ရဲရင့်ငယ်🌹: စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၇: အာဏာသိမ်းရန် ပြင်ဆင်မှုများ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀

စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၇: အာဏာသိမ်းရန် ပြင်ဆင်မှုများ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ – ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁)

ရဲရင့်ငယ် — ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

အပိုင်း ၆: စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၆: ၂၀၁၈ "တာဝန်ခံမှု ပြဇာတ်"

အပိုင်း ၇ ကို ဆက်လက် တင်ပြပါမယ်။

အပိုင်း ၆ ရဲ့ အဆုံးမှာ မေးခွန်းတစ်ခု ချန်ခဲ့တယ် — ၂၀၁၈ "တာဝန်ခံမှု ပြဇာတ်" ပြီးတဲ့အခါ၊ တပ်မတော်က ရှေ့ကို ဘယ်လို ဆက်သွားမလဲ။ အဖြေက နှစ်နှစ်အကြာမှာ ပေါ်လာတယ် — ရွေးကောက်ပွဲကို မျက်စိဒေါက်ထောက် ကြည့်နေတဲ့ အဆင့်မဟုတ်ဘူး၊ အာဏာသိမ်းဖို့ ပြင်ဆင်တဲ့ အဆင့်ပဲ ဖြစ်လာတယ်။

၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာ ၈ — ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ရလဒ်

၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့တယ်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) က နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်တွင် တရားဝင်ရလဒ်များကို ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။

ရလဒ်က ရှင်းလင်းတယ် — အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) က လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးတွင် ၄၇၆ နေရာအနက် ၃၉၆ နေရာ၊ ဆိုလိုသည်မှာ ၈၃ ရာခိုင်နှုန်း အနိုင်ရခဲ့တယ်။ စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) ကတော့ ၃၃ နေရာ၊ ဆိုလိုသည်မှာ ၆ ဒသမ ၉ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရခဲ့တယ်။

ဒါက ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲရဲ့ ပုံစံကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်စေတယ် — အပိုင်း ၄ မှာ တွေ့ခဲ့သလို၊ လူထုက NLD ကို ထပ်မံ ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး၊ စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပါတီက အနည်းစုသာ ရခဲ့တယ်။ ဒီတစ်ခါမှာတော့ ကွာခြားချက်တစ်ခု ရှိတယ် — တပ်မတော်က ရလဒ်ကို လက်ခံမယ့်အစား၊ ရလဒ်ကိုယ်တိုင်ကို မေးခွန်းထုတ်ဖို့ ရွေးချယ်ခဲ့တယ်။

မဲမသမာမှု စွပ်စွဲချက်များ — စွပ်စွဲချက်နှင့် တုံ့ပြန်ချက်များ

၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် တပ်မတော်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မင်းထွန်းက မဲစာရင်းများတွင် "မဲမသမာမှု ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော မမှန်ကန်မှု ၈ ဒသမ ၆ သန်း" ရှိသည်ဟု ဆိုခဲ့တယ်။ ထိုနေ့တည်းက သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာပဲ ရွေးကောက်ပွဲအငြင်းပွားမှု မဖြေရှင်းပါက တပ်မတော်က "အရေးယူမည်" ဟုလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒါကို စွပ်စွဲချက်အဖြစ် မှတ်ထားဖို့ အရေးကြီးတယ် — အတည်ပြုထားသော အချက်အလက်အဖြစ် မဟုတ်ဘူး။ အကြောင်းမှာ တုံ့ပြန်ချက်များက တစ်ဖက်သတ် မဟုတ်လို့ပဲ။

အာဏာမသိမ်းမီ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) က ဤစွပ်စွဲချက်များကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး၊ မဲရေတွက်မှုများကို လူသိရှင်ကြား ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့တယ်။ ရွေးကောက်ပွဲစောင့်ကြည့်အဖွဲ့များဖြစ်သော ANFREL နှင့် International IDEA တို့ကလည်း စွပ်စွဲချက်များကို ထောက်ခံသော ယုံကြည်ရသော အထောက်အထား တစ်ခါမျှ တင်ပြခဲ့ခြင်း မရှိကြောင်း ကောက်ချက်ချခဲ့တယ်။

