ရဲရင့်ငယ်🌹: နေဝင်း "ရွှေ ပြန်ထုတ်" ခဲ့တာ တကယ်လား

နေဝင်း "ရွှေ ပြန်ထုတ်" ခဲ့တာ တကယ်လား — စတာလင် အရံငွေရဲ့ အဖြစ်မှန်

ရဲရင့်ငယ် — ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

"ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းသည် ဆွစ်ဇာလန်တွင် အပ်နှံထားသော ကျပ်ငွေအရံ ရွှေများကို ပြန်ထုတ်ယူခဲ့သည်" ဆိုသည့် ပြောစကားသည် မြန်မာလူထုအကြား ဆယ်စုနှစ်များစွာ ပျံ့နှံ့ခဲ့သော ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ ယနေ့တိုင် လူမှုကွန်ရက်များပေါ်တွင် ပြန်ပြန် ပေါ်လာနေဆဲ ဖြစ်ပြီး အင်တာနက် ရှာဖွေရေး စနစ်များကပင် "တရားဝင် သမိုင်းအထောက်အထား မရှိ" ဟု ဖြေနေရသည်။ သို့ဖြစ်လျှင် မှတ်တမ်းများက အမှန်တကယ် ဘာပြောသနည်း။

နေဝင်းနှင့် စတာလင် အရံငွေ — ပုံဖော်ချက်

ပုံဖော်ချက် — AI ဖြင့် ဖန်တီးထားသည် (မှတ်တမ်း ဓာတ်ပုံ မဟုတ်ပါ)

အရံငွေ ဆိုသည်မှာ ရွှေ မဟုတ်၊ စတာလင် ဖြစ်သည်

လွတ်လပ်ရေး ရခါနီးနှင့် ရပြီးစ ကာလများတွင် မြန်မာငွေကို ကျောထောက်နောက်ခံ ပေးခဲ့သည်မှာ ရွှေ မဟုတ်ပါ — စတာလင် ပေါင် ဖြစ်သည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ ရက်မှ ၁၉၅၂ ခုနှစ်ကုန်အထိ ငွေကြေး ထုတ်လုပ်မှုကို လန်ဒန်အခြေစိုက် မြန်မာငွေကြေးဘုတ်အဖွဲ့ (Burma Currency Board) က ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ အစိုးရသည် ထိုအဖွဲ့ထံသို့ စတာလင် ပိုင်ဆိုင်မှု ပေါင် ၃၁.၃ သန်း လွှဲပြောင်း ထည့်သွင်းပေးခဲ့ပြီး အဖွဲ့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများမှာ ဗြိတိသျှ စစ်ဘွန်းများ၊ Exchequer ဘွန်းများနှင့် ဗြိတိသျှ ဘဏ္ဍာတိုက် ငွေတိုက် လက်မှတ်များ (Treasury bills) ဖြစ်သည် — အားလုံး လန်ဒန်တွင် ထားသော စတာလင် စာချုပ်စာတမ်းများသာ ဖြစ်ပြီး ဆွစ်ဇာလန်နှင့် မည်သို့မျှ မပတ်သက်ပါ။

စနစ်၏ ဒီဇိုင်းအရ ငွေစက္ကူ ထုတ်လုပ်မှုကို နိုင်ငံခြား အရံ ၁၀၀% ဖြင့် ကျောထောက်ရန် ဖြစ်ပြီး စတာလင်နှင့် လဲလှယ်နိုင်ခွင့်ကို ဥပဒေဖြင့် အာမခံထားခဲ့သည် (ပေါင် ၁ = ၁၃ ကျပ် သုံးပုံတစ်ပုံ နှုန်း)။ သို့ရာတွင် လက်တွေ့ တိုင်းတာချက်များအရ နိုင်ငံခြား အရံ အသားတင် အချိုးသည် ထုတ်လုပ်ထားသော ငွေ၏ ၅၅% မှ ၇၅% အကြားတွင်သာ ရှိခဲ့သည်ဟု Johns Hopkins တက္ကသိုလ် သုတေသန စာတမ်းက မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

