တကယ်သုံးမသုံး ဘယ်သူသိမလဲ — ပညာရေး ၉.၂၂% ဆိုတဲ့ ကိန်းကို စစ်ကြည့်ခြင်း
ရဲရင့်ငယ် — ၂၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆
အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက် နေပြည်တော် သမ္မတအိမ်တော်မှာ ကျင်းပတဲ့ အမျိုးသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးရေး တက္ကသိုလ် ပညာရေးဘွဲ့ သင်တန်း အမှတ်စဉ် (၈) ဩဝါဒခံယူပွဲမှာ မင်းအောင်လှိုင်က ကိန်းဂဏန်း နှစ်ခု ပြောလိုက်ပါတယ်။ ၂၀၂၆-၂၇ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်မှာ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနအတွက် နိုင်ငံတော် ဘတ်ဂျက်ရဲ့ ၆.၉၂% သုံးမယ်၊ တခြားဝန်ကြီးဌာနတွေရဲ့ ပညာရေး သုံးစရိတ်ပါ ပေါင်းရင် ၉.၂၂% ရှိမယ်တဲ့။ လာမယ့်နှစ်မှာ ၁၀% ကျော်၊ နောက်တနှစ် ၁၅%၊ နောက် ငါးနှစ်အတွင်း ၂၀% အထိ တိုးမြှင့်သွားမယ်လို့လည်း ကတိပြုသွားပါတယ်။
ရာခိုင်နှုန်း ကိန်းကတော့ လှပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ရာခိုင်နှုန်းရဲ့ နောက်က မူလကိန်းဂဏန်းကိုတော့ ဘယ်သူမှ မမြင်ဖူးပါဘူး။
ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရှိပြီး မူလကိန်းဂဏန်း မရှိ
၉.၂၂% ဆိုတာ ဘတ်ဂျက် စုစုပေါင်းရဲ့ ရာခိုင်နှုန်းပါ။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၆-၂၇ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် ဘတ်ဂျက် စုစုပေါင်း ဘယ်လောက်လဲဆိုတာကို စစ်ကောင်စီက ထုတ်ပြန်မထားပါဘူး။ Myanmar Business Journal ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ ဘဏ္ဍာရေး ကော်မရှင် အစီရင်ခံစာ အကျဉ်းမှာတောင် စုစုပေါင်း ပမာဏနဲ့ ကဏ္ဍအလိုက် ပမာဏတွေကို မဖော်ပြထားပါဘူး။
အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အခြေအနေ အစီရင်ခံစာအရ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဘတ်ဂျက် အဆိုပြုလွှာ၊ နိုင်ငံပိုင် လုပ်ငန်းတွေရဲ့ ဘဏ္ဍာရေး စာရင်း၊ နှစ်ကုန် အစီရင်ခံစာတွေ ထုတ်ပြန်တာ ရပ်သွားပြီး ၂၀၂၄-၂၅ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်ကစလို့ အသေးစိတ် ကိန်းဂဏန်း ပါဝင်တဲ့ ဘတ်ဂျက် ဥပဒေကိုပါ ထုတ်ပြန်တာ ရပ်လိုက်ပါပြီ။
ခန့်မှန်းတွက်ကြည့်ရင်တော့ — စစ်ကောင်စီ ကိုယ်တိုင် ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (GDP) ကျပ် ၁၉၅ ထရီလီယံကျော်နဲ့ ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့ အစိုးရ သုံးစရိတ် အချိုးကို သုံးပြီး တွက်ရင် ဘတ်ဂျက် စုစုပေါင်း ကျပ် ၅၇ ထရီလီယံဝန်းကျင် ဖြစ်နိုင်ပြီး ၉.၂၂% ဆိုတာ ကျပ် ၅.၃ ထရီလီယံခန့် (အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁.၁၅ ဘီလီယံဝန်းကျင်) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်သက်သက်ပါ — စစ်ဆေးခံလို့ရတဲ့ ကိန်းဂဏန်း မဟုတ်ပါဘူး။
