ရဲရင့်ငယ်🌹: စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၅: ရိုဟင်ဂျာ ရှင်းလင်းရေးစစ်ဆင်ရေးများ (၂၀၁၆

စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၅: ရိုဟင်ဂျာ ရှင်းလင်းရေးစစ်ဆင်ရေးများ (၂၀၁၆–၂၀၁၇)

ရဲရင့်ငယ် — ၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

အပိုင်း ၄: စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၄: သက်တမ်းတိုးမှု — ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲနှင့် တပ်ချုပ်နေရာ ၅ နှစ် ဆက်ထိန်းမှု (၂၀၁၆)

မှတ်ချက်: ဤအပိုင်းသည် သုတေသနမှတ်တမ်း အခန်း ၅ ကို အခြေခံသည်။ ဖော်ပြထားသော အချက်အလက်များအားလုံးမှာ ကုလသမဂ္ဂ၊ Reuters၊ Human Rights Watch၊ Amnesty International တို့၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးချက်များနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားစီရင်မှုမှတ်တမ်းများမှ ဆင်းသက်သည်။

အပိုင်း ၄ မှာ တွေ့ခဲ့သလို၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ မင်းအောင်လှိုင်ဟာ သူ့သက်တမ်းကို ၅ နှစ် တိုးလိုက်ပြီး၊ အရပ်သားအစိုးရတက်လာတဲ့လမှာပဲ တပ်ချုပ်နေရာကို လုံခြုံအောင် ခတ်နှိပ်လိုက်တယ်။

အဲဒီနှစ်ရဲ့ နောက်ပိုင်းမှာပဲ၊ တပ်မတော်ရဲ့ နောက်ထပ် စာမျက်နှာတစ်ရွက် လှန်ခဲ့တယ် — ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ။ ဒီစာမျက်နှာက မြန်မာ့သမိုင်းမှာ အမှောင်ဆုံးစာမျက်နှာတွေထဲက တစ်ရွက်ဖြစ်ပြီး၊ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ နာမည်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးတွေအထိ ရောက်စေခဲ့တယ်။

၂၀၁၆ အောက်တိုဘာ — နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းများ တိုက်ခိုက်ခံရခြင်းနှင့် "နယ်မြေရှင်းလင်းရေး"

၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၉–၁၀ ရက်မှာ မောင်တော၊ ရသေ့တောင်မြို့နယ်တွေရှိ နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်း သုံးခုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်။

အဲဒီနောက် တပ်မတော်က "နယ်မြေရှင်းလင်းရေး" စစ်ဆင်ရေးတွေကို စတင်ခဲ့တယ်။ ရလဒ်က ချက်ချင်းထွက်တယ် — ရိုဟင်ဂျာ ၈၀,၀၀၀–၈၇,၀၀၀ ခန့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ရတယ် [ရင်းမြစ်စုံ — Wai Moe, IJBS; အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရာဇဝတ်မှုတရားရုံး (ICC) OTP]။

ဒါက အစပဲ ရှိသေးတယ်။

၂၀၁၇ ဩဂုတ် ၂၅ — တစ်ပြိုင်နက် တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် အကြီးစား တုံ့ပြန်မှု

၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်မှာ ရခိုင်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော် (ARSA) က ရခိုင်မြောက်ပိုင်းရှိ ရဲစခန်း ၃၀ ခန့်နဲ့ တပ်စခန်းတစ်ခုကို တစ်ပြိုင်နက် တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်။

တပ်မတော်က ထိုနေ့တွင်ပင် အကြီးစား "ရှင်းလင်းရေး" စစ်ဆင်ရေးတွေနဲ့ တုံ့ပြန်ခဲ့တယ်။ နောက်လများအတွင်းမှာ ရိုဟင်ဂျာ ၇၀၀,၀၀၀ ကျော် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ရတယ်။

ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ဂြိုဟ်တုဆန်းစစ်ချက်အရ ၂၀၁၇ ဩဂုတ် ၂၅ ရက်နောက်ပိုင်း ကျေးရွာ အနည်းဆုံး ၃၁၉ ရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရတယ်။

ကုလသမဂ္ဂက ဤရက်စက်မှုတွေကို "လူမျိုးစုသန့်စင်မှု၏ ပြဌာန်းစာအုပ် ဥပမာ" (a textbook example of ethnic cleansing) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့တယ် [ရင်းမြစ်စုံ — Reuters Investigates; UN Fact-Finding Mission; Amnesty; HRW]။