၁၉၅၂ — စည်းမျဉ်း စ၍ ပျက်သော နှစ်

အရံငွေ စနစ် စတင် ဖျက်သိမ်းခံရသည်မှာ နေဝင်း အာဏာ မသိမ်းမီ ဆယ်နှစ် အလို၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁ ရက်တွင် ဖြစ်သည်။

ပြည်ထောင်စုဘဏ် ဥပဒေ (Union Bank of Burma Act) ဖြင့် လန်ဒန်ရှိ ဘုတ်အဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်း၍ ငွေထုတ်လုပ်မှုကို ရန်ကုန်သို့ ရွှေ့ခဲ့သည်။ စတာလင် ပိုင်ဆိုင်မှုများသည် ပြည်ထောင်စုဘဏ် လက်သို့ လွှဲပြောင်း ရောက်ရှိလာပြီး မည်သူမျှ ထုတ်ယူ သယ်ဆောင်သွားခြင်း မရှိပါ။ တစ်ပါတည်း ၁၀၀% အရံထား စည်းမျဉ်းကို ဖျက်၍ အနိမ့်ဆုံး ၂၅% အရံထား စည်းမျဉ်းသစ်ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းတွင်ပင် မြန်မာ့ နိုင်ငံခြားငွေ ပိုင်ဆိုင်မှု၏ ၉၀% ကျော်သည် စတာလင် အဖြစ်ပင် ကျန်ရှိနေသေးသည်။

၁၉၆၂ နောက်ပိုင်း — သယ်ထုတ်ခြင်း မဟုတ်၊ သုံးပစ်ခြင်း ဖြစ်သည်

၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက် အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း အရံငွေ လျော့နည်းသွားပုံသည် ခိုးထုတ် သယ်ဆောင်မှုနှင့် မဆိုင်ပါ — စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့မှုအောက်တွင် နှစ်ရှည် သုံးစွဲ ကုန်ဆုံးသွားခြင်း ဖြစ်သည်။

၁၉၆၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၆ ရက်တွင် ပုဂ္ဂလိက ဘဏ်များအားလုံးကို ပြည်သူပိုင် သိမ်းခဲ့ပြီး ဇွန်လမှ စ၍ လုပ်ငန်း ၁၅,၀၀၀ ခန့်ကို ပြည်သူပိုင် သိမ်းခဲ့သည်။ ပို့ကုန် ဝင်ငွေ ထိုးကျသွားပြီး ဘတ်ဂျက် လိုငွေကို ငွေရိုက်နှိပ်ဖြည့်သည့် အခြေအနေတွင် နိုင်ငံခြား အရံငွေသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၂၁၄ သန်းရှိရာမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ သန်း ၅၀ သာ ကျန်တော့သည်။

မှတ်သားဖွယ်မှာ ထိုကာလအတွင်း အစိုးရကိုယ်တိုင် စတာလင် မှတ်တိုင်မှ ဖြည်းဖြည်း ခွာထွက်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာသည် စတာလင် ပေါင် ၃၅ သန်း ကိုင်ဆောင်ထားရာမှ ဗြိတိသျှ အာဏာပိုင်များနှင့် ညှိနှိုင်း၍ အရံကို ခွဲခြမ်း စုံလင်အောင် လုပ်ခဲ့ပြီး သီးခြား ရွှေ ပိုင်ဆိုင်မှု ပေါင် ၁၅ သန်း ဖိုးခန့်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု Journal of Economic History တွင် ဖော်ပြထားသော သုတေသန စာတမ်းက ဆိုသည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်တွင် မြန်မာသည် စတာလင် ငွေကြေး နယ်မြေ (sterling area) မှ တရားဝင် နုတ်ထွက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

ဒါဆိုလျှင် ရွှေ ဇာတ်လမ်း ဘယ်က လာသနည်း

"ဆွစ်ဇာလန် ရွှေ" ဇာတ်လမ်း ပေါက်ဖွားလာနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်း သုံးခု မှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရသည်။

