လာဇာရို — အမေစု နေကောင်းတယ်လို့ စစ်ကောင်စီက အာမခံ၊ တွေ့ခွင့်တော့ မရ

လာဇာရို — အမေစု နေကောင်းတယ်လို့ စစ်ကောင်စီက အာမခံ၊ တွေ့ခွင့်တော့ မရ

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်၊ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာရီယာ ထရီဇာ လာဇာရို | Photo: Bilyonaryo News Channel ဗီဒီယိုမှ ရိုက်ကူး

အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်၊ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာရီယာ ထရီဇာ လာဇာရိုက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နေကောင်းတယ်လို့ စစ်ကောင်စီ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက အာမခံခဲ့ကြောင်း အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်က ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် လာဇာရိုကိုယ်တိုင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တွေ့ဆုံခွင့် မရခဲ့ပေ။

သူမ ဘာပြောခဲ့လဲ

လာဇာရိုသည် အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်က နေပြည်တော်တွင် စစ်ကောင်စီ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေနှင့် တွေ့ဆုံပြီးနောက် သတင်းထောက်များအား ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အခြေအနေကိုလည်း မေးခဲ့ပါတယ်။ တုံ့ပြန်မှုက အတော်လေး အကောင်းဘက်က ဖြစ်ပြီး သူမ နေကောင်းတယ်လို့ ပြောပါတယ်။"

ဤသည်မှာ လာဇာရိုကိုယ်တိုင် တွေ့မြင်ခဲ့သည့် အခြေအနေ မဟုတ်ဘဲ စစ်ကောင်စီဘက်က ပေးသော အာမခံချက်ကို ပြန်လည်ပြောကြားခြင်းသာ ဖြစ်သည်။

တွေ့ခွင့် ဘာလို့ မရတာလဲ

လာဇာရိုသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တွေ့ဆုံရန် တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း စစ်ကောင်စီက ခွင့်မပြုခဲ့ကြောင်း အီရာဝတီကို ကိုးကား၍ သတင်းများ၌ ဖော်ပြသည်။ ဤပုံစံမှာ ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက ဖြစ်နေခြင်းဖြစ်သည် — အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ် မည်သူမျှ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တွေ့ဆုံခွင့် မရခဲ့ပေ။

အာဆီယံ၏ ၅ ချက်သဘောတူညီချက်တွင် အထူးကိုယ်စားလှယ်သည် သက်ဆိုင်သူအားလုံးနှင့် တွေ့ဆုံရမည်ဟု ပါရှိသော်လည်း တွေ့ဆုံခွင့်ကို စစ်ကောင်စီက ထိန်းချုပ်ထားသည်။ အာဆီယံသည် သဘောတူညီမှုနှင့် ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်ရေးမူအတိုင်း ဆောင်ရွက်နေသောကြောင့် စစ်ကောင်စီကို တွေ့ခွင့်ပေးရန် အတင်းအကျပ် လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ယခုအခါ အာဆီယံ၏ အဓိက ဖိအားပေးမှုမှာ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများတွင် စစ်ကောင်စီ၏ နိုင်ငံရေးကိုယ်စားလှယ်များကို ဖယ်ထားခြင်းသာ ဖြစ်သည်။

၅ ချက် သဘောတူညီချက် အခြေအနေ

၅ ချက် သဘောတူညီချက်ကို ၂၀၂၁ ဧပြီတွင် အာဆီယံ ခေါင်းဆောင်များ သဘောတူခဲ့သည်။ အချက်များမှာ အကြမ်းဖက်မှု ချက်ချင်းရပ်ဆိုင်းရေး၊ သက်ဆိုင်သူအားလုံး အပြုသဘောဖြင့် ဆွေးနွေးရေး၊ အထူးကိုယ်စားလှယ်၏ ကြားဝင်စေ့စပ်ရေး၊ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီပေးရေး၊ အထူးကိုယ်စားလှယ် သက်ဆိုင်သူအားလုံးနှင့် တွေ့ဆုံခွင့်ရရေးတို့ ဖြစ်သည်။

တရားဝင်အရတော့ ၅ ချက်သည် အခုထိ အာဆီယံ၏ အဓိက မူဘောင်အဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ၂၀၂၆ ဇူလိုင်က အာဆီယံ ဥက္ကဋ္ဌ၏ ကြေညာချက်တွင် ၅ ချက်သည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရန် အဓိက အကိုးအကားအဖြစ် ရှိနေသည်ဟု ထပ်လောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း နိုဝင်ဘာ မနီလာ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် ၅ ချက် အကောင်အထည်ဖော်မှု ပြည့်စုံသုံးသပ်ချက်ကို တင်ပြပြီး ဆုံးဖြတ်မည်ဟု ဆိုသည်။

တစ်ဖက်တွင်လည်း စစ်ကောင်စီဘက်က ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သည် ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၉ ရက်က ၅ ချက်ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် အရေးကြီးအဆိုကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ၅ ချက်သည် အာဆီယံ၏ အခြေခံမူများနှင့် ကွဲလွဲနေပြီး မြန်မာ့လက်ရှိ နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီမှု မရှိကြောင်း အဆိုတွင် ဖော်ပြထားသည်။ စစ်ကောင်စီကမူ "မြန်မာပိုင်၊ မြန်မာဦးဆောင်" ဖြစ်စဉ်ဖြင့် အာဆီယံနှင့် ဆက်ဆံရေး ပုံမှန်ဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်မည်ဟု ဆိုသည်။

ကျွမ်းကျင်သူများကမူ ၂၀၂၁ ကတည်းက ၅ ချက်ဖြင့် ထူးခြားသော ရလဒ် မရခဲ့ဟု သုံးသပ်သည်။ သို့သော် တရုတ်၊ အမေရိကန်အပါအဝင် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ဘက်အားလုံးက ထောက်ခံထားသော တစ်ခုတည်းသော ဒေသဆိုင်ရာ မူဘောင်အဖြစ် ကျန်ရှိနေသည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ ၅ ချက်ကို တိုင်းတာနိုင်သော စံများဖြင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် — ဥပမာ အရပ်သားများအပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ရပ်ဆိုင်းရေး၊ လူသားချင်းစာနာမှု ဝင်ရောက်ခွင့်၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အပါအဝင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများနှင့် ခြွင်းချက်မရှိ တွေ့ဆုံခွင့်၊ အားလုံးပါဝင်သော ဆွေးနွေးပွဲ — တောင်းဆိုမှုများ ထွက်ပေါ်နေသည်။

နောက်ဆက်တွဲ — ခရီးစဉ် အပြည့်အစုံ ထွက်လာ (အောက်တိုဘာ ၃၀)

လာဇာရို၏ ခရီးစဉ်မှာ ၂ ရက်ကြာ ခရီးစဉ် ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စစ်ပွဲကြောင့် နေရပ်စွန့်ခွာရသူများကို ကူညီသည့် လူသားချင်းစာနာမှု လုပ်ငန်းများကို သွားရောက် ကြည့်ရှုခဲ့ပြီး၊ ကြာသပတေးနေ့ (အောက်တိုဘာ ၂၉) နေပြည်တော်တွင် ဦးတင်မောင်ဆွေနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။

တွေ့ဆုံမှုတွင် တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်ဆိုင်းရန်နှင့် အကူအညီ မရောက်သေးသော နေရာများကို ဖွင့်ပေးရန် လာဇာရိုက တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ လူသားချင်းစာနာမှု အခြေအနေ၊ ထိခိုက်ခံရပြီး လက်လှမ်းမမီသော ဒေသများသို့ အကူအညီ ပိုမို ပေးပို့နိုင်ရေး၊ ၅ ချက် သဘောတူညီချက် အကောင်အထည်ဖော်မှုနှင့် နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတို့ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တွေ့ဆုံမှု သတင်းမရှိပေ။ တွေ့ဆုံမှုမှာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် သက်သက်သာ ဖြစ်သည်။

ထုတ်ပြန်ချက်များ ကွဲလွဲသည့် အချက်လည်း ရှိသည်။ စစ်ကောင်စီ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဖော်ပြချက်တွင် အာဆီယံအတွင်း မြန်မာ၏ မူလ အခန်းကဏ္ဍနှင့် အခွင့်အရေးများ ပြန်လည်ရရှိရေးကို အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်ဟု ပါရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်ဘက်က ဖော်ပြချက်တွင်မူ အဆိုပါ အချက် မပါရှိပေ။ နှစ်ဖက်စလုံး၏ ဖော်ပြချက်များကို နှစ်ဖက်အတိုင်းသာ ဖော်ပြထားသည်။

အမေစုနှင့် တွေ့ဆုံခွင့် အကြောင်းမှာလည်း ဖိလစ်ပိုင်ဘက်က ယခုနှစ်အတွင်း အကြိမ်ကြိမ် တောင်းဆိုခဲ့ဖူးသည် — ဧပြီတွင် အမေစုကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီးနောက် ခေတ္တတွေ့ဆုံခွင့် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး၊ ဩဂုတ်တွင် မြန်မာ့ကြက်ခြေနီ အရာရှိကြီးနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် ထပ်မံ တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ယခုခရီးစဉ်တွင်လည်း တွေ့ဆုံခွင့် မရခဲ့ပေ။

AHA Centre ၏ လုပ်ငန်း (အိမ်ထောင်စု ၁၁,၀၀၀ ကျော်) အခြေအနေကိုမူ သတင်းများတွင် ဖော်ပြခြင်း မရှိသေးပေ။

နောက်ဆက်တွဲ — အောက်တိုဘာ ၃၁ စစ်ဆေးချက်

လာဇာရို မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတချို့ ပျံ့နေပေမဲ့၊ အဲဒါက ဒီခရီးစဉ် မဟုတ်ပါ — ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်က ခရီးစဉ်တုန်းက တွေ့ဆုံမှုဖြစ်ပြီး၊ အောက်တိုဘာ ၂၈–၂၉ ခရီးစဉ်မှာ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အတည်ပြုနိုင်တဲ့ သတင်း မရှိသေးပါ။

AHA Centre ရဲ့ တစ်လတာ အကူအညီ ဖြန့်ဝေမှုကတော့ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်က တောင်ကြီးမှာ စတင်ပြီး၊ နိုဝင်ဘာလအထိ ဆက်လက် ဖြန့်ဝေနေမှာဖြစ်ပါတယ်။ အိမ်ထောင်စု ၁၁,၀၀၀ ကျော်ကို ရောက်ရှိမယ့် ပစ်မှတ်ထားပေမဲ့၊ အောက်တိုဘာ ၃၁ မနက်အထိ ရောက်ရှိပြီးတဲ့ အိမ်ထောင်စု အရေအတွက်ကို တရားဝင် ထုတ်ပြန်ထားခြင်း မရှိသေးပါ။

ရင်းမြစ်များ

Philippine DFA via GlobalSecurity — Statement on the January 6, 2026 visit — https://www.globalsecurity.org/wmd/library/news/myanmar/2026/myanmar-260107-philippines-dfa01.htm

Malaya — Lazaro: Myanmar assures Aung San Suu Kyi in good health — https://malaya.com.ph/news/national-news/lazaro-myanmar-assures-aung-san-suu-kyi-in-good-health/

Democrata (Irrawaddy ကို ကိုးကား) — The ASEAN envoy urges Burma to move forward with the peace plan during her official visit — https://www.democrata.es/en/international/the-asean-envoy-urges-burma-to-move-forward-with-the-peace-plan-during-her-official-visit/

Philippine News Agency — DFA: Myanmar mission affirms ASEAN's continued 5PC efforts — https://pna.gov.ph/article/dfa-myanmar-mission-affirms-aseans-continued-5pc-efforts

ASEAN Chair's Statement, PMC 11+1 Sessions, July 2026 — https://asean.org/wp-content/uploads/2026/07/Final-Chairs-Statement-of-the-ASEAN-Post-Ministerial-Conference-PMC-111-Sessions-with-Dialogue-Partners-and-Trilateral-Meetings-1.pdf

Myanmar MOFA — Press Statement on the ASEAN Five-Point Statement (23-7-2026, Nay Pyi Taw) — https://www.mofa.gov.mm/en/press-statement-on-the-asean-five-point-statement-known-as-the-asean-five-point-consensus-23-7-2026-nay-pyi-taw/

Stimson — ASEAN Needs to Hold Its Line on Myanmar — https://www.stimson.org/2026/asean-needs-to-hold-its-line-on-myanmar/

Reuters — ASEAN envoy meets Myanmar minister, discusses civil war, aid access — https://www.reuters.com/world/asia-pacific/asean-envoy-meets-myanmar-minister-discusses-civil-war-aid-access-2026-10-30/

Malaya — Lazaro urges Myanmar to end hostilities, open more areas to aid — https://malaya.com.ph/news/national-news/lazaro-urges-myanmar-to-end-hostilities-open-more-areas-to-aid/

AFP via Vancouver Courier — ASEAN envoy ends Myanmar trip with no public Suu Kyi meeting — https://www.vancouvercourier.ca/Politics/754406-asean-envoy-ends-myanmar-trip-with-no-public-suu-kyi-meeting.html

ဆက်ဖတ်ရန် →

အမေရိကန်ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၃ရက်အလို

အမေရိကန်ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၃ရက်အလို

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

ဓာတ်ပုံများ — ဒေါ်နယ်ထရမ့်၊ ဂျေဒီဗန့်စ်၊ မိုက်ဂျွန်ဆင်၊ ဟာကင်ဂျက်ဖရီ၊ ဂျွန်သွန်း၊ ချက်ရှုမာ၊ ရွိုင်ကူပါ၊ ဂျွန်အိုဆော့ဖ်၊ ဆူဇန်ကောလင်း၊ ရှာရော့ဘရောင်း။ ထရမ့်၊ ဗန့်စ်၊ ဂျွန်ဆင်၊ ဂျက်ဖရီ၊ သွန်း၊ ရှုမာ၊ အိုဆော့ဖ်၊ ကောလင်း၊ ဘရောင်းပုံများ — အမေရိကန် အစိုးရ တရားဝင် ပုံများ၊ Public domain (Wikimedia Commons)။ ကူပါပုံ — ၂၀၂၆ ဧပြီ လူထုစည်းဝေးပွဲ ဓာတ်ပုံ၊ NetwonsBucket၊ CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons)။

အမေရိကန် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီ နောက်ဆုံး ရက်ပိုင်းမှာ စစ်တမ်းတွေက ဇာတ်လမ်း တစ်ခု ထဲကို ပြောနေတယ် — အောက်လွှတ်တော်မှာ ဒီမိုကရက်တွေ ပြန်ယူဖို့ များတယ်၊ အထက်လွှတ်တော်မှာတော့ ဘယ်သူနိုင်မလဲ မသေချာသေးဘူး၊ သမ္မတ ထရမ့်ရဲ့ ထောက်ခံမှုက စံချိန်တင် နိမ့်ကျနေတယ်။

ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ (midterm election) ဆိုတာ သမ္မတ သက်တမ်း အလယ်မှာ ကျင်းပတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲပါ။ သမ္မတ ကိုယ်တိုင် မဲစာရင်းမှာ မပါဘူး၊ ဒါပေမယ့် သူ့ပါတီ ကံကြမ္မာကို ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ မဲပေးမယ့်နေ့က ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ပါ။ ပြည်နယ် တော်တော်များများမှာ အကြို မဲပေးမှု စတင်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘာတွေ ရွေးချယ်ရမလဲ

အောက်လွှတ်တော် (House of Representatives) အမတ် ၄၃၅ နေရာ လုံး၊ အထက်လွှတ်တော် (Senate) အမတ် ၁၀၀ ထဲက ၃၅ နေရာ၊ ပြည်နယ် ၃၉ ခုရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး (ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး) နေရာတွေ မဲပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိမှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ပါတီက လွှတ်တော် နှစ်ရပ်လုံး ထိန်းထားပါတယ်။ အထက်လွှတ်တော်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၅၃ နေရာ၊ ဒီမိုကရက် ၄၅ နေရာနဲ့ ဒီမိုကရက်ဘက် လိုက်လေ့ရှိတဲ့ တစ်သီးပုဂ္ဂလ ၂ နေရာ ရှိပါတယ်။ ဒီမိုကရက်တွေ အထက်လွှတ်တော် ပြန်ယူဖို့ လက်ရှိနေရာတွေ တစ်ခုမှ မရှုံးဘဲ ရီပတ်ဘလစ်ကန် လက်ထဲက ၄ နေရာ ထပ်ယူရပါမယ်။

အောက်လွှတ်တော်မှာတော့ အခြေအနေ ပိုကျပ်ပါတယ်။ ၂၀၂၆ ဧပြီမှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၂၁၇ နေရာ၊ ဒီမိုကရက် ၂၁၂ နေရာ၊ တစ်သီးပုဂ္ဂလ ၁ နေရာ၊ လစ်လပ် ၅ နေရာ ရှိခဲ့ပါတယ်။ အများစု ဖြစ်ဖို့ ၂၁၈ နေရာ လိုပါတယ်။ ဒီမိုကရက်တွေ လက်ရှိနေရာတွေ ထိန်းပြီး ၃ နေရာလောက် ထပ်ရရင် အများစု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

အကြို poll ရလာဒ်တွေ

နိုင်ငံလုံး စစ်တမ်း (generic ballot) ဆိုတာ မဲဆန္ဒရှင်တွေကို ဘယ်ပါတီကို မဲပေးမလဲလို့ နာမည် မဖော်ဘဲ မေးတဲ့ စစ်တမ်းပါ။ Reuters/Ipsos ရဲ့ အောက်တိုဘာ စစ်တမ်းမှာ ဒီမိုကရက် ၄၇%၊ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၃၅% ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၂ မှတ် ကွာတာ ဒီရွေးကောက်ပွဲ ကာလမှာ အကြီးဆုံး ကွာဟချက် ဖြစ်ပါတယ်။ တခြား စစ်တမ်းတွေမှာလည်း ဒီမိုကရက် ၅ မှတ်ကနေ ၁၁ မှတ်အထိ ဦးဆောင်နေပါတယ်။ Silver Bulletin ရဲ့ ပျမ်းမျှ စစ်တမ်းမှာ ဒီမိုကရက် ၈.၆ မှတ် ဦးဆောင်ပါတယ်။

ဂရပ်ဖစ် — Reuters/Ipsos နိုင်ငံလုံး စစ်တမ်း၊ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ။ ဒီမိုကရက် ၄၇%၊ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၃၅%။

သမ္မတ ထရမ့်ရဲ့ ထောက်ခံမှုကလည်း ကျဆင်းနေပါတယ်။ Reuters/Ipsos ရဲ့ အောက်တိုဘာ ၁၉ ရက် စစ်တမ်းမှာ ထောက်ခံမှု ၃၁% အထိ ကျပြီး စံချိန်တင် အနိမ့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ၂၂–၂၆ ရက် စစ်တမ်းမှာတော့ ထောက်ခံသူ ၃၂%၊ မထောက်ခံသူ ၆၆% ပါ။ တခြား စစ်တမ်းဌာနတွေရဲ့ အောက်တိုဘာ နှောင်းပိုင်း ကိန်းဂဏန်းတွေက ၃၂% ကနေ ၄၂% အထိ ရှိပါတယ်။ Silver Bulletin ရဲ့ ပျမ်းမျှထောက်ခံမှုက ၃၇% ဝန်းကျင်ပါ။

ဂရပ်ဖစ် — ထရမ့် ထောက်ခံမှု (approve %)၊ အောက်တိုဘာ နှောင်းပိုင်း စစ်တမ်းဌာန အသီးသီး။ စစ်တမ်းတစ်ခုချင်းစီရဲ့ နမူနာ အမျိုးအစား ကွာနိုင်ပါတယ်။

ခန့်မှန်းမော်ဒယ်တွေကလည်း အောက်လွှတ်တော်မှာ ဒီမိုကရက်ဘက် သာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ PollingForecast ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်မှာ အောက်လွှတ်တော် ဒီမိုကရက် ၂၃၁ နေရာ၊ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၂၀၄ နေရာ၊ ဒီမိုကရက် အများစုဖြစ်နိုင်ခြေ ၈၀% ပါ။ အထက်လွှတ်တော်မှာတော့ ဒီမိုကရက် ထိန်းနိုင်ခြေ ၅၁% ပဲ ရှိပြီး အဆုံးအဖြတ် ပေးမယ့် ပြည်နယ်က အိုင်အိုဝါ ဖြစ်ပါတယ်။ တခြား မော်ဒယ် တစ်ခုဖြစ်တဲ့ Decision Desk HQ ကလည်း လွှတ်တော် နှစ်ရပ်လုံး ဒီမိုကရက် ထိန်းနိုင်ခြေ ၅၂%၊ ရီပတ်ဘလစ်ကန် နှစ်ရပ်လုံး ထိန်းနိုင်ခြေ ၂၃% ပဲ ရှိတယ်လို့ ခန့်မှန်းပါတယ်။

