ရဲရင့်ငယ်🌹: ပြင်သစ် ကျောင်းသား ဆန္ဒပြပွဲများ — ဖြစ်ပျက်နေတာနဲ့ ပါလက်စတိုင်း အရေးပါဝင်မှု

ပြင်သစ် ကျောင်းသား ဆန္ဒပြပွဲများ — ဖြစ်ပျက်နေတာနဲ့ ပါလက်စတိုင်း အရေးပါဝင်မှု

ရဲရင့်ငယ် — ၁၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆

ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ အထက်တန်းကျောင်းသား (လိစီ) တွေရဲ့ ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှု စတုတ္ထပတ်မြောက် ဝင်လာချိန်မှာ အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက် စနေနေ့က အကြမ်းဖက်မှုတွေ ပေါက်ကွဲထွက်လာခဲ့တယ်။ ရှေးဟောင်း အဆောက်အဦးတွေ မီးရှို့ခံရတဲ့အထိ ဖြစ်ခဲ့တယ်။

အောက်တိုဘာ ၆ ရက်နေ့ ပါရီမြို့က ကျောင်းသား ဆန္ဒပြပွဲ (ဓာတ်ပုံ: Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0)

လှုပ်ရှားမှု ဘယ်လိုစတင်ခဲ့သလဲ

၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့က ပါရီမြို့ဆင်ခြေဖုံး Créteil မြို့က Lycée Antoine-de-Saint-Exupéry ကျောင်းမှာ ကျောင်းသားတွေ စတင်ဆန္ဒပြခဲ့တာက အစပြုခဲ့တယ်။ သူတို့ရဲ့ တောင်းဆိုချက်တွေက ဆရာနဲ့ ဝန်ထမ်း အင်အား မလုံလောက်မှု၊ အခန်းကျပ်မှု (အခန်းတစ်ခန်းမှာ ကျောင်းသား ၃၂–၃၆ ယောက်)၊ ယိုယွင်းနေတဲ့ ကျောင်းဆောက်အဦးများ၊ တက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့် လျှောက်ထားရေးဝက်ဘ်ဆိုက် Parcoursup ရဲ့ ဖိအားဆိုတာတွေပဲ ဖြစ်တယ်။ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ USL က စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့က ဒီတောင်းဆိုချက် ၄ ချက်ကို တရားဝင် ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။

အောက်တိုဘာ ၆ ရက်နေ့မှာ ကျောင်းသား၊ ဆရာ၊ မိဘ၊ အလုပ်သမားသမဂ္ဂတွေနဲ့ Yellow Vest လှုပ်ရှားမှုတို့ ပူးပေါင်းတဲ့ တစ်နိုင်ငံလုံး လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်လာခဲ့တယ်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး Laurent Nuñez ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်နေ့က ချီတက်ပွဲ ၁၁၀ ခု၊ လူပေါင်း ၅၅၀,၀၀၀ (ပါရီမှာ ၁၁၀,၀၀၀) ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ စီစဉ်သူတွေဘက်က ၈၀၀,၀၀၀ လို့ ခန့်မှန်းတယ်။

ပါရီမြို့ Jules Ferry အထက်တန်းကျောင်း ပိတ်ဆို့ဆန္ဒပြမှု (ဓာတ်ပုံ: Wikimedia Commons, CC BY 4.0)

အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်နေ့က ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ

ဆန္ဒပြပွဲတွေထဲက တချို့မှာ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့တယ်။ လီမို့ရှ် (Limoges) မြို့မှာ ၁၄၃ နှစ် သက်တမ်းရှိ မြို့တော်ခန်းမ (၁၉ ရာစု အဆောက်အဦး၊ ၁၉၇၅ ကတည်းက သမိုင်းဝင် အထိမ်းအမှတ်) မီးရှို့ခံရပြီး ခေါင်မိုးပြိုကျ၊ အပြင်ဘက် သုံးပုံနှစ်ပုံ ပျက်စီးသွားတယ်။ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး Maurice Barate က "အမွေအနှစ်အတွက် ကပ်ဘေး" လို့ ခေါ်ပြီး၊ မီးရှို့ချိန်မှာ လူတွေ အထဲမှာ ရှိနေခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ်။

လီယွန် (Lyon) မြို့မှာ ၁၇၄ နှစ် သက်တမ်းရှိ ခရီးသွားရုံး အဆောက်အဦး မီးလောင်ပျက်စီးသွားတယ်။ မျက်နှာဖုံးစွပ် လူအုပ်က ခေါင်မိုးပေါ်တက်၊ ပြတင်းပေါက်တွေ ရိုက်ခွဲပြီး မီးရှို့ခဲ့တာ။ မီးသတ်သမားတွေကို တစ်နာရီကျော် တားဆီးထားခဲ့တယ်။

