စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၆: ၂၀၁၈ "တာဝန်ခံမှု ပြဇာတ်"

စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၆: ၂၀၁၈ "တာဝန်ခံမှု ပြဇာတ်"

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၂၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

အပိုင်း ၅ ကို ဒီမှာ ဖတ်နိုင်ပါတယ်

အပိုင်း ၆ ကို ဆက်လက် တင်ပြပါမယ်။

အပိုင်း ၅ ရဲ့ အဆုံးမှာ မေးခွန်းတစ်ခု ချန်ခဲ့တယ် — နိုင်ငံတကာက ဒီလို တုံ့ပြန်နေချိန်မှာ၊ တပ်မတော်အတွင်းမှာရော ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ။ တာဝန်ခံမှုဆိုတာ ရှိခဲ့သလား။ ဒါမှမဟုတ် အဲဒါဟာလည်း ပြဇာတ်တစ်ခုပဲလား။

၂၀၁၈ ခုနှစ်ရဲ့ အဖြေက ဒီလိုပါ — အရေးယူမှုတွေ ရှိခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အရေးယူခံရသူတွေကို ရက်စက်မှုတွေအတွက် မဟုတ်ဘဲ၊ "စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းခြင်း" အတွက် အရေးယူခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ တစ်ခုတည်းသော ထောင်ဒဏ်ကလည်း တစ်နှစ်မပြည့်ခင် တိတ်တဆိတ် ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့တယ်။

၂၀၁၈ ဇွန် ၂၅ — တပ်မှူးနှစ်ဦး တစ်ပြိုင်နက် ထွက်သွားခြင်း

၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၅ ရက်တွင် တပ်မတော်က အပြောင်းအလဲနှစ်ခု တစ်ပြိုင်နက် ကြေညာခဲ့တယ်။

ပထမ — အနောက်ပိုင်းတိုင်းမှူး မောင်မောင်စိုးကို တပ်မတော်မှ ထုတ်ပယ်ခဲ့တယ်။ အပိုင်း ၅ မှာ တွေ့ခဲ့တဲ့အတိုင်း၊ သူဟာ ရခိုင်မြောက်ပိုင်း ၂၀၁၇ စစ်ဆင်ရေးတွေအတွင်း မြေပြင်ကွပ်ကဲမှုမှာ ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ကုလသမဂ္ဂ လွတ်လပ်သော အချက်အလက်ရှာဖွေရေးမစ်ရှင်က နောက်ပိုင်းမှာ ဦးစားပေးစုံစမ်းရမယ့် တပ်မှူး ခြောက်ဦးအထဲမှာ သူ့နာမည် ပါဝင်ခဲ့တယ်။

ဒုတိယ — အထူးစစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့ အမှတ် ၃ (BSO-3) မှူး အောင်ကျော်ဇော၏ အနားယူမှုကို ကြေညာခဲ့တယ်။ အနားယူမှုက ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၂ ရက်မှ သက်ရောက်မှုရှိတယ်လို့ ဆိုတယ် — ဆိုလိုတာက ကြေညာတဲ့ဇွန်လမတိုင်ခင်ကတည်းက အနားယူပြီးသားဖြစ်နေတယ်ဆိုတဲ့ သဘောပဲ။ သူလည်း အပိုင်း ၅ ရဲ့ ကွပ်ကဲမှုကွင်းဆက်မှာ စစ်ရုံးမှ ကြီးကြပ်သူတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်တယ်။

ဒီနေရာမှာ တပ်မတော်ရဲ့ ဖော်ပြသော အကြောင်းရင်းကို သေချာမှတ်ထားဖို့ လိုတယ်။ ထုတ်ပယ်မှုတွေရဲ့ အကြောင်းရင်းအဖြစ် တပ်မတော်က ပြောဆိုခဲ့တာက — ၂၀၁၆–၂၀၁၇ ခုနှစ်က အာဆာ (ARSA) တိုက်ခိုက်မှုတွေအပေါ် "စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းခြင်း" ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုတယ်။

ရက်စက်မှုတွေကိုယ်တိုင် မဟုတ်။ လူပေါင်း ခုနစ်သိန်းကျော် ထွက်ပြေးရခြင်း မဟုတ်။ ရွာပေါင်း သုံးရာကျော် မီးရှို့ခံရခြင်း မဟုတ်။ စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းခြင်းသာ ဖြစ်တယ်။

