၂၀၂၆ နှောင်းပိုင်း မြန်မာပြည် — ဘယ်သူက ဘယ်နေရာကို တကယ်ထိန်းချုပ်သလဲ
ရဲရင့်ငယ် — ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ အာဏာသိမ်းပြီး ၅ နှစ်အကြာတွင် မြန်မာပြည်ကို အုပ်ချုပ်သူတစ်ဦးတည်း မရှိတော့ပါ။ မြန်မာပြည်သည် ယခုအခါ ကွက်ကြားမြေပုံတစ်ခု ဖြစ်နေပါပြီ။ စစ်အစိုးရက မြို့ကြီးများနှင့် အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်ကို ထိန်းထားသည်။ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ကျေးလက်နှင့် နယ်စပ်ဒေသအများစုကို ထိန်းထားသည်။ ကြားထဲတွင် အငြင်းပွားနယ်မြေ ကျယ်ကြီးရှိသည်။ မြို့နယ်တစ်ခုနှင့်တစ်ခု၊ တခါတရံ ရွာတစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထိန်းချုပ်မှု ကွဲပြားနေသည်။
လွတ်လပ်သော ခန့်မှန်းချက်များအရ စစ်တပ်၏ ခိုင်မာသော ထိန်းချုပ်မှုမှာ နိုင်ငံ၏ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၃၃ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိသည်ဟု ဆိုပါသည်။ ကုလသမဂ္ဂ အစီရင်ခံစာတစ်စောင်က ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းဟု ဆိုပါသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ထိန်းထားသည်ဟု ကွင်းဆင်းစစ်တမ်းတစ်စောင်က ဆိုပါသည်။ မြန်မာ ငြိမ်းချမ်းရေး စောင့်ကြည့်အဖွဲ့က အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက မြို့ ၁၀၄ မြို့ကို သိမ်းထားပြီး၊ စစ်တပ်က ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလအထိ ၁၇ မြို့သာ ပြန်သိမ်းနိုင်ခဲ့သည်ဟု ရေတွက်ထားသည်။
ထို့ကြောင့် ယခု အရေးကြီးသော မြေပုံမှာ နေပြည်တော်က အလံ မဟုတ်တော့ပါ။ ဂိတ်တွင် အခွန်ကောက်သောသူ၊ သင်၏လမ်းပေါ်ရှိ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွင် ရှိနေသောသူ၊ သင်၏မြို့ကို ကျသော လက်နက်ကြီးက ဘယ်သူ့ဟာလဲ ဆိုတာပင် ဖြစ်ပါသည်။
မြေပုံ
အောက်ပါမြေပုံသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအထိ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းအလိုက် ကျယ်ပြန့်သော ပုံစံကို ပြသထားသည်။ ဤအဆင့်တွင် ခန့်မှန်းခြေသာ ဖြစ်သည်။ အရောင်ခြယ်ထားသော ဧရိယာတစ်ခုစီအတွင်း မြို့နှင့် ကျေးလက်တို့ မကြာခဏ ကွဲပြားသည်။ မှတ်ထားရမည့် ပုံစံမှာ ရိုးရှင်းသည်။ စစ်တပ်က မြို့များနှင့် အဝေးပြေးလမ်းများကို ထိန်းသည်။ သူ၏ပြိုင်ဘက်များက တောင်ကုန်းများနှင့် နယ်စပ်များကို ထိန်းသည်။
မြေပုံ။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ အဓိကထိန်းချုပ်မှု၊ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့နယ်မြေများ ခန့်မှန်းမျဉ်းများဖြင့်။ စာရေးသူ၏ ခန့်မှန်းချက်၊ အိုင်အက်စ်ပီ မြန်မာ (ISP-Myanmar)၊ မြန်မာ ငြိမ်းချမ်းရေး စောင့်ကြည့်အဖွဲ့နှင့် သတင်းရင်းမြစ်များအပေါ် အခြေခံသည်။ မြို့နယ်အလိုက် ထိန်းချုပ်မှု ကွဲပြားနိုင်ပြီး၊ နယ်မြေမျဉ်းများမှာ ခန့်မှန်းမျဉ်းများဖြစ်သည်။