ပထမ — ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ အစိုးရသည် ရွှေ ဝယ်ယူ စုဆောင်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (International Monetary Fund) ၏ ၁၉၆၂ နှစ်ပတ်လည် အစီရင်ခံစာအရ ထိုနှစ် ဇွန်လမှ စ၍ ကျပ် သန်း ၂၀၀ (ဒေါ်လာ ၄၂ သန်း) ဖိုး ရွှေ ဝယ်ယူရန် ရည်မှန်းခဲ့ပြီး နိုဝင်ဘာလကုန်တွင် ပန်းတိုင် ပြည့်မီခဲ့သည်။ ရွှေသည် နိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်လာခြင်း ဖြစ်ပြီး ထွက်သွားခြင်း မဟုတ်ပါ။

ဒုတိယ — ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၃ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းသည် သြစတြီးယား၊ ဆွစ်ဇာလန်နှင့် ဗြိတိန်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ မှတ်တမ်းများတွင် ထိုခရီးစဉ်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ "ဆေးစစ်မှု" (medical check up) ဟုသာ ဖော်ပြထားပြီး ရွှေနှင့် ပတ်သက်သည့် မှတ်တမ်း မည်သည့်နေရာတွင်မျှ မတွေ့ရပါ။

တတိယ — လန်ဒန်ရှိ စတာလင် အရံသည် အမှန်တကယ် တည်ရှိခဲ့သော်လည်း ပြည်သူလူထု၏ မှတ်ဉာဏ်ထဲတွင် "ပြည်ပမှာ အပ်ထားတဲ့ ရွှေ" အဖြစ် ပုံပြောင်း သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

အချုပ်အားဖြင့် ဆွစ်ဇာလန်တွင် ရွှေ အပ်နှံခဲ့သည်၊ ပြန်ထုတ်ခဲ့သည်ဆိုသော မှတ်တမ်း မည်သည့် ဘဏ္ဍာရေး သမိုင်းစာတမ်း၊ မည်သည့် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်း မှတ်တမ်းတွင်မျှ မတွေ့ရပါ။

အကျိုးဆက်

မြန်မာကျပ်ငွေ၏ ကျောထောက်နောက်ခံသည် လေယာဉ်တစ်စင်းနှင့် အခိုးခံရပြီး ပျောက်ဆုံးသွားခြင်း မဟုတ်ပါ။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေ ပြင်ဆင်မှုဖြင့် အရင်ဆုံး လျော့ချခံရပြီး ၁၉၆၂ နောက်ပိုင်း စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲမှု အမှားများကြားတွင် ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုအတွင်း တဖြည်းဖြည်း ကုန်ဆုံး သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

၁၉၆၄ ခုနှစ် မေလတွင် ၅၀ တန်နှင့် ၁၀၀ တန်၊ ၁၉၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်တွင် ၂၀ တန်၊ ၅၀ တန်နှင့် ၁၀၀ တန်၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၅ ရက်တွင် ၂၅ တန်၊ ၃၅ တန်နှင့် ၇၅ တန် ငွေစက္ကူများကို တန်ဖိုးမဲ့အဖြစ် ကြေညာခဲ့မှုများသည် ပြည်တွင်း ငွေကြေး အရေးပေါ် လုပ်ဆောင်ချက်များသာ ဖြစ်ပြီး ပြည်ပမှ ရွှေ ထုတ်ယူမှုနှင့် မည်သို့မျှ မသက်ဆိုင်ပါ။

ကျောထောက်နောက်ခံ မရှိတော့သည့် ငွေစက္ကူသည် ပြည်သူ၏ ယုံကြည်မှုတစ်ခုတည်းပေါ်တွင်သာ မှီခို ရပ်တည်ရသည်။ ထိုယုံကြည်မှုကို အကြိမ်ကြိမ် ဖြတ်တောက် ဖျက်ဆီးခဲ့သည့် သမိုင်းက ယနေ့ ကျပ်ငွေအပေါ် လူထု စိတ်မချရမှု၏ အရှည်ဆုံး အမြစ် ဖြစ်သည်။

အရင်းအမြစ်: Catherine R. Schenk, "Zombie International Currency: The Pound Sterling 1945–1971," Journal of Economic History (Cambridge University Press); Rosemarie S. Diehl, "The Burma Currency Board," Johns Hopkins University (2017); IMF Annual Report 1962; Canadian Department of Trade and Commerce bulletin, 1 November 1952; World Bank, Burma economic reports (1970s).

🏷️ သုံးသပ်ချက်