ကိန်းဂဏန်းတွေကို ခဏရပ်ပြီး ကြည့်ပါ။ လူပေါင်း ခုနစ်သိန်းကျော် ထွက်ပြေးရတယ်။ ရွာပေါင်း သုံးရာကျော် မီးရှို့ခံရတယ်။ ဒါက စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုရဲ့ "ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး" မဟုတ်ဘူး — ကုလသမဂ္ဂရဲ့ စကားလုံးနဲ့ ပြောရင်၊ ဒါက ပုံစံတစ်ခုပဲ။

ကြိုတင်ကြံစည်မှု အထောက်အထား — တိုက်ခိုက်မှုမတိုင်မီ နှစ်ပတ်

ဒီအချက်က အရေးကြီးတယ် — တုံ့ပြန်မှုဟာ ရုတ်တရက် ဖြစ်ခဲ့တာ မဟုတ်ဘူးဆိုတဲ့ အထောက်အထားတွေ ရှိတယ်။

၂၀၁၇ ဩဂုတ် ၁၀ ရက် — ARSA တိုက်ခိုက်မှု မတိုင်မီ နှစ်ပတ်အလို — တွင် ၃၃ နှင့် ၉၉ ခြေမြန်တပ်မတွေရဲ့ တပ်တွေကို စစ်တွေသို့ လေယာဉ်နဲ့ ပို့ဆောင်ခဲ့တယ်။

Reuters ရဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးချက်အရ စစ်ဘက်အစည်းအဝေးတွေမှာ ရိုဟင်ဂျာကျေးရွာတွေသို့ သူလျှိုတွေထည့်သွင်းရန်၊ မွတ်စလင်အိမ်တွေနဲ့ ဗလီတွေကို ဖျက်ဆီးရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်လို့ ဖော်ပြတယ် [ရင်းမြစ်စုံ — Wai Moe; Reuters Investigates]။

ဆိုလိုတာက — တိုက်ခိုက်မှုမဖြစ်ခင်ကတည်းက တပ်တွေ နေရာချထားပြီးသား၊ ဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်ပြီးသား။ ဩဂုတ် ၂၅ ရက်က မီးစဖြစ်ခဲ့တာမဟုတ်ဘူး။ မီးရှို့ဖို့ ပြင်ဆင်ထားပြီးသား အခြေအနေကို မီးစဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းတစ်ခုပဲ ဖြစ်ခဲ့တယ်။

မင်းအောင်လှိုင်၏ အခန်းကဏ္ဍ — "မပြီးပြတ်သေးသော လုပ်ငန်း"

တပ်ချုပ်ကိုယ်တိုင်က ဒီစစ်ဆင်ရေးတွေကို ဘယ်လို ပြောဆိုခဲ့သလဲ ဆိုတာ မှတ်တမ်းမှာ ရှိနေတယ်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင် မင်းအောင်လှိုင်က သူ့ရဲ့ Facebook စာမျက်နှာမှာ စစ်ဆင်ရေးတွေကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကတည်းက "မပြီးပြတ်သေးသော လုပ်ငန်း" (unfinished business) ဟု ဖော်ပြခဲ့တယ်။ အဲဒီပို့စ်မှာ သူက ရိုဟင်ဂျာတွေကို ရည်ညွှန်းဖို့ "ဘင်္ဂါလီ" ဆိုတဲ့ အထင်အမြင်သေးသော အသုံးအနှုန်းကို သုံးခဲ့တယ် [ရင်းမြစ်စုံ — HRW]။

စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက် မိန့်ခွန်းမှာ "တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ" ရဲ့ ကျေးရွာများ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ HRW က ဤမှတ်ချက်တွေဟာ လူမျိုးစုသန့်စင်မှုကို ထိရောက်စွာ လက်ခံခြင်းဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြခဲ့တယ် [ရင်းမြစ်စုံ — HRW]။

ဒီစကားလုံးတွေကို သေချာဖတ်ပါ။ "မပြီးပြတ်သေးသော လုပ်ငန်း" — ဒါက ခုခံကာကွယ်မှုရဲ့ စကားမဟုတ်ဘူး။ ပြီးမြောက်အောင် လုပ်ရမယ့် လုပ်ငန်းတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်တဲ့ စကားပဲ။ ပြီးတော့ စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက် မိန့်ခွန်းမှာ ပြောတဲ့ "တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ" ရဲ့ ကျေးရွာတွေထဲမှာ ရိုဟင်ဂျာကျေးရွာတွေ ပါမနေဘူး — သူတို့ကို ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအစီအစဉ်ရဲ့ အပြင်မှာ ထားခဲ့တယ်။

