ရဲရင့်ငယ် — ၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆
မူရင်းမှတ်တမ်း: Network for Democracy and Development (NDD), Documentation and Research Department, Mae Sot, Thailand
အပိုင်း ၇: https://www.yeyintnge.net/2026/10/blog-post_28.html
အပိုင်း ၈ ကို ဆက်လက် တင်ပြပါမယ်။
ရဟတ်ယာဉ် ပျက်ကျမှု အပြီး — ဖုံးကွယ်မှုနှင့် သံသယ
သေဆုံးသွားသည့် ရဟတ်ယာဉ်အဖွဲ့သားများမှာ ဗိုလ်မှူးကြီး တင်ဝင်း (၅၁ နှစ်) (လေ/၁၆၃၃) (OTS-14)၊ တပ်မတော်(လေ)၊ ဗိုလ်မှူး စိုးနိုင် (ကိုကိုမောင်) (၄၁ နှစ်) (လေ/၁၈၆၂) (DSA-23)၊ တပ်မတော်(လေ)၊ ဗိုလ်ကြီး နေမင်းအောင် (၂၉ နှစ်) (လေ/၂၁၇၄) (Tayza-20)၊ အမှတ်(၅၆)ရဟတ်ယာဉ်အုပ်၊ တပ်မတော်(လေ)၊ တပ်ကြပ် သိန်းထွန်း (၄၀ နှစ်) (လေ/၁၈၄၀၀)၊ အမှတ်(၅၆)ရဟတ်ယာဉ်အုပ်၊ တပ်မတော်(လေ)၊ တပ်ကြပ် ကျော်ဆွေ (၃၇ နှစ်) (လေ/၁၉၇၅၂)၊ အမှတ်(၅၆)ရဟတ်ယာဉ်အုပ်၊ တပ်မတော်(လေ)၊ တပ်ကြပ် ထိန်လင်းအောင် (၂၉ နှစ်) (လေ/၂၂၆၁၄)၊ အမှတ်(၅၆)ရဟတ်ယာဉ်အုပ်၊ တပ်မတော်(လေ) တို့ ဖြစ်သည်။
နအဖက ဤသတင်းကို နေ့လည်ပိုင်း သတင်းကြေညာချိန်တွင် ချက်ချင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း မပြုဘဲ ဖုံးကွယ်ထားခဲ့သည်။ သို့သော် ပြည်ပသတင်းမီဒီယာများက ချက်ချင်း ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့သည့်အတွက် နအဖစစ်အစိုးရ၏ မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြား၊ မြဝတီရုပ်မြင်သံကြားနှင့် မြန်မာ့အသံတို့က ထိုနေ့ညနေ (၆) နာရီတွင် "နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး (၂)၊ စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ဦးနှင့် တပ်မတော်အရာရှိကြီးများ ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကျပြီး ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ကြောင်း" ဆိုသည့် အထူးသတင်းတိုကလေးကို မလွှဲမရှောင်သာ ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ နောက်နေ့ထုတ် နအဖသတင်းစာများတွင်လည်း ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ဦး၏ အထုပ္ပတ္တိအကျဉ်းနှင့် သူ၏ သေဆုံးမှုအပေါ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်နှင့် ဇနီး ဒေါက်တာ ဒေါ်ခင်ဝင်းရွှေ တို့၏ ဝမ်းနည်းကြေကွဲကြောင်း ကြော်ညာ၊ ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကျစဉ် သေဆုံးခဲ့ရသည့် စစ်ဘက်အရာရှိကြီးတချို့နှင့် ရဟတ်ယာဉ်အဖွဲ့သားတချို့၏ နာရေးကြော်ညာများကိုသာ ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။
စစ်အစိုးရအနေနှင့် ဤလို အရေးကြီးပြီး လူအများ စိတ်ဝင်စားသည့် ဖြစ်စဉ်မျိုးကို တရားဝင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပြီး တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူလူထုကို အမှန်အတိုင်း တင်ပြအစီရင်ခံရမည့် တာဝန် ရှိသည်။ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများတွင်ဆိုလျှင် ဤလိုဖြစ်ရပ်မျိုးကို တရားဝင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပြီး အမှန်အတိုင်း အစီရင်ခံတင်ပြကြမည် သေချာသည်။ သို့သော် စစ်အစိုးရက ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ဦးတို့ စီးနင်းလိုက်ပါလာသည့် ရဟတ်ယာဉ်မှာ ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှုကြောင့် ပျက်ကျခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်ဟု တိုတိုတုတ်တုတ် ဖြေရှင်းခဲ့သည်ကလွဲပြီး ဘယ်လိုဘယ်ပုံ ပျက်ကျခဲ့ရသလဲ၊ ဘယ်သူတွေ သေဆုံးပြီး ဘယ်သူတွေ အသက်ရှင် ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသလဲဆိုသည်တို့ကို ယနေ့အထိ အသေးစိတ် တင်ပြအစီရင်ခံခြင်းမျိုး မပြုလုပ်သေးပေ။ ထို့ကြောင့်လည်း ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ဦးနှင့် ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင်တို့အပါအဝင် တပ်မတော်ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်တချို့ သေဆုံးခဲ့ရသည့် ဖြစ်ရပ်အပေါ် ပြည်တွင်းပြည်ပနှင့် မြန်မာ့တပ်မတော်အတွင်းတွင် အမျိုးမျိုး ထင်ကြေးပေး ပြောဆိုနေကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကျမှုတွင် စီးနင်းလိုက်ပါလာခဲ့သူအားလုံး သေဆုံးသွားခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပေ။ လူ (၁၃) ဦးတိတိ အသက်ရှင် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ အသက်ရှင် ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသူများမှာ ဗိုလ်ချုပ် သန်းမောင်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး လှဌေးမင်း၊ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်မြင့်၊ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အုန်းလွင်၊ ဗိုလ်မှူး စိုးအောင်ကျော်၊ ဗိုလ်မှူး နေမျိုးဦး၊ ဗိုလ်ကြီး အောင်ဇော်ထွန်း၊ ဗိုလ်ကြီး ရဲမြင့်ထွန်း၊ ဗိုလ် အုန်းမြင့်၊ တပ်ကြပ်ကြီး ဝင်းမော်၊ တပ်ကြပ် မြတ်ကျော်၊ တပ်ကြပ် မောင်မောင် နှင့် အရပ်သား ဦးနေစိုးနိုင် တို့ ဖြစ်သည်။ ဤလူများကို စစ်ဆေးမေးမြန်းကြည့်ရုံဖြင့် ရဟတ်ယာဉ် ဘယ်လိုဘယ်ပုံ ပျက်ကျခဲ့သည်ဆိုသည်ကို အလွယ်တကူ ဖော်ထုတ်သိရှိနိုင်မည် သေချာသည်။ ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှုကြောင့် ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကျခြင်းမှန်လျှင်လည်း မှန်သည့်အတိုင်း အစီရင်ခံလိုက်ရုံသာ ရှိသည်။ ပြည်သူလူထုနှင့် တပ်မတော်ကို ဘာမှ ဖုံးကွယ်ထားစရာ အကြောင်း မရှိပေ။