မြောက်ပိုင်း — လမ်းကြောင်းမြို့များ ပြန်ရ၊ ဂိတ်များ ဆုံးရှုံးဆဲ
၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်က မြောက်ရှမ်းမြို့များကို တစ်မြို့ပြီးတစ်မြို့ ပြန်ရခဲ့သည်။ လားရှိုးကို ဧပြီလတွင် တရုတ်၏ဖိအားဖြင့် ပြန်ပေးခဲ့ရသည်။ နောင်ချိုကို ဇွန်လတွင် ၄၅ ရက်ကြာ တိုက်ပွဲဖြင့် ပြန်သိမ်းခဲ့သည်။ ကျောက်မဲကို စက်တင်ဘာ ၃၀ တွင် ၂၁ ရက်ကြာ ထိုးစစ်ဖြင့် ပြန်ရခဲ့သည်။ သီပေါကို အောက်တိုဘာ ၁၆ တွင် ၁၆ ရက်ကြာ ထိုးစစ်ဖြင့် ပြန်ရခဲ့သည်။ မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်ကို နိုဝင်ဘာ ၃၀ နှင့် ဒီဇင်ဘာ ၁ တွင် တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA) နှင့် တရုတ်၏ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် အပစ်ရပ်အရ ပြန်ပေးခဲ့ရသည်။
အချိန်ဇယား။ မြောက်ရှမ်းတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း စစ်တပ်က ပြန်ရခဲ့သောမြို့များ။ ရင်းမြစ်။ အိုင်အက်စ်ပီ မြန်မာ၊ အိုင်စီးအက်စ် သုတေသန ၂၀၂၆ ခုနှစ် အမှတ် ၄၉။
သို့သော် မြို့ပြန်ရခြင်းသည် လမ်းကြောင်းကို ထိန်းနိုင်ခြင်းနှင့် မတူပါ။ သီပေါ ကျပြီးနောက်တွင်ပင် စစ်တပ်က မန္တလေး-မူဆယ် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း၏ ၄၄ ဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်းသာ ထိန်းချုပ်ထားသည်ဟု အိုင်အက်စ်ပီ မြန်မာက ဆိုပါသည်။ သီပေါနှင့် လားရှိုးကြားရှိ အဝေးပြေးလမ်းပိုင်းမှာ မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) ၏ လက်ထဲတွင် ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ နယ်စပ်ဂိတ်များ၊ တကယ့်ဆုလာဘ်မှာ အများစု ဆုံးရှုံးပြီးဖြစ်သည်။ နယ်စပ်ဂိတ် ၁၉ ဂိတ်တွင် ၆ ဂိတ်သာ ကန့်သတ်ချက်များဖြင့် ပြန်ဖွင့်ထားသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကွတ်ခိုင်နှင့် လမ်းကြောင်းများကို TNLA ထံမှ သိမ်းပြီးနောက်တွင် MNDAA သည် မြောက်ရှမ်းတွင် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေးဂိတ် အများဆုံးကို ထိန်းချုပ်ထားသော အဖွဲ့ ဖြစ်လာသည်။ ကုန်သွယ်မှု ကိန်းဂဏန်းများကလည်း အတူတူပင် ပြသသည်။ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့များ ထိန်းသော စခန်းများမှ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ် ကုန်သွယ်မှု တန်ဖိုး၏ ၉၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ဖြစ်ပြီး၊ စစ်အစိုးရ ထိန်းသော စခန်းများမှမှာ ၉ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ ရှိသည်။ ဂိတ်အခွန်သည် ဂိတ်ကို ထိန်းသောသူ၏ လက်ထဲသို့ ရောက်သည်။