ဂရပ်ဖစ် — PollingForecast အောက်လွှတ်တော် ခန့်မှန်း၊ ၄၃၅ နေရာထဲက ဒီမိုကရက် ၂၃၁၊ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၂၀၄။ အနီရောင် မျဉ်းက အများစု ဖြစ်ဖို့ လိုတဲ့ ၂၁၈ နေရာပါ။

အဆုံးအဖြတ် ပေးမယ့် ပြည်နယ်တွေ

နော့သ်ကယ်ရိုလိုင်းနား — ရီပတ်ဘလစ်ကန် အမတ် တွမ်တိလစ် အနားယူလို့ လစ်လပ်သွားတဲ့ နေရာပါ။ ဒီမိုကရက်ဘက်က တစ်ခါမှ ပြည်နယ်လုံး ရွေးကောက်ပွဲ မရှုံးဖူးတဲ့ ဟောင်း အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရွိုင်ကူပါ ဝင်ပြိုင်ပြီး၊ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ဘက်က ပါတီ အမျိုးသား ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း မိုက်ကယ်ဝှက်လေ ဖြစ်ပါတယ်။ Cook Political Report က ဒီပြိုင်ပွဲကို ဒီမိုကရက်ဘက် သာတယ်လို့ အဆင့်တိုးပေးထားပါတယ်။ ဒီနှစ်ရဲ့ စျေးအကြီးဆုံး ပြိုင်ပွဲတွေထဲက တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

ဂျော်ဂျီယာ — ပထမ သက်တမ်း ဒီမိုကရက် အမတ် ဂျွန်အိုဆော့ဖ် ပြန်လည် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်တာပါ။ ၂၀၂၄ မှာ ထရမ့် နိုင်ခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်မှာ ပြန်ရွေးခံနေတဲ့ တစ်ဦးတည်းသော ဒီမိုကရက် အမတ်ပါ။ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ဘက်က လွှတ်တော်အမတ် မိုက်ကောလင်း ဖြစ်ပြီး ထရမ့် ထောက်ခံထားပါတယ်။

မိန်း — ၅ သက်တမ်း ရီပတ်ဘလစ်ကန် အမတ် ဆူဇန်ကောလင်းရဲ့ နေရာပါ။ နယူးအင်္ဂလန်မှာ တစ်ဦးတည်းသော ရီပတ်ဘလစ်ကန် အမတ်၊ ၂၀၂၄ မှာ ကမ်မာလာ ဟားရစ် နိုင်ခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်မှာ တစ်ဦးတည်းသော ရီပတ်ဘလစ်ကန် အမတ်ပါ။ ၂၀၂၆ ဇူလိုင်မှာ သူ့ပြိုင်ဘက် တိုးတက်ရေး သမား ဂရေဟမ်ပလက်နာ လိင်ပိုင်း မဖွယ်မရာ စွပ်စွဲချက်တွေကြောင့် နုတ်ထွက်သွားပြီးနောက် ဒီမိုကရက်တွေက ပြည်နယ် အထက်လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ထရွိုင်ဂျက်ဆင်ကို ရွေးချယ်ခဲ့ပါတယ်။

မစ်ရှီဂန် — ဒီမိုကရက် အမတ် ဂယ်ရီပီတာစ် အနားယူလို့ လစ်လပ်နေတဲ့ နေရာပါ။ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ဘက်က လွှတ်တော်အမတ်ဟောင်း မိုက်ရိုဂျာ၊ ဒီမိုကရက်ဘက်က တိုးတက်ရေး သမား အဗ္ဗဒူအယ်လ်ဆာရက် ဖြစ်ပါတယ်။ အယ်လ်ဆာရက်က မူလတန်း ရွေးကောက်ပွဲမှာ အလယ်အလတ် ဒီမိုကရက် လွှတ်တော်အမတ် ဟေလီစတီဗင်ကို နိုင်ခဲ့ပါတယ်။

အိုဟိုင်းအိုး — ဒုသမ္မတ ဂျေဒီဗန့်စ် နေရာကနေ လစ်လပ်သွားတဲ့ အထူး ရွေးကောက်ပွဲပါ။ ခန့်အပ်ခံ အမတ် ဂျွန်ဟတ်စတက်ကို ၂၀၂၄ မှာ ရှုံးခဲ့တဲ့ ဝါရင့် ဒီမိုကရက် အမတ်ဟောင်း ရှာရော့ဘရောင်း ပြန်စိန်ခေါ်နေပါတယ်။

တက္ကဆပ် — ရီပတ်ဘလစ်ကန် မူလတန်း ရွေးကောက်ပွဲမှာ ရှေ့နေချုပ် ကင်ပက်စ်တွန်က လက်ရှိ အမတ် ဂျွန်ကော်နင်ကို အနိုင်ရခဲ့ပါတယ်။ ထရမ့်က မေလ ၁၉ ရက်မှာ ပက်စ်တွန်ကို ထောက်ခံခဲ့ပါတယ်။ ဒီမိုကရက်ဘက်က ပြည်နယ် လွှတ်တော်အမတ် ဂျိမ်းစ်တာလာရီကို ဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၈၈ လွိုက်ဘင်ဆန်နောက်ပိုင်း တက္ကဆပ်ကနေ အထက်လွှတ်တော် နိုင်ခဲ့တဲ့ ဒီမိုကရက် မရှိသေးပါဘူး။

အိုင်အိုဝါ၊ အလာစကာ၊ ကန်ဆပ် — အိုင်အိုဝါမှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် အမတ် ဂျိုနီအန်းစ် အနားယူလို့ ပါရာလင်းပစ် ရွှေတံဆိပ်ရှင် ဂျို့ရှ်တူးရက် (ဒီမိုကရက်) နဲ့ လွှတ်တော်အမတ် အက်ရှလေဟင်ဆန် (ရီပတ်ဘလစ်ကန်) တို့ ယှဉ်ပြိုင်ပါတယ်။ အလာစကာမှာ လက်ရှိ ရီပတ်ဘလစ်ကန် အမတ် ဒန်ဆူလီဗန်ကို ဟောင်း လွှတ်တော်အမတ် မေရီပယ်တိုလာ စိန်ခေါ်ပါတယ်။ ကန်ဆပ်မှာတော့ Cook က ရီပတ်ဘလစ်ကန်ဘက် သာတယ်ဆိုရာကနေ အနိုင်အရှုံး မသေချာတဲ့ ပြိုင်ပွဲအဖြစ် အဆင့်ပြောင်းပေးခဲ့ပါတယ်။

မဲဆန္ဒရှင်တွေ ဘာကို အဓိကထားလဲ

စစ်တမ်းတိုင်း နီးပါး တစ်ခုတည်း ပြောနေပါတယ် — ဈေးနှုန်း၊ နေထိုင်စရိတ်၊ အလုပ်အကိုင်။ Pew Research ရဲ့ အောက်တိုဘာ စစ်တမ်းမှာ မှတ်ပုံတင် မဲဆန္ဒရှင် ၈၄% က စီးပွားရေးဟာ သူတို့မဲအတွက် အလွန် အရေးကြီးတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ AP-NORC စစ်တမ်းမှာလည်း စီးပွားရေး ၈၅%၊ နေထိုင်စရိတ် ၈၄%၊ ကျန်းမာရေး ၆၉%၊ အီရန် စစ်ပွဲ ၆၄%၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနဲ့ ရာဇဝတ်မှု ၄၅% တို့က မဲပေးရာမှာ အရေးကြီးဆုံး ကိစ္စတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျန်းမာရေး စရိတ်အတွက် စိုးရိမ်သူ ၁၀ ယောက်မှာ ၆ ယောက် ရှိပါတယ်။

၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီမှာ စတင်ခဲ့တဲ့ အီရန် စစ်ပွဲက ဓာတ်ဆီဈေးကို စံချိန်တင် နီးပါး တက်စေပြီး တခြား ကုန်ဈေးနှုန်းတွေကိုပါ တွန်းတင်နေပါတယ်။ ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ဝါရှင်တန်ပို့စ် စစ်တမ်းမှာ စစ်ပွဲ ကိုင်တွယ်ပုံကို ထောက်ခံသူ ၂၉% ပဲ ရှိပါတယ်။ ထရမ့်က ဈေးနှုန်း ချပေးမယ်၊ အမေရိကန်ကို နိုင်ငံခြား ပဋိပက္ခတွေကနေ ကင်းအောင် ထားမယ်လို့ ကတိပေးပြီး ရွေးကောက်ခံခဲ့ရတာမို့ ဒီအချက်က သူ့ကို ထိခိုက်နေပါတယ်။

လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး နှိမ်နင်းမှုတွေကလည်း အလှည့်အပြောင်း ဖြစ်နေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မင်နီဆိုတာက အစောပိုင်း နှိမ်နင်းမှုတွေအပေါ် ရီပတ်ဘလစ်ကန် မဲဆန္ဒရှင်တွေနဲ့ လွှတ်တော်အမတ်တွေပါ မေးခွန်း ထုတ်လာကြပါတယ်။ အကောက်ခွန် (tariff) မူဝါဒတွေထဲက တချို့ကိုလည်း တရားရုံးချုပ်က ပယ်ချခဲ့ပါတယ်။ စီးပွားရေး ပညာရှင် အများစုကတော့ အကောက်ခွန်ဟာ အမေရိကန် စားသုံးသူတွေအပေါ် အခွန်ပဲ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ AI ဒေတာစင်တာတွေကလည်း နောက်ထပ် ကိစ္စ တစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ် — အမေရိကန် ၁၀ ယောက်မှာ ၇ ယောက်က သူတို့နေရာမှာ ဒေတာစင်တာ ဆောက်တာကို ကန့်ကွက်ပါတယ်။

မြေပုံ စစ်ပွဲ

ဒီနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲကို တခြားနှစ်တွေနဲ့ မတူအောင် လုပ်နေတာက မြေပုံ ပြန်ဆွဲခြင်း (redistricting) ပါ။ ပုံမှန်ဆို သန်းခေါင်စာရင်း ၁၀ နှစ်တစ်ခါပြီးမှ မြေပုံ ပြန်ဆွဲတာပါ။ ဒါပေမယ့် ၂၀၂၅ မှာ ထရမ့်က တက္ကဆပ်ကို ရီပတ်ဘလစ်ကန်ဘက် သာအောင် မြေပုံ ပြန်ဆွဲဖို့ ထောက်ခံခဲ့ပြီး၊ ရီပတ်ဘလစ်ကန်က "၅ နေရာ ထပ်ရထိုက်တယ်" လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ တက္ကဆပ် လှုပ်ရှားမှုက တခြား ပြည်နယ်တွေကို ကူးစက်သွားပြီး၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားက ဒီမိုကရက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဂါဗင်နယူးဆမ်က ဒီမိုကရက်ဘက် သာမယ့် ၅ နေရာ ဖန်တီးမယ့် အဆိုကို မဲခွဲခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၅ နိုဝင်ဘာ အထူး ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲဆန္ဒရှင် ၆၄% က ထောက်ခံခဲ့ပါတယ်။

နောက်ဆုံး စာရင်းအရ ပြည်နယ် ၇ ခု (တက္ကဆပ်၊ ကယ်လီဖိုးနီးယား၊ မစ်ဇူရီ၊ နော့သ်ကယ်ရိုလိုင်းနား၊ အိုဟိုင်းအိုး၊ ယူတာ၊ ဗာဂျီးနီးယား) က မြေပုံ ပြောင်းခဲ့ပါတယ်။ ဗာဂျီးနီးယားမှာ မဲဆန္ဒရှင်တွေ ဧပြီမှာ အတည်ပြုခဲ့တဲ့ မြေပုံကို ပြည်နယ် တရားရုံးချုပ်က မေလမှာ ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ မညီဘူးဆိုပြီး ပယ်ချခဲ့ပါတယ်။ ဖလော်ရီဒါမှာ ဧပြီမှာ အတည်ပြုခဲ့တဲ့ မြေပုံက ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၄ နေရာ ထပ်ရနိုင်ပြီး တရားရုံး စိန်ခေါ်မှု ရင်ဆိုင်ရဖို့ များပါတယ်။ ဧပြီမှာ တရားရုံးချုပ်က လူဝီစီယားနား အမှုမှာ လူမျိုးရေးကို အခြေခံပြီး မြေပုံ ဆွဲတာ ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ မညီဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီးနောက် တောင်ပိုင်း ပြည်နယ်တွေလည်း မြေပုံ ပြန်ဆွဲနေကြပါတယ်။

သမိုင်း ဘာပြောလဲ

၁၉၃၄ ကနေ ၂၀၁၈ အထိ ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ ၂၂ ကြိမ်ကို လေ့လာရင် အိမ်ဖြူတော် ထိန်းထားတဲ့ ပါတီက အောက်လွှတ်တော်မှာ ပျမ်းမျှ ၂၈ နေရာ၊ အထက်လွှတ်တော်မှာ ပျမ်းမျှ ၄ နေရာ ရှုံးလေ့ ရှိပါတယ်။ ၁၉၃၄ နောက်ပိုင်း သမ္မတပါတီက လွှတ်တော် နှစ်ရပ်လုံးမှာ နေရာ တိုးခဲ့တာ ၂ ကြိမ်ပဲ ရှိပါတယ်။ ၂၀၂၂ ကတော့ ခြွင်းချက် ဖြစ်ခဲ့ပါတယ် — ဒီမိုကရက်တွေ အောက်လွှတ်တော်မှာ ၆ နေရာပဲ ရှုံးပြီး အထက်လွှတ်တော်မှာ ၁ နေရာ တိုးခဲ့ပါတယ်။

Cook Political Report ရဲ့ စက်တင်ဘာ သုံးသပ်ချက်မှာ ဒီမိုကရက် ဦးဆောင်တဲ့ ပြိုင်ပွဲ ၂၀၆ ခု၊ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ဦးဆောင်တဲ့ ပြိုင်ပွဲ ၂၀၈ ခု၊ အနိုင်အရှုံး မသေချာတဲ့ ပြိုင်ပွဲ ၂၁ ခု ရှိပြီး အဲဒီ ၂၁ ခုထဲက ၁၆ ခုက ရီပတ်ဘလစ်ကန် လက်ထဲက နေရာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါက ရီပတ်ဘလစ်ကန် နေရာတွေ ဘယ်လောက် ထိခိုက်လွယ်လဲဆိုတာ ပြနေပါတယ်။

ရလဒ် ဘာဖြစ်နိုင်လဲ

အခု အချက်အလက်တွေအရ အဖြစ်နိုင်ဆုံး ရလဒ်က အစိုးရ ကွဲခြင်း ပါ — လွှတ်တော် အနည်းဆုံး တစ်ရပ် ဒီမိုကရက် လက်ထဲ ရောက်သွားတာပါ။ JPMorgan နဲ့ UOB တို့ရဲ့ သုံးသပ်ချက်တွေကလည်း ဒီအတိုင်းပဲ ခန့်မှန်းပါတယ်။ လွှတ်တော် အနည်းဆုံး တစ်ရပ် လက်လွှတ်ရနိုင်ခြေ ၄ ပုံ ၃ ပုံ ဝန်းကျင် ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီမိုကရက်တွေ အောက်လွှတ်တော် ပြန်ရရင် ထရမ့်ရဲ့ ကျန် ၂ နှစ်တာ အစီအစဉ် အများစု ရပ်တန့်သွားမယ်၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေနဲ့ ဆင့်ခေါ်စာတွေ ပြန်လာမယ်။ အထက်လွှတ်တော်ပါ ရရင်တော့ ခန့်အပ်မှုတွေပါ ပိတ်ဆို့နိုင်မယ်။ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ဘက်ကတော့ ခရိုင် မြေပုံတွေ၊ မဲဆန္ဒရှင် စုဖွဲ့မှုနဲ့ သမ္မတ ထောက်ခံသူတွေရဲ့ မဲပေးထွက်မှုကို အားကိုးနေရပါတယ်။

ဒါပေမယ့် သတိထားရမှာက စစ်တမ်းက မဲမဟုတ်ဘူးဆိုတာပါ။ နိုင်ငံလုံး စစ်တမ်းက တစ်ပြည်နယ်ချင်း၊ တစ်ခရိုင်ချင်း ပြိုင်ပွဲတွေကို အတိအကျ မဖော်ပြနိုင်ပါဘူး။ အထက်လွှတ်တော်က ပြည်နယ် လက်တစ်ဆုပ်စာလောက်နဲ့ပဲ ဆုံးဖြတ်မှာပါ။ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် ညမှာ နော့သ်ကယ်ရိုလိုင်းနား၊ ဂျော်ဂျီယာ၊ မိန်း၊ မစ်ရှီဂန်၊ အိုဟိုင်းအိုး ရလဒ်တွေက အထက်လွှတ်တော် ဘယ်သူ ထိန်းမလဲဆိုတာ အများအားဖြင့် ပြောပြပါလိမ့်မယ်။

ဘာကို စောင့်ကြည့်ရမလဲ

နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် ညမှာ အကြို မဲတွေ ရေတွက်ပုံ၊ အထက်လွှတ်တော် အဆုံးအဖြတ် ပြည်နယ်တွေရဲ့ ရလဒ်၊ အောက်လွှတ်တော် အများစု ဘယ်အချိန် အတည်ပြုမလဲ၊ ပြီးတော့ ရလဒ်အပေါ် တရားရုံး စိန်ခေါ်မှုတွေ ရှိမရှိကို စောင့်ကြည့်ရပါမယ်။ ထရမ့်က ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲကို နိုင်ခဲ့တယ်လို့ ဆက်ပြောနေပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲ "နိုင်ငံပိုင်သိမ်း" (nationalize) ရမယ်လို့လည်း ဖေဖော်ဝါရီမှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲကို ပြည်နယ်တွေက ကျင်းပတာဖြစ်ပြီး ဗဟို အစိုးရက မဟုတ်ပါဘူး။ စက်တင်ဘာမှာ တရားရုံးချုပ်က စာတိုက်နဲ့ မဲပေးမှုကို ကန့်သတ်မယ့် အမိန့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့ပါတယ်။ ရလဒ်ထွက်လာရင် ဒီမိုကရက်တွေ နိုင်ရင် ရလဒ်ကို မေးခွန်း ထုတ်မယ့် ပြောဆိုမှုတွေ ထွက်လာနိုင်တယ်လို့ ဒီမိုကရက်တွေက ခန့်မှန်းထားပါတယ်။

ရင်းမြစ်များ

Reuters — Trump approval falls to record low of 31% as midterms near, Reuters/Ipsos poll finds

Britannica — 2026 U.S. midterm elections

Pew Research Center — Economy ranks as top issue in midterms for all voters

AP-NORC — Ahead of the midterms, most voters cite the economy and cost of living as top issues

KFF — KFF Health Tracking Poll: Health care issues in the lead up to the 2026 midterm election

Brookings — Why affordability will be a key issue in the 2026 midterm elections

J.P. Morgan Asset Management — US midterm elections: More of the same, for now

PollingForecast — 2026 midterm forecast: House and Senate

Kalshi — Who will control the Senate in 2026? Midterm odds and key races

The Conference Board — Top issues in the midterms

European Parliamentary Research Service — Understanding the 2026 United States midterm elections

ဆက်ဖတ်ရန် →

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

ဒီနေ့ သတင်းချုပ်မှာ ဂျပန်နိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံကို ငွေကြေးဆိုင်ရာ အရေးယူဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ရဲ့ အမည်ပျက်စာရင်းက ပယ်ဖျက်ပေးဖို့ တွန်းအားပေးနေမှု၊ အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ် နေပြည်တော်မှာ စစ်အုပ်စုနဲ့ တွေ့ဆုံမှု၊ မလေးရှားက ပြန်ပို့ခံရသူ ရခိုင်တွေ လွတ်မြောက်လာမှု၊ ချင်းပြည်နယ် ဟားခါးနဲ့ မင်းတပ်က လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုတွေ၊ မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းနဲ့ တနင်္သာရီမှ တိုက်ပွဲတွေ၊ မြဝတီတိုက်ပွဲ ထိုင်းဘက်ကူးမှု ဆက်လက် ဖြစ်ပွားမှုနဲ့ အမေရိကန်မှာ စစ်အုပ်စုရဲ့ လော်ဘီလုပ်ငန်းကို တားမြစ်ဖို့ တောင်းဆိုမှုတို့ ပါဝင်ပါတယ်။

