လက်ရှိ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး — ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ သုံးသပ်ချက်
သုတေသနဖြတ်တောက်ချိန် · ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၄ ရက်
လက်ရှိ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး
နောက် ၆–၁၂ လ အလားအလာ
စစ်ကောင်စီသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် စစ်ရေးဦးဆောင်မှုအချို့ ပြန်ရလာသော်လည်း နိုင်ငံတစ်ဝန်းကို မထိန်းချုပ်နိုင်သေးပါ။ တော်လှန်ရေးသည် ရခိုင်ပြည်နယ်မှလွဲ၍ ခံစစ်ပိုင်းသို့ ရွေ့လာပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲက တရားဝင်မှုမပေးနိုင်သလို စစ်မှုထမ်းခြင်း၊ စီးပွားရေးဖိအားနှင့် လူသားချင်းစာနာမှုအကျပ်အတည်းတို့က ပြည်သူများအပေါ် ပိုမိုလေးလံလာနေသည်။
၂၀၂၃–၂၀၂၄ ခုနှစ် အပြင်းအထန်ရှုံးနိမ့်မှုများအပြီး ၂၀၂၆ ပထမနှစ်ဝက်တွင် စစ်တပ်က မြို့ ၂၇ မြို့ခန့်နှင့် အရေးကြီးကုန်သွယ်လမ်းကြောင်းအချို့ကို ပြန်သိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိန်းချုပ်မှုသည် အဓိကမြို့ကြီးများနှင့် ဗမာပြည်မဒေသအပေါ် အလေးထားနေရဆဲဖြစ်သည်။
ကိန်းဂဏန်းနှစ်မျိုးသည် ဆန့်ကျင်နေခြင်း မဟုတ်ပါ။ တစ်ချို့က မြို့နယ်၊ တစ်ချို့က မြေအကျယ်အဝန်း၊ တစ်ချို့က "တည်ငြိမ်ထိန်းချုပ်မှု" ကို တိုင်းတာခြင်းကြောင့် အဖြေကွာသည်။ အဓိကအချက်မှာ စစ်တပ်က မြို့ကြီးများ၊ လေတပ်နှင့် လမ်းကြောင်းများကို ထိန်းနိုင်သော်လည်း ကျယ်ပြန့်သည့် နယ်စပ်နှင့် ကျေးလက်ဒေသများကို အပြည့်အဝ မထိန်းနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဦးဆောင်မှု ပြောင်းလဲသွားသော်လည်း စနစ်မပြောင်း
မင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် လွှတ်တော်မှတစ်ဆင့် သမ္မတဖြစ်လာသည်။ အရပ်သားအစိုးရ ပုံစံသို့ ပြောင်းသလို မြင်ရသော်လည်း အင်အား၊ အမိန့်ပေးမှုနှင့် လုံခြုံရေးယန္တရားတို့မှာ စစ်တပ်လက်ထဲတွင် ဆက်ရှိနေသည်။
စစ်ကောင်စီသည် စစ်မြေပြင်ပေါ်တွင် အစပျိုးအား ပြန်ရလာသော်လည်း ရေရှည်နယ်မြေထိန်းချုပ်ရန် လူအင်အားမလုံလောက်ပါ။ တစ်နေရာကို ပြန်သိမ်းတိုင်း အခြားနေရာက အင်အားပါးသွားနိုင်သည့် "နှေးကွေးစွာကျုံ့ဝင်ခြင်း" အန္တရာယ် ရှိနေသည်။
တော်လှန်ရေးအင်အားစုများသည် နယ်မြေအတော်များများကို ဆက်လက်ကိုင်ထားသော်လည်း ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း စုစည်းကွပ်ကဲမှု အားနည်းချက်နှင့် တရုတ်ဖိအားကြောင့် အများစု ခံစစ်သို့ ရောက်လာသည်။ ရခိုင်တပ်တော်သည် အဓိကခြွင်းချက် ဖြစ်သည်။
အားသာချက်ရှိနေသည့်နေရာ
- AA/ULA က ရခိုင် ၁၇ မြို့နယ်အနက် ၁၄–၁၅ မြို့နယ်ခန့် ထိန်းချုပ်
- KIA၊ KNU၊ CNF နှင့် ကရင်နီအင်အားစုများ ခိုင်မာစွာ တည်ရှိ
