သတ္တုသဘောတူညီချက် လက်မှတ်ထိုးခဲ့တာပါ။ Financial Times က သားနှစ်ယောက်ဟာ Cove က စာချုပ်ရတော့မယ်ဆိုတာ သိရှိပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ သက်သေ မရှိဘူးလို့ ဖော်ပြပါတယ်။ New York Times ကလည်း Trump နဲ့ Lutnick မိသားစုတွေနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ သတ္တုစီမံကိန်း ၁၄ ခုက ဖက်ဒရယ် ထောက်ပံ့ငွေ ဒေါ်လာ ၈.၉ ဘီလီယံကျော် ရထားတာ၊ ဒါမှမဟုတ် လျှောက်ထားနေတာကို ရေတွက်ထားပါတယ်။
စတုတ္ထကိစ္စက Vulcan Elements ပါ — ရှားပါးသံလိုက် သတ္တု (rare-earth magnet) ထုတ်တဲ့ ကုမ္ပဏီငယ်လေးပါ။ ၂၀၂၅ ဩဂုတ်လမှာ Donald Trump Jr. ပါဝင်တဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရန်ပုံငွေ 1789 Capital က Vulcan မှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ပြီး၊ ၃ လအကြာ နိုဝင်ဘာလမှာ ပင်တဂွန်စစ်ဌာနချုပ်ရဲ့ Office of Strategic Capital က Vulcan ကို ဒေါ်လာ သန်း ၆၂၀ ချေးငွေ (အဲဒီရုံးရဲ့ သမိုင်းမှာ အကြီးဆုံး ချေးငွေ) နဲ့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဌာနက ဒေါ်လာ သန်း ၅၀ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ပါတယ်။ ProPublica ရဲ့ ၂၀၂၆ မေလ ဖော်ပြချက်အရ ဒီချေးငွေကို အိမ်ဖြူတော် အကြံပေး Peter Navarro ကိုယ်တိုင် တိုက်တွန်းခဲ့တာပါ။ ပင်တဂွန်၊ Vulcan နဲ့ Trump Jr. ရဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတွေကတော့ Trump Jr. ကိုယ်တိုင် ဒီချေးငွေကို ညွှန်ကြားခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ မှတ်တမ်း မရှိဘူးလို့ ငြင်းဆိုထားပါတယ်။
ဒီကိစ္စတွေဟာ ဒီမိုကရက်တွေ လာမယ့်နှစ် စစ်ဆေးမယ်လို့ ပြောထားတဲ့ အကြောင်းအရာတွေပါ — စွပ်စွဲချက်တွေနဲ့ သတင်းဖော်ပြချက်တွေအဆင့်မှာပဲ ရှိနေပြီး၊ တရားရုံး ဒါမှမဟုတ် ကွန်ဂရက်က အကျင့်ပျက်ခြစားမှု ရှိတယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ထားတာ တစ်ခုမှ မရှိသေးပါဘူး။
ဘယ်သူက တရားစွဲနိုင်လဲ
ရာဇဝတ်မှုနဲ့ တရားစွဲတာက ပြည်သူ့လက်ထဲမှာ မရှိပါဘူး။ အစိုးရရှေ့နေ — ဖက်ဒရယ်အဆင့်မှာ အမေရိကန် တရားရေးဌာန (Department of Justice, DOJ)၊ ပြည်နယ်အဆင့်မှာ ပြည်နယ်ရှေ့နေ — ကပဲ စွဲရပါတယ်။ ပြည်သူက တိုင်ကြားလို့ပဲ ရပါတယ်၊ တရားလိုအနေနဲ့ ကိုယ်တိုင် စွဲလို့ မရပါဘူး။
သမ္မတတာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်မှာဆိုရင် ဖက်ဒရယ်အစိုးရကပါ တရားမစွဲရပါဘူး။ တရားရေးဌာနရဲ့ နှစ်ရှည်မူ (၁၉၇၃ နဲ့ ၂၀၀၀ ခုနှစ် ဥပဒေအကြံပြုချက်တွေ) အရ သမ္မတကို ရာထူးမှာ ရှိနေတုန်း ရာဇဝတ်မှုနဲ့ တရားစွဲလို့ မရပါဘူး။ ဒါကြောင့်ပဲ Jack Smith ရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ကြားဖြတ်ဝင်ရောက်မှုအမှုကို Trump ပြန်အရွေးခံရပြီးနောက်၊ ၂၀၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက်မှာ တရားရုံးက ရုပ်သိမ်းခဲ့ရတာပါ။ လျှို့ဝှက်စာရွက်စာတမ်းအမှုကိုတော့ တရားသူကြီး Aileen Cannon က ၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၁၅ ရက်မှာ Smith ရဲ့ ခန့်အပ်မှုကိုယ်တိုင် တရားမဝင်ဘူးဆိုပြီး ပယ်ချခဲ့ပါတယ်။ Smith က ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်မှာ နှုတ်ထွက်ခဲ့ပါတယ်။