မူဆယ်မြို့ကိုယ်တိုင်က ဤကွဲပြားမှုကို ပြသသည်။ စစ်တပ်က မြို့ထဲရှိ စခန်းကို ထိန်းထားဆဲ ဖြစ်သော်လည်း၊ ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်များမှာ ခွဲခြားထားသည်။ ကြင်းစန်းကျော့နှင့် ကြူကုတ် (ပန်ဆိုင်) ဂိတ်များကို MNDAA က ထိန်းပြီး၊ စစ်တပ်မှာ မန်ဝိန်းကြီး ဂိတ်တစ်ခုတည်းသာ ရှိပြီး၊ ထိုဂိတ်ကိုလည်း ညီနောင်မဟာမိတ် ၃ ဖွဲ့ (Three Brotherhood Alliance) ၏ ၁၀၅ မိုင် ကုန်သွယ်ရေးဇုန်မှသာ သွားနိုင်သည်။
အနောက်ပိုင်း — ရခိုင် လက်လွှတ်လုနီး၊ စစ်တွေ ဝိုင်းထားခံရ
ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) သည် စစ်တွေ၊ ကျောက်ဖြူနှင့် မာန်အောင်မြို့နယ်များနှင့် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့နယ်မှလွဲ၍ ရခိုင်ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို ထိန်းထားသည်ဟု ဧရာဝတီ သတင်းက ဆိုပါသည်။ အောက်တိုဘာ ၁၇ မှ ၂၃ အတွင်းတွင် စစ်တွေ ဝိုင်းထားခံရပုံကို တွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်တပ်က မြို့၏ တစ်ဖက်ကမ်းရှိ Ngapyi ကျွန်းသို့ စစ်သားများ ကမ်းတက်ရန် နှစ်ကြိမ် ကြိုးစားခဲ့သည်။ AA က အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ကမ်းတက်ရေယာဉ်တစ်စီးကို နစ်မြုပ်စေခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် စစ်သား ၁၀ ဦးကျော်ကို သေစေကာ ၂၀ ကျော် လက်နက်ချစေခဲ့သည်ဟု ဆိုပါသည်။ အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်နေ့တွင် AA က စစ်တွေ ကျွန်းဆွယ်၏ အနောက်မြောက်ကမ်းရှိ စစ်အစိုးရ စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ် လေယာဉ်တစ်စီးက စစ်တွေ မြို့ကိုယ်တိုင်ကို ဗုံးကြဲခဲ့ပြီး၊ အရပ်သား ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်ဟု People's Spring နှင့် မဇ္ဈိမတို့က ဆိုပါသည်။ ပဋိပက္ခဘက်များမှ ထုတ်ပြန်သော သေဆုံးမှု ကိန်းဂဏန်းများမှာ တစ်ဖက်သတ်ဖြစ်ပြီး၊ သီးခြား အတည်ပြုချက် မရှိပါ။
ကျောက်ဖြူမှာ ရခိုင်ထက် ပိုအရေးကြီးသည်။ ထိုနေရာတွင် တရုတ်-မြန်မာ ရေနံနှင့် ဓာတ်ငွေ့ ပိုက်လိုင်းများ၏ ဆုံးမှတ်ဖြစ်သော ရေနက်ဆိပ်ကမ်း ရှိသည်။ AA က ထိုဆိပ်ကမ်းကို မတိုက်ဘဲ ဝိုင်းထားပြီး၊ AA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဇွန်လတွင် ရခိုင်ရှိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ တရုတ် အရာရှိများနှင့် ဆွေးနွေးနေသည်ဟု ဆိုပါသည်။ ဆိပ်ကမ်းနှင့် ပိုက်လိုင်းများပါ ပါဝင်ပြီး၊ ထိုရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ကာကွယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ရရှိထားသည်ဟု ဆိုပါသည်။ AA က ကိုယ်တိုင် အုပ်ချုပ်သည့်အခါ အချို့စာချုပ်များကို ပြန်လည်ညှိနှိုင်းရနိုင်သည်ဟုလည်း ဆိုပါသည်။ ဆိပ်ကမ်းသည် ဖျက်ဆီးရမည့်အရာ မဟုတ်ဘဲ၊ အခွန်ကောက်ရန်နှင့် ညှိနှိုင်းရန် လက်နက်ဖြစ်သည်။
အခြားစစ်မျက်နှာများ — တစ်ပတ်အတွင်း
