အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း သေဆုံးသူ တစ်သိန်းကျော်လာပြီး အများစုက ပြည်သူတွေလို့ UN အရာရှိတွေပြော
ရဲရင့်ငယ် — ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆
အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း သေဆုံးသူ တစ်သိန်းကျော်လာပြီး အများစုက ပြည်သူတွေလို့ UN အရာရှိတွေပြော
ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ တတိယကော်မတီရဲ့ အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်က အစည်းအဝေးမှာ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလအရာရှိ သုံးဦးက မြန်မာ့အခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အစီရင်ခံစာတွေ တင်ပြခဲ့ကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီသုံးဦးကတော့ ကုလအတွင်းရေးမှူးချုပ်ရဲ့ မြန်မာဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် ဂျူလီဘစ်ရှော့၊ မြန်မာဆိုင်ရာ လွတ်လပ်တဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ယန္တရား (IIMM) အကြီးအကဲ နစ်ကိုလက်စ် ကူးမ်ဂျီယန်နဲ့ မြန်မာ့ လူ့အခွင့်အရေး အခြေအနေ အထူးအစီရင်ခံစာ ကယ်လီ ကူရီ တို့ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးကျော်မိုးထွန်းလည်း အဲဒီအစည်းအဝေးကို တက်ရောက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
သေဆုံးသူ တစ်သိန်းကျော် — အများစုက အရပ်သားများ
ကူရီက အာဏာသိမ်းပြီး ငါးနှစ်အတွင်းမှာ ပဋိပက္ခနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး သေဆုံးသူ ၁ သိန်းကျော်လွန်လာပြီလို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သေဆုံးသူ အများစုဟာ အရပ်သား ပြည်သူတွေ ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ထောက်ပြခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မင်းအောင်လှိုင်က ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လမှာ သမ္မတရာထူး ယူခဲ့ပြီးနောက် ရက် ၁၀၀ အစီအစဉ်ကို ကြေညာခဲ့တယ်လို့ ကူရီက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီ ရက် ၁၀၀ ကာလအတွင်းမှာ စစ်တပ်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု၊ လက်နက်ကြီး ပစ်ခတ်မှုနဲ့ အရပ်သား နေအိမ်တွေကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးမှုတွေ ပိုမို အရှိန်မြှင့်ခဲ့တယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်ကို မြန်မာ့ဒုက္ခရဲ့ အဓိက ဗိသုကာလို့လည်း သူက ခေါ်ဆိုခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဘစ်ရှော့ — မြန်မာက ကုလအတွက် စမ်းသပ်မှု
ဘစ်ရှော့က စစ်ပွဲနဲ့ ဒီပဋိပက္ခကို ဖြေရှင်းလို့ရတယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆကို စိန်ခေါ်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ သက်ဆိုင်မှုကို မေးခွန်းထုတ်နေချိန်မှာ မြန်မာက စမ်းသပ်မှု ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီအကျပ်အတည်းကို အပြီးအပိုင် ဖြေရှင်းလို့ မရတော့မယ့် အဆင့် မရောက်ခင် ကုလသမဂ္ဂက ဆောင်ရွက်နိုင်မလားလို့လည်း သူက မေးခွန်းထုတ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ကုလသမဂ္ဂ ခန့်မှန်းချက်အရ လူပေါင်း ၁၆ သန်းကျော်က လူသားချင်း စာနာမှု အကူအညီ လိုအပ်နေပြီး၊ ပြည်တွင်း နေရပ်စွန့်ခွာသူ ၄ သန်းကျော် ရှိတယ်လို့ ဘစ်ရှော့က ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တော်လှန်ရေးဘက်က စစ်တပ်ဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလကတည်းက အရပ်သား အနည်းဆုံး ၈၅၀၀ ကို သတ်ခဲ့တယ်လို့ စွပ်စွဲထားတယ်လို့လည်း သူက တင်ပြခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၈၅၀၀ ဆိုတာ တော်လှန်ရေးဘက်ရဲ့ စွပ်စွဲချက်ဖြစ်ပြီး၊ ကုလရဲ့ တရားဝင် ရေတွက်ချက် မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။