ဂျပန်က မြန်မာကို အက်ဖ်အေတီအက်ဖ် အမည်ပျက်စာရင်းက ပယ်ဖျက်ပေးဖို့ တွန်းအား

ဂျပန်နိုင်ငံဟာ ငွေကြေး ခဝါချမှုနဲ့ အကြမ်းဖက်မှု ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုကို တိုက်ဖျက်တဲ့ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ ငွေကြေးဆိုင်ရာ အရေးယူဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (အက်ဖ်အေတီအက်ဖ်) ရဲ့ အမည်ပျက်စာရင်းကနေ မြန်မာနိုင်ငံကို ပယ်ဖျက်ပေးဖို့ တွန်းအားပေးနေတယ်လို့ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်မှာ ရိုက်တာ သတင်းဌာနက ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဂျပန် အစိုးရ အရာရှိတစ်ဦးနဲ့ ဒီကိစ္စကို သိရှိသူတစ်ဦးကို ကိုးကားပြီး ရိုက်တာက ဖော်ပြရာမှာ၊ မြန်မာနဲ့ ငွေကြေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတွေ လုပ်ကိုင်ရာမှာ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတွေ ကျင့်သုံးရတဲ့ ပိုမိုတင်းကျပ်တဲ့ စစ်ဆေးမှုတွေကို ဂျပန်က ရုပ်သိမ်းစေလိုတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံကို ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ ဒီစာရင်းထဲ ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး၊ လက်ရှိမှာ ဒီစာရင်းထဲမှာ အီရန်နဲ့ မြောက်ကိုရီးယားသာ ကျန်ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အက်ဖ်အေတီအက်ဖ်ရဲ့ တစ်နှစ်မှာ သုံးကြိမ်မြောက် နောက်ဆုံး အစည်းအဝေးကို ပါရီမြို့မှာ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက် သောကြာနေ့မှာ အဆုံးသတ်မှာ ဖြစ်ပြီး၊ ပြောင်းလဲမှု တစ်စုံတစ်ရာ ရှိမရှိကိုတော့ အစည်းအဝေး ပြီးမှသာ ကြေညာမယ်လို့ အက်ဖ်အေတီအက်ဖ် အတွင်းရေးမှူးရုံးက ပြောကြားထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မြန်မာကို စာရင်းက ပယ်ဖျက်ပေးဖို့ အာရှက အဓိက နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကလည်း တွန်းအားပေးနေတယ်လို့ သတင်းရင်းမြစ်တစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီတွန်းအားပေးမှုဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အထီးကျန်ဖြစ်နေတဲ့ စစ်အုပ်စုကို နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းထဲ ပြန်လည် ဆွဲသွင်းဖို့ ကြိုးပမ်းနေတဲ့ နိုင်ငံအချို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေထဲက နောက်ဆုံး တစ်ခု ဖြစ်တယ်လို့ ရိုက်တာက သုံးသပ်ထားပါတယ်။

အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ် နေပြည်တော်မှာ စစ်အုပ်စုနဲ့ တွေ့ဆုံ

အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်၊ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာရီယာ ထရီဆာ လာဇာရိုဟာ အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်မှာ နေပြည်တော်မှာ စစ်အုပ်စုရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေနဲ့ တွေ့ဆုံပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပြည်တွင်းစစ်နဲ့ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ ပေးအပ်ရေး ကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ ရိုက်တာ သတင်းဌာနက အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

စစ်အုပ်စုရဲ့ နိုင်ငံပိုင် သတင်းစာအရ၊ အာဆီယံအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မူလ အခန်းကဏ္ဍနဲ့ အခွင့်အရေးတွေ ပြန်လည် ထိန်းသိမ်းနိုင်မယ့် နည်းလမ်းတွေကို လာဇာရိုနဲ့ ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဦးတင်မောင်ဆွေကတော့ မြန်မာနိုင်ငံဟာ အာဆီယံရဲ့ အချက် ငါးချက်ပါ ငြိမ်းချမ်းရေး အစီအစဉ်ကို အမျိုးသား အကျိုးစီးပွားနဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာနဲ့ ကိုက်ညီအောင် အကောင်အထည်ဖော်နေတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

လာဇာရိုဟာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ တွေ့ခွင့်ရဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ဖူးပေမဲ့၊ ဒီခရီးစဉ်မှာ တွေ့ဆုံမှု ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ အတည်ပြုချက် မရှိသေးဘူးလို့ ရိုက်တာက ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဲဒီအပြင် တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ပွားနေခြင်း မရှိတဲ့ တောင်ကြီးမြို့ကိုသာ သွားရောက်ပြီး အကူအညီ ဖြန့်ဝေခဲ့တာကိုလည်း ဝေဖန်မှုတွေ ရှိနေတယ်လို့ မြန်မာ သတင်းဌာနတွေက ဖော်ပြထားပါတယ်။

မလေးရှားက ပြန်ပို့ခံရသူ ရခိုင်တွေ စတင် လွတ်မြောက်

မလေးရှားနိုင်ငံကနေ စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်မှာ ပြန်ပို့ခံရပြီး ရန်ကုန်မှာ ရက်သတ္တပတ်များစွာ ထိန်းသိမ်းခံနေရတဲ့ ရခိုင်လူမျိုး ရာနဲ့ချီဟာ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ကစပြီး စတင် လွတ်မြောက်လာပြီ ဖြစ်တယ်လို့ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်မှာ ဘေးအော့ဖ် ဘင်္ဂလား ပို့စ်က ဧရာဝတီ သတင်းဌာနကို ကိုးကားပြီး ဖော်ပြထားပါတယ်။

မလေးရှားက ပြန်ပို့ခဲ့သူ တစ်ထောင့် လေးရာ ခုနှစ်ဆယ့်ကိုး ဦးထဲမှာ ရခိုင် လေးရာကျော် ပါဝင်ပြီး၊ တခြား ပြန်လာသူတွေနဲ့ မတူဘဲ သူတို့ကို သန်လျင်နဲ့ လှိုင်သာယာက စစ်တပ် အဆောက်အအုံတွေမှာ စစ်ဆေးမေးမြန်းဖို့ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ နိုင်ငံသား စိစစ်ရေး ကတ်ပြား ရှိသူတွေကို အိမ်ပြန်လွှတ်ပေးပြီး၊ မှတ်ပုံတင် စာရွက်စာတမ်း မပြည့်စုံသူတွေကတော့ ဆက်လက် စောင့်ဆိုင်းနေရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီလွတ်မြောက်မှုဟာ မလေးရှား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုဟာမက် ဟာဆန်ကို လွှတ်တော်မှာ သူတို့ရဲ့ ကံကြမ္မာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးမြန်းခံရပြီးနောက် နှစ်ရက်အကြာမှာ ဖြစ်လာတာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ခမီ လူငယ် စည်းလုံးညီညွတ်ရေး အသင်းအရ၊ ထိန်းသိမ်းခံရသူတွေထဲမှာ ခမီ လူမျိုး နှစ်ဆယ့်ခြောက် ဦး ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဟားခါးမှာ ထိန်းသိမ်းခံ စစ်သုံ့ပန်းတွေ ဗုံးကြဲခံရ — မင်းတပ်လည်း နှစ်ကြိမ် ဗုံးကြဲခံရ

ချင်းပြည်နယ် ဟားခါးမြို့နယ်မှာ ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်-ဟားခါး (စီဒီအက်ဖ်-ဟားခါး) ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ စစ်ကောင်စီ တပ်ဖွဲ့ဝင် စစ်သုံ့ပန်းတွေကို စစ်တပ်က အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် ည ရှစ်နာရီ နှစ်ဆယ်မိနစ်ကနေ ကိုးနာရီအထိ တိုက်လေယာဉ် ငါးစင်းနဲ့ ဗုံးကြဲခဲ့တာကြောင့် အနည်းဆုံး ဆယ်ဦး သေဆုံးပြီး ငါးဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းလွှာက အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

စီဒီအက်ဖ်-ဟားခါးက ချင်းလန်း ပို့စ်ကို ပြောကြားရာမှာ၊ စစ်တပ်ဟာ ပေါင် နှစ်ရာ့ငါးဆယ် ဗုံးတွေနဲ့ ဒုံးကျည်တွေကို သုံးပြီး ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ နေရာကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပစ်မှတ်ထားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်တပ်ဘက်က တုံ့ပြန်ချက် သတင်း မရှိသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

အဲဒီအပြင် မင်းတပ်မြို့ကိုလည်း အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်မှာ စစ်တပ်က တိုက်လေယာဉ်နဲ့ နှစ်ကြိမ် ဗုံးကြဲခဲ့ပြီး၊ ပထမ အကြိမ်မှာ နေ့လယ် လေးနာရီမှာ ဗုံး နှစ်လုံး၊ ဒုတိယ အကြိမ်မှာ ည ခြောက်နာရီ ငါးဆယ့်ခြောက်မိနစ်မှာ ဗုံး နှစ်လုံး ထပ်မံ ကြဲချခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား အိမ် ရှစ်လုံး ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

တလုတ်မှာ စစ်ကောင်စီ တပ်ဖွဲ့ဝင် ဆယ့်ငါးဦးသေ — ပလဲမှာ အရပ်သား သုံးဦး သတ်ခံရ

မန္တလေးတိုင်း မြင်းခြံမြို့နယ် တလုတ်အနီးမှာ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် နံနက် ဆယ့်တစ်နာရီမှာ တော်လှန်ရေး တပ်ဖွဲ့တွေက စစ်ကြောင်းကို ချောင်းမြောင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်ကောင်စီ တပ်ဖွဲ့ဝင် အနည်းဆုံး ဆယ့်ငါးဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းလွှာက ဖော်ပြထားပါတယ်။

မြင်းခြံက လာတဲ့ စစ်သည် ရှစ်ဆယ်ခန့်နဲ့ တလုတ်က စစ်သည် လေးဆယ်ခန့် ပေါင်းဆုံစဉ် တိုက်ခိုက်ခံရတာ ဖြစ်ပြီး၊ စစ်တပ်ကတော့ တိုက်လေယာဉ်၊ အမ်အိုင်-၃၅ ရဟတ်ယာဉ်နဲ့ ဒရုန်းတွေနဲ့ လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တော်လှန်ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် သုံးဦး ဒဏ်ရာရပြီး လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆုတ်ခွာခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စစ်ကိုင်းတိုင်း ပလဲမြို့နယ်မှာလည်း စစ်ကောင်စီ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေဟာ ပလဲကနေ ကြက်တိုက်ရွာကို သွားတဲ့ လမ်းပေါ်မှာ ခရီးသွား လေးဦးကို ဖမ်းဆီးပြီး သုံးဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ မြှုပ်နှံခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်ကတည်းက လှုပ်ရှားနေတဲ့ စစ်သည် တစ်ရာ့ငါးဆယ်ခန့် ပါတဲ့ စစ်ကြောင်းဟာ ဘုန်းကြီးကျောင်းက အရပ်သား ဆိုင်ကယ် ခုနှစ်စင်းကို လုယူပြီး၊ တစ်စင်းကို သုံးသိန်း ငါးသောင်း ကျပ် ပေးမှ ပြန်ပေးမယ်လို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

တနင်္သာရီတိုင်း သရက်ချောင်းမြို့နယ် ဝေရစ်ရွာမှာလည်း အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်မှာ စစ်ကောင်စီ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက အသက် သုံးဆယ်ကျော် အရွယ် ကိုဇော်ဦးကို ဖမ်းဆီးပြီး ပစ်သတ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ထားဝယ်ခရိုင် ကံစေ့ဒေါ့မြို့နယ် ဆုံဇင်ရွာကိုလည်း ဒရုန်း ဗုံးကြဲခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ငါးဦး ဒဏ်ရာရပြီး အိမ်တစ်လုံး ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးကို ကိုးကားပြီး မိုးမခ သတင်းလွှာက ဖော်ပြထားပါတယ်။

မြဝတီတိုက်ပွဲ ထိုင်းဘက်ကူးမှု ဆက်လက် ဖြစ်ပွား

ကရင်ပြည်နယ် မြဝတီမြို့နယ်မှာ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေတာကြောင့် အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက် နံနက် ငါးနာရီ လေးဆယ်မိနစ်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံ မဲဆောက်ခရိုင် မယ်ဂိုကိန်းရွာကို မြန်မာဘက်က ပစ်ခတ်တဲ့ လက်နက်ကြီး ကျည်ဆံ နှစ်လုံး ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံသား အိမ်ရှင် တစ်ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းလွှာက ဖော်ပြထားပါတယ်။

ကျည်ဆံ တစ်လုံးဟာ အိမ်ထဲမှာ ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး၊ နောက်တစ်လုံးကတော့ ရွာလယ်မှာ ကျရောက်ခဲ့ပေမဲ့ မပေါက်ကွဲခဲ့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီ့မတိုင်ခင် အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်မှာလည်း မယ်ဂိုကိန်းရွာအနီးက အိမ်တစ်လုံးကို ကျည်ဆံ ကျရောက်ခဲ့တာကြောင့် အိမ်ရှင် ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ထိုင်းစစ်တပ်ဟာ မြန်မာဘက်က လက်နက်ကြီး ကျည်ဆံတွေ ထိုင်းနိုင်ငံထဲ ကျရောက်ရင် ပစ်ခတ် တုံ့ပြန်မယ်လို့ သတိပေးထားပေမဲ့၊ ကျည်ဆံတွေ ဆက်လက် ကျရောက်နေဆဲ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ထိုင်း သတင်းဌာန ခေါင်္်ဆော့ဒ်အရ၊ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် နံနက် တစ်နာရီ ဆယ့်ငါးမိနစ်မှာလည်း စစ်တပ်က မစ်ဂ်-၂၉ တိုက်လေယာဉ်နဲ့ ကရင်ပြည်နယ်က အရပ်သားရွာတစ်ရွာကို ပေါင် ငါးရာ ဗုံး နှစ်လုံး ကြဲချခဲ့တာကြောင့် အိမ်တွေ၊ ကားတွေနဲ့ လှေတစ်စင်း ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အမေရိကန်မှာ စစ်အုပ်စုရဲ့ လော်ဘီလုပ်ငန်းကို တားမြစ်ဖို့ တောင်းဆို

အမေရိကန် လွှတ်တော် အမတ် ဟောင်း ဖရန့် ဝုလ်ဖ်နဲ့ ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်တွေဟာ မြန်မာ စစ်အုပ်စုက စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် တာဝန်ခံရခြင်းကနေ လွတ်မြောက်ဖို့ အမေရိကန်မှာ တစ်နှစ်ကို အမေရိကန် ဒေါ်လာ သုံးသန်း ပေးပြီး လော်ဘီ ကုမ္ပဏီ ငှားရမ်းနေမှုကို ဥပဒေနဲ့ တားမြစ်ဖို့ အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်မှာ ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ် ဖောလ်စ်ချာ့ခ်ျမှာ ကျင်းပတဲ့ ဆုပေးပွဲ အခမ်းအနားမှာ တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းလွှာက ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဝုလ်ဖ်က စစ်အုပ်စုဟာ ဝါရှင်တန်အခြေစိုက် ဒီစီအိုင် အုပ်စုကို တစ်နှစ်ကို အမေရိကန် ဒေါ်လာ သုံးသန်း ပေးပြီး အမေရိကန် အစိုးရနဲ့ ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်အောင် ကြိုးပမ်းနေတယ်လို့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရှုတ်ချခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မြန်မာ သုတေသန အင်စတီကျု ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာ ရော်ဘင် စတူးပ်စ်ကလည်း စစ်တပ်က ဘုရားကျောင်းတွေကို ဗုံးကြဲနေချိန်မှာ ငွေနဲ့ သြဇာဝယ်ယူခွင့် မပေးသင့်ဘူးလို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီတောင်းဆိုမှုဟာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လမှာ ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ အမေရိကန် နိုင်ငံတကာ ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့် ကော်မရှင်ရဲ့ နှစ်ပတ်လည် အစီရင်ခံစာက အကြံပြုချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

သတင်းတိုများ

ကယန်းအမျိုးသား တပ်မတော် တည်ထောင်ခြင်း နှစ်နှစ်ပြည့် အခမ်းအနားကို အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက် နံနက်မှာ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရရဲ့ ယာယီ သမ္မတ ဒူဝါ လရှီးလနဲ့ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဦးရည်မွန်တို့ တက်ရောက်ပြီး ထောက်ခံမှု ဖော်ပြခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းလွှာက ဖော်ပြထားပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံဟာ ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် ခုနှစ်ဆယ့်နှစ် နိုင်ငံနဲ့ ဥရောပ သမဂ္ဂနဲ့အတူ အမျိုးသမီး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ပူးတွဲ ကြေညာချက်ကို အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်မှာ ထောက်ခံခဲ့တယ်လို့ နယူးယောက်က မြန်မာ အမြဲတမ်း ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စစ်ကောင်စီကတော့ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်မှာ ဧရာဝတီတိုင်းမှာ ရက္ခိုင့်တပ်တော် အဖွဲ့ဝင် ဆယ့်ငါးဦး၊ ပီအယ်လ်အက်ဖ် အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးနဲ့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် ဆယ့်နှစ်ဦး၊ စုစုပေါင်း နှစ်ဆယ့်ရှစ်ဦး လက်နက်နဲ့အတူ အလင်းဝင်လာတယ်လို့ ကြေညာခဲ့ပေမဲ့၊ သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေဘက်က သီးခြား အတည်ပြုချက် မရှိသေးဘူးလို့ မိုးမခ သတင်းလွှာက ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒီမိုကရက်တစ် ဗွိုက်စ် အော့ဖ် ဘာမားရဲ့ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက် နေ့လယ် သုံးနာရီ သတင်းအရ၊ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသူတွေ ဆိုးရွားတဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပြီး၊ ရွှေဘိုမှာ တစ်လအတွင်း စစ်ဘေးရှောင် ကိုးဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ သတင်းခေါင်းစဉ်တွေက ဖော်ပြထားပါတယ်။

ရင်းမြစ်များ — ရိုက်တာ (အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်)၊ မိုးမခ သတင်းလွှာ (အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်)၊ ဘေးအော့ဖ် ဘင်္ဂလား ပို့စ် (အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်)၊ ဒီမိုကရက်တစ် ဗွိုက်စ် အော့ဖ် ဘာမား (အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်)၊ မြန်မာ သတင်းဌာနများ။

ဆက်ဖတ်ရန် →

Binance ကနေ Crypto ဒေါ်လာ ၆.၃ ဘီလီယံ ခိုးခံရ — သမိုင်းမှာ အများဆုံး

Binance ကနေ Crypto ဒေါ်လာ ၆.၃ ဘီလီယံ ခိုးခံရ — သမိုင်းမှာ အများဆုံး

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

Binance လိုဂို | Wikimedia Commons (Public domain)

ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး Crypto လဲလှယ်ရေးစခန်း Binance ကနေ ဒေါ်လာ ၆.၃ ဘီလီယံဖိုး Crypto ခိုးယူခံလိုက်ရတယ်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ ညပိုင်းမှာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ သမိုင်းမှာ အကြီးဆုံး Crypto ခိုးမှုအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်သွားတယ်။ ခိုးယူခံရတဲ့ ငွေအများစုက မိနစ် ၂၀ လောက်အတွင်းပဲ ထွက်သွားခဲ့တယ်လို့ လေ့လာသူတွေက ဆိုတယ်။

Binance ဆိုတာဘာလဲ

Binance ဆိုတာ Crypto ငွေကြေးတွေ ဝယ်ရောင်းလုပ်နိုင်တဲ့ အွန်လိုင်းလဲလှယ်ရေးစခန်း (exchange) တစ်ခု ဖြစ်တယ်။ ရိုးရိုးရှင်းရှင်းပြောရရင် Crypto ဝယ်ရောင်းလုပ်တဲ့ ဈေးကြီးတစ်ခုလိုပဲ — Bitcoin, Ethereum စတဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေးတွေကို ဒီမှာ ဝယ်ရောင်းကြတယ်။ အသုံးပြုသူတွေက ကိုယ့်ငွေကို Binance ရဲ့ ပိုက်ဆံအိတ် (wallet) တွေထဲမှာ ထားပြီး အရောင်းအဝယ် လုပ်ကြတယ်။ ဒါကြောင့် လဲလှယ်ရေးစခန်းရဲ့ ပိုက်ဆံအိတ်တွေ အဟက်ခံရရင် အသုံးပြုသူတွေရဲ့ ငွေတွေ ထိခိုက်နိုင်တယ်။