စစ်အစိုးရက ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှုကြောင့် ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကျရခြင်းဟု ပြောဆိုခဲ့သော်လည်း ရုရှားနိုင်ငံကမူ ဤပြောဆိုချက်ကို လက်မခံဘဲ ပယ်ချခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။ သူတို့၏ MI-17 ရဟတ်ယာဉ်အမျိုးအစားများမှာ ကြံ့ခိုင်သည့်အပြင် ရုရှားနိုင်ငံ၏ ဆိုးဝါးလွန်းသည့် ဆောင်းရာသီတွင်တောင် အချိန်မရွေး ပျံသန်းနိုင်အောင် တည်ဆောက်ထားခြင်းမို့ သူတို့ ရဟတ်ယာဉ်၏ ချို့ယွင်းချက်ကြောင့် ပျက်ကျခြင်း လုံးဝမဖြစ်နိုင်ဟု တုန့်ပြန်ပြောဆိုခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။ စစ်အစိုးရ၏ ဤလို ပွင့်လင်းမြင်သာမှုမရှိသည့် လုပ်ရပ်များကြောင့်လည်း စစ်အစိုးရအပေါ် ပြည်တွင်းပြည်ပက ပိုမိုပြီး မယုံသင်္ကာဖြစ်နေကြခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ရဟတ်ယာဉ် ပျက်ကျရာတွင် မသေဆုံးဘဲ ကျန်ရစ်ခဲ့သူများ၏ သတင်းများကိုလည်း ဖုံးကွယ်ထားသည့်အတွက် ထိုလူများ ယနေ့အထိ အသက်ရှင်လျက် ရှိမရှိ ဆိုသည်ကို အတိအကျ မသိရပေ။
ဗိုလ်ချုပ် တင်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့ရမှုအပေါ် သင်္ကာမကင်းဖြစ်ခံခဲ့ရသူများထဲတွင် သူနှင့် ပြိုင်ဖက်အဖြစ် နာမည်ကြီးခဲ့သည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်နှင့် သူ၏ စစ်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့က ရှေ့ဆုံးက ပါဝင်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ဗိုလ်ချုပ် တင်ဦးမှာ နအဖ ဥက္ကဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ၏ လူယုံတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး၏ သမီး ဒေါ်ခင်ပြုံးရွှေ နှင့် ဗိုလ်ချုပ် တင်ဦး၏ သား ကိုဇော်ထွန်းဦးတို့၏ လူမှုရေးဖောက်ပြန်မှုကိစ္စများတွင် ဗိုလ်ချုပ် တင်ဦးက အဖေတူသားဖက်က ရပ်တည်ခဲ့သည့် ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်ပြီး လူကြီးချင်းပါ မကျေမလည်ဖြစ်ခဲ့ကြခြင်းကြောင့် ဤကိစ္စကို အတွင်းကျကျသိနေကြသူတချို့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေအပေါ်တွင်လည်း သံသယရှိခဲ့ကြသည်။
စစ်မောင် — ၁၉၇၉ စစ်ရေးပြပွဲ၊ ကမ်းရိုးတန်းတိုင်းနှင့် ၁၉၉၆ လေယာဉ်ပျက်ကျမှု
ဗိုလ်ချုပ် တင်ဦးနှင့် အတူ သေဆုံးသွားခဲ့သည့် ဗိုလ်ချုပ် သီဟသူရ စစ်မောင်ကလည်း အနာဂတ် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လောင်းအဖြစ် ရေပန်းစားနေသူဖြစ်သည့်အတွက် သူ့အပေါ် မနာလိုသည့် ပြိုင်ဘက် စစ်တိုင်းမှူးများလည်း အများအပြား ရှိနေနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင်မှာ သူ့စိတ်ထဲတွင် မဟုတ်ဘူး၊ မမှန်ဘူးဟု ထင်လျှင် အထက်လူကြီးများကိုတောင် တစ်ခွန်းမခံ ပြန်ပြောတတ်သည့်အတွက် လူကြီးတချို့၏ အမြင်ကတ်မှုကိုပါ ခံခဲ့ရသူဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် တပ်မတော်နေ့ စစ်ရေးပြပွဲကြီးအတွက် အစမ်းလေ့ကျင့်မှုများ ပြုနေစဉ် စစ်ရေးပြမှူးကြီး ဗိုလ်မှူးကြီး စိန်အောင်က စစ်ကြောင်းတပ်ခွဲမှူးတစ်ဦးဖြစ်သည့် ဗိုလ်မှူး သီဟသူရ စစ်မောင်၏ စစ်ဝတ်စုံဝတ်ဆင်မှုကို တမင်အပြစ်ရှာပြီး "ဒီလောက်တောင် အသုံးမကျတဲ့ကောင်က ဘယ်လိုလုပ်ပြီး သီဟသူရဘွဲ့ကို ရခဲ့တာလဲ" ဟု နှိမ်ချပြောဆို ဆက်ဆံခဲ့သည့်အတွက် ဗိုလ်မှူး စစ်မောင်က သတိဆွဲထားရင်း ရင်ကော့ပြီး "စစ်တိုက်လို့ ရတာပေါ့ဗျ" ဟု လူရှေ့သူရှေ့တွင် ပြန်ပက်ခဲ့ဘူးကြောင်း ထိုစစ်ရေးပြပွဲတွင် စစ်ရေးပြတပ်ရေးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည့် ကျောင်းသားတပ်မတော်၏ လေ့ကျင့်ရေးနည်းပြချုပ် အဘအေးမြင့် (ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အေးမြင့်၊ ကြည်း/၈၅၆၃) က ပြောပြခဲ့သည်ကို မှတ်သားခဲ့ရဘူးသည်။
ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင်မှာ အသက်ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်နှင့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ အမြင့်ဆုံး သူရဲကောင်းဆုများကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည့်အပြင် ကမ်းရိုးတန်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (ကရခ) ကိုပါ စတင်ဖွဲ့စည်းထူထောင်ခဲ့ရသူဖြစ်ခြင်းကြောင့် နည်းနည်း ဘဝင်မြင့်လာပြီး တဇွတ်ထိုးလုပ်တတ်သည့်အပေါ်တွင်လည်း သူ့ကို အမြင်ကတ်သူများ ပိုများလာသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၂၄) ရက်နေ့က ကရခ တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင်ကိုယ်တိုင် လိုက်ပါလာသည့် ပြည်တွင်းလေကြောင်းပိုင် ဖေါ်ကာ F-27 လေယာဉ် XYAET မှာ ခရီးသည် (၄၄) ဦးနှင့် အတူ ထားဝယ်-မြိတ် ခရီးစဉ်ကို