စကားလုံးရွေးချယ်မှုက အရာအားလုံးကို ပြောနေတယ်။ ရက်စက်မှုတွေအတွက် အရေးယူတယ်ဆိုရင်၊ ရက်စက်မှုတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်ဆိုတာကို ဝန်ခံရမယ်။ "စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းခြင်း" လို့ ပြောလိုက်ရင်၊ ဘာမှ ဝန်ခံစရာမလိုဘဲ လူတွေကို ဖယ်ရှားလို့ရတယ် — ပြဿနာက လူတွေရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ဖြစ်သွားပြီး၊ စစ်ဆင်ရေးကိုယ်တိုင်ရဲ့ သဘောသဘာဝ မဟုတ်တော့ဘူး။

တိုက်ဆိုင်မှု — ဒဏ်ခတ်မှုများနှင့် တစ်နေ့တည်း

ဒီထုတ်ပယ်မှုတွေရဲ့ အချိန်ကာလကိုလည်း ကြည့်ဖို့ လိုတယ်။

ထိုနေ့တွင်ပင် — ၂၀၁၈ ဇွန် ၂၅ ရက်တွင်ပင် — ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) နှင့် ကနေဒါတို့က ထိုသူနှစ်ဦးအပေါ် ဒဏ်ခတ်မှုအသစ်များ ချမှတ်ခဲ့တယ်။ အမေရိကန်ကတော့ မောင်မောင်စိုးကို ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဒဏ်ခတ်ပြီးသား ဖြစ်ခဲ့တယ်။

ဆိုလိုတာက — နိုင်ငံတကာက ဒဏ်ခတ်မယ့်နေ့မှာပဲ၊ တပ်မတော်က ထိုသူနှစ်ဦးကို ကိုယ့်ဖာသာ ဖယ်ရှားပြလိုက်တယ်။ နိုင်ငံတကာရဲ့ ဖိအားကို တုံ့ပြန်တဲ့ပုံစံနဲ့ တူတယ် — ဒါပေမဲ့ ဒဏ်ခတ်ခံရသူတွေကို တရားစွဲဆိုခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ ရာထူးကနေ ဖယ်ရှားပြခြင်းသက်သက်ပဲ။

လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (Human Rights Watch) က ထိုအချိန်မှာ ရက်စက်မှုများအတွက် တရားစွဲဆိုရန် တောင်းဆိုခဲ့တယ်။ တရားစွဲဆိုမှုတော့ ဖြစ်မလာခဲ့ဘူး။

အင်းဒင်အမှု — တစ်ခုတည်းသော စစ်ခုံရုံးစီရင်ချက်နှင့် တိတ်ဆိတ်သော လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်

ထုတ်ပယ်မှုတွေနဲ့ တစ်ဆက်တည်းမှာ၊ နောက်ထပ်အဖြစ်အပျက်တစ်ခု ရှိခဲ့တယ် — ဒါက ၂၀၁၇ စစ်ဆင်ရေးများနှင့်ပတ်သက်၍ အပြစ်ပေးခံရခြင်းရဲ့ တစ်ခုတည်းသော ဥပမာအဖြစ် မှတ်တမ်းများက ဖော်ပြကြတယ်။

၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တပ်မတော် စစ်ခုံရုံးက အရာရှိ ၄ ဦးနှင့် စစ်သား ၃ ဦးကို အင်းဒင်ကျေးရွာတွင် ရိုဟင်ဂျာ ၁၀ ဦး သတ်ဖြတ်မှု (၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ) အတွက် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခဲ့တယ်။

ဒါက ပထမဆုံးကြည့်ရင် တာဝန်ခံမှုအစစ်နဲ့ တူတယ် — စစ်ခုံရုံး၊ စီရင်ချက်၊ ၁၀ နှစ်။

ဒါပေမဲ့ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် — တစ်နှစ်မပြည့်မီ — သူတို့ကို တိတ်တဆိတ် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့တယ်။ Reuters သတင်းဌာနက ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ မေလမှာ ထောင်အရာရှိနှစ်ဦး၊ ထောင်ဟောင်းသားနှစ်ဦးနှင့် စစ်သားတစ်ဦးကို ကိုးကား၍ လွှတ်ပေးမှုကို ဖော်ပြခဲ့တယ်။

၁၀ နှစ်ချမှတ်ပြီး ၇ လလောက်အကြာမှာ လွတ်သွားတယ်။ ကြေညာချက်ကြီးကြီးမားမားနဲ့ မဟုတ်ဘူး။ တိတ်တဆိတ်ပဲ။