ကချင်ပြည်နယ်တွင် ကချင် လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (KIA) က အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဗန်းမော်ကို ၇ ဘက်မှ ထိုးစစ်ကို ပြန်စခဲ့သော်လည်း၊ ပေါက်မြောက်မှု မရှိသေးဟု သတင်းမရှိပါ။ စစ်တပ်က ထိုနေရာတွင် စစ်သား ၃,၀၀၀ ခန့် ဖြည့်တင်းထားပြီး၊ တစ်နေ့ လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှု ၅၀ အထိ ပြုလုပ်နေသည်ဟု စီအက်စ်အိုင်အက်စ် (CSIS) ၏ သုံးသပ်ချက်က ဆိုပါသည်။ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ၃၃ နှင့် ၈၈ ခြေမြန်တပ်မများ၏ စစ်သားများက ဗန်းမော် သုံးမိုင်ရှိ Htingnan ကချင်နှစ်ခြင်း ဘုရားကျောင်းကို မီးရှို့ခဲ့သည်ဟု ဧရာဝတီနှင့် Christian Solidarity Worldwide (Christian Post မှတဆင့်) တို့က ဆိုပါသည်။
ချင်းတောင်ပိုင်းတွင် စစ်တပ်စစ်ကြောင်းတစ်ခုက ကျင်းဝေမြို့မှ ၃ ကီလိုမီတာအတွင်းသို့ တိုက်ပွဲဖြင့် ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ အင်အား ၅၀၀ ခန့်မှ ၃၀၀ ခန့်သို့ ကျဆင်းခဲ့သည်ဟု မဇ္ဈိမနှင့် Burma News International တို့က ဆိုပါသည်။ မင်းတပ်နှင့် ကန်ပက်လက်တို့ကို မဖောက်နိုင်သေးပါ။ အောက်တိုဘာ ၁၈၊ ၁၉ ရက်နေ့များတွင် ပလက်ဝမြို့နယ် ချောင်းဆုံ လှေဆိပ်ကို လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး၊ ကလေးငယ်များ အပါအဝင် အရပ်သား ၂၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ခေတ်သစ် သတင်းက ဆိုပါသည်။
စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင် စစ်တပ်က အင်းတော်-ထီးချိုင့်-ကသာ လမ်းပေါ်ရှိ Mezah ရွာကို ပြန်သိမ်းပြီးနောက် အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ပြန်ဆုတ်ခဲ့ပြီး၊ ဒေသခံများက နောက်ပိုင်းတွင် အလျင်အမြန် မြှုပ်ထားသော စစ်သား အလောင်း ၅၀ ခန့်ကို တွေ့ခဲ့သည်ဟု People's Spring က ဆိုပါသည်။ KIA က အောက်တိုဘာ ၁၈၊ ၁၉ နှင့် ၂၂ ရက်နေ့များတွင် ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ စစ်တပ်ကိုယ်စားပြု ရှမ်းအမျိုးသားတပ်မတော် (SNA) စခန်းများကို သိမ်းခဲ့သည်။ စစ်သား ၁,၀၀၀ ကျော်က နယ်စပ်မြို့ Kampat ကို ပြန်သိမ်းခဲ့သော်လည်း၊ တော်လှန်ရေးတိုက်ခိုက်သူများ ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး၊ လမ်းသွားလာမှု ပိတ်ထားဆဲဖြစ်သည်ဟု မဇ္ဈိမက ဆိုပါသည်။
ဧရာဝတီတိုင်းတွင် စစ်တပ်က သာပေါင်းမြို့နယ်တွင် AA နှင့် မဟာမိတ် တော်လှန်ရေးတိုက်ခိုက်သူများနှင့် တိုက်ပွဲတွင် အရာရှိများ အပါအဝင် ၂၀ ကျော် ကျဆုံးခဲ့သည်ဟု ဧရာဝတီတိုင်းမ် သတင်းက အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဆိုပါသည်။
ကရင်ပြည်နယ်တွင် မြဝတီမြို့သည် စစ်တပ်၏ လက်ထဲသို့ ပြန်ရောက်သွားသည်။ စစ်တပ်က ပြန်သိမ်းသော မြို့စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး (KNU) ကမူ ကျေးလက်အများစုကို ထိန်းထားသည်။ ကရင်နီပြည်နယ်တွင် မြို့တော် လွိုင်ကော်ကို ကရင်နီတိုက်ခိုက်သူများက ၂ နှစ်နီးပါး ဝိုင်းထားခဲ့သည်။