ပျံသန်းလာစဉ် မြိတ်လေယာဉ်ကွင်းတွင် မိုးများ အကြီးအကျယ်ရွာသွန်းနေပြီး ဆင်းသက်လို့မရခြင်းကြောင့် ပြန်လှည့်ဖို့ လေယာဉ်မှူးက ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင်က အလုပ်ကိစ္စအကြောင်းပြပြီး မဖြစ်ဖြစ်အောင် ဆင်းဖို့ အတင်းအကျပ် အမိန့်ပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် လေယာဉ်မှာ လမ်းချော်ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။ ခရီးသည် (၈) ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင် အပါအဝင် (၁၀) ဦး ဒဏ်ရာရရှိသွားခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေး နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ဦးတို့အပါအဝင် ကက/ကြည်းမှ အရာရှိကြီးတချို့က ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင်၏ မဟုတ်မခံစိတ်ဓာတ်ကို သဘောကျသော်လည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေနှင့် သူ၏ အုပ်စုကမူ ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင်အပေါ် တဖြည်းဖြည်း အမြင်ကတ်လာကြောင်း သိရှိရသည်။ ဤလိုလူ၏ လက်ထဲကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူး လွှဲအပ်ပေးရဖို့အရေး တွေးပြီး စိုးရိမ်လာကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့အပြင် တံခါးဖွင့်စီးပွားရေးစနစ်အောက်တွင် တဟုန်ထိုး စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာနိုင်သည့် ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင်၏ ကမ်းရိုးတန်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေကို မျက်စိကျ၊ သွားရည်ယိုလာသည့် နအဖ စစ်ဗိုလ်ချုပ်များလည်း အများအပြား ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဤအခြေအနေများကြောင့် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာ (၁၀) ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေက အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် မြင့်အောင်ကို အနားပေးဖယ်ရှားပစ်ခဲ့ပြီး သူ့နေရာတွင် ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင်ကို ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင်၏ နေရာတွင် ဗိုလ်ချုပ် အေးကြွေ ကို ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင်မှာ ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ လေယာဉ်ပျက်ကျရာတွင် ကံကောင်းစွာ မသေခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကျရာတွင်မူ ကံမကောင်းနိုင်တော့ဘဲ သေဆုံးသွားခဲ့ရသည်။ ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင် သေဆုံးခဲ့ရမှုမှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေနှင့် သူ့လူများအတွက် အခွင့်အရေးကောင်းတစ်ခု ဖြစ်သွားခဲ့သည်။
မြင့်ဆွေ၏ ခြောက်လအတွင်း တက်လမ်း
ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင်၏ ရတခ တိုင်းမှူးနေရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေက သူ၏ ဇနီးနှင့် ဆွေမျိုးနီးစပ်တော်သည်ဆိုသည့် တပ်မ(၁၁) တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်ဆွေ (ကြည်း/၁၂၆၂၉) (DSA-15) ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ် မေလအတွင်းတွင် ပြောင်းရွှေ့ခန့်ထားလိုက်သည်။ ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်ဆွေကို ရတခ တိုင်းမှူးအဖြစ်နှင့် မော်လမြိုင်မြို့တွင် (၆) လသာ နေခိုင်းပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ၏ တချက်လွှတ်အမိန့်အရ ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာ (၁၅) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို တိုင်းမှူးအဖြစ်နှင့် ချက်ချင်းခေါ်ယူလိုက်သည်ကို တွေ့ရသည်။
ရွှေမန်း၏ ရာထူးသစ် — ပူးတွဲညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး
တစ်ချိန်တည်းတွင်ပင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေမှာ ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင်၏ ပြိုင်ဘက်တစ်ဦးဖြစ်သည့် အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် သူရရွှေမန်း (ကြည်း/၁၁၅၃၄) (DSA-11) ကို အနာဂတ် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လောင်းအဖြစ် ရွေးချယ်လိုက်ပြီး ၂၀၀၁ နိုဝင်ဘာ (၁၅) ရက်နေ့တွင် ကြည်း/ရေ/လေ ပူးတွဲညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ညှိကွပ်) ဆိုသည့် ရာထူးသစ်ကို တီထွင်ဖန်တီးကာ ရန်ကုန်စစ်ရုံးချုပ်ကို ခေါ်ယူထားလိုက်ပြန်သည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေက သူ့တပည့် စီနီယာစစ်တိုင်းမှူးများကို စစ်ရုံးချုပ်ကို ခေါ်ယူလိုက်ပြီး လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာများကို အသီးသီး ခွဲဝေပေးခဲ့ကြောင်း ယခင်အပတ်က တင်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