သမ္မတရဲ့ ကင်းလွတ်ခွင့် — ၂၀၂၄ ဆုံးဖြတ်ချက်
အမေရိကန် အမြင့်တရားရုံးက ၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၁ ရက်မှာ Trump v. United States အမှုကို ၆ မဲနဲ့ ၃ မဲနဲ့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်အရ —
၁။ သမ္မတရဲ့ အဓိက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ အာဏာတွေနဲ့ ဆိုင်တဲ့ လုပ်ရပ် (ဥပမာ — တရားရေးဌာနကို ညွှန်ကြားတာ၊ အရာရှိတွေကို ဖယ်ရှားတာ) အတွက် ရာဇဝတ်မှုနဲ့ တရားစွဲခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့် အပြည့်အဝ ရှိတယ်။
၂။ တခြား တရားဝင် လုပ်ရပ်တွေအတွက်လည်း ကင်းလွတ်ခွင့် ရှိတယ်လို့ ယူဆရတယ် — ရှေ့နေက တရားစွဲတာက အုပ်ချုပ်ရေးရဲ့ လုပ်ငန်းတွေကို ထိခိုက်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ သက်သေပြနိုင်မှသာ စွဲလို့ရတယ်။
၃။ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လုပ်ရပ် (unofficial acts) တွေအတွက်တော့ ကင်းလွတ်ခွင့် လုံးဝ မရှိဘူး။
ဒါကြောင့် သမ္မတဟောင်း ဖြစ်သွားရင်တောင် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လုပ်ရပ်တွေအတွက်တော့ ရာဇဝတ်မှုနဲ့ တရားစွဲနိုင်ပါတယ်။ Smith ရဲ့ အမှုတွေကလည်း Trump ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လုပ်ရပ်အဖြစ် ဖော်ပြပြီး စွဲခဲ့တာပါ။ သူ့ရဲ့ နောက်ဆုံးအစီရင်ခံစာ (၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ) မှာလည်း ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲကို ပြောင်းလဲဖို့ ရာဇဝတ်မှုမြောက်တဲ့ အစီအစဉ်မှာ Trump ပါဝင်ခဲ့တယ်ဆိုတာကို တရားရုံးမှာ ပြစ်မှုထင်ရှားအောင် သက်သေပြနိုင်လောက်တဲ့ သက်သေတွေ ရှိနေတယ်လို့ ရေးခဲ့ပါတယ်။
ဖယ်ရှားဖို့ တစ်ခုတည်းသောလမ်း — အင်ပီခ်ျမန့်
တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ သမ္မတကို ဖယ်ရှားနိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသောလမ်းက လွှတ်တော်ရဲ့ အင်ပီခ်ျမန့် (impeachment — စွပ်စွဲပြစ်ဒဏ်ချခြင်း) ပါ။ အောက်လွှတ်တော်က အများစုမဲနဲ့ စွဲချက်တင်ပြီး၊ ဆီးနိတ်က ၃ ပုံ ၂ ပုံ (၆၇ မဲ) နဲ့ ပြစ်ဒဏ်ချမှ ရာထူးက ဖယ်ရှားလို့ရပါတယ်။ ရာထူးက ဖယ်ရှားပြီးမှ သာမန်ပြည်သူတစ်ယောက်လို ရာဇဝတ်မှုနဲ့ တရားစွဲနိုင်ပါတယ်။
ဥပမာတွေ — Andrew Johnson ကို ၁၈၆၈ မှာ စွဲချက်တင်ခဲ့ပေမဲ့ ဆီးနိတ်မှာ ၁ မဲ အလိုနဲ့ လွတ်မြောက်ခဲ့ပါတယ်။ Richard Nixon က ၁၉၇၄ မှာ အောက်လွှတ်တော် မဲမခွဲခင် ဩဂုတ် ၉ ရက်မှာ နှုတ်ထွက်ခဲ့ပါတယ်။ Bill Clinton ကို ၁၉၉၈ ဒီဇင်ဘာမှာ စွဲချက်တင်ပြီး ၁၉၉၉ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ဆီးနိတ်က အပြစ်မရှိ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ Trump ကိုယ်တိုင်လည်း နှစ်ကြိမ် စွဲချက်တင်ခံခဲ့ရပါတယ် — ၂၀၁၉ နဲ့ ၂၀၂၁ မှာ — နှစ်ကြိမ်လုံး ဆီးနိတ်က အပြစ်မရှိ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။
တရားမ — ပြည်သူ စွဲနိုင်တယ်