နေပြည်တော်တွင် ခေါင်းစဉ်သစ်၊ အာဏာပုံစံ အတူတူ
မင်းအောင်လှိုင်သည် ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ ဖြစ်လာသည်။ လွှတ်တော်က ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၃ ရက်နေ့တွင် သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး၊ ဧပြီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင်ပင် စစ်ကောင်စီမှ လူဟောင်းများ အများစုပါသော အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦးပါ ပြည်ထောင်စုအစိုးရသစ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်ဟု Reuters နှင့် International Crisis Group တို့က ဆိုပါသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီအတွင်း ကျင်းပသော အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ပါတီ (USDP) က အပြတ်အသတ် အနိုင်ရခဲ့ပြီး၊ အတိုက်အခံပါတီအများစုကို ဝင်ခွင့် ပိတ်ထားခဲ့သည်။ မင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး၊ သူ၏သစ္စာခံ ရဲဝင်းဦးက ဆက်ခံခဲ့သည်။ ဤပြောင်းလဲမှုက စစ်အစိုးရအား သံတမန်ရေးအတွက် အရပ်သားပုံစံ မျက်နှာစာတစ်ခု ပေးသည်။ နောက်ကွယ်ရှိ အာဏာပုံစံမှာ မပြောင်းလဲပါ။
ကြားဝင်စေ့စပ်သူများ — ပေကျင်း၊ ဝါရှင်တန်၊ မော်စကို
တရုတ်သည် မြေပုံ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်သူ ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဂိတ်များကို ဖွင့်သည်၊ ပိတ်သည်။ အပစ်ရပ်များကို ကြားဝင်စေ့စပ်သည်။ မြေပြင်ကို ထိန်းသောသူနှင့် ဆက်ဆံသည်။ စစ်အစိုးရ၊ MNDAA၊ TNLA၊ ဝ ပြည် သွေးစည်း ညီညွတ်ရေး တပ်မတော် (UWSA) နှင့် AA တို့ အားလုံးနှင့် ဖြစ်သည်။ သူ၏ နောက်ဆုံး အဓိက ဆက်ဆံမှုများမှာ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဝမ်ယိ၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၅ ရက်နေ့ နေပြည်တော် ခရီးနှင့် မင်းအောင်လှိုင်၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန် ၁၅ မှ ၁၉ အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံတော် ခရီးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ စီအက်စ်အိုင်အက်စ် (CSIS) ၏ သုံးသပ်ချက်က တရုတ်သည် ဗန်းမော်ကို ကာကွယ်ရန် စစ်အစိုးရထံ စစ်အကူအညီ တိုးပေးနေသည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ ဤပုံဖော်ချက်မှာ ရင်းမြစ်တစ်ခုတည်းမှ ဖြစ်ပြီး၊ သတိဖြင့် ဆက်ဆံရမည်ဟု ဆိုပါသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကလည်း ဒုတိယချန်နယ်တစ်ခု ဖွင့်ထားသည်။ နိုင်ငံခြားရေး လက်ထောက် ဝန်ကြီး မိုက်ကယ် ဗန်း (Michael Vance) က ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၅၊ ၁၆ ရက်နေ့များတွင် နေပြည်တော်၌ မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယအကြိမ် ဆွေးနွေးပွဲကို တိုကျိုတွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ဗန်းက ဦးဆောင်ကာ အမေရိကန် အရာရှိ ၁၂ ဦးကျော် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု Reuters က အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဆိုပါသည်။ ပြောဆိုသော အဓိက အကြောင်းမှာ အမေရိကန် စီးပွားရေးသမားတစ်ဦး လွှတ်ရေးနှင့် အမေရိကန်များကို ပစ်မှတ်ထားသော scam စင်တာများ ပိတ်ရေးဖြစ်ပြီး၊ rare earth ကိုလည်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ဆက်ဆံရေး ဖြစ်နိုင်ခြေအဖြစ် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ Reuters က အမေရိကန် အရာရှိများထံ တင်ပြသော အဆိုများတွင် စစ်တပ်-KIA သဘောတူညီချက်ကို ကြားဝင်စေ့စပ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် နေပြည်တော်ကို ကျော်ပြီး KIA နှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်ဆံခြင်းတို့ ပါဝင်သည်ဟု ဆိုပါသည်။ သဘောတူညီချက် မထုတ်ပြန်သေးပါ။
ရုရှားသည် တတိယ ကျောထောက်နောက်ခံ ဖြစ်လာသည်။ သမ္မတ ဗလာဒီမာ ပူတင်က ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၈ ရက်နေ့တွင် မော်စကို၌ မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး၊ ထိုနေရာတွင် ရုရှားက ရေနံချက်စက်ရုံနှင့် ဟိုက်ဒရိုကာဗွန် ထုတ်လုပ်ရေး၊ ရှာဖွေရေးတို့ကို ဆွေးနွေးနေသည်ဟု ဆိုပါသည်။ မြန်မာ့ ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်ပါ ပါဝင်ပြီး၊ အရည်ပျော် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ (LNG) ထောက်ပံ့မှုပါ ပါဝင်သည်ဟု Reuters က ဆိုပါသည်။ စီမံကိန်းကုမ္ပဏီ၊ နေရာ၊ ပမာဏ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပမာဏ သို့မဟုတ် အချိန်ဇယား မထုတ်ပြန်သေးပါ။ ဤသည်မှာ အစောပိုင်း ဆွေးနွေးမှုအဆင့်သာ ဖြစ်ပြီး၊ ကတိပြုထားသော စီမံကိန်း မဟုတ်ပါ။
ပြည်သူတွေအတွက် ဘာအဓိပ္ပာယ်ရှိသလဲ
မြန်မာပြည်ရှိ လူအများစုအတွက် မြေပုံသည် စိတ္တဇ မဟုတ်ပါ။ ကုန်ပစ္စည်း ဈေးနှုန်းကို ဆုံးဖြတ်သည်။ ဂိတ်ကို ထိန်းသောသူက ကုန်ကားကို အခွန်ကောက်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ နယ်စပ်ကို ဖြတ်နိုင်ခြင်း၊ မဖြတ်နိုင်ခြင်းကို ဆုံးဖြတ်သည်။ ဂိတ်အများစု ပိတ်ထားဆဲ ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သင်၏မြို့ကို ဗုံးကြဲခံရခြင်း၊ မခံရခြင်းကို ဆုံးဖြတ်သည်။ လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုများက ယခုအခါ တစ်ချိန်က ရှေ့တန်းနောက်တွင် ရှိခဲ့သော စစ်တွေ ကဲ့သို့သော မြို့များသို့ ရောက်ရှိလာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သင် ဘယ်သူ့ကို အဖြေပေးရမည်ကိုလည်း ဆုံးဖြတ်သည်။ မြို့ထဲရှိ စစ်အစိုးရ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးလား၊ တောင်ကုန်းများရှိ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးလား။ နေ့စဉ်ဘဝတွင် နေပြည်တော်က အလံထက် သင်၏လမ်းပေါ်ရှိ စစ်ဆေးရေးဂိတ်က ပိုအရေးကြီးသည်။