နတခ စစ်တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် သူရရွှေမန်းကို ပေးအပ်ခဲ့သည့် ပူးတွဲညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) Joint Chief of Staff (Army-Navy-Air Force) ဆိုသည့် ရာထူးမှာ အရင်က မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် တခါမှ မရှိခဲ့ပေ။ ဤရာထူးမှာ ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကျ သေဆုံးသွားခဲ့သည့် စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ဦး၏ Chief of Staff (Army) ဆိုသည့် ရာထူးကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး ဤရာထူးထက် ပိုမြင့်သည့် ရာထူးအသစ်တစ်ခုကို တီထွင်ဖန်တီးပေးအပ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်ဖွဲ့အားလုံး၏ နေ့စဉ် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ ကွပ်ကဲမှုအားလုံးကို ဗိုလ်ချုပ် ရွှေမန်း လက်ထဲသို့ ထိုးအပ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဤလုပ်ရပ်မှာ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်ဖွဲ့များ၏ စစ်ဆင်ရေးကိစ္စများကို နေ့တဓူဝ တိုက်ရိုက်ကိုင်တွယ် ကွပ်ကဲ ညွှန်ကြားနေရသည့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်အေး၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို တဖက်လှည့်နှင့် လျှော့ချဖို့ ကြိုးစားလိုက်ခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
တပ်မတော်၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို (W.E / War Establishment) နှင့်အညီ ဖွဲ့စည်းရမည်ဆိုသည့် စည်းကမ်းချမှတ်ထားသော်လည်း စစ်အာဏာရှင်များလက်ထက်တွင်မူ W.E ဆိုသည်မှာ သူတို့ကြိုက်သည့်အချိန်တွင် ကြိုက်သလိုပြင်ဆင်လို့ရသည့် အရာတစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။
၂၀၀၁ နိုဝင်ဘာ ၁၅ တာဝန်ခွဲဝေပွဲကြီး
တစ်ချိန်တည်းတွင်ပင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေမှာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)နှင့် စစ်တိုင်းမှူးများ၏ အမိန့်စီးဆင်းမှု လမ်းကြောင်းများနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ထပ်မံကန့်သတ်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့သည့် လက္ခဏာများကို တွေ့ရသည်။ အဲဒါကမူ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)နှင့် စစ်တိုင်းမှူးများအကြားတွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့ (ကစထ) မှူး (BSO / Bureau of Special Operations) (၄) ဦးကို ခန့်ထားပြီး စစ်တိုင်းအားလုံးကို ကစထမှူးများ လက်ထဲသို့ ခွဲဝေပေးလိုက်သည့် လုပ်ရပ် ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေက ထိုနေ့တွင်ပင် သူ့လူများဖြစ်သည့် နမခ တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် စိုးဝင်း (ကြည်း/၁၁၇၁၅) (DSA-12) ကို လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ်၊ တဂခ တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် သိန်းစိန် (ကြည်း/၁၁၂၅၂) (DSA-9) ကို စစ်ရေးချုပ်၊ ရမခ တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် သီဟသူရ တင်အောင်မြင့်ဦး (ကြည်း/၁၁၇၀၁) (DSA-12) ကို စစ်ထောက်ချုပ်၊ တပခ တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် တင်အေး (ကြည်း/၁၁၂၃၆) (DSA-9) ကို ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်၊ လပခ တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် ရဲမြင့် (ကြည်း/၁၀၃၁၀) (OTS-30) ကို အမှတ်(၁) စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး၊ နပခ တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် အောင်ထွေး (ကြည်း/၉၇၅၂) (OTS-29) ကို အမှတ်(၂) စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး၊ ရကတ တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်သန်း (ကြည်း/၁၀၃၂၀) (OTS-31) ကို အမှတ်(၃) စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး၊ ရပခ တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် မောင်ဘို (ကြည်း/၁၀၃၃၇) (OTS-31) ကို အမှတ်(၄) စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး များအဖြစ်နှင့် အသီးသီး တာဝန်များ ခွဲဝေပေးအပ်ခဲ့ပြီး သူ့အနီးတွင် ခေါ်ယူဝန်းရံထားခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေအနေနှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ စစ်အုပ်စုတွင်း ဖြုတ်ထုတ်ရှင်းပွဲတွင် သူ့ဘက်က ထောက်ခံရပ်တည်ပေးခဲ့ကြသည့် သူ့တပည့် စစ်တိုင်းမှူးများကို ချီးမြှောက်သည့်အနေနှင့် နအဖစစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည့်အပြင် ၂၀၀၁ နိုဝင်ဘာလတွင် ထိုစစ်တိုင်းမှူးအားလုံးကို စစ်ရုံးချုပ်ကို တပြုံတမကြီး ဆွဲတင်လိုက်ပြီး သူ့အနီးတွင် ခေါ်ယူနေရာချထားပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သူ့တပည့် စစ်တိုင်းမှူးအားလုံးကို တပြိုင်နက်ဆွဲတင်ခဲ့ရခြင်းမို့ လူစေ့တက်စေ့ နေရာပေးနိုင်အောင်လည်း ရာထူးသစ်များကို တီထွင်ခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် သူ့တပည့် ဗိုလ်ချုပ်များအကြား အချင်းချင်း "သူ သာတယ် ငါနာတယ်" ဆိုတာမျိုးလည်း မဖြစ်ရအောင်လည်း လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာများနှင့် စားပေါက်စားလမ်းများကို တတ်နိုင်သမျှ အညီအမျှ ခွဲဝေပေးဖို့ စီစဉ်ခဲ့ရသည်။