နေပြည်တော်က နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသား ၁၆၀,၀၀၀ ခန့် လွှတ်ပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပေမဲ့၊ တော်လှန်ရေးဘက်ကတော့ လူ ၂၀,၀၀၀ ကျော် မတရား ဖမ်းဆီးခံနေရဆဲဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီထဲမှာ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုတယ်လို့လည်း ဘစ်ရှော့က တင်ပြခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ နိုင်ငံတကာရဲ့ တောင်းဆိုမှုတွေကြောင့် နေပြည်တော်က ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ ICRC တွေ့ဆုံခွင့် ပေးခဲ့ပြီး၊ သူ့သားနဲ့ ဆက်သွယ်ခွင့်လည်း ပေးခဲ့တယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ကူးမ်ဂျီယန် — စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေကို စုံစမ်းနေဆဲ
ကူးမ်ဂျီယန်က မြန်မာပြည်သူတွေဟာ စစ်ရာဇဝတ်မှုနဲ့ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေကို ပိုမို သက်ရောက် ခံစားလာနေရတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်တပ်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကို ပိုမို အားကိုးလာတယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပတ်လောက်က လေယာဉ်တွေက စစ်ကိုင်းတိုင်းက ဘုန်းကြီးကျောင်းတစ်ကျောင်းနဲ့ ချင်းပြည်နယ်က ခရစ်ယာန် ဘုရားကျောင်းတစ်ကျောင်းကို ဗုံးကြဲခဲ့တယ်လို့ သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့လကလည်း ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောက်တော်အနီးက စျေးတစ်ခုကို ဗုံးကြဲလို့ လူ ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
စစ်တပ်ရဲ့ စစ်ကြောရေး စခန်းတွေမှာ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တပ်မှူးတွေနဲ့ စစ်ကြောရေးသမားတွေကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့တယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သက်သေတွေက လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှု၊ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှု၊ လည်ပင်းညှစ်သတ်မှုနဲ့ လျှပ်စစ်ရှော့တိုက်မှုတွေအကြောင်း ပြောပြခဲ့ကြတယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်တပ်ကို ဆန့်ကျင်တဲ့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေရဲ့ ရက်စက်မှုစွပ်စွဲချက်တွေကိုလည်း စုံစမ်းနေတယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
IIMM ဟာ သက်သေ ၇၅၀ ကျော်ရဲ့ ထွက်ဆိုချက်တွေနဲ့ ရင်းမြစ် ၁,၆၀၀ ကျော်က ရရှိတဲ့ ဗီဒီယို၊ ဓာတ်ပုံ၊ ဂြိုဟ်တုပုံနဲ့ ငွေကြေးမှတ်တမ်းတွေ စုဆောင်းထားတယ်လို့ သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီအထောက်အထားတွေကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်ခုံရုံး (ICC)၊ အာဂျင်တီးနား ဖက်ဒရယ်တရားရုံးနဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံး (ICJ) တို့ကို မျှဝေထားတယ်လို့လည်း သူက ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မှတ်ချက် — ဒီဆောင်းပါးမှာ ကိုးကားထားတဲ့ ကုလသမဂ္ဂ အစည်းအဝေး မှတ်တမ်းဟာ အလိုအလျောက် အသံဖမ်းစနစ်နဲ့ ထုတ်ထားတဲ့ မှတ်တမ်းဖြစ်ပြီး၊ တရားဝင် မှတ်တမ်းတော့ မဟုတ်ဘူးလို့ ကုလသမဂ္ဂက ဖော်ပြထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ရင်းမြစ်များ
- ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ တတိယကော်မတီ ၂၉ ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေး မှတ်တမ်း (အောက်တိုဘာ ၂၇၊ ၂၀၂၆) — transcripts.un.org
- UN Audiovisual Library — Third Committee 29th plenary meeting (အောက်တိုဘာ ၂၇၊ ၂၀၂၆) — media.un.org
- ဂျူလီဘစ်ရှော့ — တတိယကော်မတီ မြန်မာဆိုင်ရာ မိန့်ခွန်း — reliefweb.int
- နစ်ကိုလက်စ် ကူးမ်ဂျီယန် — တတိယကော်မတီ မြန်မာဆိုင်ရာ မိန့်ခွန်း (အောက်တိုဘာ ၂၇၊ ၂၀၂၆) — reliefweb.int
- ကုလသမဂ္ဂ Web TV — တတိယကော်မတီ ၂၉ ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေး အပြည့်အစုံ (အောက်တိုဘာ ၂၇၊ ၂၀၂၆) — webtv.un.org
- IIMM — October 2026 Bulletin — iimm.un.org
မှတ်ချက်များ
Post a Comment