ဆိုလိုတာက — စွပ်စွဲချက်က ကြီးမားတယ်၊ ၈ ဒသမ ၆ သန်း။ ဒါပေမဲ့ စွပ်စွဲချက်ကို ထောက်ခံသော ယုံကြည်ရသော အထောက်အထားကို ကော်မရှင်ရော၊ လွတ်လပ်သော စောင့်ကြည့်အဖွဲ့များရော တွေ့ရှိခဲ့ခြင်း မရှိဘူး။ စွပ်စွဲချက်က သူ့ဘာသာ ကျန်နေတယ်၊ အထောက်အထားက ရောက်မလာဘူး။

၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီလ — တစ်လအတွင်း အရှိန်မြှင့်လာပုံ

ဇန်နဝါရီလအတွင်းမှာ သတိပေးချက်များက တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် တက်လာတယ်။ ရက်စွဲအတိုင်း ကြည့်ပါ။

ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက် — ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မင်းထွန်းက ရွေးကောက်ပွဲအငြင်းပွားမှု မဖြေရှင်းပါက တပ်မတော်က "အရေးယူမည်" ဟု ပြောကြားပြီး၊ အာဏာသိမ်းရန် ငြင်းဆိုခြင်း မပြုခဲ့။ "အရေးယူမည်" ဆိုသော စကားလုံးက ဘာကို ဆိုလိုသည်ကို မရှင်းလင်းဘူး — ဒါပေမဲ့ အာဏာသိမ်းမည့်အကြောင်း ငြင်းဆိုခြင်း မပြုခြင်းကလည်း ရှင်းလင်းတဲ့ သတိပေးချက်တစ်ခု ဖြစ်တယ်။

ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက် — မင်းအောင်လှိုင်က ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို "ရုပ်သိမ်း/ပယ်ဖျက်" နိုင်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့တယ်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုတာ တပ်မတော်ကိုယ်တိုင်က ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှာ ရေးဆွဲခဲ့ပြီး၊ တပ်မတော်၏ အာဏာကို ကာကွယ်ပေးထားတဲ့ စာတမ်းဖြစ်တယ်။ အဲဒီစာတမ်းကိုယ်တိုင်ကို "ပယ်ဖျက်" နိုင်တယ်လို့ တပ်ချုပ်ကိုယ်တိုင်က ပြောလိုက်တာက၊ တရားဥပဒေဘောင်အတွင်းကနေ ဖြေရှင်းမယ့် လမ်းကြောင်းကို စွန့်လွှတ်လိုက်တယ်ဆိုတဲ့ သဘော သက်ရောက်တယ်။

ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက် — တပ်မတော်က ဖွဲ့စည်းပုံကို "ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည်" ဟု ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။ Reuters သတင်းဌာနက "အာဏာသိမ်းမည့် စိုးရိမ်မှုများကို ပြေလျော့စေသည်" ဟု ခေါင်းစဉ်တပ်ခဲ့တယ်။ သို့သော် နောက်ပိုင်း ဆန်းစစ်သူများက ဤစကားလုံးများကိုယ်တိုင်က သတိပေးချက်ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့တယ်။

ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ — ဖွဲ့စည်းပုံကို "ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည်" ဟု ဆိုခြင်းက၊ ဖွဲ့စည်းပုံကို ချိုးဖောက်နေသူတစ်ဦးဦး ရှိသည်ဟု ဆိုလိုနေလို့ပဲ။ တပ်မတော်က ဖွဲ့စည်းပုံကို ကာကွယ်မည်ဆိုရင်၊ ဘယ်သူ့ကို ဆန့်ကျင်ပြီး ကာကွယ်မှာလဲ။ ရွေးကောက်ခံအစိုးရကိုလား။ ဒီမေးခွန်းရဲ့ အဖြေက နှစ်ရက်အကြာမှာ ပေါ်လာတယ်။