သို့သော် သူ ဘယ်လိုပဲစီစဉ်၊ စီစဉ်၊ သူ့တပည့်များအကြားတွင်မူ အဝေမတည့်မှုများ၊ စားခွက်လုမှုများ၊ မနာလိုမှုများနှင့် အားပြိုင်မှုများ၊ ပိုမိုဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။
ကစထ (BSO) — ဦးနေဝင်းလက်ထက်မှ ၂၀၀၁ အထိ
မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ကစထမှူး ဆိုသည့် ရာထူးမှာ စစ်အာဏာရှင်ကြီး ဦးနေဝင်းလက်ထက် ၁၉၇၈ ခုနှစ်လောက်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ် (NDC) ကျောင်းအုပ်ကြီးဖြစ်နေသည့် ရပခ တိုင်းမှူးဟောင်း ဗိုလ်မှူးချုပ် ထွန်းရီ (နပိုလီယံ) ကို တိုက်ခိုက်ရေးတာဝန်ပြန်ပေးဖို့ ဦးနေဝင်းက ညွှန်ကြားသည့်အတွက် မူလစစ်တိုင်းမှူးနေရာကိုလည်း ပြန်ပေးလို့မရ၊ စစ်ရုံးချုပ်တွင်လည်း သူ့ကိုပေးဖို့နေရာမရှိ ဖြစ်နေခြင်းကြောင့် တိုင်းမှူးများထက်မြင့်သည့် ကစထမှူး ဆိုသည့် ရာထူးသစ်တစ်ခုကို စတင်တီထွင်ပြီး ပေးအပ်ခဲ့ရခြင်းဟု အဆိုရှိသည်။
ဦးနေဝင်းလက်ထက်တွင် ကစထမှူးများကို သက်ဆိုင်ရာစစ်တိုင်းနယ်မြေများအတွင်း ဆင်နွှဲသည့် အထူးစစ်ဆင်ရေးကြီးများကို ဦးစီးကွပ်ကဲဖို့အတွက်သာ သီးသန့် တာဝန်ပေးခဲ့သည်ကို တွေ့ရသော်လည်း စစ်အာဏာရှင်လက်သစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ၏ နအဖ စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင်မူ ကစထမှူးများကို စစ်တိုင်းအားလုံး ခွဲဝေပေးပြီး ထိုတိုင်းများအတွင်းတွင် ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးတာဝန်များကိုသာမက၊ နယ်ဘက်တာဝန်များဖြစ်ကြသည့် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး စသည့် လုပ်ငန်းကဏ္ဍအသီးသီးကိုပါ အစိုးရအဖွဲ့ကိုယ်စား လှည့်လည်ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲဖို့ အခွင့်အာဏာများကို ပူးတွဲပေးအပ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ (၁၅) ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် နအဖ၏ အမိန့်ကြေညာစာအမှတ် ၄၂/၂၀၀၁ အရ ဤလုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ပေးအပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေက အမှတ်(၁) ကစထမှူး ဗိုလ်ချုပ် ရဲမြင့်ကို ကချင်ပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်၊ မန္တလေးတိုင်းနှင့် မကွေးတိုင်း၊ အမှတ်(၂) ကစထမှူး ဗိုလ်ချုပ် အောင်ထွေးကို ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်၊ အမှတ်(၃) ကစထမှူး ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်သန်းကို ပဲခူးတိုင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်းနှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမှတ်(၄) ကစထမှူး ဗိုလ်ချုပ် မောင်ဘိုကို ကရင်ပြည်နယ်၊ မွန်ပြည်နယ်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းများကို ခွဲဝေပေးခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ (နောက်ပိုင်းတွင် အမှတ်(၂) ကစထမှူး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်ထွေး၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေအရ တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ဝင်းနှင့် တာဝန်ချင်း လဲလှယ်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။)
စစ်အာဏာရှင်ကြီး ဦးနေဝင်းလက်ထက်တွင် ကစထများကို အမှတ်(၁)၊ အမှတ်(၂) ဆိုပြီး တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ထိုအချိန်က စစ်တိုင်း (၉) ခုသာရှိသည့်အတွက် ကစထ(၁) ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် မပခ၊ နမခ၊ ရပခ၊ ရမခ၊ ကစထ(၂) ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် လပခ၊ နပခ၊ နတခ၊ ရတခ တို့ကို ခွဲဝေပေးခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုမူ ကက/ကြည်း က တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ အမှတ်(၁) ကစထမှူးများအဖြစ်နှင့် ဗိုလ်မှူးချုပ် ထွန်းရီ (ကြည်း/၅၈၆၉)၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် လှဦး (ကြည်း/၆၂၁၄) နှင့် ဗိုလ်မှူးချုပ် စိန်အောင် (ကြည်း/၆၇၄၀) တို့ကို တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသလို၊ အမှတ်(၂) ကစထမှူးများအဖြစ်နှင့် ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်စိန် (ကြည်း/၆၁၈၁)၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် ခင်မောင်ကျော် (ကြည်း/၆၃၃၃)၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်လွင် (ကြည်း/၆၆၀၈) နှင့် ဗိုလ်မှူးချုပ် ချစ်ဆွေ (ကြည်း/၆၄၆၃) တို့ကို တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။