ကွပ်ကဲမှုကွင်းဆက် — ကုလသမဂ္ဂ အချက်အလက်ရှာဖွေရေးမစ်ရှင်အရ

ဘယ်သူက အမိန့်ပေးခဲ့သလဲ။ ဘယ်သူက မြေပြင်မှာ လုပ်ဆောင်ခဲ့သလဲ။ ကုလသမဂ္ဂ လွတ်လပ်သော အချက်အလက်ရှာဖွေရေးမစ်ရှင် (UN Fact-Finding Mission) ရဲ့ မှတ်တမ်းအရ ကွပ်ကဲမှုကွင်းဆက်က ဒီလိုပါ —

စစ်ရုံးမှ ကြီးကြပ်သူများ:

ဒုတိယတပ်ချုပ် စိုးဝင်း
ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး မြထွန်းဦး
အထူးစစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့ အမှတ် ၃ (BSO-3) မှူး အောင်ကျော်ဇော

မြေပြင်တွင်:

အနောက်ပိုင်းတိုင်းမှူး မောင်မောင်စိုး
၃၃ တပ်မမှူး အောင်အောင်
၉၉ တပ်မမှူး သန်းဦး

[ရင်းမြစ်စုံ — UN FFM; Wai Moe]

ဒီအမည်တွေကို မှတ်ထားပါ — နောက်ပိုင်းမှာ ဒီအမည်တွေပဲ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးတွေရဲ့ စာရွက်တွေပေါ်မှာ ပြန်ပေါ်လာမှာပါ။

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်ကျော်ဇော

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်ကျော်ဇော (ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တပ်မှူးနဲ့ တွေ့ဆုံစဉ်)

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်ကျော်ဇော (ဝဲ)၊ ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်စိုး (ယာ)

ဗိုလ်ချုပ် အောင်အောင်

ကုလသမဂ္ဂ၏ တွေ့ရှိချက်များ — ၂၀၁၈ ဩဂုတ် ၂၇

၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်တွင် ကုလသမဂ္ဂ လွတ်လပ်သော အချက်အလက်ရှာဖွေရေးမစ်ရှင်က အစီရင်ခံစာတစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။

ကောက်ချက်က ရှင်းတယ် — ရခိုင်မြောက်ပိုင်းမှာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု၊ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ရာဇဝတ်မှုတွေနဲ့ စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် အဆင့်မြင့် တပ်မတော်အရာရှိတွေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးပြီး တရားစွဲဆိုရန် လုံလောက်သော အချက်အလက်ရှိတယ်။

ဦးစားပေး စုံစမ်းရမယ့် တပ်မှူး ခြောက်ဦးကို အမည်တပ်ခဲ့တယ် — မင်းအောင်လှိုင်၊ စိုးဝင်း၊ အောင်ကျော်ဇော၊ မောင်မောင်စိုး၊ အောင်အောင်၊ သန်းဦး — နှင့် အခြေအနေကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရာဇဝတ်မှုတရားရုံး (ICC) သို့ လွှဲပြောင်းရန် တောင်းဆိုခဲ့တယ် [ရင်းမြစ်စုံ — ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး (OHCHR); UN News; HRW]။

ဒါက ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့တစ်ခုက နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ တပ်ချုပ်ကိုယ်တိုင်အပါအဝင် တပ်မှူးတွေကို အမည်တပ်ပြီး တရားစွဲဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တဲ့ အခိုက်အတန့်ပဲ။ မြန်မာ့သမိုင်းမှာ ဒီလို မဖြစ်ဖူးခဲ့ဘူး။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) အမှု — Gambia v. Myanmar

ကုလသမဂ္ဂရဲ့ တွေ့ရှိချက်တွေက တရားရုံးအဆင့်သို့ ရောက်သွားတယ်။

၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံအား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) တွင် ၁၉၄၈ ခုနှစ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်း ချိုးဖောက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့တယ်။

၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) က ယာယီအစီအမံအမိန့်ကို တညီတညွတ်တည်း ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ် — မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကို ကာကွယ်ရန် အစီအမံတွေ ယူရမယ်ဆိုတဲ့ အမိန့်ပဲ [ရင်းမြစ်စုံ — ICJ; International Commission of Jurists]။