Binance ကို ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်မှာ Changpeng Zhao (CZ) နဲ့ Yi He တို့ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ စတင်ပြီး ၆ လအတွင်းမှာပဲ နေ့စဉ် အရောင်းအဝယ်ပမာဏအရ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး Crypto လဲလှယ်ရေးစခန်း ဖြစ်လာခဲ့တယ်။ အခုအခါ အသုံးပြုသူ သန်းရာချီ ရှိတယ်။ ကိုယ်ပိုင် token က BNB ဖြစ်တယ်။

၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက်မှာ Binance ဟာ အမေရိကန်မှာ ငွေကြေးခဝါချမှု တားဆီးရေးဥပဒေ (Bank Secrecy Act) ချိုးဖောက်မှု၊ လိုင်စင်မရှိဘဲ ငွေလွှဲလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်မှုနဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု ချိုးဖောက်မှုတွေအတွက် အပြစ်ရှိကြောင်း ဝန်ခံပြီး ဒေါ်လာ ၄.၃ ဘီလီယံ ဒဏ်ကြေး ပေးခဲ့ရတယ်။ တည်ထောင်သူ CZ က CEO ရာထူးက နုတ်ထွက်ပြီး Richard Teng က ဆက်ခံခဲ့တယ်။

ဘာဖြစ်ခဲ့လဲ

Reuters ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ ခိုးမှုအများစုက ကြာသပတေးနေ့ ညပိုင်းမှာ မိနစ် ၂၀ လောက်အတွင်း ဖြစ်ခဲ့တယ်။ Blockchain လေ့လာရေးအဖွဲ့ TRM Labs ရဲ့ ခြေရာခံမှုအရ တိုက်ခိုက်သူတွေက Binance ရဲ့ ပိုက်ဆံအိတ်တွေကို ဟက်ကာထိန်းချုပ်တဲ့ ပိုက်ဆံအိတ်တွေထဲ လွှဲခိုင်းနိုင်ခဲ့ပြီး၊ Blockchain ၁၀ ခုမှာ စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၆.၃၆ ဘီလီယံလောက် ထွက်သွားတယ်လို့ တွက်ချက်ထားတယ်။

ဘယ်သူလုပ်တာလဲ

TRM Labs နဲ့ Chainalysis တို့က တိုက်ခိုက်မှုကို မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ TraderTraitor အဖွဲ့လက်ချက်လို့ "high confidence" (ယုံကြည်မှုမြင့်မားစွာ) နဲ့ သုံးသပ်တယ်။ ဒီခိုးမှုရဲ့ ပုံစံက ၂၀၂၅ ခုနှစ်က Bybit ခိုးမှုနဲ့ ဆင်တူတယ်လို့ ဆိုတယ်။ အဲဒီ Bybit ခိုးမှုကိုတော့ အမေရိကန် FBI က မြောက်ကိုရီးယား (ပြုံယမ်း) လက်ချက်လို့ အတည်ပြုခဲ့ဖူးတယ်။

ဒါပေမဲ့ တိတိကျကျ ပြောရရင် — Binance ကိုယ်တိုင်က တိုက်ခိုက်သူကို နာမည်မတပ်သေးဘူး။ မြောက်ကိုရီးယားလက်ချက်ဆိုတာက လေ့လာရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ သုံးသပ်ချက်ဖြစ်ပြီး၊ တရားဝင် အတည်ပြုချက် မဟုတ်သေးဘူး။ Binance ကတော့ ဥပဒေစိုးမိုးရေးအဖွဲ့တွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး တိုက်ခိုက်သူတွေရဲ့ အမည်ကို အတည်ပြုနေတယ်လို့ ပြောတယ်။

AI ဖြင့် ဖန်တီးထားသော သရုပ်ဖော်ပုံ — ဆိုက်ဘာသူခိုး (ပုံအစစ်မဟုတ်)

ဘယ်လိုဝင်ခဲ့လဲ

Binance ရဲ့ ကနဦး စုံစမ်းမှုအရ တိုက်ခိုက်မှုက DevOps အင်ဂျင်နီယာ တစ်ယောက်ရဲ့ လက်ပ်တော့ အဟက်ခံရရာက စတယ်လို့ ဆိုတယ်။ အဲဒီကနေ တိုက်ခိုက်သူက Binance ရဲ့ စနစ်တစ်ခုထဲ ဝင်ရောက်ပြီး ခွင့်ပြုချက်မရှိတဲ့ ထုတ်ယူမှုတွေ လုပ်နိုင်ခဲ့တယ်။

ငွေဘယ်လောက်ပြန်ရပြီလဲ

Binance က အသုံးပြုသူတွေရဲ့ ငွေ လုံခြုံတယ်လို့ ပြောပြီး၊ မိတ်ဖက်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး ခိုးယူခံရတဲ့ ငွေထဲက ဒေါ်လာ ၃ ဘီလီယံလောက်ကို ရှာတွေ့ပြီး အေးခဲထားပြီလို့ ဆိုတယ်။ Reuters ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ Tether နဲ့ Circle တို့က ဒေါ်လာ ၂.၃၈ ဘီလီယံကို အေးခဲပေးခဲ့တယ်။ ကျန်တဲ့ ဒေါ်လာ ၃.၃ ဘီလီယံရဲ့ အခြေအနေကတော့ မသိရသေးဘူး။

ယခင်စံချိန်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်

အရင် စံချိန်က ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီမှာ Bybit ကနေ ခိုးယူခံရတဲ့ ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံ ဖြစ်ပြီး၊ အဲဒါလည်း မြောက်ကိုရီးယားနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ Lazarus အဖွဲ့လက်ချက်လို့ သတ်မှတ်ခံထားရတယ်။ အခု Binance ခိုးမှုက အဲဒီထက် ၄ ဆကျော် ကြီးတယ်။ Reuters က လေ့လာသူတွေကို ကိုးကားပြီး ဒီခိုးမှုက ဒစ်ဂျစ်တယ်ပိုင်ဆိုင်မှုတွေအပေါ် ယုံကြည်မှုကို လှုပ်ခတ်သွားစေနိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြတယ်။

ရင်းမြစ်

Reuters, Binance freezes assets after $6.3 billion heist — https://www.reuters.com/legal/transactional/tether-circle-freeze-238-billion-after-binance-reports-security-incident-2026-10-29/

SecurityWeek, $6 Billion Binance Hack Bears Hallmarks of North Korea's TraderTraitor — https://www.securityweek.com/6-billion-binance-hack-bears-hallmarks-of-north-koreas-tradertraitor/

crypto.news, BREAKING: Lazarus Group suspected in $6.3 billion Binance hack — https://crypto.news/binance-hack-lazarus-group-north-korea/?referrer=www.coinrithm.com/es/noticias

AML Intelligence, North Korea blamed as $6.3 billion stolen in latest scandal at Binance — https://www.amlintelligence.com/2026/10/news-north-korea-blamed-as-6-3-billion-stolen-in-latest-scandal-at-binance/

TechNext24, North Korean-linked hackers steal $6.3 billion from Binance in biggest crypto heist ever — https://technext24.com/news/hackers-steal-6-3-bn-from-binance-crypto-heist/

Wikipedia, Binance — https://en.wikipedia.org/wiki/Binance

U.S. Department of Justice, United States v. Binance Holdings Limited — https://www.justice.gov/criminal/case/united-states-v-binance-holdings-limited-dba-binancecom

ဆက်ဖတ်ရန် →

၇၂နာရီရိက္ခာစုခိုင်းခြင်းရဲ့နောက်ကွယ်

၇၂နာရီရိက္ခာစုခိုင်းခြင်းရဲ့နောက်ကွယ်

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

ဥရောပသမဂ္ဂ ကော်မရှင် ရုံးချုပ် (Berlaymont)၊ ဘရပ်ဆဲလ် | Photo: almathias, Wikimedia Commons (CC0)

ဥရောပနိုင်ငံအများအပြားမှာ ပြည်သူတွေကို ၃ ရက်စာ ရိက္ခာစုခိုင်းနေတယ်။ ဘာလို့ အခုမှ ဒီလိုပြောလာတာလဲ။ နောက်ကွယ်မှာ ဘာတွေရှိနေလဲ။ ဒီဆောင်းပါးမှာ တရားဝင်လမ်းညွှန်တွေ၊ နိုင်ငံအလိုက် ကွဲပြားပုံတွေ၊ အစိုးရတွေ သတိပေးနေတဲ့ အန္တရာယ်တွေကို သီးခြားရင်းမြစ်တွေနဲ့ စစ်ဆေးထားတယ်။

ဘာဖြစ်ခဲ့လဲ

၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်မှာ ဥရောပသမဂ္ဂ (European Union, EU) ကော်မရှင်က "Preparedness Union Strategy" ဆိုတဲ့ ပြင်ဆင်ရေးမဟာဗျူဟာကို ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။ အဲဒီမှာ ဥရောပအိမ်ထောင်စုတိုင်းကို အနည်းဆုံး ၇၂ နာရီစာ အစားအသောက်၊ ရေနဲ့ အခြေခံပစ္စည်းတွေ သိုလှောင်ထားဖို့ တိုက်တွန်းထားတယ်။ ပြင်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ ကော်မရှင်နာ ဟက်ဂျာ လဟ်ဘစ်က အရေးပေါ်အခြေအနေရဲ့ အစ ပထမပိုင်းက အရေးအကြီးဆုံးလို့ ပြောခဲ့တယ်။

ဒီလှိုင်းက ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာမှာ ပိုထင်ရှားလာတယ်။ ဗြိတိန်အစိုးရက အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်မှာ "Be Ready" လှုပ်ရှားမှုနဲ့ ၃ ရက်စာ အရေးပေါ်ပစ္စည်းတွေ ပြင်ထားဖို့ ပြောခဲ့တယ်။ ဂျပန်အစိုးရကလည်း အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်မှာ ငလျင်နဲ့ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုတွေအတွက် ၃ ရက်စာ အစားအသောက်နဲ့ ရေစုဖို့ တိုက်တွန်းမယ်လို့ ကြေညာခဲ့တယ်။

ဘာလို့ ၇၂ နာရီလဲ

၇၂ နာရီဆိုတာ အစိုးရက ဝန်ဆောင်မှုတွေ ပြန်လည်ရအောင် လုပ်ဖို့၊ အထိခိုက်ဆုံးလူတွေဆီ ရောက်ဖို့ လိုတဲ့အချိန်လို့ ဥရောပသမဂ္ဂ ကော်မရှင်က ရှင်းပြတယ်။ လျှပ်စစ်မီး၊ ရေ၊ ဆက်သွယ်ရေးပြတ်သွားရင် ပထမ ၃ ရက်က အခက်ခဲဆုံးဖြစ်တယ်။ အဲဒီ ၃ ရက်ကို ကိုယ့်ဘာသာ ကျော်ဖြတ်နိုင်ရင် အစိုးရအကူအညီ ရောက်လာတဲ့အခါ အဆင်ပြေသွားပြီလို့ ဆိုလိုတာ။

အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုက — ၃ ရက်ဆိုတာ သိုလှောင်ရမယ့် ပမာဏပဲ။ ၃ ရက်အတွင်း စစ်ဖြစ်မယ်ဆိုတဲ့ သတ်မှတ်ရက် မဟုတ်ဘူး။ ဘယ်အစိုးရကမှ စစ်ဖြစ်တော့မယ်လို့ မပြောဘူး။

နိုင်ငံတိုင်း ၃ ရက်ချည်း မဟုတ်ဘူး

သတင်းအချို့က ၁၈ နိုင်ငံလို့ ရေးကြပေမယ့်၊ တွက်ပုံပေါ်မူတည်ပြီး အရေအတွက် ကွဲတယ်။ အတည်ပြုနိုင်တာက နိုင်ငံအများအပြားမှာ ဒီလမ်းညွှန်တွေ တကယ်ရှိတယ်ဆိုတာပဲ။ ပြီးတော့ နိုင်ငံတိုင်း ၃ ရက်ချည်း မဟုတ်ဘူး။

၇၂ နာရီ လမ်းညွှန်တဲ့နိုင်ငံတွေ — ဖင်လန်၊ ပြင်သစ်၊ နယ်သာလန်၊ ပိုလန်၊ ဒိန်းမတ်၊ ချက်ကီယာ၊ လတ်ဗီးယား၊ လစ်သူရေးနီးယား၊ ဗြိတိန်၊ အိုင်ယာလန်။ ၇ ရက်လမ်းညွှန်တဲ့နိုင်ငံတွေ — ဆွီဒင်၊ နော်ဝေ၊ အက်စတိုးနီးယား။ ဂျာမနီကတော့ ၁၀ ရက်စာ ပြင်ထားဖို့ ပြောတယ်။ ဆွီဒင်ရဲ့ "In case of crisis or war" လက်ကမ်းစာစောင်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ အိမ်ထောင်စု ၅ သန်းကျော်ကို ပို့ခဲ့တယ်။ ရေကတော့ တစ်ဦးကို တစ်နေ့ ၃ လီတာနှုန်းနဲ့ တွက်တယ်။ ၃ ရက်ဆို တစ်ဦးကို ၉ လီတာ ဖြစ်တယ်။

နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်းတွေ

ပထမအချက်က ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲနဲ့ hybrid ခြိမ်းခြောက်မှုတွေ တက်လာတာ။ ဂျာမနီစစ်တပ်က ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက်မှာ ရုရှားရဲ့ sabotage ခြိမ်းခြောက်မှုအဆင့်ကို ဒုတိယအမြင့်ဆုံးအထိ မြှင့်လိုက်တယ်။ ဂျာမနီ ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲကလည်း ဂျာမနီဟာ ရုရှားနဲ့ "shadow war" ထဲမှာ ရှိနေပြီလို့ ပြောတယ်။

ဒုတိယအချက်က ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုနဲ့ ဂြိုလ်တုနှောင့်ယှက်မှု။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်ကတည်းက ဘောလ်တစ်ဒေသမှာ GPS လမ်းညွှန်စနစ် နှောင့်ယှက်ခံရမှုတွေ ရှိတယ်။ ဥရောပပါလီမန်က အဲဒါကို ရုရှားနဲ့ ဘယ်လာရုစ်ဆီက လာတယ်လို့ ဆိုတယ်။ ရုရှားက ၂၀၂၁ မှာ ဂြိုလ်တုဖျက် ဒုံးကျည် စမ်းသပ်ခဲ့တယ်။ အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ (Defense Intelligence Agency, DIA) ရဲ့ ၂၀၂၆ အစီရင်ခံစာအရ ရုရှားက အာကာသသုံး နျူကလီးယားလက်နက် တီထွင်နေဆဲ ဖြစ်တယ်။

တတိယအချက်က အတွေးအခေါ် ပြောင်းလဲတာ။ အရင်က အစိုးရက အရေးပေါ်ဖြစ်မှ ကယ်ဆယ်မယ်လို့ တွေးတယ်။ အခု ပြည်သူတိုင်း ကိုယ့်ဘာသာ ၃ ရက် ရပ်တည်နိုင်တဲ့ "ပြင်ဆင်မှုယဉ်ကျေးမှု" ကို တည်ဆောက်ချင်တယ်လို့ ဥရောပသမဂ္ဂက ပြောတယ်။

သတိပေးတာလား၊ ဖြစ်တော့မယ်လို့လား

ဒါက အရေးကြီးဆုံး ခွဲခြားချက်။ sabotage၊ ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှု၊ ဒရုန်းဝင်ရောက်မှုလို အသေးစား အရေးပေါ်တွေက တကယ်ဖြစ်နေပြီ၊ နီးစပ်နေပြီလို့ အစိုးရတွေက ပြောတယ်။ ဒါပေမဲ့ အကြီးစား စစ်ပွဲအတွက်တော့ နီးကပ်လာတဲ့ လက္ခဏာ မရှိဘူးလို့ အတူတူ ပြောတယ်။ မြောက်အတ္တလန္တိတ်စာချုပ်အဖွဲ့ (North Atlantic Treaty Organization, NATO) အတွင်းရေးမှူးချုပ် ရူတီက ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၇ ရက်မှာ "ချက်ချင်းအန္တရာယ် မရှိဘူး" လို့ ပြောတယ်။ ဒါပေမဲ့ အနာဂတ် အတက်အကျကို အာမမခံနိုင်ဘူးလို့လည်း ထည့်ပြောတယ်။ ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့တွေအကြားမှာလည်း အကဲဖြတ်ပုံ ကွဲတယ်။ ဘောလ်တစ်နိုင်ငံတွေရဲ့ ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲတွေက နီးကပ်လာတဲ့ တိုက်ခိုက်မှု ရှိတယ်ဆိုတဲ့ တိတိကျကျ သက်သေ မရှိဘူးလို့ ဆိုတယ်။

ဆိုတော့ ပြင်ဆင်ခိုင်းတာက ဖြစ်နိုင်ခြေ တက်လာလို့၊ ဖြစ်တော့မယ်လို့ အတည်ပြုလို့ မဟုတ်ဘူး။ အာမခံဝယ်သလိုပဲ — မီးလောင်မယ်လို့ မသိပေမယ့် မီးသတ်ဆေးဘူး အိမ်မှာထားသလိုမျိုး ဖြစ်တယ်။

ဘာတွေစုရမလဲ

အိမ်မှာ သိုလှောင်ထားတဲ့ ရေနဲ့ အစားအသောက် | Photo: Wikimedia Commons (Public domain)

ရေ — တစ်ဦးကို တစ်နေ့ ၃ လီတာ၊ ၃ ရက်ဆို ၉ လီတာ။ အစားအသောက် — မချက်ရတဲ့အစာ၊ စည်သွတ်ဗူး၊ အခြောက်အစာ၊ အခွံမာသီး။ ဆေး — နေ့စဉ်သောက်နေကျဆေး အပါအဝင်။ ဘက်ထရီ ရေဒီယို၊ power bank၊ မီးအိမ်၊ ငွေသား၊ အရေးကြီးစာရွက်စာတမ်းတွေ။ ချက်ဖို့ လိုရင် မီးမလိုတဲ့ မီးဖိုနဲ့ လောင်စာ။

သိုလှောင်ထားတဲ့ ရေသန့်ဗူးတွေ | Photo: Eminence190, Wikimedia Commons (CC0)

ရင်းမြစ်

Reuters, EU Commission urges stockpiling of emergency supplies — https://www.reuters.com/world/europe/eu-commission-urges-stockpiling-emergency-supplies-2025-03-26/

European Parliament, Commission's call to Europeans to prepare a stockpile of supplies for 72 hours — https://www.europarl.europa.eu/RegData/questions/reponses_qe/2025/001449/P10_RE(2025)001449_EN.pdf

Food Ingredients First, EU unveils preparedness strategy — https://www.foodingredientsfirst.com/news/eu-preparedness-strategy-household-food-stockpile-disaster.html

Seoul Economic Daily, UK urges households to stock water, food for 72 hours — https://en.sedaily.com/international/2026/10/25/uk-urges-households-to-stock-water-food-for-72-hours

Seoul Economic Daily, Japan to urge citizens to stockpile three days of food, water — https://en.sedaily.com/international/2026/10/27/japan-to-urge-citizens-to-stockpile-three-days-of-food-water

Swedish Civil Defence and Resilience Agency, Basics of home preparedness — https://www.mcf.se/en/advice-for-individuals/home-preparedness--prepping-for-at-least-a-week/basics-of-home-emergency-preparedness/

Vardmenn, Be prepared: how do other countries prepare? — https://www.vardmenn.is/en/vidbunadur/nagrannalond

LADbible, What EU countries are telling citizens to stock up on — https://www.ladbible.com/news/world-news/eu-countries-stockpiling-advice-conflict-power-outage-weather-349905-20260922

Defense News, German military raises sabotage threat level — https://www.defensenews.com/global/europe/2026/10/21/german-military-raises-sabotage-threat-level-amid-warning-of-russian-attacks-report/

Berlin Today, Germany's intelligence chief warns of risk of violent conflict with Russia — https://berlintoday.eu/article/germany-s-intelligence-chief-warns-of-risk-of-violent-conflict-with-russia

ROIC, Russia warns Europe of retaliation if attacked — https://www.roic.ai/news/russia-warns-europe-of-retaliation-if-attacked-denies-plans-to-strike-10-08-2026

NATO, NATO's approach to space — https://www.nato.int/en/what-we-do/deterrence-and-defence/natos-approach-to-space

Council of the European Union, EU space strategy for security and defence — https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-7315-2023-INIT/en/pdf

United Nations, Outer Space — https://www.un.org/en/global-issues/outer-space

ဆက်ဖတ်ရန် →

ရန်ကုန်လေဆိပ်က UID — မျက်နှာနဲ့စစ်တာ ဖြစ်နိုင်လား?

ရန်ကုန်လေဆိပ်က UID — မျက်နှာနဲ့စစ်တာ ဖြစ်နိုင်လား?