နဝတ စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် စစ်တိုင်း (၁၂) ခုအထိ ရှိလာခဲ့သော်လည်း ကစထ(၁) မှူးအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ် တင်ဦး (ကြည်း/၈၁၈၂) နှင့် ကစထ(၂) မှူးအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ် မောင်လှ (ကြည်း/၈၁၉၉) တို့ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ သူတို့ (၂) ဦးလုံးမှာ (OTS-22) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းဆင်း အရာရှိများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေက ၁၉၉၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်လှ ကို လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ပစ်ခဲ့ပြီး သူ၏ ကစထ(၂) မှူးရာထူးကိုလည်း ဘယ်သူ့ကိုမှ ထပ်မံခန့်အပ်ခြင်း မပြုတော့ပေ။ ကစထ(၁) မှူးဖြစ်သည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ဦး တစ်ဦးတည်းသာ လျှင် သူ ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကျ သေဆုံးခဲ့သည့်အချိန်အထိ ဤတာဝန်ကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်သွားခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။
OTS ကျောင်းဆင်းအရာရှိများ ဖြစ်ကြသည့်အတွက် တမင်တကာ ရှာကြံဖန်တီးပေးထားရသည့် မရေမရာ တာဝန်မျိုးများတွင်သာ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည့်အပေါ် မကျေမနပ်ဖြစ်မှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။
DSA နှင့် OTS — မျက်နှာသာပေးမှုနှင့် မကျေနပ်မှုများ
အထူးသဖြင့် ဗိုလ်ချုပ် သူရရွှေမန်း၊ ဗိုလ်ချုပ် စိုးဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ် သိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ် သီဟသူရ တင်အောင်မြင့်ဦးနှင့် ဗိုလ်ချုပ် တင်အေးတို့လို စစ်တိုင်းမှူးများကို စစ်သက်နုသော်လည်း DSA စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းဆင်းများမို့ အနာဂတ် မြန်မာ့တပ်မတော်အတွက် အလားအလာရှိသည့် ကြယ်ပွင့်များအဖြစ်နှင့် စစ်ရုံးချုပ်၏ အရေးကြီးသည့် ရာထူးများကို ပေးအပ်ခဲ့သော်လည်း ဗိုလ်ချုပ် ရဲမြင့်၊ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ထွေး၊ ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်သန်း၊ ဗိုလ်ချုပ် မောင်ဘို တို့လို စစ်သက်ရင့် တိုင်းမှူးများကိုမူ ထိုသို့ မရရှိခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
ထို့အပြင် DSA စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းဆင်း ဗိုလ်ချုပ်များအကြားတွင်လည်း စစ်အာဏာရှင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ၏ မိသားစုနှင့် နီးစပ်သူ ဗိုလ်ချုပ် သူရရွှေမန်းကို ညှိကွပ်အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည့် ကိစ္စ၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ် မေလရောက်မှ ရတခ စစ်တိုင်းမှူးဖြစ်လာခဲ့သည့် ဂျူနီယာစစ်တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်ဆွေ (DSA-15) ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မိသားစုနှင့် ဆွေမျိုးနီးစပ်တော်သည့်အတွက် (၆) လအတွင်း ရန်ကုန်တိုင်းမှူးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခဲ့သည့် ကိစ္စ၊ တခြားစစ်တိုင်းမှူးများထက်ထူးပြီး ရန်ကုန်စစ်တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် မြင့်ဆွေ တစ်ဦးတည်းကို နအဖစစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ထည့်သွင်းခဲ့သည့် ကိစ္စများအပေါ်တွင်လည်း မကျေလည်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။
တကယ်မူ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း OTS ကျောင်းဆင်းအရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်သည့်အတွက် တကျောင်းတည်းထွက်များဖြစ်သည့် သူတို့ကို နေရာကောင်းပေးလိမ့်မည်ဟု ဗိုလ်ချုပ် ရဲမြင့်၊ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ထွေး၊ ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်သန်း၊ ဗိုလ်ချုပ် မောင်ဘို နှင့် ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ဝင်း တို့က မျှော်လင့်ထားကြပုံ ရသည်။ ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်သန်းဆိုလျှင် စစ်ရုံးချုပ်တွင် စစ်ဦးစီးမှူး (ပထမတန်း) တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ်ကတည်းက ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းရွှေနှင့် ဆရာတပည့်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းရွှေ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာချိန်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်သန်းက စစ်ရုံးချုပ်တွင် (စစ်ဦးစီးမှူး-ဗိုလ်မှူးကြီး) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်သန်းမှာ မြာပွေလွန်းသည့်အတွက် ထိုအချိန်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်က ကြည့်မရဖြစ်ပြီး စစ်ရုံးက မောင်းထုတ်တာကို ခံခဲ့ရဘူးသည်။ သို့သော် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်ကို ဖြုတ်ထုတ်ဖယ်ရှားလိုက်ပြီး နောက် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေက ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်သန်းကို သူ့အနီးတွင် ချက်ချင်း ပြန်လည်ခေါ်ယူခဲ့သည့်အပြင် တပ်မ(၁၁) တပ်မမှူး၊ ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး၊ စသည့် သူ့လုံခြုံရေးအတွက် အလွန်အရေးကြီးသည့် တာဝန်များကိုပါ ပေးအပ်ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချုပ် မောင်ဘိုဆိုလျှင်လည်း အရာရှိငယ်ဘဝကတည်းက မိန်းမကိစ္စနှင့် ငွေကြေးကိစ္စများတွင် နာမည်ပျက်ရှိခဲ့သည့်အပြင် ခလရ(၅၆) တပ်ရင်းမှူးဘဝနှင့် KNU ဝမ်ခ စခန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ရစဉ်က တချိန်လုံး ကျည်လွတ်ရာမြေကျင်းထဲဝင်ပြီး ပုန်းနေခဲ့သည့်အတွက် အောက်ခြေစစ်သည်များ၏ လှောင်ပြောင်မှုကိုတောင် ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူမှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ နှင့် တရပ်တည်း ကျောက်ဆည်နယ်သားတစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် သူ၏ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်လေးမြင့်၏ မိဘများနှင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ၏ မိဘများက ဆွေမျိုးနီးစပ်တော်သည့်အတွက် သူ့ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေက မပခတွင် စစ်ဗျူဟာမှူး၊ ဒုတိုင်းမှူး၊ စကခ (၆) မှူး၊ ရပခ တိုင်းမှူး စသည့် တာဝန်များကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ် ရဲမြင့် ကမူ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေနှင့် သာမက ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်အေး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့် တို့နှင့်ပါ အဆင်ပြေအောင် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံတတ်သူဟု နာမည်ကြီးသလို လာဘ်စားရာတွင်လည်း နာမည်ကြီးသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ရမခ စစ်ဗျူဟာမှူးဘဝကနေ တပ်မ(၁၀၁) မှူး၊ လပခ တိုင်းမှူး စသည့် တာဝန်များကို ရရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ မန္တလေးတွင် လပခ တိုင်းမှူးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်နေစဉ် မေမြို့စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းဆင်းပွဲများကို နှစ်စဉ် တက်ရောက်လာလေ့ရှိသည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေနှင့် သူ့သားသမီးမြေးမြစ်များကို လိုလေသေးမရှိ ဧည့်ဝတ်ပြုနိုင်သည့်အပြင် မေမြို့အတက်တွင် တည်ဆောက်ထားသည့် ကချင်မနောတိုင်ကြီးကိုလည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ၏ အမိန့်အတိုင်း နေ့ချင်းပြီး ဖြိုချပြနိုင်ခဲ့ခြင်းများကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး၏ ယုံကြည်မှုကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။
ဗိုလ်ချုပ် အောင်ထွေးကမူ ပင်ကိုယ်စိတ်ရင်းကောင်းမွန်သည့် စစ်သားကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ အထက်အမိန့်ကို လေးစားလိုက်နာပြီး အေးအေးဆေးဆေးနေတတ်သည့် သူ၏ စရိုက်ကြောင့် တပ်မတော်ထဲတွင် သူ့ကို လေးစားသူများကြောင်း သိရှိရသည်။ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ထွေးမှာ တပ်မ(၅၅) တပ်မမှူး၊ နပခ တိုင်းမှူးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။ ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ဝင်းကမူ OTS ကျောင်းဆင်းတစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် ခလရ(၈၆) ဒုရင်းမှူးဘဝနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံကို စစ်ပညာ သင်သွားခဲ့ဘူးသည့်အပြင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင်လည်း တရုတ်ပြည်သို့ သွားရောက်ပြီး စစ်ဦးစီးသင်တန်း တက်ရောက်ခဲ့ဘူးသည့်အတွက် မပခ တိုင်းမှူးအဖြစ်ကနေ တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ်အဖြစ် ခေါ်ယူတာဝန်ပေးတာကို ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။
စစ်တိုင်းမှူးများ၏ အရေးပါမှုနှင့် ၁၉၉၇ နအဖ (၁၉) ဦး
စစ်အာဏာသိမ်းပွဲများနှင့် စစ်အုပ်စုတွင်းအာဏာလုပွဲများတွင် စစ်တိုင်းမှူးများ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့် သူတို့၏ ထောက်ခံမှုမှာ အလွန်အရေးကြီးသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၆၂ မတ်လ စစ်အာဏာသိမ်းပွဲ၊ ၁၉၈၈ စက်တင်ဘာ စစ်အာဏာသိမ်းပွဲနှင့် ၁၉၉၇ နိုဝင်ဘာ စစ်အုပ်စုတွင်းအာဏာလုပွဲများတွင် စစ်အာဏာရှင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများက စစ်တိုင်းမှူးများ၏ ထောက်ခံအားပေးမှုကို ရရှိအောင် စစ်တိုင်းမှူးများကို စစ်ကောင်စီအဖွဲ့တွင် ထည့်သွင်းပြီး လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာနှင့် ခံစားခွင့်များကိုလည်း တိုးမြှင့်ပေးလေ့ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