အမှု ဆက်ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး၊ ဒီအပိုင်းရဲ့ အချိန်ဇယားအရ အရေးကြီးတာက — ၂၀၁၇ ရဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေဟာ ၂၀၁၉–၂၀၂၀ မှာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးရဲ့ အမှုတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့တယ်။

မင်းအောင်လှိုင်အပေါ် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဒဏ်ခတ်မှုများ

တရားရုံးအမှုနဲ့အတူ၊ နိုင်ငံတွေက တစ်ဦးချင်း ဒဏ်ခတ်မှုတွေလည်း ချမှတ်ခဲ့ကြတယ်။

အမေရိကန် — ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်တွင် အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန (OFAC) က မင်းအောင်လှိုင်၊ စိုးဝင်းနဲ့ အခြားတပ်မှူးတွေကို Global Magnitsky အရ ဒဏ်ခတ်ခဲ့တယ် [ရင်းမြစ်စုံ — US Treasury; HRW]။
ဥရောပသမဂ္ဂ — ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၅ ရက်တွင် တပ်မတော်အရာရှိ ၇ ဦးကို ဒဏ်ခတ်ခဲ့တယ် [ရင်းမြစ်စုံ — EU Council]။
ယူကေ — ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက်တွင် ဒဏ်ခတ်ခဲ့တယ် [ရင်းမြစ်စုံ]။

ဒဏ်ခတ်မှုတွေဟာ စစ်ဆင်ရေးတွေကို ရပ်တန့်မသွားစေခဲ့ဘူး — ဒါပေမဲ့ တပ်မှူးတွေရဲ့ နာမည်တွေကို နိုင်ငံတကာရဲ့ အမည်းစာရင်းတွေပေါ်မှာ တရားဝင် တင်ခဲ့တယ်။

NLD အစိုးရ ချောက်ထဲကျခြင်း — တပ်မတော်က ထောင်ထားတဲ့ ထောင်

ဒီအပိုင်းမှာ မေးရမယ့် မေးခွန်းတစ်ခု ရှိတယ် — စစ်ဆင်ရေးတွေကို တပ်မတော်က လုပ်ခဲ့တာမှန်ရင်၊ နိုင်ငံတကာရဲ့ အပြစ်တင်မှုက ဘာလို့ အရပ်သားအစိုးရအပေါ် ကျရောက်ခဲ့ရသလဲ။

အဖြေက ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေထဲမှာ ရှိတယ်။ ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေး၊ နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန သုံးခုကို တပ်မတော်က တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်တယ်။ ရခိုင်က စစ်ဆင်ရေးတွေကို အရပ်သားအစိုးရက ရပ်တန့်ဖို့ အာဏာမရှိဘူး၊ တပ်မှူးတွေကို အပြစ်ပေးဖို့ အာဏာမရှိဘူး။ လုပ်ပိုင်ခွင့်က တပ်မတော်လက်ထဲမှာချည်း ရှိတယ် [ရင်းမြစ်စုံ — ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]။

ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံတကာရှေ့မှာတော့ အဖြေပေးရသူက အရပ်သားအစိုးရ ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုယ်တိုင် သည်ဟိတ်မြို့က အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) မှာ မြန်မာနိုင်ငံဘက်က ခုခံချေပခဲ့ရတယ် — တပ်မတော်လုပ်ခဲ့တာကို အရပ်သားအစိုးရခေါင်းဆောင်က ကမ္ဘာရှေ့မှာ ကာကွယ်ပြောဆိုရတဲ့ အခြေအနေ [ရင်းမြစ်စုံ — ICJ]။

ဒါက ထောင်ချောက်ပဲ။ အရပ်သားအစိုးရက စစ်ဆင်ရေးတွေကို ရှုတ်ချရင် ပြည်တွင်းမှာ တပ်မတော်နဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ်၊ ကိုယ့်နိုင်ငံရေးအခြေခံပါ ထိခိုက်မယ်။ ကာကွယ်ပြောဆိုရင် နိုင်ငံတကာမှာ ဂုဏ်သိက္ခာကျမယ်။ ဘယ်ဘက်ရွေးရွေး ရှုံးတဲ့အနေအထား — တပ်မတော်က အဲဒီအနေအထားကို တမင်ဖန်တီးခဲ့တာပဲ။