မာဆေး (Marseille) မြို့မှာ မြို့တော်ခန်းမ ဝင်စီးခံရ၊ ပြင်သစ်သမ္မတနိုင်ငံရဲ့ သင်္ကေတ မာရီယန်း ရုပ်တု လဲကျခံရတယ်။ ပါရီ မြို့မှာ ကွန်ဆာဗေးတစ် မီဒီယာ ၃ ခုရဲ့ ရုံးချုပ်တွေ တိုက်ခိုက်ခံရတယ်။ လিল (Lille) မှာ မြူနီစီပယ် အဆောက်အဦးတွေ၊ ဘော်ဒိုး (Bordeaux) မှာ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရဲ့ နေအိမ် ဖျက်ဆီးခံရတယ်။

အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်နေ့တစ်ရက်တည်း လူ ၄၀၀ ဖမ်းဆီးခံရပြီး ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၆၀ ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေ ဖော်ပြတယ်။

အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်နေ့ Aix-en-Provence မြို့ ဆန္ဒပြပွဲ (ဓာတ်ပုံ: Wikimedia Commons, CC0)

ပါလက်စတိုင်း အရေး ပါဝင်သလား

ဒါက အမေးများဆုံး မေးခွန်းပဲ။ စိစစ်တွေ့ရှိချက်တွေက ဒီလိုပါ။ ဆန္ဒပြသူတွေက ပြင်သစ် လိစီကျောင်းသားတွေ ဖြစ်တယ်။ ပါလက်စတိုင်းတွေ မဟုတ်ဘူး။ သူတို့ရဲ့ တရားဝင် တောင်းဆိုချက် ၄ ချက်ထဲမှာ ပါလက်စတိုင်းအရေး မပါဘူး။ ပြင်သစ်မီဒီယာတွေရဲ့ ဖော်ပြချက်အရလည်း "ပါလက်စတိုင်းအရေးဟာ အသိအမှတ်ပြု ကျောင်းသားအဖွဲ့တွေရဲ့ တရားဝင်တောင်းဆိုချက်တွေထဲက တစ်ခုမှ မဟုတ်" ဘူး။

ဒါပေမယ့် ဒီအချက်တွေလည်း ရှိနေတယ်။ ပိတ်ဆို့ထားတဲ့ ကျောင်းတချို့ရှေ့မှာ ပါလက်စတိုင်းအလံ ပေါ်လာတယ်။ ပြင်သစ်မီဒီယာ minuteactu ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ "လှုပ်ရှားမှုစတင်ကတည်းက ပါလက်စတိုင်းအလံဟာ ပိတ်ဆို့ထားတဲ့ ကျောင်းတွေရှေ့မှာ အထင်ရှားဆုံး မြင်ကွင်းတွေထဲက တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့တယ်"။ လက်ဝဲစွန်းပါတီ LFI ရဲ့ အမတ် Louis Boyard က X မှာ "ပါလက်စတိုင်းဟာ မတရားမှုတွေကို သည်းမခံနိုင်တော့တဲ့ မျိုးဆက်တစ်ခုလုံးရဲ့ သင်္ကေတ ဖြစ်လာပြီ" လို့ ရေးခဲ့တယ်။

Urgence Palestine အပါအဝင် ပါလက်စတိုင်းထောက်ခံရေး အဖွဲ့တွေက လူငယ်တွေကို အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်နေ့ ပါရီနဲ့ မာဆေးမြို့တွေမှာ LFI၊ Greens၊ NPA နဲ့ Association France Palestine Solidarité တို့ စီစဉ်တဲ့ ချီတက်ပွဲမှာ ပူးပေါင်းဖို့ ဆိုရှယ်မီဒီယာကနေ ခေါ်ယူခဲ့တယ်။ စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်နေ့ Palaiseau မြို့က ဗီဒီယိုတစ်ခုမှာ မျက်နှာဖုံးစွပ် လူငယ်တချို့ ပါလက်စတိုင်းအလံနဲ့ အယ်လ်ဂျီးရီးယားအလံတွေ ကိုင်ပြီး မီးပုံရှေ့မှာ စုနေတာ တွေ့ရတယ်။ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်နေ့ ပါရီ Sciences Po အနီးမှာ ဆန္ဒပြသူတစ်ဦးက အမျိုးသမီးတစ်ဦး ကိုင်ထားတဲ့ အစ္စရေးအလံကို ဆွဲဖြုတ်ခဲ့တယ်။ အဲဒီအမျိုးသမီးက "ဒါတွေက ကျောင်းသားတောင်းဆိုချက်တွေ မဟုတ်တော့ဘူး" လို့ ပြောခဲ့တယ်။