၁၉၉၇ စစ်အုပ်စုတွင်းအာဏာလုပွဲအပြီး ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် အဖွဲ့ဝင် (၁၉) ဦးပါ နအဖစစ်ကောင်စီတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ (တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်)၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်အေး (ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ကြည်း)၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့် (တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးညွှန်ကြားရေးမှူး)၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ဦး (စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်/ကြည်း)၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းမြင့် (စစ်ရေးချုပ်)၊ ဗိုလ်ချုပ် ညွန့်သိန်း (ရေ) (ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ရေ) နှင့် ဗိုလ်ချုပ် ကျော်သန်း (လေ) (ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/လေ) တို့အပြင် စစ်တိုင်းမှူးများဖြစ်ကြသည့် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ထွေး (နပခ)၊ ဗိုလ်ချုပ် ရဲမြင့် (လပခ)၊ ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်သန်း (ရကတ)၊ ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ဝင်း (မပခ)၊ ဗိုလ်ချုပ် သိန်းစိန် (တဂခ)၊ ဗိုလ်ချုပ် သီဟသူရ စစ်မောင် (ကရခ)၊ ဗိုလ်ချုပ် သူရ ရွှေမန်း (နတခ)၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်အောင် (ရတခ)၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်ဘို (ရပခ)၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် သီဟသူရ တင်အောင်မြင့်ဦး (ရမခ)၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် စိုးဝင်း (နမခ)၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်အေး (တပခ) တို့ကိုပါ ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
နဂိုကတည်းက နယ်စားပယ်စား စစ်ဘုရင်ငယ်များအဖြစ်နှင့် ကိုယ့်တိုင်းဒေသအတွင်း ထင်တိုင်းကြဲခွင့် ရရှိနေကြသည့် စစ်တိုင်းမှူးများကို နိုင်ငံတော်၏ အမြင့်ဆုံးအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် စစ်ကောင်စီတွင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်နှင့် ပူးတွဲတာဝန်ပေးလိုက်သည့်အခါ မြင်းများကို "ချို" တပ်ပေးလိုက်သလို ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေက သူ့ကို ထောက်ခံခဲ့ကြသည့် စစ်တိုင်းမှူးများကို နအဖအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ပေးခဲ့သော်လည်း ချက်ချင်း စစ်ရုံးချုပ်ကို ဆွဲတင်တာမျိုး မလုပ်ဘဲ (၄) နှစ်လောက်ကြာသည့်အထိ စစ်တိုင်းမှူးများအဖြစ်နှင့် ဆက်လက်တာဝန်ပေးထားခဲ့သည်။ တကယ်မူ စစ်တိုင်းမှူးများ ကိုယ်တိုင်ကလည်း စစ်ရုံးချုပ် သို့မဟုတ် ဝန်ကြီးအဖွဲ့တို့တွင် ခေါ်ယူတာဝန်ပေးခံရခြင်းထက် စစ်တိုင်းမှူးများအဖြစ်နှင့် ကိုယ့်နယ်မြေ ကိုယ့်ဒေသတွင် ဘုရင်ငယ်တစ်ဆူလို နေရခြင်းကို ပိုနှစ်သက်ကြကြောင်း သိရှိရသည်။
လစ်လပ်နေရာများ ဖြည့်ခြင်း — ၂၀၀၁
နအဖအဖွဲ့ဝင် စစ်တိုင်းမှူး (၁၂) ဦးအနက် ရတခ တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် မြင့်အောင်ကို ကျန်းမာရေးကြောင့် ၂၀၀၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ (၁၀) ရက်နေ့တွင် အနားပေးလိုက်ရပြီး သူ့နေရာကို ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခံလိုက်ရသည့် ကရခ တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် စစ်မောင်ကလည်း ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၉) ရက်နေ့တွင် ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကျကာ သေဆုံးသွားပြန်သည့်အတွက် လစ်လပ်သွားသည့် စစ်တိုင်းမှူး (၂) ဦး၏ နေရာတွင် တပ်မ(၈၈) တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် အေးကြွေ (ကြည်း/၁၂၁၂၅) (OTS-43) နှင့် တပ်မ(၁၁) တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်ဆွေ (ကြည်း/၁၂၆၂၉) (DSA-15) တို့ကို အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့ရသည်။ တပ်မ(၈၈) တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် အေးကြွေ နှင့် တပ်မ(၁၁) တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်ဆွေ တို့ကို ကရခ နှင့် ရတခ တိုင်းမှူးများအဖြစ် ၂၀၀၁ ခုနှစ် မေလအတွင်းတွင် MS Order ထုတ်ပြန်ပြီး ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အာဏာလွှဲပြောင်းတက်လာခဲ့သည့် နအဖ အဖွဲ့မှာ နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း အသေအပျောက်များစွာဖြင့် ယိုင်နဲ့လာခဲ့သည်။ နအဖ အဖွဲ့ (၄) နှစ်ခွဲလောက်ဖြစ်သည့် ၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ လတွင် နအဖ စစ်ကောင်စီ၏ အစည်းအဝေးတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
နောက်အပိုင်း (အပိုင်း ၉) တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေက သူ့အပေါ် သစ္စာခံမည့် မျိုးဆက်သစ် စစ်တိုင်းမှူးများကို ရွေးချယ်တာဝန်ပေးခဲ့ပုံများနှင့် ကစထမှူးများ၊ စစ်တိုင်းမှူးများနှင့် ဝန်ကြီးများအကြား တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ ရောထွေးပြီး အချင်းချင်း အဝေမတည့်၊ စားခွက်လု၊ ခွက်စောင်းခုတ်ကြပုံများကို ဆက်လက် တင်ပြပါမည်။
နောက်အပိုင်း (အပိုင်း ၉) ကို ဒီမှာ ဖတ်နိုင်ပါတယ်။ https://www.yeyintnge.net/2026/10/blog-post_390.html