ဒီအပိုင်းက ဘာကို ပြသလဲ

ဒီသုံးလအတွင်းမှာ ပုံစံတစ်ခု ပေါ်လာတယ်။

ပထမ — ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်က တပ်မတော်အတွက် မနှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်ကလို NLD က အပြတ်အသတ် အနိုင်ရခဲ့ပြီး၊ USDP က ၃၃ နေရာသာ ရခဲ့တယ်။

ဒုတိယ — ရလဒ်ကို လက်မခံဘဲ၊ တပ်မတော်က မဲမသမာမှု စွပ်စွဲချက်ကို တင်ပြခဲ့တယ်။ စွပ်စွဲချက်က ကြီးမားတယ် — ၈ ဒသမ ၆ သန်း — ဒါပေမဲ့ ကော်မရှင်ရော၊ လွတ်လပ်သော စောင့်ကြည့်အဖွဲ့များရော ထောက်ခံသော အထောက်အထား မတွေ့ခဲ့ဘူး။

တတိယ — စွပ်စွဲချက်ကနေ သတိပေးချက်သို့၊ သတိပေးချက်ကနေ ဖွဲ့စည်းပုံကို "ပယ်ဖျက်" နိုင်သည်ဟူသော ပြောကြားချက်သို့၊ ထို့နောက် ဖွဲ့စည်းပုံကို "ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည်" ဟူသော ကြေညာချက်သို့ — ဇန်နဝါရီလ တစ်လအတွင်းမှာ ဘာသာစကားက တဖြည်းဖြည်း ပြင်းထန်လာတယ်။

ဒါက အာဏာသိမ်းရန် ပြင်ဆင်မှု၏ ပုံစံပဲ — ရလဒ်ကို မေးခွန်းထုတ်ခြင်း၊ အထောက်အထားမရှိသော စွပ်စွဲချက်ကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောခြင်း၊ ပြီးတော့ တရားဥပဒေဘောင်ကို ကိုယ်တိုင်က ပြင်ဆင်နိုင်သည်ဟု အချက်ပြခြင်း။

ပြင်ဆင်မှုပြီးတဲ့အခါ၊ နောက်ထပ်အဆင့်က ပြင်ဆင်မှုကိုယ်တိုင် မဟုတ်တော့ဘူး — လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ခြင်းပဲ ဖြစ်လာတယ်။

နောက်အပိုင်းမှာ: ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ — အာဏာသိမ်းသည့်နေ့ — ရွေးကောက်ခံရသော လွှတ်တော် နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပရန် နာရီပိုင်းအလို မိုးမလင်းမီ ဖမ်းဆီးမှုများ၊ မြဝတီရုပ်သံမှ တစ်နှစ်ကြာ ထိန်းချုပ်ကြောင်း ကြေညာချက်၊ ဒုတိယသမ္မတ မြင့်ဆွေကို ယာယီသမ္မတအဖြစ် ခန့်အပ်မှုနှင့် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၇ အရ တစ်နှစ် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာမှု။

ရင်းမြစ်များ

UK Parliament Research Briefing (2020 election results: NLD 396 of 476, USDP 33)
Lowy Institute (2020 election results)
Burma News International (Zaw Min Tun press conference, 26 January 2021 — 8.6 million alleged irregularities)
ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) — pre-coup denial of fraud allegations
ANFREL; International IDEA (no credible evidence supporting the allegations)
Reuters; East Asia Forum (Min Aung Hlaing, 27 January 2021 — constitution could be revoked/abolished)
Reuters; New Mandala (30 January 2021 statement — constitution would be protected; later analysts' comment)

🏷️ စစ်ဘုရင်