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

ခရီးမထွက်ခင် ကြိုသိထားသင့်တဲ့အချက် — လေဆိပ်မှာ သင့်မျက်နှာကို ကင်မရာနဲ့ စစ်ပြီး သင့်အချက်အလက်တွေ ပေါ်လာနိုင်တယ်။

လူမှုကွန်ရက်မှာ အခုပြန့်နေတဲ့ ပြောဆိုချက်တစ်ခု ရှိတယ်။ ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးကောင်တာကို မရောက်ခင် စက်လှေခါးနားမှာ မှတ်ပုံတင်ကို အရာရှိက ကြည့်တောင်မကြည့်ဘဲ၊ ဝက်ဘ်ကင်မရာနဲ့ မျက်နှာဓာတ်ပုံ တစ်ချက်ရိုက်ရုံနဲ့ အမည်နဲ့ မှတ်ပုံတင်အချက်အလက်တွေ ကွန်ပျူတာပေါ်မှာ ပေါ်လာပြီး၊ အရာရှိက ပြန်ဖတ်ပြကာ ဖြတ်သန်းခွင့်ပေးတယ်ဆိုတဲ့ ပြောဆိုချက်ပဲ။ ဒါ တကယ် ဖြစ်နိုင်လား။ ဒီဆောင်းပါးမှာ ယူအိုင်ဒီဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဝက်ဘ်ကင်မရာက ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်လဲ၊ ဖြစ်နိုင်ခြေ၊ အကျိုး၊ အပြစ်တို့ကို သီးခြားရင်းမြစ်တွေနဲ့ စစ်ဆေးထားတယ်။

ယူအိုင်ဒီဆိုတာ ဘာလဲ

ယူအိုင်ဒီ (Unique Identification Number, UID) ဆိုတာ နိုင်ငံအတွင်းနေထိုင်သူ တစ်ဦးချင်းစီကို ပေးထားတဲ့ ဂဏန်း ၁၀ လုံးပါ တစ်သမတ်တည်း သတ်မှတ်နံပါတ် ဖြစ်တယ်။ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် (biographic) နဲ့ ဇီဝအချက်အလက် (biometric) တို့ကို တွဲထားတယ်။ လက်ဗွေ၊ မျက်လုံး၊ မျက်နှာတို့ကို မှတ်တမ်းတင်ထားတယ်။ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန (လဝက) အောက်က အီလက်ထရောနစ် မှတ်ပုံတင်ဌာန (e-ID ဌာန) က ထုတ်ပေးတယ်။ ယူအိုင်ဒီ မှတ်ပုံတင်တာကို ပြည်ပသံရုံးတွေမှာ လုပ်လို့မရဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းက ဒေသလဝကရုံးတွေမှာပဲ လုပ်လို့ရတယ်။

ယူအိုင်ဒီ ဘယ်ကတည်းက သုံးနေတာလဲ

ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် | Photo: Sky89, Wikimedia Commons (Public domain)

ယူအိုင်ဒီကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာမှာ စမ်းသပ်စတင်ခဲ့တယ်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေ ၁၄ ရက်ကစပြီး ပတ်စ်ပို့လျှောက်ရင် ယူအိုင်ဒီ မဖြစ်မနေ လိုလာတယ်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်မှာ အခြေခံ တရားဝင် ID အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့တယ်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပတ်စ်ပို့ဥပဒေသစ်မှာလည်း ပတ်စ်ပို့လျှောက်ဖို့ ယူအိုင်ဒီနဲ့ ဇီဝအချက်အလက်တွေ လိုအပ်တယ်လို့ ပါဝင်တယ်။ အခု လူအများစု ကိုင်ထားတာက စမတ်ကတ် အစစ်မဟုတ်သေးဘဲ အီးအိုင်ဒီ စာရွက် (EID Slip) ဖြစ်တယ်။ စမတ်ကတ် အစစ်ကိုတော့ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ဘဏ္ဍာနှစ်အတွက် ကတ် ၁၁၀,၀၀၀ ထုတ်ဖို့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာမှာ တင်ဒါခေါ်ထားတယ်။ ပတ်စ်ပို့အပြင် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ခွင့်၊ SIM မှတ်ပုံတင်၊ ဘဏ်အကောင့်ဖွင့်၊ ပင်စင်ထုတ်တာတွေမှာလည်း ယူအိုင်ဒီ လိုလာတယ်။

ဝက်ဘ်ကင်မရာက ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်လဲ

စောင့်ကြည့်ကင်မရာများ | Photo: Punit Rajpal, Wikimedia Commons (CC0)

အခြေခံလုပ်ထုံးက ဒီလိုပဲ။ ကင်မရာက မျက်နှာဓာတ်ပုံကို ဖမ်းတယ်။ အဲဒီဓာတ်ပုံကို နိုင်ငံတော် ဒေတာဘေ့စ်ထဲက မှတ်တမ်းတွေနဲ့ တိုက်စစ်တယ်။ တိုက်ဆိုင်ရင် အဲဒီလူရဲ့ အမည်၊ မှတ်ပုံတင်အချက်အလက်၊ စောင့်ကြည့်စာရင်းပါမပါ စတာတွေ စခရင်ပေါ်မှာ ပေါ်လာတယ်။ ဒီစနစ်က ဝက်ဘ်ကင်မရာတစ်လုံးတည်းနဲ့ အလုပ်လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။ နောက်မှာ ဒေတာဘေ့စ်ကြီး တစ်ခုလုံး ရှိတယ်။

စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွေ၊ ဟိုတယ်တွေ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစင်တာတွေမှာ တပ်ထားတဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်စိစစ်စောင့်ကြည့်ရေးစနစ် (Person Scrutinization and Monitoring System, PSMS) က မျက်နှာမှတ်မိတဲ့ နည်းပညာနဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ် ID တို့ကို တွဲပြီး လူတွေကို စစ်ဆေးတယ်။ လေဆိပ်တွေမှာတော့ မြန်မာ ခရီးသည်အချက်အလက် ကြိုတင်စီမံစနစ် (Myanmar Advanced Passenger Processing System, MAPPS) က ခရီးသည်အချက်အလက်တွေကို အာဏာပိုင်တွေရဲ့ အချက်အလက်တွေနဲ့ တိုက်စစ်တယ်။ အမျိုးသားစစ်မှုထမ်းအချက်အလက်စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ် (National Service Information Management System, NSIMS) ကတော့ စစ်မှုထမ်းဖို့ သင့်တော်သူတွေကို ရှာဖွေဖို့ သုံးတယ်လို့ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေက ဖော်ပြတယ်။

အာဏာပိုင်တွေရဲ့ ပြောဆိုချက်အရ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းမှာ ဇီဝမှတ်တမ်း သန်း ၅၀ ကျော်ကို ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်ထဲ သွင်းပြီးပြီလို့ ဆိုတယ်။ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လကနေ မေလအတွင်း PSMS က လူ ၁,၆၅၇ ဦးကို ဖမ်းဆီးဖို့ အချက်ပြခဲ့တယ်လို့ အာဏာပိုင်တွေကိုယ်တိုင်က ပြောခဲ့တယ်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာမှာ ရန်ကုန်လေဆိပ်က ထွက်မယ့်သူတွေထဲက အမည်ပျက်စာရင်းပါသူတွေ၊ အလိုရှိသူတွေကို အဓိကထား စစ်ဆေးဖို့ ညွှန်ကြားခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြချက်တွေလည်း ရှိတယ်။

ဖြစ်နိုင်လား

ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တယ်။ အကြောင်းက စနစ်တွေ အစစ်အမှန် ရှိတယ်။ ဒေတာဘေ့စ်လည်း ရှိတယ်။ လေဆိပ်မှာ MAPPS ရှိတယ်။ တခြားဂိတ်တွေမှာ ဝက်ဘ်ကင်မရာနဲ့ မျက်နှာဓာတ်ပုံရိုက်ပြီး အချက်အလက် ပေါ်လာတယ်လို့ ပြောသူတွေလည်း ရှိတယ်။ ဒါကြောင့် လေဆိပ်မှာ မျက်နှာနဲ့ စစ်ပြီး အချက်အလက် ပေါ်လာတာမျိုးက နည်းပညာအရ ဖြစ်နိုင်တယ်။

ဒါပေမဲ့ တစ်ခုကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောရမယ်။ စက်လှေခါးနားမှာ မှတ်ပုံတင်ကို လုံးဝမကြည့်ဘဲ မျက်နှာတစ်ချက်တည်းနဲ့ စစ်တယ်ဆိုတဲ့ အတိအကျ လုပ်ထုံးကိုတော့ သတင်းရင်းမြစ်တစ်ခုကမှ အတည်မပြုသေးဘူး။ အဲဒါက တစ်ဦးတည်းရဲ့ ပြောဆိုချက်သာ ဖြစ်တယ်။ လေဆိပ်မှာ မျက်နှာနဲ့ စစ်တယ်ဆိုတာနဲ့၊ မှတ်ပုံတင်မပြဘဲ မျက်နှာတစ်ချက်တည်းနဲ့ ပြီးတယ်ဆိုတာက မတူဘူး။ ခရီးသွားမယ်ဆိုရင် ပတ်စ်ပို့နဲ့ အထောက်အထားအစုံ ယူသွားဖို့ လိုသေးတယ်။ မျက်နှာနဲ့ စစ်တာက ပတ်စ်ပို့ကို အစားမထိုးဘူး။

အကျိုး

စစ်ဆေးမှု မြန်ဆန်တယ်။ တန်းစီချိန် လျော့တယ်။ အတုအပ မှတ်ပုံတင် သုံးတာ ခက်ခဲသွားတယ်။ အလိုရှိသူ၊ ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်သူကို စစ်ထုတ်နိုင်တယ်။ ဒါက အာဏာပိုင်တွေရဲ့ ပြောဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ပဲ။ စာရွက်စာတမ်း အများကြီး မလိုတော့ဘူး။ နိုင်ငံသားတွေအတွက်တော့ အကျိုးက ဒီလောက်ပဲ။ အဓိက အကျိုးခံစားရတာက စစ်ဆေးတဲ့ဘက်က ဖြစ်တယ်။

အပြစ် နှင့် အန္တရာယ်

အပြစ်က ပိုကြီးတယ်။ ပထမတစ်ခုက စောင့်ကြည့်ခံရမှု။ မျက်နှာတစ်ချက်နဲ့ လူတစ်ဦးရဲ့ အချက်အလက် အကုန်ပေါ်လာတယ်ဆိုတာ နိုင်ငံသားတိုင်း အချိန်တိုင်း စောင့်ကြည့်ခံနေရသလို ဖြစ်သွားတယ်။ ဒုတိယတစ်ခုက အမည်ပျက်စာရင်းထဲပါရင် ထွက်ခွင့် ပိတ်ခံရနိုင်တယ်။ CDM ဝန်ထမ်း၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၊ စစ်မှုထမ်းဖို့ သင့်တော်သူတွေကို လေဆိပ်မှာတင် တားဆီးနိုင်တယ်။ တတိယတစ်ခုက အချက်အလက် ယိုစိမ့်မှု။ စကားဝှက်က ပြောင်းလို့ရတယ်။ လက်ဗွေ၊ မျက်နှာကတော့ ယိုစိမ့်ရင် ပြန်ပြင်လို့ မရဘူး။ စတုတ္ထတစ်ခုက ယူအိုင်ဒီ မရှိသူ ဝန်ဆောင်မှု မရနိုင်ဘူး။ နိုင်ငံမဲ့သူ၊ ID မရှိတဲ့ တိုင်းရင်းသားတွေ၊ ကျေးလက်နေသူတွေ ထိခိုက်နိုင်တယ်လို့ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေက သတိပေးတယ်။ နောက်တစ်ခုက မျက်နှာမှားယွင်းတိုက်ဆိုင်မှု ဖြစ်နိုင်ခြေ။ AI စနစ်တွေရဲ့ လေ့ကျင့်ထားတဲ့ ဒေတာတွေမှာ လူမျိုးစုတစ်စုရဲ့ မျက်နှာတွေပဲ အများစု ပါတယ်လို့ စိုးရိမ်ချက်လည်း ရှိတယ်။

ရင်းမြစ်

e-ID Department, Home Page — https://eid.gov.mm/en/home-en/

e-ID Department, e-Services — https://eid.gov.mm/en/e-services-en/

IFEX, Myanmar junta builds a surveillance state — https://ifex.org/myanmar-junta-builds-a-surveillance-state/

OHCHR, Myanmar's repressive use of AI to counter "terrorism" — https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/cfi-subm/sr-terrorism-ai/subm-position-paper-hr-cso-10-myanmar.pdf

Progressive Voice, Digital Tyranny — https://progressivevoicemyanmar.org/2025/07/20/65773/

Fulcrum, Myanmar's Digital Authoritarianism — https://fulcrum.sg/article/commentaries/myanmars-digital-authoritarianism-building-a-surveillance-state-with-chinese-technology-transfers/

Human Rights Myanmar, Privacy violations and discrimination in Myanmar — https://humanrightsmyanmar.org/privacy-violations-and-discrimination-in-myanmar/

Biometric Update, Myanmar's digital ID strategy comes amid a fraught landscape — https://www.biometricupdate.com/202609/myanmars-digital-id-strategy-comes-amid-a-fraught-landscape

Myanmar Internet Project, Digital Coup Quarterly May–July 2025 — https://www.myanmarinternet.info/post/quarterly_report_may_july_2025-1

Myanmar Sentinel, Myanmar Passport Law 2026 — https://myanmarsentinel.com/myanmar-passport-law-2026-new-rules-risks-and-what-citizens-abroad-must-know/

ဆက်ဖတ်ရန် →

မြန်မာ့မိုးလေဝသ — ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

မြန်မာ့မိုးလေဝသ — ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

ဒီနေ့ (၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆) မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးမှာ အပူချိန် အမြင့်ဆုံး ၃၃–၃၄°C၊ အနိမ့်ဆုံး ၂၅–၂၆°C ခန့် ရှိပြီး၊ နေရာအများစုမှာ တိမ်အသင့်အတင့်နဲ့ နေရောင်ရမယ်။ လေ ပေါ့ပါးမယ်။ မိုးရေချိန်ကတော့ နေရာအများစုမှာ နည်းပါးပြီး၊ နေရာကွက်၍သာ ရွာမယ်။

ဒေသအလိုက် အခြေအနေ

ဗဟို (မန္တလေး၊ နေပြည်တော်) — နေသာ၊ မိုးမရွာသလောက်နည်း။ မန္တလေး ၃၄/၂၆°C၊ မိုးရွာနိုင်ခြေ ၀%။ နေပြည်တော် ၃၄/၂၅°C၊ တိမ်အသင့်အတင့်၊ မိုးရွာနိုင်ခြေ ၁၀%။

ရန်ကုန် — ၃၄/၂၆°C။ နံနက်ပိုင်းမှာ နေရာကွက်၍ မိုးကြိုးမုန်တိုင်းကျရောက်နိုင်၊ မိုးရွာနိုင်ခြေ ၄၀%၊ မိုးရေချိန် နည်းပါး (~၀.၃ မီလီမီတာခန့်)။

တောင် (မော်လမြိုင်) — ၃၄/၂၆°C။ နေ့လယ်ပိုင်းမှာ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာနိုင်ခြေ ရှိပြီး မိုးရေချိန် ~၅.၅ မီလီမီတာခန့် ရှိနိုင်။

ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် စောင့်ကြည့်ချက်

ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း အာနာဘ် (Arnab) သည် ၂၉ အောက်တိုဘာတွင် အိန္ဒိယ ကုန်းတွင်း၌ ပျောက်ကွယ်သွားပြီ — မြန်မာကို ခြိမ်းခြောက်မှု မရှိပါ။ ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင် တောင်ပိုင်းတွင် လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းအသစ် တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်နေပြီး၊ မြန်မာမိုးလေဝသဌာန (DMH) နှင့် အိန္ဒိယမိုးလေဝသဌာန (IMD) နှစ်ခုလုံး၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ထိုရပ်ဝန်းသည် ၃၁ အောက်တိုဘာခန့်တွင် မုန်တိုင်းငယ် (Depression) အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ပြီး၊ အနောက်-အနောက်မြောက်ဘက်သို့ အင်ဒရာပရာဒေ့ရှ် ကမ်းခြေဘက်သို့ ရွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာကို ဦးတည်ခြင်း မရှိသဖြင့် ၄၈ နာရီအတွင်း မြန်မာကို ကုန်းတွင်းဝင်နိုင်ခြေ မရှိပါ။

မနက်ဖြန် (၃၁ အောက်တိုဘာ)

တစ်နိုင်ငံလုံး ၃၃–၃၄/၂၅–၂၆°C ခန့်၊ တိမ်အသင့်အတင့်၊ မိုးအနည်းငယ် ဆက်ရွာမယ်။

ရွေ့လျားနေသော မိုးလေဝသမြေပုံ (Windy — လေတိုက်နှုန်း)

မိမိမြို့ လေတိုက်နှုန်းနဲ့ အပူချိန် ကြည့်နည်း

အထက်က Windy မြေပုံမှာ မိမိမြို့နာမည် စာလုံးပေါ်ကို လက်ထောက်လိုက်ရင် အဲဒီနေရာရဲ့ အပူချိန်၊ လေတိုက်နှုန်း၊ လေပြင်းတိုက်ခတ်နှုန်းနဲ့ မိုးရေချိန်တို့ ပြောင်းပြီး ပြပါတယ်။ ဥပမာ — ရန်ကုန်နေသူက မြေပုံပေါ်က "Yangon" စာလုံးကို လက်ထောက်လိုက်မှ ရန်ကုန်ရဲ့ အချက်အလက်တွေ ပြောင်းပြီး ပြပါတယ်။ မြို့နာမည် မပါရင်လည်း ကိုယ်နေတဲ့မြို့နေရာမှန်း လက်ထောက်လိုက်ရင် အဲဒီနေရာရဲ့ အချက်အလက်တွေ ပြပါတယ်။

ပုံထဲက ဥပမာမှာလို လက်ထောက်လိုက်တဲ့ နေရာအတွက် အချိန်အလိုက် အပူချိန်၊ မိုးရေချိန်၊ လေတိုက်နှုန်း (km/h)၊ လေပြင်းတိုက်ခတ်နှုန်းနဲ့ လေဦးတည်ရာတို့ကို တစ်နာရီချင်း ကြည့်နိုင်ပါတယ်။

ရင်းမြစ်များ

DMH (မြန်မာ မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန) — လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း အခြေအနေ၊ ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၆:၀၀ ထုတ်ပြန်ချက်: https://www.moezala.gov.mm/my/news/134702
Windy (ECMWF): https://www.windy.com/?21.900,96.000,5
IMD အသစ်လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း ခန့်မှန်းချက် (၂၉ အောက်တိုဘာ သတင်း): https://sambadenglish.com/latest-news/another-cyclone-to-head-towards-andhra-pradesh-imd-forecast-indicates-so-12765167
အာနာဘ် ပျောက်ကွယ်သတင်း: https://www.reuters.com/business/environment/six-killed-cyclone-off-indias-eastern-coast-2026-10-29/

ဆက်ဖတ်ရန် →

အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း သေဆုံးသူ တစ်သိန်းကျော်လာပြီး အများစုက ပြည်သူတွေလို့ UN အရာရှိတွေပြော

အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း သေဆုံးသူ တစ်သိန်းကျော်လာပြီး အများစုက ပြည်သူတွေလို့ UN အရာရှိတွေပြော

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း သေဆုံးသူ တစ်သိန်းကျော်လာပြီး အများစုက ပြည်သူတွေလို့ UN အရာရှိတွေပြော

ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ တတိယကော်မတီရဲ့ အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်က အစည်းအဝေးမှာ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလအရာရှိ သုံးဦးက မြန်မာ့အခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အစီရင်ခံစာတွေ တင်ပြခဲ့ကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီသုံးဦးကတော့ ကုလအတွင်းရေးမှူးချုပ်ရဲ့ မြန်မာဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် ဂျူလီဘစ်ရှော့၊ မြန်မာဆိုင်ရာ လွတ်လပ်တဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ယန္တရား (IIMM) အကြီးအကဲ နစ်ကိုလက်စ် ကူးမ်ဂျီယန်နဲ့ မြန်မာ့ လူ့အခွင့်အရေး အခြေအနေ အထူးအစီရင်ခံစာ ကယ်လီ ကူရီ တို့ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးကျော်မိုးထွန်းလည်း အဲဒီအစည်းအဝေးကို တက်ရောက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