- SCEF က နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး ပူးတွဲညှိနှိုင်းမှု စတင်
အားလျော့နေသည့်နေရာ
- စစ်တပ်က ချင်းမြို့များနှင့် လမ်းကြောင်းအချို့ ပြန်သိမ်း
- MNDAA–TNLA အချင်းချင်း ပဋိပက္ခ ပေါ်ပေါက်
- တစ်နိုင်ငံလုံးအဆင့် စုစည်းကွပ်ကဲမှု မပြည့်စုံ
SCEF — စုစည်းမှုအသစ်
၂၀၂၆ မတ် ၃၀ ရက်တွင် NUG၊ CRPH၊ KIO၊ KNU၊ CNF နှင့် KNPP တို့က ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု ပေါ်ပေါက်ရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ (SCEF) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာ ၈ ရက်တွင် စစ်ကိုင်း၊ မကွေးနှင့် မန္တလေး ဖက်ဒရယ်ယူနစ် အစိုးရများပါ ဝင်လာသည်။
စကားပြောရန် တံခါးသေးသေး
SCEF သည် ဇူလိုင်လတွင် ထိုင်းနှင့် ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများနှင့် တွေ့ဆုံပြီး နိုင်ငံရေးဖြေရှင်းချက်ကို လိုလားကြောင်း ပြောခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီက NUG/SCEF ကို တရားဝင်ညှိနှိုင်းဖက်အဖြစ် မလက်ခံဘဲ EAO တစ်ဖွဲ့ချင်းနှင့်သာ ဆွေးနွေးလိုသည်။
တော်လှန်ရေး၏ အကြီးဆုံးပြဿနာမှာ သတ္တိနှင့် နယ်မြေမဟုတ်ဘဲ တစ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာနှင့် ပူးတွဲအမိန့်ပေးစနစ် ဖြစ်သည်။ SCEF က အဲဒီကွက်လပ်ကို ဖြည့်နိုင်မနိုင်က ၂၀၂၇ အခြေအနေကို ဆုံးဖြတ်မည်။
ရွေးကောက်ပွဲသည် ရွှေ့ဆိုင်းထားခြင်း မဟုတ်ပါ။ ၂၀၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၈၊ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ ၁၁ နှင့် ၂၅ ရက်တို့တွင် အဆင့်သုံးဆင့်ဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး USDP က အမတ်နေရာ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရရှိခဲ့သည်။
မြို့နယ် ၁၀၂ ခုတွင် ပထမအဆင့် မဲပေး
မြို့နယ် ၁၀၀ တွင် ဒုတိယအဆင့် မဲပေး
မြို့နယ် ၆၃ ခုတွင် နောက်ဆုံးအဆင့် မဲပေး
သွယ်ဝိုက်သမ္မတရွေးချယ်ပွဲမှတစ်ဆင့် မင်းအောင်လှိုင် သမ္မတဖြစ်လာ
ရွေးကောက်ပွဲကို စစ်တပ်ထိန်းချုပ်ဒေသများတွင်သာ အဓိကကျင်းပပြီး လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်ဖြင့် မြို့နယ် ၅၆–၆၅ ခန့်ကို ဖယ်ထားသည်။ NLD ကို ဖျက်သိမ်း၊ အဓိကတိုင်းရင်းသားပါတီများကို ပယ်ချ သို့မဟုတ် သပိတ်မှောက်ခဲ့သည်။ ASEAN က လေ့လာသူမစေလွှတ်ဘဲ ရလဒ်ကို အသိအမှတ်မပြုကြောင်း ပြောသည်။
ဒီရွေးကောက်ပွဲက အာဏာလွှဲပြောင်းခြင်း မဟုတ်ဘဲ စစ်တပ်၏ အာဏာကို အဖွဲ့အစည်းပုံစံသစ်ဖြင့် ဆက်လက်ထားရှိခြင်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက် အသက်သွင်းခဲ့သည့် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေသည် အမျိုးသား ၁၈–၃၅ နှစ်၊ အမျိုးသမီး ၁၈–၂၇ နှစ်ကို အကျုံးဝင်စေသည်။ ၂၀၂၆ တွင် ရန်ကုန်၊ မုံရွာ၊ မော်လမြိုင်၊ တောင်ကြီးနှင့် ရှမ်းတောင်ပိုင်းတို့၌ အမျိုးသမီးစာရင်းကောက်ယူမှု သတင်းများ ရှိလာပြီး OHCHR ကလည်း ဖြစ်စဉ်များကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