ရာဇဝတ်မှုနဲ့ မတူဘဲ၊ တရားမ (civil) အမှုမှာတော့ ပြည်သူက သမ္မတကို တရားစွဲနိုင်ပါတယ်။ အမြင့်တရားရုံးက ၁၉၉၇ Clinton v. Jones အမှုမှာ တညီတညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ် — သမ္မတတာဝန်ထမ်းနေရင်တောင် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ကိစ္စနဲ့ တရားစွဲလို့ရတယ်လို့။ Paula Jones ရဲ့ အမှုကို ၁၉၉၈ မှာ ဒေါ်လာ ၈၅၀,၀၀၀ နဲ့ ညှိနှိုင်းပြီး ပြီးဆုံးခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တရားဝင် လုပ်ရပ်တွေအတွက်တော့ လျော်ကြေးတောင်းလို့ မရပါဘူး — ၁၉၈၂ Nixon v. Fitzgerald အမှုမှာ အမြင့်တရားရုံးက တရားဝင် လုပ်ရပ်တွေအတွက် တရားမလျော်ကြေးကနေ ကင်းလွတ်ခွင့် အပြည့်အဝ ရှိတယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။
Trump အမှုတွေ ဘာဖြစ်သွားလဲ
Smith ရဲ့ အမှု ၂ ခုအပြင်၊ ပြည်နယ်အမှုတွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ New York အမှုမှာ Trump ကို ၂၀၂၄ မေ ၃၀ ရက်မှာ ပြစ်မှု ၃၄ ခုနဲ့ ပြစ်မှုထင်ရှားခဲ့ပါတယ် — ဒါပေမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာ တရားသူကြီးက ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်မှာ ပြစ်ဒဏ်မချဘဲ လွှတ်ခဲ့ပါတယ် (unconditional discharge)။ ဂျော်ဂျီယာ ရွေးကောက်ပွဲအမှုလည်း ရှေ့နေ Fani Willis ကို အမှုကနေ ဖယ်ရှားခံရပြီးနောက် ရပ်တန့်သွားပါတယ်။
နောက်ဆုံး ကာကွယ်ရေးတစ်ခုက သမ္မတရဲ့ ခွင့်လွှတ်ခြင်း (pardon) အာဏာပါ။ သမ္မတက ဖက်ဒရယ် ပြစ်မှုတွေကိုပဲ ခွင့်လွှတ်နိုင်ပြီး၊ ပြည်နယ် ပြစ်မှုတွေကို ခွင့်လွှတ်လို့ မရပါဘူး။ သမိုင်းမှာ အထင်ရှားဆုံး ဥပမာက Gerald Ford က Nixon ကို ၁၉၇၄ စက်တင်ဘာ ၈ ရက် — Nixon နှုတ်ထွက်ပြီး တစ်လအကြာ — မှာ ခွင့်လွှတ်ခဲ့တာပါ။ အဲဒီခွင့်လွှတ်ခြင်းကြောင့် Nixon ကို ဘယ်တော့မှ ရာဇဝတ်မှုနဲ့ တရားမစွဲခဲ့ရပါဘူး။ ဒါကြောင့် Trump မိသားစုဝင်တစ်ယောက်ကို ဖက်ဒရယ် ပြစ်မှုနဲ့ ပြစ်မှုထင်ရှားရင်တောင်၊ သမ္မတက ခွင့်လွှတ်နိုင်ပါတယ်။
ဒီပုံရဲ့ ကတိက ဒီအချက်တွေအားလုံးကို ချန်ထားခဲ့ပါတယ်။ လွှတ်တော်က စုံစမ်းစစ်ဆေးနိုင်တယ်၊ ဆင့်ခေါ်နိုင်တယ်၊ အများပြည်သူကြားမှာ သက်သေထွက်ဆိုခိုင်းနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ထောင်ချတာကတော့ လွှတ်တော်ရဲ့ လက်ထဲမှာ မရှိပါဘူး — တရားရေးဌာနကပဲ စွဲရပြီး၊ သမ္မတရဲ့ ခွင့်လွှတ်ခြင်း အာဏာက အပေါ်မှာ ရှိနေပါတယ်။
ရင်းမြစ်များ — Raza Samo — Facebook ပို့စ်, Trump v. United States — Wikipedia, Jim Jordan က Jack Smith ကို တရားရေးဌာနသို့ လွှဲပြောင်း — Heritage Review, House Judiciary Democrats — Smith ရဲ့ ရှေ့နေများထံမှ စာ, Jack Smith ဆီးနိတ်ရှေ့မှာ သူ့အမှုတွေကို ကာကွယ် — American Tribune, Jon Ossoff — Instagram, Ossoff ရဲ့ Morrow စုဝေးပွဲ မိန့်ခွန်း — NDTV, Ossoff နဲ့ Lukoil အရောင်းအဝယ် အသေးစိတ် — Combat Rated (NYT အောက်တိုဘာ ၃/၈ ရက် သတင်းကို ကိုးကား), Kushner/Witkoff နဲ့ ရုရှား ရေနံအရောင်းအဝယ် — YAC News (Reuters/NYT), Vulcan Elements ချေးငွေ — Cato (ProPublica), ကာဇက်စတန် tungsten နဲ့ Trump မိသားစု — Letters of Junius (NYT/FT), World Liberty ဒေါ်လာ သန်း ၅၀၀ — Cryptopolitan
မှတ်ချက်များ
Post a Comment