သေဆုံးသူ တစ်သိန်းကျော် — အများစုက အရပ်သားများ

ကူရီက အာဏာသိမ်းပြီး ငါးနှစ်အတွင်းမှာ ပဋိပက္ခနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး သေဆုံးသူ ၁ သိန်းကျော်လွန်လာပြီလို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သေဆုံးသူ အများစုဟာ အရပ်သား ပြည်သူတွေ ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ထောက်ပြခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မင်းအောင်လှိုင်က ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လမှာ သမ္မတရာထူး ယူခဲ့ပြီးနောက် ရက် ၁၀၀ အစီအစဉ်ကို ကြေညာခဲ့တယ်လို့ ကူရီက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီ ရက် ၁၀၀ ကာလအတွင်းမှာ စစ်တပ်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု၊ လက်နက်ကြီး ပစ်ခတ်မှုနဲ့ အရပ်သား နေအိမ်တွေကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးမှုတွေ ပိုမို အရှိန်မြှင့်ခဲ့တယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်ကို မြန်မာ့ဒုက္ခရဲ့ အဓိက ဗိသုကာလို့လည်း သူက ခေါ်ဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဘစ်ရှော့ — မြန်မာက ကုလအတွက် စမ်းသပ်မှု

ဘစ်ရှော့က စစ်ပွဲနဲ့ ဒီပဋိပက္ခကို ဖြေရှင်းလို့ရတယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆကို စိန်ခေါ်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ သက်ဆိုင်မှုကို မေးခွန်းထုတ်နေချိန်မှာ မြန်မာက စမ်းသပ်မှု ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီအကျပ်အတည်းကို အပြီးအပိုင် ဖြေရှင်းလို့ မရတော့မယ့် အဆင့် မရောက်ခင် ကုလသမဂ္ဂက ဆောင်ရွက်နိုင်မလားလို့လည်း သူက မေးခွန်းထုတ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကုလသမဂ္ဂ ခန့်မှန်းချက်အရ လူပေါင်း ၁၆ သန်းကျော်က လူသားချင်း စာနာမှု အကူအညီ လိုအပ်နေပြီး၊ ပြည်တွင်း နေရပ်စွန့်ခွာသူ ၄ သန်းကျော် ရှိတယ်လို့ ဘစ်ရှော့က ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တော်လှန်ရေးဘက်က စစ်တပ်ဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလကတည်းက အရပ်သား အနည်းဆုံး ၈၅၀၀ ကို သတ်ခဲ့တယ်လို့ စွပ်စွဲထားတယ်လို့လည်း သူက တင်ပြခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၈၅၀၀ ဆိုတာ တော်လှန်ရေးဘက်ရဲ့ စွပ်စွဲချက်ဖြစ်ပြီး၊ ကုလရဲ့ တရားဝင် ရေတွက်ချက် မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

နေပြည်တော်က နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသား ၁၆၀,၀၀၀ ခန့် လွှတ်ပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပေမဲ့၊ တော်လှန်ရေးဘက်ကတော့ လူ ၂၀,၀၀၀ ကျော် မတရား ဖမ်းဆီးခံနေရဆဲဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီထဲမှာ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုတယ်လို့လည်း ဘစ်ရှော့က တင်ပြခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ နိုင်ငံတကာရဲ့ တောင်းဆိုမှုတွေကြောင့် နေပြည်တော်က ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ ICRC တွေ့ဆုံခွင့် ပေးခဲ့ပြီး၊ သူ့သားနဲ့ ဆက်သွယ်ခွင့်လည်း ပေးခဲ့တယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကူးမ်ဂျီယန် — စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေကို စုံစမ်းနေဆဲ

ကူးမ်ဂျီယန်က မြန်မာပြည်သူတွေဟာ စစ်ရာဇဝတ်မှုနဲ့ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေကို ပိုမို သက်ရောက် ခံစားလာနေရတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်တပ်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကို ပိုမို အားကိုးလာတယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပတ်လောက်က လေယာဉ်တွေက စစ်ကိုင်းတိုင်းက ဘုန်းကြီးကျောင်းတစ်ကျောင်းနဲ့ ချင်းပြည်နယ်က ခရစ်ယာန် ဘုရားကျောင်းတစ်ကျောင်းကို ဗုံးကြဲခဲ့တယ်လို့ သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့လကလည်း ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောက်တော်အနီးက စျေးတစ်ခုကို ဗုံးကြဲလို့ လူ ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စစ်တပ်ရဲ့ စစ်ကြောရေး စခန်းတွေမှာ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တပ်မှူးတွေနဲ့ စစ်ကြောရေးသမားတွေကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့တယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သက်သေတွေက လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှု၊ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှု၊ လည်ပင်းညှစ်သတ်မှုနဲ့ လျှပ်စစ်ရှော့တိုက်မှုတွေအကြောင်း ပြောပြခဲ့ကြတယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်တပ်ကို ဆန့်ကျင်တဲ့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေရဲ့ ရက်စက်မှုစွပ်စွဲချက်တွေကိုလည်း စုံစမ်းနေတယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

IIMM ဟာ သက်သေ ၇၅၀ ကျော်ရဲ့ ထွက်ဆိုချက်တွေနဲ့ ရင်းမြစ် ၁,၆၀၀ ကျော်က ရရှိတဲ့ ဗီဒီယို၊ ဓာတ်ပုံ၊ ဂြိုဟ်တုပုံနဲ့ ငွေကြေးမှတ်တမ်းတွေ စုဆောင်းထားတယ်လို့ သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီအထောက်အထားတွေကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်ခုံရုံး (ICC)၊ အာဂျင်တီးနား ဖက်ဒရယ်တရားရုံးနဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံး (ICJ) တို့ကို မျှဝေထားတယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မှတ်ချက် — ဒီဆောင်းပါးမှာ ကိုးကားထားတဲ့ ကုလသမဂ္ဂ အစည်းအဝေး မှတ်တမ်းဟာ အလိုအလျောက် အသံဖမ်းစနစ်နဲ့ ထုတ်ထားတဲ့ မှတ်တမ်းဖြစ်ပြီး၊ တရားဝင် မှတ်တမ်းတော့ မဟုတ်ဘူးလို့ ကုလသမဂ္ဂက ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ရင်းမြစ်များ

• ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ တတိယကော်မတီ ၂၉ ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေး မှတ်တမ်း (အောက်တိုဘာ ၂၇၊ ၂၀၂၆) — transcripts.un.org
• UN Audiovisual Library — Third Committee 29th plenary meeting (အောက်တိုဘာ ၂၇၊ ၂၀၂၆) — media.un.org
• ဂျူလီဘစ်ရှော့ — တတိယကော်မတီ မြန်မာဆိုင်ရာ မိန့်ခွန်း — reliefweb.int
• နစ်ကိုလက်စ် ကူးမ်ဂျီယန် — တတိယကော်မတီ မြန်မာဆိုင်ရာ မိန့်ခွန်း (အောက်တိုဘာ ၂၇၊ ၂၀၂၆) — reliefweb.int
• ကုလသမဂ္ဂ Web TV — တတိယကော်မတီ ၂၉ ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေး အပြည့်အစုံ (အောက်တိုဘာ ၂၇၊ ၂၀၂၆) — webtv.un.org
• IIMM — October 2026 Bulletin — iimm.un.org

ဆက်ဖတ်ရန် →

တရုတ်ရဲ့ စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်ရောင်းချမှု ကုလအထူးအစီရင်ခံစာက ဖော်ထုတ်

တရုတ်ရဲ့ စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်ရောင်းချမှု ကုလအထူးအစီရင်ခံစာက ဖော်ထုတ်

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

တရုတ်ရဲ့ စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်ရောင်းချမှု ကုလအထူးအစီရင်ခံစာက ဖော်ထုတ်

ကုလသမဂ္ဂ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအစီရင်ခံစာ ကယ်လီ ကူရီက အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်ခုနှစ်ရက်မှာ ကျင်းပတဲ့ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ တတိယကော်မတီရဲ့ အစည်းအဝေးမှာ တရုတ်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို မြန်မာစစ်ကောင်စီထံ လက်နက်ရောင်းချခြင်း မရှိကြောင်း ငြင်းချက်ထုတ်တဲ့ အပိုသတင်းအချက်အလက်တွေ ပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂ မှတ်တမ်းမှာ ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကူရီဟာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လမှာ ခန့်အပ်ခံရတဲ့ အထူးအစီရင်ခံစာ အသစ် ဖြစ်ပြီး၊ သူ့ရဲ့ ပထမဆုံး အစီရင်ခံစာကို ဒီအစည်းအဝေးမှာ တင်ပြခဲ့တာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူက တရုတ်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရဲ့ တိုင်ကြားချက်ကို ရည်ညွှန်းပြီး၊ သူ့စွပ်စွဲချက်တွေကို အထောက်အထား မခိုင်လုံဘူးလို့ ပြောဆိုခံရတာကြောင့်၊ တရုတ်ဘက်က ငြင်းချက်သတင်း ပေးဖို့ ဖိတ်ခေါ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီသတင်းကို လက်ခံရရှိဖို့ ဝမ်းမြောက်မယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အောက်တိုဘာ အစီရင်ခံစာ မထုတ်ပြန်ခင်မှာ တရုတ်၊ ရုရှားနဲ့ ဘီလာရုစ်တို့ကို အပိုသတင်းအချက်အလက် ပေးဖို့ ငါးရက် အချိန်ပေးခဲ့ပေမဲ့ ဘယ်နိုင်ငံကမှ မတုံ့ပြန်ခဲ့ဘူးလို့လည်း သူက ထောက်ပြခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးအကြောင်း အကျယ်ဆုံး ပြောနေသူတွေကပဲ မင်းအောင်လှိုင်ကို သူ့ကိုယ်ပိုင် ပြည်သူတွေအပေါ် သုံးဖို့ လက်နက်တွေ ရောင်းနေသူတွေ ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကူရီက သူ့ရဲ့ မိန့်ခွန်းအဖွင့်မှာလည်း မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ရက် ၁၀၀ အစီအစဉ်ကာလအတွင်းမှာ စစ်တပ်ဟာ ဆန့်ကျင်မှုကို နှိပ်ကွပ်ဖို့ တရုတ်နဲ့ ရုရှား မဟာမိတ်တွေဆီက ရရှိတဲ့ လက်ဆောင်တွေဖြစ်တဲ့ ဖိနှိပ်မှုနဲ့ စောင့်ကြည့်ရေး နည်းပညာအသစ်တွေ သုံးခဲ့တယ်လို့လည်း ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီအစည်းအဝေးဟာ အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်ခုနှစ်ရက်က ကျင်းပတဲ့ တတိယကော်မတီ ၂၉ ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေးပဲ ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးကျော်မိုးထွန်းရဲ့ မိန့်ခွန်းနဲ့ အစည်းအဝေးအတူတူပဲ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

နောက်ခံအချက်အလက် — ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံ လက်နက်ကုန်သွယ်မှု အစီရင်ခံစာ

ကူရီရဲ့ ရှေ့ဆက်သူ တွန် အင်ဒရူးစ်ရဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလ အစီရင်ခံစာ (The Billion Dollar Death Trade) အရ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မြန်မာစစ်တပ်ဟာ လက်နက်နဲ့ လက်နက်ထုတ်လုပ်ရေး ပစ္စည်း အနည်းဆုံး ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံ တင်သွင်းခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာ တရုတ်နိုင်ငံအခြေစိုက် ကုမ္ပဏီ ၄၁ ခု (ဟောင်ကောင် အပါအဝင်) က ဒေါ်လာ နှစ်ရာ ခြောက်ဆယ့်ခုနစ် သန်း တန်ဖိုးရှိ လက်နက်နဲ့ ဆက်စပ်ပစ္စည်းတွေ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အများစုက နိုင်ငံပိုင် ကုမ္ပဏီတွေဖြစ်ပြီး၊ တိုက်လေယာဉ်၊ တိုက်လေယာဉ် အပိုပစ္စည်း၊ တင့်ကားနဲ့ စစ်ရဟတ်ယာဉ်တွေ ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တရုတ်ရဲ့ K-8 ဂျက်လေယာဉ်တွေဟာ ကျောင်း၊ ဆေးရုံနဲ့ အိမ်တွေကို တိုက်ခိုက်တဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေမှာ သုံးခဲ့တဲ့ လေယာဉ်တွေထဲမှာ ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အစီရင်ခံစာက တရုတ်၊ ရုရှားနဲ့ အိန္ဒိယတို့ကို မြန်မာစစ်တပ်ထံ လက်နက်နဲ့ ဆက်စပ်ပစ္စည်း ပေးပို့မှု ရပ်ဖို့ အကြံပြုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

တရုတ်ဘက်က တုံ့ပြန်ချက်

တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ မောင်နင်းက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှာ အထူးအစီရင်ခံစာဟာ သူ့လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို ကျော်လွန်ပြီး၊ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံတွေကြား ပုံမှန် လက်နက်ကုန်သွယ်မှုကို အပုပ်ချထားသလို ဖြစ်စေပြီး၊ အချက်အလက်တွေကို လွဲမှားစွာ ဖော်ပြထားတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တရုတ်က အဲဒီအစီရင်ခံစာကို ပြတ်ပြတ်သားသား ဆန့်ကျင်တယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

လုံခြုံရေးကောင်စီမှာလည်း ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ရက်က မြန်မာဆိုင်ရာ ပထမဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက် ၂၆၆၉ ကို မဲ ၁၂ မဲ ထောက်ခံ၊ ကန့်ကွက်မဲ မရှိ၊ ကြားနေ ၃ မဲနဲ့ အတည်ပြုခဲ့ရာမှာ တရုတ်က ကြားနေခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တရုတ်သံအမတ်က စာသားက မျှတမှု မရှိဘူးလို့ ဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မှတ်ချက် — ဒီဆောင်းပါးမှာ ကိုးကားထားတဲ့ ကုလသမဂ္ဂ အစည်းအဝေး မှတ်တမ်းဟာ အလိုအလျောက် အသံဖမ်းစနစ်နဲ့ ထုတ်ထားတဲ့ မှတ်တမ်းဖြစ်ပြီး၊ တရားဝင် မှတ်တမ်းတော့ မဟုတ်ဘူးလို့ ကုလသမဂ္ဂက ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကူရီက တရုတ်ဘက်ကို ငြင်းချက်သတင်း ပေးဖို့ ဖိတ်ခေါ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ တရားရုံးလို သက်သေပြဖို့ အမိန့်ပေးခဲ့တာ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

ရင်းမြစ်များ

• ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ တတိယကော်မတီ ၂၉ ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေး မှတ်တမ်း (အောက်တိုဘာ ၂၇၊ ၂၀၂၆) — transcripts.un.org
• OHCHR — The Billion Dollar Death Trade (မေ ၁၇၊ ၂၀၂၃) — ohchr.org
• UN News — UN rights expert exposes $1 billion 'death trade' in arms for Myanmar military (မေ ၁၇၊ ၂၀၂၃) — news.un.org
• တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ မောင်နင်း ပုံမှန် သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲ (ဇူလိုင် ၁၈၊ ၂၀၂၃) — us.china-embassy.gov.cn
• UN Press — Security Council Demands Immediate End to Violence in Myanmar (ဒီဇင်ဘာ ၂၁၊ ၂၀၂၂) — press.un.org
• ကုလသမဂ္ဂ Web TV — တတိယကော်မတီ ၂၉ ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေး အပြည့်အစုံ (အောက်တိုဘာ ၂၇၊ ၂၀၂၆) — webtv.un.org

ဆက်ဖတ်ရန် →

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

နေ့စဉ် သတင်းချုပ် — အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်

အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်ကိုးရက် (ကြာသပတေးနေ့) မြန်မာသတင်းချုပ်ကို တင်ပြလိုက်ပါတယ်။ ဒီနေ့မှာ အရေးကြီးဆုံးသတင်းက အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ တောင်ကြီးမြို့ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ ဖြန့်ဝေရေး ခရီးစဉ်နဲ့ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံမှာ မြန်မာ အကြမ်းဖက်မှု ရပ်တန့်ပြီး ထိန်းသိမ်းခံရသူတွေ လွှတ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုမှုတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကျိုက်ထိုမြို့နယ်က အရပ်သား သေဆုံးမှု၊ ရခိုင်နဲ့ ဗန်းမော်က တိုက်ပွဲတွေ၊ စစ်ကိုင်းနဲ့ ပေါက်မြို့နယ်က ထွက်ပြေးရမှုတွေ၊ မြဝတီတိုက်ပွဲ ထိုင်းဘက်ကူးမှုနဲ့ မလေးရှားက ပြန်ပို့ခံရသူ ရခိုင်လူမျိုးတွေ ရန်ကုန်မှာ ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းခံနေရမှုတို့လည်း ပါဝင်ပါတယ်။

အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ် တောင်ကြီးမှာ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ ဖြန့်ဝေ

အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်၊ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာရီယာ ထရီဆာ လာဇာရို ဦးဆောင်တဲ့ အဖွဲ့ဟာ အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်မှာ ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့ကို သွားရောက်ပြီး နေရပ်စွန့်ခွာရသူ မိသားစုတွေကို လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီတွေ ဖြန့်ဝေခဲ့တယ်လို့ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီခရီးစဉ်ဟာ အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်ကနေ နှစ်ဆယ့်ကိုးရက်အထိ နှစ်ရက်ကြာ မြန်မာနိုင်ငံ လူသားချင်းစာနာမှု ခရီးစဉ်ရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။

အာဆီယံ စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ရဲ့ ဒီလုပ်ငန်းဟာ ကရင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းနဲ့ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းက အသိုင်းအဝိုင်းတွေကို နိုဝင်ဘာလအထိ အကူအညီ ပေးဖို့ အစပြုတာ ဖြစ်ပြီး၊ အိမ်ထောင်စု တစ်သောင်းတစ်ထောင်ကျော်ကို ဆန်အိတ် ငါးဆယ် ကီလိုဂရမ် တစ်အိတ်စီ၊ တစ်ကိုယ်ရေ သန့်ရှင်းရေး ပစ္စည်းတွေနဲ့ တခြား အခြေခံ ပစ္စည်းတွေ ပေးသွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံကလည်း ဒီလုပ်ငန်းမှာ ပါဝင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံကလည်း နှစ်ထောင့်နှစ်ဆယ့်ငါးခုနှစ် ငလျင်အပြီးမှာ ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့တဲ့ ကျောင်းတွေအတွက် ဘာသာရေး အဆောက်အအုံ တစ်လုံးကို လွှဲပြောင်းပေးပြီး ကျောင်းသုံး ပစ္စည်းတွေကိုလည်း ပေးအပ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

လာဇာရိုဟာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ တွေ့ခွင့်ရဖို့ အရင်က တောင်းဆိုခဲ့ဖူးပေမဲ့၊ ဒီခရီးစဉ်မှာတော့ တွေ့ခွင့်ကို စစ်အာဏာပိုင်တွေက ငြင်းပယ်ထားတယ်လို့ သံတမန် သတင်းရင်းမြစ်တွေကို ကိုးကားပြီး ထိုင်း ပီဘီအက်စ် သတင်းဌာနက အရင်က ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီသတင်းချုပ်ကို ရေးသားချိန်အထိ တွေ့ဆုံမှု ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ အတည်ပြုချက် မရှိသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

ကုလသမဂ္ဂမှာ မြန်မာ အကြမ်းဖက်မှု ရပ်ပြီး ထိန်းသိမ်းခံရသူတွေ လွှတ်ပေးဖို့ တောင်းဆို

ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံရဲ့ တတိယ ကော်မတီ အစည်းအဝေးမှာ အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်ခုနှစ်ရက်က မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ အထူးကိုယ်စားလှယ် ဂျူလီ ဘစ်ရှော့နဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ကိုယ်စားလှယ် ကယ်လီ ကူရီတို့က မြန်မာနိုင်ငံအခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အစီရင်ခံစာတွေ တင်ပြခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းလွှာက ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အစည်းအဝေးမှာ ဂျူလီ ဘစ်ရှော့က မြန်မာနိုင်ငံမှာ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ချက်ချင်း ရပ်တန့်ဖို့နဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသား အားလုံးကို လွှတ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်ကောင်စီ စီစဉ်တဲ့ နှစ်ထောင့်နှစ်ဆယ့်ခြောက်ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးမှုဆိုတာတွေဟာ အတုအယောင် လုပ်ငန်းစဉ်တွေ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ဝေဖန်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဓိက နိုင်ငံရေး ပါတီတွေ ပါဝင်ခွင့် မရတာ၊ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်နေချိန်မှာ မဲပေးရတာနဲ့ စစ်တပ်ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်နေတာဟာ ဒီလုပ်ငန်းစဉ်တွေမှာ တရားဝင်မှု မရှိတဲ့ သက်သေတွေ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကယ်လီ ကူရီကတော့ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ငါးနှစ်အတွင်းမှာ ပဋိပက္ခကြောင့် လူတစ်သိန်းကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ အဲဒီထဲမှာ အရပ်သားတွေက အများစု ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်တပ်ဟာ အရပ်သား ရှစ်ထောင့် ငါးရာကျော်ကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး၊ ဘာသာရေး အဆောက်အအုံတွေ၊ ကျောင်းတွေနဲ့ ဆေးရုံတွေကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပစ်မှတ်ထားခဲ့တယ်လို့ သူက စွပ်စွဲခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ လက်ရှိ ထိန်းသိမ်းခံနေရသူ နှစ်သောင်းကျော်ကို လွှတ်ပေးဖို့နဲ့ မြန်မာ့အရေးကို စစ်ရေးနည်းနဲ့ ဖြေရှင်းလို့ မရဘူးလို့ သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီကိန်းဂဏန်းတွေဟာ ကုလသမဂ္ဂ ကိုယ်စားလှယ်တွေရဲ့ ပြောကြားချက်တွေ ဖြစ်ပြီး၊ သီးခြား အတည်ပြုချက် မရှိသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

ကျိုက်ထိုမှာ တိုက်ပွဲမရှိဘဲ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ရှစ်ဦးသေ၊ ဆယ့်တစ်ဦးဒဏ်ရာရ

မွန်ပြည်နယ် ကျိုက်ထိုမြို့နယ်မှာ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ပွားနေခြင်း မရှိတဲ့ နေရာတွေကို စစ်တပ်က လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှု၊ လက်နက်ကြီး ပစ်ခတ်မှုနဲ့ ဒရုန်း တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တာကြောင့် အောက်တိုဘာ ကိုးရက်ကနေ ဆယ့်ငါးရက်အထိ တစ်ပတ်အတွင်းမှာ အရပ်သား ရှစ်ဦး သေဆုံးပြီး ဆယ့်တစ်ဦး ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး ဌာနချုပ်ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်ကို ကိုးကားပြီး မိုးမခ သတင်းလွှာက ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အောက်တိုဘာ ဆယ့်နှစ်ရက်မှာ ငပျောတောရွာကို ဒရုန်း ဗုံးကြဲခဲ့တာကြောင့် လေးဆယ့်သုံး နှစ်အရွယ် ဦးမင်းဇော်၊ ဒေါ်စန္ဒာနဲ့ နှစ်ဆယ့်တစ် နှစ်အရွယ် မောင်ဇွေဇင်ဖြိုး ဆိုတဲ့ အရပ်သား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဦးချစ်သဲအောင်ဆိုသူဟာလည်း ညာခြေထောက် ဖြတ်တောက်ရလောက်အောင် ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး၊ ကားတစ်စီးနဲ့ ဆိုင်တစ်ဆိုင်လည်း ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အောက်တိုဘာ ဆယ့်သုံးရက်မှာတော့ ကျောက်ဖျာအောက်ရွာအနီးက နေရပ်စွန့်ခွာသူတွေ ခိုလှုံနေတဲ့ နေရာကို လေယာဉ်၊ လက်နက်ကြီးနဲ့ ဒရုန်းတွေနဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် ခိုလှုံရာ တစ်ခု မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီနေ့မှာပဲ ကျိုက်ထိုမြို့နယ် အလူးရွာကြီး အထက်ရွာကို စစ်တပ်လေယာဉ်က တိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ငါးဦး သေဆုံးပြီး ဆယ်ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အိမ်တစ်လုံး မီးလောင်ပျက်စီးပြီး တခြားအိမ် ဆယ့်သုံးလုံး ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီသတင်းဟာ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက် တစ်ခုတည်းကို အခြေခံထားပြီး၊ စစ်တပ်ဘက်က တုံ့ပြန်ချက် သတင်း မရှိသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

ကလန္တန်မြစ်ဝမှာ အေအေ စစ်ရေယာဉ် နှစ်စင်း နှစ်မြုပ် — ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်

ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့နဲ့ ဝိရသနီ (ပေါက်တော) ကြားက ကလန္တန်မြစ်ဝမှာ အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်ခြောက်ရက် ည၊ သီတင်းကျွတ် လပြည့်ညမှာ ရက္ခိုင့်တပ်တော်က စစ်တပ်ရေယာဉ် အုပ်စုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရေယာဉ် သုံးစင်းထဲက နှစ်စင်း လုံးဝ နှစ်မြုပ်သွားပြီး တစ်စင်း ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ရက္ခိုင့်တပ်တော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးခိုင်သုခက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းလွှာက ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စစ်တွေမြို့အနီးမှာလည်း တိုက်ပွဲတွေ ဆက်လက် ပြင်းထန်နေပြီး၊ ငပြီကျွန်းဟာ ရက္ခိုင့်တပ်တော်ရဲ့ လက်အောက်မှာ လုံးဝ ရှိနေဆဲ ဖြစ်တယ်လို့ ဦးခိုင်သုခက အတည်ပြုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်တပ်ဟာ စစ်တွေမြို့ထဲက အရပ်သား ဗုံးခိုကျင်းတွေကို ဖျက်ဆီးနေတယ်လို့ သူက စွပ်စွဲခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကချင်ပြည်နယ် ဗန်းမော်မှာလည်း ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်နဲ့ မဟာမိတ်တော်လှန်ရေး အဖွဲ့တွေဟာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ် နှစ်ဆယ့်တစ်ကို ဆန့်ကျင်ပြီး ထိုးစစ်ဆင်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်တပ်ကလည်း ပြီးခဲ့တဲ့ တစ်ပတ်အတွင်းမှာ ခြေလျင်တပ်ရင်း လေးဆယ့်ခုနှစ်အနီးက ကချင်ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေကို အကြီးအကျယ် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ် နှစ်ဆယ့်တစ် အနောက်ဘက်က မိုးဆိပ်ကျွန်းဟာ ကချင်တပ်တွေ အဓိက သိမ်းပိုက်ဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ နေရာ ဖြစ်တယ်လို့ စစ်တပ် သတင်းရင်းမြစ်တစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တိုက်ပွဲတွေဟာ နေ့စဉ်နီးပါး ဖြစ်နေပြီး၊ စစ်တပ်ဟာ လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ ဒရုန်းမျိုးစုံကို သုံးပြီး ခံစစ်ဆင်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စစ်ကိုင်းမှာ ဆယ်ရက်ကြာ ဝင်ရောက်စီးနင်း — ပေါက်မှာ လူတစ်သောင်းနီးပါး ထွက်ပြေး

စစ်ကိုင်းတိုင်း စစ်ကိုင်းမြို့နယ်မှာ စစ်တပ်ဟာ အောက်တိုဘာ ဆယ့်ကိုးရက်ကနေ နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်အထိ ဆယ်ရက်ဆက်တိုက် ရွာတွေကို ဝင်ရောက်စီးနင်းပြီး ပစ္စည်းတွေ လုယူခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းလွှာက ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ဆယ့်ရှစ်ရက်မှာ သံချပ်ကာ တပ်ရင်း ခုနှစ်ဆယ့်နှစ် အခြေစိုက် အုန်းတောက ဒုတိယ စစ်ဆင်ရေးမှူး ဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်မျိုးတင့်ကို ဖမ်းဆီးပြီးနောက် သေနတ်လုယူပြီး ထွက်ပြေးဖို့ ကြိုးစားစဉ် ပစ်သတ်ခံခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ စစ်တပ်ဟာ ငါးထပ်ကြီး ဘုရားအနောက်ဘက်နဲ့ ရွာသစ်ကြီးရွာ ဒေသတွေမှာ စစ်ဆင်ရေး လုပ်ခဲ့ပြီး၊ အရပ်သားတွေဆီက လက်ကိုင်ဖုန်း၊ ငွေနဲ့ ရွှေထည်တွေ သိမ်းယူခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ဆယ့်ကိုးရက်နဲ့ နှစ်ဆယ်ရက်မှာ အမ်အိုင်-သုံးဆယ့်ငါး ရဟတ်ယာဉ်တွေနဲ့ အနည်းဆုံး ဆယ်ကြိမ် ဗုံးကြဲပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ဘာသာရေး အဆောက်အအုံတွေနဲ့ အိမ် သုံးလုံး ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်လေးရက်နဲ့ နှစ်ဆယ့်ငါးရက်မှာ ရွှေလှဲနဲ့ သဖန်းရွာတွေကို မီးရှို့ခဲ့ပြီး အရပ်သား အနည်းဆုံး နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မကွေးတိုင်း ပေါက်မြို့နယ် တောင်ပိုင်းမှာလည်း အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်မှာ စစ်တပ်ယာဉ် နှစ်ဆယ့်ကိုးစင်း ပါတဲ့ စစ်ကြောင်းဟာ ကာကွယ်ရေး ပစ္စည်း စက်ရုံ နှစ်ဆယ့်နှစ် အခြေစိုက် ဆိပ်ဖြူကနေ ဝင်ရောက်လာခဲ့တာကြောင့် ပသိန်-မုံရွာ ကားလမ်းဘေးက ရွာတွေက လူခြောက်ထောင့် ငါးရာခန့် ဘေးလွတ်ရာ ထွက်ပြေးခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ပေါက်မြို့နယ် မြောက်ပိုင်း ရေနံမြေ ဒေသမှာလည်း သုံးလကျော် အိမ်ပြန်လို့ မရဘဲ လူသုံးထောင့် တစ်ရာခန့် ပိတ်မိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ပေါက်မြို့နယ်မှာ ထွက်ပြေးရသူ တစ်သောင်းနီးပါးဟာ အရေးပေါ် စားနပ်ရိက္ခာ အကူအညီ အရေးတကြီး လိုအပ်နေတယ်လို့ ဒေသခံ သတင်းရင်းမြစ်တွေက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မြဝတီတိုက်ပွဲ ထိုင်းဘက်ကူး — ထိုင်းအမျိုးသမီး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ

ကရင်ပြည်နယ် မြဝတီမြို့နယ် မင်လပန်ရွာမှာ အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်ကိုးရက် မနက် ငါးနာရီကစပြီး စစ်တပ်နဲ့ ကရင်တော်လှန်ရေး အဖွဲ့တို့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့တာကြောင့် ထိုင်းနိုင်ငံ မဲဆောက်ခရိုင် မဟာဝမ်ဒေသက ဟွေ့မဟာဝေါင်ရွာက အိမ်တစ်လုံးကို ကျည်ဆံကျရောက်ခဲ့ပြီး ငါးဆယ့်ငါး နှစ်အရွယ် ထိုင်းအမျိုးသမီး လမ်ယောင်း ဒါလတ် ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ထိုင်း ချမ်နယ် ခုနှစ်နဲ့ ခေါင်္်ဆော့ဒ် အင်္ဂလိပ် သတင်းဌာနတို့က ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

သူ့အိမ်မှာ မီးလောင်နေတာကို မြင်ပြီး ဒဏ်ရာရနေတဲ့ကြားက ရေပုံးတွေနဲ့ မီးငြှိမ်းဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပြီးနောက် မဲဆောက်ဆေးရုံကို ပို့ဆောင်ခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ထိုင်း ရာဇမနု အထူးတပ်ဖွဲ့ဟာ မနက် ခြောက်နာရီမှာ ဖြစ်ပွားရာနေရာကို ရောက်ရှိပြီး သတိပေးပစ် နှစ်ချက် ပစ်ခတ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ထိုင်းတပ်ဖွဲ့ အကြီးအကဲက နယ်စပ်အခြေအနေကို ကိုင်တွယ်ဖို့ အဆင်သင့် ဖြစ်ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံထဲကို လက်နက်တွေ ဝင်ရောက်လာရင် ကန့်ကွက်မယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မလေးရှားက ပြန်ပို့ခံရသူ ရခိုင် လေးရာကျော် ရန်ကုန်မှာ ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း

မလေးရှားနိုင်ငံကနေ ပြန်ပို့ခံရပြီး ရန်ကုန်မှာ ထိန်းသိမ်းခံနေရတဲ့ ရခိုင်လူမျိုး လေးရာ နှစ်ဆယ့်ကိုးဦးခန့်ဟာ လွတ်မြောက်ခြင်း မရှိသေးဘူးလို့ ဒီမိုကရက်တစ် ဗွိုက်စ် အော့ဖ် ဘာမား၊ နာရင်္ဂျာရာ နဲ့ မြန်မာ သတင်းဌာနတွေကို ကိုးကားပြီး သုတေသီ မာရေး ဟန်းတား ရဲ့ အစီရင်ခံစာက ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီထဲက နှစ်ရာ ဆယ့်ခုနှစ်ဦးခန့်ကို သန်လျင်မြို့နယ်က သာသနာ့ဗိမာန် ဝင်းထဲမှာ ထိန်းသိမ်းထားပြီး၊ နှစ်ရာ ဆယ့်နှစ်ဦးခန့်ကို လှိုင်သာယာ (အနောက်) မြို့နယ်က နေရာတွေမှာ ထိန်းသိမ်းထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မိသားစုဝင်တွေနဲ့ သတင်းရင်းမြစ်တွေရဲ့ ပြောကြားချက်အရ သူတို့ဟာ တင်းကျပ်တဲ့ လုံခြုံရေးအောက်မှာ ရှိနေပြီး၊ မိသားစုတွေနဲ့ အဆက်အသွယ် အကန့်အသတ်သာ ရရှိပြီး၊ ရက္ခိုင့်တပ်တော်နဲ့ ဆက်စပ်မှု ရှိမရှိ မေးမြန်းခံနေရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ဆယ်ရက်ခန့်မှာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနဲ့ ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာနက အမျိုးသား မှတ်ပုံတင်ကတ်နဲ့ ဇီဝမှတ်ပုံကတ်တွေ ထုတ်ပေးခဲ့ပေမဲ့ သူတို့ကို လွှတ်ပေးခဲ့ခြင်း မရှိဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ မိသားစုတွေဟာ အဓမ္မ စစ်မှုထမ်းခိုင်းခံရမှာကို စိုးရိမ်ပြီး ချက်ချင်း အိမ်ပြန်လွှတ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မလေးရှား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုဟာမက် ဟာဆန်ကတော့ လွှတ်တော်မှာ မလေးရှားရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံမှူးကို ဒီသတင်းတွေကို စုံစမ်းပြီး ရှင်းလင်းချက် တောင်းဖို့ ညွှန်ကြားမယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံက ဘေးကင်းလုံခြုံပြီး ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ ဆက်ဆံမယ်လို့ ကတိပေးထားတာကို လေးစားလိုက်နာဖို့ မလေးရှားက မျှော်လင့်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံးကလည်း ပဋိပက္ခ ဆက်နေချိန်မှာ ဘေးကင်းစွာ ပြန်ပို့လို့ မရဘူးလို့ ဝေဖန်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒါ့အပြင် မလေးရှား အစိုးရဟာ မြန်မာ ဒုက္ခသည် ငါးထောင်ခန့်ကို ပြန်ပို့ရေး ဆက်လုပ်သွားမယ်လို့ မလေးရှား ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဆိုင်ဖ်အွဒ္ဒင် နာစူရှင် အစ္စမာအီးလ်က အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်ကိုးရက်မှာ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မလေးရှား ရှေ့နေများအသင်းရဲ့ ပြန်ပို့မှု ယာယီ ရပ်ဆိုင်းရေး လျှောက်ထားမှုကို တရားရုံးက ပယ်ချခဲ့ပြီးနောက် ဒီဆုံးဖြတ်ချက် ထွက်လာတာ ဖြစ်ပြီး၊ တရားစီရင်ရေး ပြန်လည်သုံးသပ်မှုကိုတော့ ဒီဇင်ဘာ ရှစ်ရက်မှာ ကြားနာမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

သတင်းတိုများ

ကော့လင်း ခရိုင် တပ်ရင်း လေးကတော့ ဝန်းသိုမြို့နယ်မှာ စစ်တပ်က အရပ်သားတွေကို လူသားဒိုင်းအဖြစ် သုံးခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး၊ စစ်ဆင်ရေးတွေကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့ရတဲ့ အရပ်သားတွေကို အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်ခုနှစ်ရက် သီတင်းကျွတ်ပွဲတော်နေ့မှာ လူသိရှင်ကြား တောင်းပန်ခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းလွှာက ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တပ်ရင်းရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ စစ်တပ်က သုံ့ပန်းတွေနဲ့ အရပ်သားတွေကို နှိပ်စက်ပြီး မြေမြှုပ်မိုင်း ဖောက်ခွဲဖို့ စစ်ကြောင်းရှေ့က လမ်းလျှောက်ခိုင်းခဲ့တယ်လို့ စွပ်စွဲထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီစွပ်စွဲချက်တွေဟာ တပ်ရင်းရဲ့ ပြောကြားချက် တစ်ခုတည်းကို အခြေခံထားပါတယ်။

အရာတော်မြို့နယ်မှာလည်း အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်ခုနှစ်ရက် နေ့လယ်မှာ မုံရွာ ခရိုင် တပ်ရင်း သုံးနဲ့ အရာတော် မြို့နယ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တို့က ပျူစောထီး စခန်းချတဲ့ သစ်ကျင်းကြီးရွာကို အဝေးပစ် ဒုံးကျည် ဆယ်လုံး ပစ်ခတ်ခဲ့တယ်လို့ မိုးမခ သတင်းလွှာက ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တိုက်ခိုက်မှုဟာ တစ်နာရီခန့် ကြာခဲ့ပြီး၊ တော်လှန်ရေး အဖွဲ့တွေဘက်က ထိခိုက်မှု မရှိဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်တပ်နဲ့ ပျူစောထီးဘက်က ထိခိုက်မှုကိုတော့ စုံစမ်းနေဆဲ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

သီတင်းကျွတ်ကာလ အကြမ်းဖက်မှုတွေအနေနဲ့ အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်ခုနှစ်ရက် ညမှာ ရေဖြူမြို့နယ် ကံပေါက်ဒေသက ပွဲတော်မှာ ရန်ဖြစ်ရာက လူငယ် နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ တောင်ကြီးမြို့မှာလည်း စစ်တပ်နဲ့ ဆက်နွှယ်တဲ့ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဝင်တွေ အချင်းချင်း ပစ်ခတ်ရာက နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မူဆယ်မြို့မှာလည်း ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဝင် ပစ်ခတ်မှုကြောင့် အမျိုးသမီး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်ခြောက်ရက် မနက် ဆယ့်တစ်နာရီခန့်မှာ မလှိုင်မြို့ အမှတ် သုံး ရပ်ကွက်က မျိုးအောင် စက်ဘီးဆိုင်အပြင်မှာ ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပြီး ရှစ်ဆယ့်ငါး နှစ်အရွယ် ဒေါ်ချိုတီ သေဆုံးကာ ငါးဆယ့်သုံး နှစ်အရွယ် ဦးဇော်မိုး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မလှိုင် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့တွေကတော့ ဒီပေါက်ကွဲမှုမှာ ပါဝင်ခြင်း မရှိဘူးလို့ ငြင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မေရီလန်းပြည်နယ်မှာ အောက်တိုဘာ ဆယ့်နှစ်ရက်က ကျင်းပခဲ့တဲ့ လင်းလင်းရဲ့ သီယေတာ-နှစ်ဆယ့်တစ် ဖျော်ဖြေပွဲဟာ မြန်မာ့ နွေဦးတော်လှန်ရေးအတွက် အမေရိကန် ဒေါ်လာ သုံးသောင်း ခုနှစ်ထောင့် ကိုးရာခြောက် ရရှိခဲ့တယ်လို့ စီစဉ်သူတွေကို ကိုးကားပြီး မိုးမခ သတင်းလွှာက ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကျဆုံးတော်လှန်ရေးသမား နှစ်ဦးရဲ့ အမှတ်တရ ပစ္စည်းတွေ လေလံတင်ရောင်းချမှုကနေ အမေရိကန် ဒေါ်လာ တစ်သောင်းငါးထောင်ကျော် ရရှိခဲ့ပြီး၊ အဲဒီငွေတွေကို ကျဆုံးသူတွေရဲ့ မိသားစုတွေကို ပေးအပ်သွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကလန္တန်မြစ်မှာလည်း ငါးဖမ်းလှေတစ်စင်းကို စစ်တပ်ရေတပ်က ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ရိုဟင်ဂျာ လေးဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ရိုဟင်ဂျာ မော်နီတာ သတင်းဌာနက အောက်တိုဘာ နှစ်ဆယ့်ကိုးရက်မှာ ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီသတင်းဟာ သတင်းဌာန တစ်ခုတည်းရဲ့ ဖော်ပြချက်ကို အခြေခံထားပြီး၊ သီးခြား အတည်ပြုချက် မရှိသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