စာရင်း ပို့တာ ရပ်သွားတာ ကြာပြီ
ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အဖွဲ့ (UNESCO) ရဲ့ စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံက ပညာရေး သုံးစရိတ် ကိန်းဂဏန်းကို နိုင်ငံတကာ စာရင်းစနစ်ထဲ နောက်ဆုံး ပို့ခဲ့တာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်ပါ။ အဲဒီနှစ်မှာ ပညာရေး သုံးစရိတ်ဟာ အစိုးရ သုံးစရိတ် စုစုပေါင်းရဲ့ ၉.၇%၊ GDP ရဲ့ ၂.၀% ရှိခဲ့ပါတယ်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း တစ်နှစ်မှ စာရင်း မပို့တော့ပါဘူး။
နိုင်ငံတကာ ဘတ်ဂျက် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု စစ်တမ်း (Open Budget Survey) ၂၀၂၃ အရလည်း ဘတ်ဂျက် အဆိုပြုလွှာ၊ နှစ်ဝက် ပြန်လည်သုံးသပ်ချက်၊ နှစ်ကုန် အစီရင်ခံစာ ဆိုတဲ့ အခြေခံ စာရွက်စာတမ်းတွေကို ထုတ်ကို မထုတ်တော့ပါဘူး။ ထုတ်ပြန်တဲ့ အစီရင်ခံစာတွေမှာလည်း တကယ် သုံးလိုက်တဲ့ ပမာဏကို အမျိုးအစားခွဲပြီး မပြထားပါဘူး။
ဒီတော့ မေးခွန်းက ရှင်းပါတယ်။ စာရင်း မပို့တော့ဘူး၊ ထုတ်ပြန်တဲ့ စာရွက်မှာလည်း အသေးစိတ် မပါတော့ဘူးဆိုရင် ၉.၂၂% ဆိုတဲ့ ကိန်းကို ဘယ်သူက ဘယ်လို စစ်ဆေးနိုင်မှာလဲ။ ပြောလိုက်တဲ့ ကိန်းကို ယုံရုံကလွဲပြီး စစ်ဆေးနိုင်တဲ့ နည်းလမ်း လုံးဝ မရှိပါဘူး။
ခွဲတမ်းနဲ့ တကယ့်အသုံး ကွာဟချက်
နောက်ပြဿနာ တစ်ခုက ခွဲတမ်းနဲ့ တကယ့် အသုံးပါ။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့ စာရင်းအရ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနဟာ ခွဲတမ်းရတဲ့ ဘတ်ဂျက်ကို အပြည့် သုံးနိုင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ၂၀၂၁ မှာ ခွဲတမ်းရဲ့ ၇၀%၊ ၂၀၂၂ မှာ ၇၃% ပဲ သုံးနိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ ပထမ နှစ်ဝက်မှာတော့ တစ်နှစ်လုံး ခွဲတမ်းရဲ့ ၃၂% ပဲ သုံးရသေးပါတယ်။
တကယ် သုံးလိုက်တဲ့ ပညာရေး သုံးစရိတ်ဟာ ၂၀၂၂ မှာ ဘတ်ဂျက် စုစုပေါင်းရဲ့ ၅.၆% ပဲ ရှိခဲ့ပြီး ဒါဟာ ၂၀၁၂ နောက်ပိုင်း အနိမ့်ဆုံး အဆင့်ပါ။ ပမာဏ အနေနဲ့လည်း ပညာရေး သုံးစရိတ်ဟာ ၂၀၂၁ မှာ ၁၆%၊ ၂၀၂၂ မှာ ၁၅% ကျဆင်းသွားခဲ့ပါတယ်။ ငွေကြေး ဖောင်းပွနှုန်းကို ထည့်တွက်လိုက်ရင် ၂၀၂၂-၂၃ ရဲ့ တကယ့် ပညာရေး သုံးစရိတ်ဟာ ၂၀၁၇-၁၈ အဆင့်မှာပဲ ပြန်ရောက်နေပါတယ်။
မြန်မာ့ မဟာဗျူဟာနှင့် မူဝါဒ လေ့လာရေး အင်စတီကျု (ISP-Myanmar) ရဲ့ စာရင်းအရလည်း ၂၀၂၄-၂၅ မှာ ပညာရေးကဏ္ဍ သုံးစရိတ်ဟာ ၆.၀၂% ပဲ ရှိခဲ့ပါတယ်။ အာဏာမသိမ်းခင် နောက်ဆုံးနှစ် ၂၀၂၀-၂၁ ရဲ့ ၈.၀၇% ထက်တောင် နည်းနေသေးတာပါ။