ရလဒ်က ရှင်းတယ် — NLD အစိုးရရဲ့ နိုင်ငံတကာဂုဏ်သိက္ခာ ပျက်စီးသွားတယ်၊ တပ်မတော်ကတော့ ပြည်တွင်းအာဏာ မထိခိုက်ဘဲ ကျန်ခဲ့တယ်။ ရိုဟင်ဂျာအရေးက တပ်မတော်အတွက် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး — အရပ်သားအစိုးရကို ချောက်ထဲကျအောင် လုပ်တဲ့ နိုင်ငံရေးလှည့်ကွက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့တယ်။

ဒီအပိုင်းက ဘာကို ပြသလဲ

၂၀၁၆–၂၀၁၇ ကာလဟာ အချက် သုံးချက်ကို ပြသနေတယ်။

ပထမ — ရခိုင်မြောက်ပိုင်းမှာ ဖြစ်ခဲ့တာဟာ ရုတ်တရက် တုံ့ပြန်မှု မဟုတ်ဘူး။ တိုက်ခိုက်မှုမတိုင်မီ နှစ်ပတ်အလိုကတည်းက တပ်တွေ နေရာချထားမှု၊ စစ်ဘက်အစည်းအဝေးတွေမှာ ကျေးရွာတွေကို ပစ်မှတ်ထားဖို့ ဆွေးနွေးမှုတွေက ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု ရှိခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားတွေပဲ။

ဒုတိယ — တပ်ချုပ်ကိုယ်တိုင်က ဒီစစ်ဆင်ရေးတွေကို သူ့ရဲ့ စကားလုံးတွေနဲ့ ဖော်ပြခဲ့တယ် — "မပြီးပြတ်သေးသော လုပ်ငန်း"။ ဒါက အမိန့်ပေးသူရဲ့ စိတ်နေသဘောထားကို မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အထောက်အထားတစ်ခုပဲ။

တတိယ — အကျိုးဆက်တွေဟာ ပြည်တွင်းမှာတင် မရပ်ခဲ့ဘူး။ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုကနေ တပ်မှူး ခြောက်ဦးကို အမည်တပ်ခေါ်ဆိုမှု၊ ICJ မှာ ဂမ်ဘီယာရဲ့ အမှု၊ အမေရိကန်၊ EU၊ ယူကေတို့ရဲ့ ဒဏ်ခတ်မှုတွေ — ၂၀၁၇ ရဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေဟာ မင်းအောင်လှိုင်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားစီရင်မှုရဲ့ ပစ်မှတ်တစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့တယ်။

ဒါပေမဲ့ မေးခွန်းတစ်ခု ကျန်နေတယ် — နိုင်ငံတကာက ဒီလို တုံ့ပြန်နေချိန်မှာ၊ တပ်မတော်အတွင်းမှာရော ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ။ တာဝန်ခံမှုဆိုတာ ရှိခဲ့သလား။ ဒါမှမဟုတ် အဲဒါဟာလည်း ပြဇာတ်တစ်ခုပဲလား။

နောက်အပိုင်းမှာ: ၂၀၁၈ "တာဝန်ခံမှု ပြဇာတ်" — မောင်မောင်စိုးနဲ့ အောင်ကျော်ဇောတို့ ထုတ်ပယ်ခံရမှု၊ အင်းဒင်ကျေးရွာမှာ ရိုဟင်ဂျာ ၁၀ ဦး သတ်ဖြတ်မှုအတွက် စစ်ခုံရုံးက ချမှတ်ခဲ့တဲ့ ထောင်ဒဏ်တွေရဲ့ နောက်ကွယ်က ဇာတ်လမ်း၊ တာဝန်ခံမှုအစစ်နဲ့ တာဝန်ခံမှုအယောင်ကြား ခြားနားချက်။

ရင်းမြစ်များ (English references):

UN Fact-Finding Mission (UN FFM), 27 August 2018
ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး (OHCHR); UN News
Reuters Investigates (ကြိုတင်ကြံစည်မှု အထောက်အထား; အင်းဒင်နှင့် ပတ်သက်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးချက်)
Wai Moe, IJBS
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရာဇဝတ်မှုတရားရုံး (ICC) OTP
Amnesty International; Human Rights Watch (HRW)
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ); International Commission of Jurists (Gambia v. Myanmar); ICJ ကြားနာမှု၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉ (ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ခုခံချေပခြင်း)
၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေး၊ နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနများ တပ်မတော်ခန့်အပ်မှု)
US Treasury (OFAC), 10 December 2019 (Global Magnitsky ဒဏ်ခတ်မှု)
EU Council, 25 June 2018
UK sanctions, 6 July 2020

🏷️ စစ်ဘုရင်