ရင်းမြစ်များ

• မိုးမခ သတင်းလွှာ (October 29, 2026) — October 29, 2026 (m.CDM Domestic News): moemaka.net
• ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန (October 28, 2026) — Lazaro leads humanitarian mission in Myanmar: balita.org
• Asia Pacific Insights (October 29, 2026) — ASEAN distributes humanitarian aid to displaced families in Myanmar: asiapacificinsights.com
• ရိုက်တာ သတင်းဌာန (October 28, 2026) — ASEAN envoy to lead humanitarian mission to Myanmar (via Y'all 106.7): yall1067.com
• ထိုင်း ချမ်နယ် ခုနှစ် သတင်း (October 29, 2026) — Myawaddy fighting spills into Mae Sot, Thai woman injured: youtube.com
• Global 1 News (October 29, 2026) — Myanmar army-Karen clashes spill across border, injuring Thai woman (citing Khaosod English): global1.news
• Murray Hunter (October 29, 2026) — Over 400 Rakhine Returnees from Malaysia Held in Military Custody in Yangon (citing DVB, Narinjara, BNI): murrayhunter.substack.com
• The Leaders Online (October 29, 2026) — Malaysia to proceed with repatriation of 5,000 Myanmar refugees after court ruling: theleaders-online.com
• ရိုဟင်ဂျာ မော်နီတာ (October 29, 2026) — Four Rohingya Killed as Myanmar Military Navy Opens Fire on Fishing Boat in Kaladan River: rohingyamonitor.com

ဆက်ဖတ်ရန် →

တရုတ်က တော်လှန်ရေးတပ်များ ထိန်းချုပ် နယ်စပ်ဂိတ်များတွင် ကုန်သွယ်မှု အပြည့်အဝ ပြန်ဖွင့်ပေးချိန် — မင်းအောင်လှိုင် ဝေဖန်

တရုတ်က တော်လှန်ရေးတပ်များ ထိန်းချုပ် နယ်စပ်ဂိတ်များတွင် ကုန်သွယ်မှု အပြည့်အဝ ပြန်ဖွင့်ပေးချိန် — မင်းအောင်လှိုင် ဝေဖန်

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

တရုတ်နိုင်ငံက တော်လှန်ရေးတပ်များ ထိန်းချုပ်ထားသော နယ်စပ်ဂိတ်များတွင် ကုန်သွယ်မှုကို အပြည့်အဝ ပြန်ဖွင့်ပေးလိုက်ချိန်တွင် မင်းအောင်လှိုင်က ဝေဖန်မှုများ ဖော်ပြခဲ့ကြောင်း ခေတ်သစ်သတင်းဌာနက သတင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ နယ်စပ်ဂိတ်များနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးကို တပ်မတော်ကသာ စီမံခန့်ခွဲရမည်ဖြစ်ပြီး အခြားအဖွဲ့အစည်း၊ အခြားနိုင်ငံ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခွင့် မရှိဟု သူက ဆိုသည်။ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမှ ဝင်ငွေရနေခြင်းသည် နိုင်ငံတော် အခွန်ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်သည်ဟုလည်း သူက ဆိုသည်။

မင်းအောင်လှိုင် ဘာပြောခဲ့လဲ

ဇူလိုင် ၉ ရက်၊ နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပသော အိန္ဒိယ–မြန်မာ၊ တရုတ်–မြန်မာ ဘက်စုံကူးသန်းသွားလာရေးစီမံကိန်းနှင့် ကုလားတန်မြစ် ဘက်စုံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစီမံကိန်း အစည်းအဝေးတွင် မင်းအောင်လှိုင်က မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်ဂိတ်များနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးသည် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသော နိုင်ငံအစိုးရများအကြား ကိစ္စသာဖြစ်ပြီး ကြားခံအဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ရပ်က ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခွင့် မရှိဘဲ၊ လက်ရှိ နယ်စပ်ဂိတ်များနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကို တပ်မတော်ကသာ စီမံခန့်ခွဲရမည်ဟု ပြောကြားခဲ့ကြောင်း ခေတ်သစ်က ဇူလိုင် ၁၀ ရက်တွင် သတင်းဖော်ပြခဲ့သည်။

ထို့အပြင် တပ်မတော်က ၎င်း၏ မဟာဗျူဟာလမ်းများနှင့် နယ်စပ်မြို့များကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီး လုံခြုံရေးတိုးမြှင့်မည်ဟုလည်း သူက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဇွန် ၂၃ ရက်က ခေတ်သစ်သတင်းတွင်လည်း မင်းအောင်လှိုင်က တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်စဉ် တရုတ် ဘဏ္ဍာရေးသတင်းဌာနနှင့် အင်တာဗျူးတွင် လက်ရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ထားသော တရုတ်–မြန်မာ နယ်စပ်ဒေသ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးကိစ္စများသည် တပ်မတော်တစ်ရပ်တည်း၏ တာဝန်သာဖြစ်ပြီး အခြားအဖွဲ့ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခွင့် မရှိဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

မြေပြင်အခြေအနေ — ဂိတ်များကို ဘယ်သူ ထိန်းချုပ်ထားလဲ

ခေတ်သစ်သတင်း၏ ဖော်ပြချက်အရပင် မြေပြင်တွင် အိန္ဒိယ–မြန်မာ နယ်စပ်မြို့များနှင့် လမ်းကြောင်းများကို ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၊ ထိုင်း–မြန်မာ နယ်စပ်ကို ကရင်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များနှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၊ တရုတ်–မြန်မာ နယ်စပ်ကို MNDAA၊ KIA၊ UWSA အပါအဝင် တိုင်းရင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ထားသည်။

တရုတ်နိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအကြား နယ်စပ်ဂိတ် ၈ ခုရှိသည့်အနက် မူဆယ်–ရွှေလီဂိတ်တစ်ခုသာ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပြီး ကျန်ဂိတ်များ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ပိတ်ထားရသည်ဟု မင်းအောင်လှိုင်ကိုယ်တိုင်က စက်တင်ဘာ ၇ ရက်က တရုတ်နိုင်ငံတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

တရုတ်က နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး အပြည့်အဝ ပြန်ဖွင့်ပေးနေခြင်း

အောက်တိုဘာလအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံက ကချင်နှင့် ရှမ်းမြောက် နယ်စပ်ဒေသများတွင် မြန်မာဘက်ခြမ်း ကုန်သွယ်ရေးကို ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့ပြီး ယခင်က တားမြစ်ထားသော ကုန်ပစ္စည်းများ ပြန်လည်ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်ဟု နယ်စပ်ကုန်သည်များနှင့် ကားသမားများကို ကိုးကား၍ သတင်းတစ်ရပ်က ဖော်ပြခဲ့သည်။ လောင်စာဆီမှာမူ ဆက်လက်ထိန်းချုပ်ထားဆဲဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ဤသတင်းမှာ ရင်းမြစ်တစ်ခုတည်းဖြင့်သာ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပြီး သီးခြားရင်းမြစ်ဖြင့် အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ။

ဤအခြေအနေတွင် မင်းအောင်လှိုင်၏ "တပ်မတော်ကသာ စီမံရမည်" ဟူသော ပြောကြားချက်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ နယ်စပ်ဂိတ်များ အပြည့်အဝ ဖွင့်ပေးမှုအပေါ် ကန့်ကွက်သည့်သဘော သက်ရောက်နေသည်။ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမှ ရသော ဝင်ငွေများ နိုင်ငံတော် အခွန်အဖြစ် မရောက်ဘဲ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များထံ ရောက်နေခြင်းသည် နိုင်ငံတော် အခွန်ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်သည်ဟု သူ၏ အငြင်းပွားချက်က ဆိုသည်။

ဤသည်မှာ နယ်စပ်ဂိတ်ထိန်းချုပ်ရေးနှင့် အခွန်ကောက်ခံရေး မည်သူ့လက်ထဲတွင် ရှိသင့်သည်ဆိုသော စနစ်ပြဿနာဖြစ်သည် — ဂိတ်များကို ထိန်းချုပ်သူတိုင်း အခွန်ကောက်ခံခွင့်ရနေသည့် စနစ်ကိုယ်တိုင်က ပြဿနာဖြစ်သည်။

ရင်းမြစ်များ

• Khit Thit Media — TV report (တရုတ်က တော်လှန်ရေးတပ်များ ထိန်းချုပ် နယ်စပ်ဂိတ်များတွင် ကုန်သွယ်မှု အပြည့်အဝ ပြန်ဖွင့်ပေးချိန်၊ မင်းအောင်လှိုင် ဝေဖန်မှု)
• Khit Thit Media — Afternoon News, 10 July 2026 (9 July Naypyidaw meeting)
• Khit Thit Media — Evening News, 23 June 2026 (China Financial News interview)
• Khit Thit Media — Evening News, 7 September 2026 (Muse–Shwe Li gate remarks in China)
• BBM (Breaking Brainwashed Media) — Facebook post, 23 October 2026 (China border-trade reopening; single source, unverified)

ဆက်ဖတ်ရန် →

စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၇: အာဏာသိမ်းရန် ပြင်ဆင်မှုများ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ – ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁)

စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၇: အာဏာသိမ်းရန် ပြင်ဆင်မှုများ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ – ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁)

📅 💬 မှတ်ချက်

ရဲရင့်ငယ် — ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

အပိုင်း ၆: စစ်ဘုရင် — အပိုင်း ၆: ၂၀၁၈ "တာဝန်ခံမှု ပြဇာတ်"

အပိုင်း ၇ ကို ဆက်လက် တင်ပြပါမယ်။

အပိုင်း ၆ ရဲ့ အဆုံးမှာ မေးခွန်းတစ်ခု ချန်ခဲ့တယ် — ၂၀၁၈ "တာဝန်ခံမှု ပြဇာတ်" ပြီးတဲ့အခါ၊ တပ်မတော်က ရှေ့ကို ဘယ်လို ဆက်သွားမလဲ။ အဖြေက နှစ်နှစ်အကြာမှာ ပေါ်လာတယ် — ရွေးကောက်ပွဲကို မျက်စိဒေါက်ထောက် ကြည့်နေတဲ့ အဆင့်မဟုတ်ဘူး၊ အာဏာသိမ်းဖို့ ပြင်ဆင်တဲ့ အဆင့်ပဲ ဖြစ်လာတယ်။

၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာ ၈ — ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ရလဒ်

၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့တယ်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) က နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်တွင် တရားဝင်ရလဒ်များကို ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။

ရလဒ်က ရှင်းလင်းတယ် — အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) က လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးတွင် ၄၇၆ နေရာအနက် ၃၉၆ နေရာ၊ ဆိုလိုသည်မှာ ၈၃ ရာခိုင်နှုန်း အနိုင်ရခဲ့တယ်။ စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) ကတော့ ၃၃ နေရာ၊ ဆိုလိုသည်မှာ ၆ ဒသမ ၉ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရခဲ့တယ်။

ဒါက ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲရဲ့ ပုံစံကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်စေတယ် — အပိုင်း ၄ မှာ တွေ့ခဲ့သလို၊ လူထုက NLD ကို ထပ်မံ ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး၊ စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပါတီက အနည်းစုသာ ရခဲ့တယ်။ ဒီတစ်ခါမှာတော့ ကွာခြားချက်တစ်ခု ရှိတယ် — တပ်မတော်က ရလဒ်ကို လက်ခံမယ့်အစား၊ ရလဒ်ကိုယ်တိုင်ကို မေးခွန်းထုတ်ဖို့ ရွေးချယ်ခဲ့တယ်။

မဲမသမာမှု စွပ်စွဲချက်များ — စွပ်စွဲချက်နှင့် တုံ့ပြန်ချက်များ

၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် တပ်မတော်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မင်းထွန်းက မဲစာရင်းများတွင် "မဲမသမာမှု ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော မမှန်ကန်မှု ၈ ဒသမ ၆ သန်း" ရှိသည်ဟု ဆိုခဲ့တယ်။ ထိုနေ့တည်းက သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာပဲ ရွေးကောက်ပွဲအငြင်းပွားမှု မဖြေရှင်းပါက တပ်မတော်က "အရေးယူမည်" ဟုလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒါကို စွပ်စွဲချက်အဖြစ် မှတ်ထားဖို့ အရေးကြီးတယ် — အတည်ပြုထားသော အချက်အလက်အဖြစ် မဟုတ်ဘူး။ အကြောင်းမှာ တုံ့ပြန်ချက်များက တစ်ဖက်သတ် မဟုတ်လို့ပဲ။

အာဏာမသိမ်းမီ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) က ဤစွပ်စွဲချက်များကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး၊ မဲရေတွက်မှုများကို လူသိရှင်ကြား ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့တယ်။ ရွေးကောက်ပွဲစောင့်ကြည့်အဖွဲ့များဖြစ်သော ANFREL နှင့် International IDEA တို့ကလည်း စွပ်စွဲချက်များကို ထောက်ခံသော ယုံကြည်ရသော အထောက်အထား တစ်ခါမျှ တင်ပြခဲ့ခြင်း မရှိကြောင်း ကောက်ချက်ချခဲ့တယ်။

ဆိုလိုတာက — စွပ်စွဲချက်က ကြီးမားတယ်၊ ၈ ဒသမ ၆ သန်း။ ဒါပေမဲ့ စွပ်စွဲချက်ကို ထောက်ခံသော ယုံကြည်ရသော အထောက်အထားကို ကော်မရှင်ရော၊ လွတ်လပ်သော စောင့်ကြည့်အဖွဲ့များရော တွေ့ရှိခဲ့ခြင်း မရှိဘူး။ စွပ်စွဲချက်က သူ့ဘာသာ ကျန်နေတယ်၊ အထောက်အထားက ရောက်မလာဘူး။

၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီလ — တစ်လအတွင်း အရှိန်မြှင့်လာပုံ

ဇန်နဝါရီလအတွင်းမှာ သတိပေးချက်များက တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် တက်လာတယ်။ ရက်စွဲအတိုင်း ကြည့်ပါ။

ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက် — ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မင်းထွန်းက ရွေးကောက်ပွဲအငြင်းပွားမှု မဖြေရှင်းပါက တပ်မတော်က "အရေးယူမည်" ဟု ပြောကြားပြီး၊ အာဏာသိမ်းရန် ငြင်းဆိုခြင်း မပြုခဲ့။ "အရေးယူမည်" ဆိုသော စကားလုံးက ဘာကို ဆိုလိုသည်ကို မရှင်းလင်းဘူး — ဒါပေမဲ့ အာဏာသိမ်းမည့်အကြောင်း ငြင်းဆိုခြင်း မပြုခြင်းကလည်း ရှင်းလင်းတဲ့ သတိပေးချက်တစ်ခု ဖြစ်တယ်။

ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက် — မင်းအောင်လှိုင်က ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို "ရုပ်သိမ်း/ပယ်ဖျက်" နိုင်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့တယ်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုတာ တပ်မတော်ကိုယ်တိုင်က ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှာ ရေးဆွဲခဲ့ပြီး၊ တပ်မတော်၏ အာဏာကို ကာကွယ်ပေးထားတဲ့ စာတမ်းဖြစ်တယ်။ အဲဒီစာတမ်းကိုယ်တိုင်ကို "ပယ်ဖျက်" နိုင်တယ်လို့ တပ်ချုပ်ကိုယ်တိုင်က ပြောလိုက်တာက၊ တရားဥပဒေဘောင်အတွင်းကနေ ဖြေရှင်းမယ့် လမ်းကြောင်းကို စွန့်လွှတ်လိုက်တယ်ဆိုတဲ့ သဘော သက်ရောက်တယ်။

ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက် — တပ်မတော်က ဖွဲ့စည်းပုံကို "ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည်" ဟု ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။ Reuters သတင်းဌာနက "အာဏာသိမ်းမည့် စိုးရိမ်မှုများကို ပြေလျော့စေသည်" ဟု ခေါင်းစဉ်တပ်ခဲ့တယ်။ သို့သော် နောက်ပိုင်း ဆန်းစစ်သူများက ဤစကားလုံးများကိုယ်တိုင်က သတိပေးချက်ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့တယ်။

ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ — ဖွဲ့စည်းပုံကို "ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည်" ဟု ဆိုခြင်းက၊ ဖွဲ့စည်းပုံကို ချိုးဖောက်နေသူတစ်ဦးဦး ရှိသည်ဟု ဆိုလိုနေလို့ပဲ။ တပ်မတော်က ဖွဲ့စည်းပုံကို ကာကွယ်မည်ဆိုရင်၊ ဘယ်သူ့ကို ဆန့်ကျင်ပြီး ကာကွယ်မှာလဲ။ ရွေးကောက်ခံအစိုးရကိုလား။ ဒီမေးခွန်းရဲ့ အဖြေက နှစ်ရက်အကြာမှာ ပေါ်လာတယ်။

ဒီအပိုင်းက ဘာကို ပြသလဲ

ဒီသုံးလအတွင်းမှာ ပုံစံတစ်ခု ပေါ်လာတယ်။

ပထမ — ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်က တပ်မတော်အတွက် မနှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်ကလို NLD က အပြတ်အသတ် အနိုင်ရခဲ့ပြီး၊ USDP က ၃၃ နေရာသာ ရခဲ့တယ်။

ဒုတိယ — ရလဒ်ကို လက်မခံဘဲ၊ တပ်မတော်က မဲမသမာမှု စွပ်စွဲချက်ကို တင်ပြခဲ့တယ်။ စွပ်စွဲချက်က ကြီးမားတယ် — ၈ ဒသမ ၆ သန်း — ဒါပေမဲ့ ကော်မရှင်ရော၊ လွတ်လပ်သော စောင့်ကြည့်အဖွဲ့များရော ထောက်ခံသော အထောက်အထား မတွေ့ခဲ့ဘူး။

တတိယ — စွပ်စွဲချက်ကနေ သတိပေးချက်သို့၊ သတိပေးချက်ကနေ ဖွဲ့စည်းပုံကို "ပယ်ဖျက်" နိုင်သည်ဟူသော ပြောကြားချက်သို့၊ ထို့နောက် ဖွဲ့စည်းပုံကို "ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည်" ဟူသော ကြေညာချက်သို့ — ဇန်နဝါရီလ တစ်လအတွင်းမှာ ဘာသာစကားက တဖြည်းဖြည်း ပြင်းထန်လာတယ်။

ဒါက အာဏာသိမ်းရန် ပြင်ဆင်မှု၏ ပုံစံပဲ — ရလဒ်ကို မေးခွန်းထုတ်ခြင်း၊ အထောက်အထားမရှိသော စွပ်စွဲချက်ကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောခြင်း၊ ပြီးတော့ တရားဥပဒေဘောင်ကို ကိုယ်တိုင်က ပြင်ဆင်နိုင်သည်ဟု အချက်ပြခြင်း။

ပြင်ဆင်မှုပြီးတဲ့အခါ၊ နောက်ထပ်အဆင့်က ပြင်ဆင်မှုကိုယ်တိုင် မဟုတ်တော့ဘူး — လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ခြင်းပဲ ဖြစ်လာတယ်။

နောက်အပိုင်းမှာ: ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ — အာဏာသိမ်းသည့်နေ့ — ရွေးကောက်ခံရသော လွှတ်တော် နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပရန် နာရီပိုင်းအလို မိုးမလင်းမီ ဖမ်းဆီးမှုများ၊ မြဝတီရုပ်သံမှ တစ်နှစ်ကြာ ထိန်းချုပ်ကြောင်း ကြေညာချက်၊ ဒုတိယသမ္မတ မြင့်ဆွေကို ယာယီသမ္မတအဖြစ် ခန့်အပ်မှုနှင့် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၇ အရ တစ်နှစ် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာမှု။

ရင်းမြစ်များ

• UK Parliament Research Briefing (2020 election results: NLD 396 of 476, USDP 33)
• Lowy Institute (2020 election results)
• Burma News International (Zaw Min Tun press conference, 26 January 2021 — 8.6 million alleged irregularities)
• ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) — pre-coup denial of fraud allegations
• ANFREL; International IDEA (no credible evidence supporting the allegations)
• Reuters; East Asia Forum (Min Aung Hlaing, 27 January 2021 — constitution could be revoked/abolished)
• Reuters; New Mandala (30 January 2021 statement — constitution would be protected; later analysts' comment)

ဆက်ဖတ်ရန် →