- ၉၅,၀၀၀ ခန့် — OHCHR အရ ၂၀၂၅ နှစ်ကုန်အထိ စုဆောင်းခံရသူ ခန့်မှန်းချက်
- ၁၃၅,၀၈၀ ခန့် — PDF/NUG ဘက်က ၂၀၂၆ ဩဂုတ်အထိ ၂၇ ကြိမ်အတွင်း စုဆောင်းခံရသူဟု ထုတ်ပြန်ချက်
- လမ်းစစ်ဆေးရေးဂိတ်၊ အိမ်နှင့် လမ်းပေါ်တွင် ဖမ်းဆီးခြင်း၊ မိသားစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ငွေညှစ်ခြင်း စသည့် နည်းလမ်းများ အစီရင်ခံထား
- ပျောက်ဆုံးသူကြော်ငြာများတွင် ရန်ကုန် ၁၆၃ ဦး၊ မန္တလေး ၄၈ ဦး၊ ရှမ်း ၃၅ ဦးဖြင့် ရန်ကုန်အများဆုံးဟု Myanmar Witness/Progressive Voice က မှတ်တမ်းတင်
စစ်မှုထမ်းဥပဒေသည် တပ်သားဖြည့်တင်းရေးကိရိယာတင် မဟုတ်တော့ပါ။ မြို့ပြလူငယ်များကို ကြောက်ရွံ့စေပြီး ထွက်ပြေးမှု၊ လာဘ်ပေးမှုနှင့် လူမှုအခွံပျက်မှုကို တိုးစေသော ထိန်းချုပ်ရေးစနစ်တစ်ခု ဖြစ်လာနေသည်။
၂၀၂၅/၂၆ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် GDP ၂.၂–၂.၅ ရာခိုင်နှုန်း ကျုံ့ခဲ့ပြီး World Bank က ၂၀၂၆/၂၇ တွင် ၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပြန်တိုးမည်ဟု ခန့်မှန်းသည်။ ဒါပေမယ့် ၂၀၂၀ မှစ၍ စုစုပေါင်းစီးပွားရေးကျဆင်းမှု ၁၆ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိနေပြီး ပြန်လည်တိုးလာခြင်းက အခြေခံနိမ့်သွားမှုမှ ဖြစ်သည်။
တရားဝင်နှုန်းနှင့် ပြင်ပနှုန်း နှစ်ဆနီးပါးကွာခြားခြင်း၊ နိုင်ငံခြားငွေ ရောင်းချခိုင်းခြင်း၊ "ပို့ကုန်အရင်" စည်းမျဉ်း၊ လျှပ်စစ်ပြတ်တောက်မှုနှင့် သွင်းကုန်ကန့်သတ်မှုတို့က လုပ်ငန်းရှင်များကို ဖိအားပေးနေသည်။
စာရင်းကိန်းအရ စီးပွားရေး "ပြန်တက်" နိုင်သော်လည်း ငွေတန်ဖိုး၊ လုပ်ခနှင့် ယုံကြည်မှု မပြန်လာသရွေ့ ပြည်သူခံစားရမည့် အကျပ်အတည်းက ဆက်ရှိမည်။
လူ ၁၆.၂ သန်း အကူအညီလိုအပ်ပြီး ၄ သန်းခန့် ပြည်တွင်းနေရပ်စွန့်ခွာနေရသည်။ ၂၀၂၆ လူသားချင်းစာနာမှုရန်ပုံငွေ လိုအပ်ချက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၉၀ သန်းအနက် နှစ်ဝက်အထိ ၄၃ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရရှိခဲ့သည်။
- ၈,၄၇၇ ဦး — အာဏာသိမ်းပြီးနောက် သေဆုံးကြောင်း AAPP က ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၂ ရက်အထိ အတည်ပြုထားသူ
- ၃၂,၀၄၆ ဦး — AAPP အတည်ပြု ဖမ်းဆီးခံရသူစုစုပေါင်း
- ၁,၆၃၃,၆၀၀ ဦး — ၂၀၂၆ ဩဂုတ်ကုန်အထိ ပြည်ပရှိ ဒုက္ခသည်နှင့် ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံသူ
- မြို့နယ် ၁၂၇ ခု — နိုင်ငံတစ်ဝန်း ၃၃၀ မြို့နယ်အနက် အကူအညီဝင်ရောက်ရန် အခက်ခဲဆုံးအဆင့်
လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုသည် အရပ်သားသေဆုံးမှု၏ အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်လာသည်။ ၂၀၂၅ တစ်နှစ်အတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသူ ၉၈၂ ဦးရှိပြီး ၂၀၂၄ ထက် ၅၂ ရာခိုင်နှုန်းမြင့်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့ပဋိပက္ခအပေါ် လက်တွေ့အကျိုးသက်ရောက်မှုအများဆုံး ပြည်ပအင်အားမှာ တရုတ်ဖြစ်သည်။ အပစ်ရပ်ညှိနှိုင်းခြင်း၊ နယ်မြေပြန်လွှဲပေးစေခြင်း၊ စစ်ကောင်စီကို သံတမန်ရေးနှင့် ပစ္စည်းပိုင်းထောက်ပံ့ခြင်းတို့တွင် တရုတ်၏ အခန်းကဏ္ဍက အခြားနိုင်ငံများထက် ကြီးမားသည်။
- တရုတ် — ၂၀၂၆ ဧပြီ ၂၆ ရက်တွင် ဝမ်ယိက မင်းအောင်လှိုင်နှင့် နေပြည်တော်၌ တွေ့ဆုံ
- ASEAN — ရွေးကောက်ပွဲကို အသိအမှတ်မပြုသော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ထိုင်းတို့က သတိထားပြန်လည်ဆက်ဆံရေး လမ်းကြောင်းရှာ
- အမေရိကန် — ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာတွင် အမေရိကန်အရာရှိများ နေပြည်တော်သို့ ရှားရှားပါးပါး သွားရောက်
- EU — လူ ၁၀၅ ဦးနှင့် အဖွဲ့အစည်း ၂၂ ခုအပေါ် ပိတ်ဆို့မှုကို ၂၀၂၇ မေလအထိ သက်တမ်းတိုး
- UN — ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဆုံးဖြတ်ချက် ၂၆၆၉ နောက်ပိုင်း အသစ်သော လုံခြုံရေးကောင်စီဆုံးဖြတ်ချက် မရှိသေး
အနောက်နိုင်ငံများ၏ ပိတ်ဆို့မှုက စစ်ကောင်စီကို အထီးကျန်စေသော်လည်း စစ်မြေပြင်အင်အားချိန်ခွင်ကို မပြောင်းနိုင်သေးပါ။
ACLED၊ IISS နှင့် အခြားသုံးသပ်သူများ၏ တူညီသောအမြင်မှာ တစ်ဖက်ဖက်၏ ပြတ်သားသောအောင်ပွဲထက် အလယ်ပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲပိုပြင်းလာပြီး လူသားချင်းစာနာမှုကုန်ကျစရိတ် တိုးလာမည့် ရှည်လျားသော ပွန်းပဲ့စစ်ပွဲ ဖြစ်သည်။
ပွန်းပဲ့စစ် ဆက်လက်
စစ်ကိုင်း၊ မကွေး၊ မန္တလေးတွင် တိုက်ပွဲပြင်းလာမည်။ တစ်ဖက်ဖက်၏ နိုင်ငံရေးအဆုံးအဖြတ်ရလဒ် မရှိနိုင်သေး။
တော်လှန်ရေး ပိုင်းခြားခံရခြင်း
တရုတ်နှင့် ဒေသတွင်းဖိအားအောက်တွင် EAO တစ်ဖွဲ့ချင်း အပစ်ရပ်ပြီး စစ်ကောင်စီက တော်လှန်ရေးကို အပိုင်းပိုင်းခွဲနိုင်သည်။
ရခိုင်နှင့် ကချင် ဆုံးဖြတ်ချက်နေရာများ
AA က ကျောက်ဖြူအပေါ် ဖိအားတိုးနိုင်ခြင်း၊ ဗန်းမော်တိုက်ပွဲရလဒ်တို့က ဒေသဆိုင်ရာအင်အားချိန်ခွင်ကို ပြောင်းနိုင်သည်။
မြန်မာ့နိုင်ငံရေးကို "ဘယ်ဖက်နိုင်နေသလဲ" တစ်ခုပဲ မေး၍ မရပါ။ စစ်ကောင်စီသည် မြို့၊ လေတပ်နှင့် အဖွဲ့အစည်းကို ထိန်းထားသည်။ တော်လှန်ရေးသည် နယ်မြေ၊ လူထုအခြေခံနှင့် နိုင်ငံရေးတရားဝင်မှုကို ကိုင်ထားသည်။ ၂၀၂၇ ထိ ဆုံးဖြတ်ပေးမည့်အရာမှာ စစ်မြေပြင်အောင်ပွဲတစ်ခုထက် ပူးတွဲမဟာဗျူဟာ၊ ပြည်ပထောက်ပံ့မှုနှင့် ပြည်သူခံနိုင်ရည်တို့ ဖြစ်နိုင်သည်။
မှတ်ချက်များ
Post a Comment