နောက်မှာ ဘာဖြစ်မလဲ — ဖြစ်နိုင်ခြေ ၃ ခု
လေ့လာသူများက လမ်းကြောင်း ၃ ခုကို ရေးဆွဲကြသည်။ ပထမမှာ အာရှ ပစိဖိတ် ဖောင်ဒေးရှင်း (Asia Pacific Foundation) က ဖြစ်နိုင်ခြေ အများဆုံးဟု ဆုံးဖြတ်သော အေးခဲသွားသော ကွဲကွာမှု ဖြစ်သည်။ အလယ်ပိုင်းတွင် မတည်မငြိမ် စစ်တပ်ဦးဆောင်သော အုပ်ချုပ်မှုနှင့် အစွန်အဖျားတွင် တပိုင်းကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်သော နယ်မြေများ၊ လူသားချင်း စာနာမှု အကျပ်အတည်းများ ဆက်လက်တည်မြဲပြီး၊ ညှိနှိုင်းထားသော ဖက်ဒရယ် သဘောတူညီချက်မှာ ဖြစ်နိုင်ခြေ အနည်းဆုံး ရလဒ် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမှာ International Institute for Democracy and Electoral Assistance (IDEA) မှ ဖြစ်သော ကြာရှည် ပိတ်ဆို့နေမှု ဖြစ်သည်။ စစ်တပ်က မြို့များကို ထိန်းထားသည်။ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက မိမိတို့၏ နယ်မြေများကို စုစည်းသည်။ ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များက တပိုင်း အလုပ်လုပ်သော နိုင်ငံငယ်လေးများကို တည်ဆောက်သည်။ တတိယမှာ မျှော်လင့်ချက်ရှိသော လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော တော်လှန်ရေး ညှိနှိုင်းမှုက စစ်တပ်ကို လက်နက်လျော့နည်းသော အနေအထားဖြင့် ညှိနှိုင်းရန် တွန်းအားပေးပြီး၊ ဒေသတစ်ခုစီက ယခုအထိ ဖန်တီးထားသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို အသိအမှတ်ပြုသော မညီမျှသော ဖက်ဒရယ် စနစ်သို့ လမ်းဖွင့်ပေးသည်။ IDEA ကိုယ်တိုင်ကပင် ထိုသဘောတူညီချက်မှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ရှုပ်ထွေးသော ညှိနှိုင်းမှုများ လိုအပ်မည်ဟု သတိပေးသည်။ လော်ဝီ အင်စတီကျု (Lowy Institute) က စတုတ္ထ ဖြစ်နိုင်ခြေတစ်ခုကို ထပ်ဖြည့်သည်။ စစ်အစိုးရ၏ ငွေကြေးအကျပ်အတည်းကြောင့် တစ်နေ့တွင် လုံးဝ ရပ်တန့်သွားနိုင်သော်လည်း၊ ထိုအခါတွင်ပင် ရလဒ်မှာ နိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းအသီးသီးတွင် ဖြစ်နိုင်ခြေများ ရောထွေးနေခြင်းသာ ဖြစ်ပြီး၊ သန့်ရှင်းသော အောင်ပွဲ မဟုတ်ဟု ဆိုသည်။
အကြံပြုချက်၊ အဆုံးအဖြတ်မဟုတ်
ဤဆောင်းပါးက အကြံပြုချက်များကို ပေးသည်၊ အဆုံးအဖြတ်များကို မပေးပါ။ ကြိုးစားသူသည် ကြိုးစားသလို ရကြလိမ့်မည်။ အကြံပြုချက်များမှာ ဤသို့ ဖြစ်သည်။
ပထမ။ တရုတ်က မြေပုံကို စီမံသည်။ ပိုင်ဆိုင်ခြင်း မဟုတ်ပါ။ ဘက်အားလုံးကို ထိန်းချုပ်သည်။ သူအသိအမှတ်ပြုဆဲ ဖြစ်သော စစ်အစိုးရပါ ပါဝင်သည်။ နယ်စပ် တည်ငြိမ်မှုနှင့် ကုန်သွယ်မှု ပွင့်လင်းမှုက နေပြည်တော်ရှိ မည်သည့် အုပ်ချုပ်သူတစ်ဦးအတွက်ထက် ပေကျင်းအတွက် ပိုအရေးကြီးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဒုတိယ။ တကယ့် ရှေ့တန်းမှာ ပြည်နယ်များကြား မရှိတော့ပါ။ မြို့များနှင့် ကျေးလက်ကြား ရှိသည်။ မြို့ကို ထိန်းသောသူက ဝင်ငွေကို ကောက်သည်။ ကျေးလက်ကို ထိန်းသောသူက လမ်းပွင့်နေခြင်း၊ မပွင့်ခြင်းကို ဆုံးဖြတ်သည်။