ဒီပုံစံကို သေချာကြည့်ပါ — စီရင်ချက်က လူသိရှင်ကြား၊ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်က တိတ်တဆိတ်။ ပြင်ပကို ပြစရာက စီရင်ချက်ပဲ၊ အတွင်းမှာ တကယ်ဖြစ်သွားတာက လွတ်ပေးမှုပဲ။ နိုင်ငံတကာက စီရင်ချက်ကို ကြားတယ်၊ လွတ်ပေးမှုကို Reuters က တစ်နှစ်နီးပါးကြာမှ ဖော်ထုတ်ခဲ့ရတယ်။

ဒီအပိုင်းက ဘာကို ပြသလဲ

၂၀၁၈ ခုနှစ်ဟာ အချက် သုံးချက်ကို ပြသနေတယ်။

ပထမ — တပ်မတော်က ရက်စက်မှုတွေအတွက် ဘယ်သူ့ကိုမှ တရားမစွဲခဲ့ဘူး။ ထုတ်ပယ်ခံရသူတွေတောင် "စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းခြင်း" အတွက်သာ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရတယ် — ရက်စက်မှုတွေကိုယ်တိုင်ကို ဝန်ခံခြင်းမရှိဘဲ။

ဒုတိယ — အရေးယူမှုတွေရဲ့ အချိန်ကာလက နိုင်ငံတကာဖိအားနဲ့ တိုက်ဆိုင်နေတယ်။ ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) နဲ့ ကနေဒါတို့ ဒဏ်ခတ်မယ့်နေ့မှာပဲ ထုတ်ပယ်မှုတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ် — ဒါက ဖိအားကို တုံ့ပြန်ပြတယ်ဆိုတဲ့ အသွင်ကို ပေးတယ်၊ ဒါပေမဲ့ တရားစီရင်မှုကို မပေးဘူး။

တတိယ — တစ်ခုတည်းသော စစ်ခုံရုံးစီရင်ချက်ကလည်း တစ်နှစ်မပြည့်ခင် ပျက်ပြယ်သွားတယ်။ ၁၀ နှစ်ဆိုတဲ့ ဂဏန်းက သတင်းခေါင်းစဉ်ဖြစ်ခဲ့တယ်၊ ၇ လဆိုတဲ့ လက်တွေ့က သတင်းမဖြစ်ခဲ့ဘူး — Reuters က ဖော်ထုတ်မှသာ လူသိခဲ့တယ်။

ဒါကြောင့် "တာဝန်ခံမှု ပြဇာတ်" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်က သင့်တော်တယ်။ ပြဇာတ်မှာ ဇာတ်ကောင်တွေ ထွက်သွားတယ်၊ စီရင်ချက်တွေ ချမှတ်တယ် — ဒါပေမဲ့ ဇာတ်သိမ်းမှာ ဘယ်သူမှ တာဝန်ခံရခြင်းမရှိဘူး။ တပ်မှူးတွေက ရာထူးကနေ ထွက်သွားတယ်၊ စစ်သားတွေက ထောင်ကနေ ထွက်သွားတယ်၊ ပြီးတော့ ဇာတ်လမ်းက အစအတိုင်း ဆက်သွားတယ်။

ပြဇာတ်ပြီးတဲ့အခါ၊ တပ်မတော်က ရှေ့ကို ဆက်သွားဖို့ အဆင်သင့်ဖြစ်နေပြီ — နောက်ထပ်အဆင့်က ရွေးကောက်ပွဲကို မျက်စိဒေါက်ထောက် ကြည့်နေတဲ့ အဆင့်မဟုတ်ဘူး၊ အာဏာသိမ်းဖို့ ပြင်ဆင်တဲ့ အဆင့်ပဲ ဖြစ်လာတယ်။

နောက်အပိုင်းမှာ: အာဏာသိမ်းရန် ပြင်ဆင်မှုများ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ – ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁) — ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) က ၄၇၆ နေရာအနက် ၃၉၆ နေရာ အနိုင်ရခြင်း၊ တပ်မတော်ရဲ့ မဲမသမာမှု စွပ်စွဲချက်များ၊ ၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီလအတွင်း အရှိန်မြှင့်လာသော သတိပေးချက်များနှင့် အာဏာသိမ်းမည့် နေ့ရက်သို့ ဦးတည်သွားပုံ။

ရင်းမြစ်များ:

• Human Rights Watch (HRW), 29 June 2018
• EU Council (EU sanctions, 25 June 2018)
• Reuters, 27 May 2019 (Inn Din pardons)
• US State Department
• UN Fact-Finding Mission; UN FFM, 27 August 2018

နောက်အပိုင်း (အပိုင်း ၇): စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၇: အာဏာသိမ်းရန် ပြင်ဆင်မှုများ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ – ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁)

မျှဝေရန် — Facebook · X · Telegram ·