အိမ်နီးချင်းတွေနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင်
၉.၂၂% ကို မျက်နှာစာ အတိုင်း လက်ခံပေးလိုက်ရင်တောင် အဲဒီကိန်းဟာ လာအို တစ်နိုင်ငံကလွဲပြီး အိမ်နီးချင်း အားလုံးရဲ့ အောက်မှာ ရောက်နေပါတယ်။ ဗီယက်နမ်က ၁၅.၅%၊ ဖိလစ်ပိုင်က ၁၅.၂%၊ မလေးရှားက ၁၄.၁%၊ ထိုင်းက ၁၂.၆% သုံးနေကြတာပါ။ UNESCO ရဲ့ စံနှုန်းကတော့ အစိုးရ သုံးစရိတ်ရဲ့ ၁၅% ကနေ ၂၀% အတွင်း ရှိသင့်တယ်လို့ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ မြန်မာရဲ့ ကိုယ်ပိုင် ၂၀၁၉ ကိန်း ၉.၇% ကိုတောင် အခုကြော်ငြာတဲ့ ၉.၂၂% က ပြန်မမီပါဘူး။
"၂၀%" ဆိုတာ ကတိ အဟောင်း
နောက် ငါးနှစ်အတွင်း ၂၀% ဆိုတဲ့ ကတိကလည်း အသစ် မဟုတ်ပါဘူး။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှာ ပြင်ဆင်ခဲ့တဲ့ အမျိုးသား ပညာရေး ဥပဒေမှာကတည်းက ပညာရေး သုံးစရိတ်ကို ပြည်ထောင်စု အစိုးရ သုံးစရိတ်ရဲ့ ၂၀% အထိ မြှင့်တင်ဖို့ သတ်မှတ်ထားပြီးသားပါ။ ဆယ်နှစ်ကျော် ကြာပြီးမှ အဲဒီ ပစ်မှတ် အဟောင်းကိုပဲ နောက်ထပ် ငါးနှစ် အချိန်ယူပြီး လိုက်မယ်လို့ ပြန်ကတိပြုနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကျောင်းခန်း အပြင်ဘက် အခြေအနေကတော့ ISP-Myanmar ရဲ့ စာရင်းအရ ကျောင်းသားအရွယ် ကလေး ၁၃ သန်းခန့်ရှိတဲ့အနက် ၆.၇ သန်းပဲ ကျောင်းတက်နေရပြီး ကလေး ၆.၃ သန်းကျော်ဟာ ကျောင်းပြင်ပ ရောက်နေပါတယ်။ တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ ဖြေဆိုသူဟာလည်း ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မှာ ကိုးသိန်းကျော် ရှိခဲ့ရာကနေ အခုတော့ နှစ်သိန်းခွဲဝန်းကျင်ပဲ ကျန်တော့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ကိန်းဂဏန်း ကြော်ငြာရတာက လွယ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၉.၂၂% ကို အတည်ပြုနိုင်ဖို့ လိုအပ်တာက မိန့်ခွန်းထဲက ရာခိုင်နှုန်း မဟုတ်ပါဘူး — ထုတ်ပြန်တဲ့ ဘတ်ဂျက် စာရွက်စာတမ်းနဲ့ နှစ်ကုန် အသုံး စာရင်းပါ။ အဲဒါတွေ ပြန်မထုတ်သရွေ့၊ နိုင်ငံတကာ စာရင်းစနစ်ထဲ စာရင်း ပြန်မပို့သရွေ့ ဒီကိန်းဟာ စစ်ဆေးလို့ မရတဲ့ ကြော်ငြာ ကိန်းဂဏန်း တစ်ခုအဖြစ်ပဲ ရှိနေပါဦးမယ်။
Sources: Ministry of Information speech report (Oct 22, 2026); Myanmar Business Journal; US Department of State, 2025 Investment Climate Statement: Burma; UNESCO Institute for Statistics, SDG 4 Country Profile: Myanmar; World Bank, Myanmar Fiscal Monitoring & Myanmar Economic Monitor; ISP-Myanmar Situation Brief (Jun 24, 2026); World Bank Education Statistics (EdStats).
မှတ်ချက်များ
Post a Comment