တတိယ။ ကွဲကွာမှုသည် အုပ်ချုပ်ရေးအဖြစ် ခိုင်မာလာနေသည်။ ဝ၊ ကိုးကန့်၊ တအာင်း၊ ရခိုင်နှင့် ကချင် ဒေသများသည် စစ်မြေပြင်များသာ မဟုတ်တော့ပါ။ မိမိတို့၏ အခွန်၊ ကျောင်းများနှင့် တရားရုံးများဖြင့် စောင့်ဆိုင်းနေသော အစိုးရများ ဖြစ်လာနေသည်။
စတုတ္ထ။ နောက် ၅ နှစ်၏ အဆုံးအဖြတ်မေးခွန်းမှာ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက စစ်မြေပြင် ညှိနှိုင်းမှုကို ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု မရောက်မီ နိုင်ငံရေး အခြားရွေးချယ်မှုတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခြင်း၊ မနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၅ နှစ်ကြာ စစ်ကို ထောက်ပံ့ခဲ့သော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများက သူတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝများ တိုးတက်လာသည်ကို မမြင်ရသေးပါ။ ထိုသည်းခံမှုမှာ မည်သည့်ဘက်တွင်မျှ အကန့်အသတ် မရှိပါ။
မြေပုံသည် ရာထူးကို ဆုမပေးပါ။ မြေပြင်ကို ထိန်းနိုင်သူကိုသာ ဆုပေးပါသည်။ ဤသည်မှာ မြန်မာပြည်ရှိ ဘက်အားလုံး ယခုအခါ ရင်ဆိုင်ရမည့် အချက်တစ်ချက် ဖြစ်သည်။
ဤဆောင်းပါး၏ English ဗားရှင်းကို ဒီမှာ ဖတ်နိုင်ပါသည်။
ရင်းမြစ်များ
အိုင်အက်စ်ပီ မြန်မာ (ISP-Myanmar)၊ မြေပုံ အမှတ် ၈၄ နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ သုံးသပ်ချက်။ BNI မြန်မာ ငြိမ်းချမ်းရေး စောင့်ကြည့်အဖွဲ့ (၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ)။ အိုင်စီးအက်စ် သုတေသန ၂၀၂၆ ခုနှစ် အမှတ် ၄၉၊ "Managing the Margins"။ IDEA၊ "Myanmar's Fragmented Future" (၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ)။ အာရှ ပစိဖိတ် ဖောင်ဒေးရှင်း (Asia Pacific Foundation of Canada)၊ "The Futures of Myanmar"။ လော်ဝီ အင်စတီကျု (Lowy Institute)၊ "Outrage is not a policy"။ Reuters (၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၃ ရက်၊ အောက်တိုဘာ ၈ ရက်နှင့် ၁၆ ရက်)။ International Crisis Group။ Burma Coup Resistance Notes (၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်)၊ People's Spring၊ မဇ္ဈိမနှင့် ခေတ်သစ် သတင်းများ စုစည်းမှု။ စီအက်စ်အိုင်အက်စ် (CSIS) ၏ ဗန်းမော် စစ်မျက်နှာ သုံးသပ်ချက်။ ဧရာဝတီ။ ဧရာဝတီတိုင်းမ် (၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်)။ Christian Post (၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ)။ ပဋိပက္ခဘက်များမှ ပြောသော သေဆုံးမှု ကိန်းဂဏန်းများမှာ တစ်ဖက်သတ်ဖြစ်ပြီး၊ သီးခြား အတည်ပြုချက် မရှိပါ။
မှတ်ချက်များ
Post a Comment