အစိုးရဘက်က လက်ဝဲစွန်းတွေ ဒီလှုပ်ရှားမှုကို နိုင်ငံရေးအမြတ်ထုတ်ဖို့ လှုံ့ဆော်နေတယ်လို့ စွပ်စွဲပြီး၊ ဆန္ဒပြသူတွေဘက်ကတော့ သူ့အလိုလို ပေါက်ဖွားလာတာလို့ ငြင်းတယ်။

အကျဉ်းချုပ်: ဒါက ပါလက်စတိုင်းတွေ ဦးဆောင်တဲ့ လှုပ်ရှားမှု မဟုတ်ဘူး — ပြင်သစ်ကျောင်းသားတွေရဲ့ ပညာရေးတောင်းဆိုချက် လှုပ်ရှားမှုပဲ။ ဒါပေမယ့် ပါလက်စတိုင်းထောက်ခံမှု သင်္ကေတတွေ ဆန္ဒပြပွဲတွေထဲမှာ ထင်ထင်ရှားရှား ပါဝင်နေတာလည်း အမှန်ပဲ။

ဖမ်းဆီးခံရသူတွေနဲ့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူများ

တရားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ စာရင်းအရ လှုပ်ရှားမှုစတင်ကတည်းက လူ ၆,၁၀၀ ကျော် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရပြီး အများစုက အရွယ်မရောက်သေးသူတွေ ဖြစ်တယ် (Reuters ကိုးကား)။ အောက်တိုဘာ ၆ ရက်နေ့အထိ ဖမ်းဆီးခံရသူ ၅,၀၆၀ ဦးမှာ ၈၇% က အရွယ်မရောက်သေးသူတွေ ဖြစ်တယ်။

အောက်တိုဘာ ၁ ရက်နေ့အထိ ကျောင်းသား ၁၇၀ နဲ့ ဝန်ထမ်း ၆၅ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ထုတ်ပြန်တယ်။ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ဒဏ်ရာရမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး Amnesty International က အင်အားအလွန်အကျွံ သုံးစွဲမှုလို့ ဝေဖန်ခဲ့ပြီး၊ Human Rights Watch က ကလေးတွေ ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ်။ အာဏာပိုင်တွေဘက်ကတော့ "အများစုကြီးက ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြခဲ့ကြတာ" လို့ ပြောတယ်။

မှီငြမ်းများ

Wikipedia — 2026 French student protests (https://en.wikipedia.org/wiki/2026_French_lyc%C3%A9e_protests)
Dagens / AFP — Historic 143-year-old French landmark gutted (https://www.dagens.com/news/historic-143-year-old-french-landmark-gutted-as-cost-of-living-riots-explode)
News Minimalist — Lyon tourist office destroyed (https://www.newsminimalist.com/articles/lyon-tourist-office-destroyed-by-vandals-in-cost-of-living-protest-fire-271023c2)
Hungarian Conservative — Far-Left Riots Target French National Heritage (https://www.hungarianconservative.com/articles/current/france-far-left-riots-attack-cultural-heritage-media/)
minuteactu.fr — Louis Boyard et les drapeaux palestiniens (https://minuteactu.fr/louis-boyard-drapeaux-palestiniens-symbole-generation-prendre-le-pouvoir/)
Actu J / MediaJ — La Palestine au cœur des cortèges lycéens (https://actuj.media-j.com/article/71634/la-palestine-au-cur-des-corteges-lyceens)
JForum — Blocus, Gaza, Merah: la colère lycéenne instrumentalisée (https://www.jforum.fr/blocus-gaza-merah-la-colere-lyceenne-instrumentalisee.html)
IsraJ / MediaJ — Vidéo: un drapeau israélien arraché à Paris, le 7 octobre (https://israj.media-j.com/article/71278/video-un-drapeau-israelien-arrache-a-une-femme-en-plein-direct-a-paris-le-7-octobre)
ArchySport — How the Palestinian Flag Hijacked French High School Protests (https://www.archysport.com/2026/10/how-the-palestinian-flag-hijacked-french-high-school-protests/)

🏷️ သတင်း